Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Prjedikarinn

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Prjedikarinn

						/1 ii
KRISTILEGT AIÞYÐUBLÍ®
I. A
rg-
BROOKLYN.   N. Y.,   U. S. A.
(Icelandic)        Nr. 1
Hvar eru hinir framliðnu?
Vinir vorír, nágrannar vorir, hinir helguðu;  hinir    vanheilögu, siðuðu
mennirnir, siðlausu mennirnir ?
Kétta svariö við þessari spurning snertir vora eigin ákvörðun, gengur eins og
rauður þráður gegn um trúfræði vora og hefir álirif á liana og gjör-
yallar stcfnu lífs vors.    Rétta svarið veitir styrto  1 i-aiisl  og
hugrekki  og lyftir   anda   manns .til   heilbrigðrar
hugsunar.
"Gððir menn og bræSur, leyft sé mér
einarSlega aS tala viS ySur um forföð-
urinn DaviS; hann dð og var grafinn,
og hans leiSi er tH hjá oss enn I dag"
(Pg. 2: 29). "Enginn hefir stigiS upp
til himins, nema sá, sem niður sté af
himni, mannsins sonur, sem er á
himni" (Jóh. 3: 13).
Hver maSur, sem lætur sig þetta
engu varSa, auglýsir sjálfan sig
helmskulega hugsunarlausan. Ef að
hinar vanalegu þarfir lífsins, svo sem
fæða, klæSnaSur, fjármál, pólitlk o. s.
<rv., sem vér höfum not af einungis 1
nokkur ár, eru þess virSi aS vér eySum
tlma til aS hugsa um þau, hversu
miklu meir áríSandi er þaS þa eKki aS
vér gefum nákvæmar gætur hinum
andlegu efnum, sem um alla eilífð
snerta velferS vor sjálfra og vina vorra
og mannfélagsins i heild sinni?
Eins og eSlilegt er, hefir þessi spurn-
ing valdið mikilli eftirtekt slSan synd
og dauSi byrjuSu rlki sitt fyrir 6,000
arum. Nú ætti þessi rá'Sg&ta aS vera
rauin, Ofí C..1ÍUÍ lieiruurírirr ælU .iu~u'£
vera búinn aS fá fulla vissu i þessum
efnum, svo aS ekkert værl eftir aS
segja þessu viðvíkjandi; en þvi er ekki
þannig varið. Hinn mikli mannfjöldi,
eem hlustar meS athygli á alt þetta
tem vér getum sagt þeim, sannar þaS,
að þetta mál er ekki fullrætt enn þá
og aSeins fáir skilja þaS.
Svar hinna trúlausu.
ASur en vér setjum fram þaS sem
ver álitum aS ritningin kenni, og sem
er hiS eina fullnægjandi svar, álítum
vér aS þaS sé rétt kurteisis vegna
gagnvart skynsömu fólki nútlSarinnar,
jafnt og gagnvart þeim er á liSnum
öldum hafa IhugaS þetta, að taka
þetta greinilega til umhugsunar og I-
huga itarlega þaS sem hinir merkustu
menn hafa ritaS um þetta.
Vér verSum aS gjöra oss ánægSa
með stutt svör, sem vér viljum fram-
setja á sem allra vinsamlegastan hátt
og meS þeim ásetningi, að særa ekki
tilfinningar nokkurs manns, hversu
f jarstæðar sem hans sko'öanir eru vor-
um skoSunum. Vér viSurkennum, aS
hver einstaklingur hefir rétt tii aS
hugsa um þessi efni og hafa sitt álit á
þeim, hvort sem þeirra álit samrímist
voru áliti e'ða ekki.
Vér byrjum rannsóknir vorar meS
þvl aS spyrja vora vantrúuSu vini, sem
hrósa sér af hinum frjálsu skoSunum
slnum: Hvar eru hinir framliSnu?
peir svara oss: "Vér vitum þaS ekki."
"Vér vildum trúa á annaö llf eftir
þetta, en vér höfum enga sönnun fyrir
þvi, þvl; en fyrst engar sannanir eru
til, |>á hlýtur niSursta'San aS verca sú,
aS maSur deyi eins og skepnan. Ef
niðurstaSa vor kemur ekki I samræmi
viS eftirvænting y'Sar meS gleSi hinna
útvöldu, þá ætti þaS þó aS vera hugs-
unarefni fyrir alla aS vita, aS meiri
hluti mannkynsins væri betur dauSur
einsog skepna, heldur en lifa í eilifum
kvölum eins og margir trúa."
Vér erum vorum vantrúarbræðrum
þakklatir fyrir þeirra hæversku svör,
en finst |>au ekki fullnægjandi hvorki
fyrir heila né hjarta, sem heimta, aS
þaS sfi eða ætti aS vera annaS llf eftir
dauSann, aS skaparinn hafi gætt
manninn svo miklum yfirburSum yfir
dýrin, a'ð hans framtlS hljóti aS vera
miklu betri. Enn fremur, hin skamma
hérvist,   tárin,   sorgin,      reynslan      og
kenslan, sem þetta Hf hefir í för meS
sér, yrSi hér um bil einskis virSi, ef
ekkert annaS llf væri til þar sem tæki-
færi gæfist til aS nota þaS, sem þetta
llf hefir kent oss. Vér verSum því aS
leita lengra eftir fullnægjandi svari.
Svar heiðingjannna.
par sem þrlr fjórSu hlutar heimsins
er heiSinn, finst oss sjálfsagt aS fá
svar svo afar stðrs flokks á þessarri
spurningu: Hvar eru hjnir fram-
liSnu?
HeiSingjarnir gefa vanaleg tvenn
svör, sem eru: Pyrst. Mjög eftirtekta-
verður er sá flokkur, sem trúir þvl,
aS sálin, eftir þetta lif, IklæSist öSrum
llkama. peir svara oss: "Tru vor er
sú, aS maSurinn, þegar hann endar
sitt jarSneska lif, deyji ekki, heldur aS
eins taki á sig annan búning. Hans
framtlSar ástand verSur eftir þvl
hvernig hann lifSi í þessu lífi, æSra eSa
lægra. Vér trúum þvi, aS vér höfum
lifaS á þessari jörS ASur. f>n veriS t-
klædd öSrum llkama, svo sem dýra,
fugla eSa skorkvikinda, og aS ef þessu
jarSneska llfi voru er vel variS, aS oss
muni auSnast aÖ koma aftur I helm-
inn sem betri og fullkomnari menn.
Aftur á mðti, hafi æfi vorri hér verið
illa variS, sem svo oft á sér staS, þá
verSur oss viS dauSann úthlutaSur ein-
hver óæSri llkami, svo sem orma, dýra
eSa þvl um líkt. Vegna þessarar trúar
vorrar erum vér svo varkárir meS
meSferS vora á dýrunum. Ef vér fót-
um troSum eitt skorkvikindi, má vel
vera, aS sálu vorri eftir dauSann væri
gefinn sá llkami, sem einnig yrSi fðt-
um troSinn."
AnnaS: Meirl hluti heiSingja trúa
á andaheim, þar sem sé gleSibústaSur
fyrir þá góðu, en eilifar kvalir fyrir
hina vondu. Oss er sagt, að á þeirri
stundu, sem alment hér er álitin and-
látsstundin, sé hinn deyjandi maSur
betur lifandi en nokkru sinni áSur; aS
á þvl augnabliki sé hann aS stlga yfir
ána Styx og komast annaS hvort I ríkl
hinna útvöldu eSa bústaS hinna for-
dæmdu, og aS þar sé misjafnleg hegn-
ing og laun. Vér viljum spyrja: Hvar
hafiS þér fengiS þessar skoSanir?
SvariS er: Vér höfum haft þær um
iangan tlma og vitum ekki hvaSan þær
eru. Vlsindamenn vorir hafa kent oss
þetta, og "vér höfum meStekiS skoS-
anir þeirra sem sannindi."
En svar heiðingjanna fullnægir ekki
hjörtum vorum. Vér verSum aS gjöra
fleiri rannsðknir og megum ekki trúa
neinum heilabrotum. Vér verSum a'ö
leita aS guSdðmlegri oplnberan—boS-
skap frá skapara vorum.
Svar Iiinna katólsku.
Vér snúum frá heiSninni og beinum
spurningu vorri til hins upplýsta
fjórSa hluta mannkynsins, sem kallaS
er kristið fólk. Vér spyrjum þá:
"Hverju svarið þér þessari spurn-
ingu?" SvariS er: "Vér erum skiftir
I skoSunum vorum; meir en tvelr
þriSju hlutar af fólki voru tilheyrandi
hinni katólsku kirkju og tæpur einn
þriSji hluti prótestanta trú." Vér vilj-
um vita álit hinna grisk- og rðmversk-
katðlsku á þessari spurningu.
Katólskir vinir, lofi'ö oss aS heyra a-
rangurinn af y'ðar miklu störfum og
rannsðknum, niSurstöSuna, sem hinir
færustu   og  hygnustu  spekingar  yoar
og guSfræSingar hafa komist aS vi'S-
vlkjandi guSlegri opinberan, sem þér
staShæfiS aS þér hafiS öSlast á þessari
spurningu.
"Kenningar vorar gagnvart spurn-
ingu ySar eru mjög greinilegar. Vér
höfum IhugaS þetta málefni frá öllum
hliSum þess, í ljósi guSlegrar opinber-
unar, og vér höfum komist aS þeirri
niSurstöSu, aS sálir hinna framliSnu
fari I einhvern af þessum þrem stöS-
um. bústað hinna útvöldu, sem að eins
fáir komast í, þar sem þeir undir eins
komast augliti til auglitis viS guS. ViS
þessa á drottinn þar sem hann segir:
"Sá, sem ekki ber sinn kross og fylgir
mér, getur ekki veriS minn læri-
sveinn" (L,úk. 14: 27); þeir einu, sem
bera krossinn, eru hinir útvöldu, og
um þá segir Jesús: "pröngt er þaS hliS
og mjór sá vegur, sem til llfsins leiSir,
og fáir eru þeir, sem hann rata" (Matt.
7: 14). pessir útvöldu ná ekki yfir
presta vora, jafnvel ekki yfir biskupa
vcira, kardínála og páfa, því aS þaS er
siSur kirkju vorrar aS syngja messu
fyrir sálum þeirra þegar þeir deyja.
Vér syngjum ekki messur fyrir sálum
þeirra, sem vér ímyndum oss aS séu I
himnarlki, vegna þess aS þar er vissu-
lega hvlíd fyrir hverja sál; ekki held-
ur mundum vér syngja messu fyrir
sálum þeirra, sem vér Imyndum oss aS
séu I eillfri glötun, þvl þaS gæti ekki
hjálpaS þeim aS neinu leytl.
Vér.mættum samt lýsa því hér yfir,
aS vér kennum þaS ekki aS margir
verSi eilíflega ðfarsælir. Kenning vor
er, aS aðeins ðbetrandi vantrúarmenn,
Þeir sem fulla þekkingu hafa haft á
katolskrl tríí, en haía a allan hatt of-
sótt katólska kirkju, þelr einir mæta
hinum  voSalegu  afdrifum.
Millíónir maniia í hreinsunareld.
Samkvæmt kenningu vorri fer meg-
in partur hinna framliSnu strax í
hreinsunareldinn, sem eins og nafniS
bendir tll er staSur þar sem þeir eru
hreinsaSir af synd; þar býr sorg og
angist, en ekkert vonleysi. petta varS-
hald, sem sálin er þar I, getur orSiS um
nokkrar aldir eSa þúsundir ára, eftir
þvl hve syndir hans eru miklar og
stórar, og eftir því hve mikla miskunn-
semi hann hlýtur. Ef þér óskiS frek-
ari upplýsinga I þessu efni, vildum vér
benda ySur á kenningar hins mikla
skálds Dante, sem var einu sinni
munkur og sem dó I munkaklaustri I
einlægri trú á þessari kenningu.
KvæSi hans "Inferno" lýsir hreinsun-
areldinum og öllum þeim píslum sem
honum eru samfara. A flestum bók-
hlöSum er hægt aS fá kvæSi þetta.
Hinn mikli listamaSur Dore var einnig
katólskur. Hann hefir málaS myndir
samkvæmt lýsing Dante's af hreins-
unareldinum. Myndirnar sýna greini-
lega kvalir þær er þeir, sem I hreins-
unareldinum eru, taka út, hvernig
hinir illu andar elta suma þar til þeir
hlaupa yfir þverhnýpl og steypa sér
ofan I pott fullan af sjðSandi vatni;
þeir ofsækja aSra meS spjðtum. Aðrir
eru hengdir upp meS höfuSin niður og
þannig brendir; enn aSrir eru brendir
meS fæturna niður I djúpri gryfju.
Sumir eru bitnir af höggormum og
aSrir eru latnir frjósa. Vér ráSleggj-
um ySur að lesa þetta kvæSi Dante's
(Inferno), því samkvæmt trö vorri
svarar þaS spurning y'ðar: "Hvar eru
hinir framliðnu?" Mikill meiri hluti
mannkynsins er í hreinsunareldinum.
Hinar mörgu miljðnir heiSingjanna
eru þar, þvl fávizka þeirra á andlegum
efnum frelsar þá ekki, veitir þeim ekki
inngang i himnarlki. Allir þeir, sem
inngöngu fá I himnaríki, verSa aS vera
undir þaS búnir á þann hátt, sem
heiSingjum væri ómögulegt. Miljðnir
fengiS inngöngu i himnarlki nema
gegnum hliS katðlsku kirkjunnar;
jafnvel mundi guS ekki dæma til ei-
llfrar útskúfunar, vegna þess að aSal-
orsökin til þess aS þeir hafa ekki tekiS
katðlska trú, er sú, aS þeir hafa verið
uppfæddir í ýmsum öSrum trúar-
bragSa kenningum. Mikill meiri hluti
katðlskra fara einnig I hreinsunareld-
inn, vegna þess aS þrátt fyrir íiina
gððu þjónustu kirkjunnar, skírnina,
syndajátninguna, sálna messurriar, hin
helgu kertaljós, hina vigSu grafreiti o.
s. fvr., hafa þeir ekki öSlast þann
heilagleik sem þeir hljðta aS hafa áS-
ur en þeir fá inngöngu I himnaríki, og
þeir mega til aS vera þaSan útilokaSir
þar til plslirigar hreinsunareldsins eru ^
búnar a^undirbúa hjörtu þelrra fyrir
guSs riki. Samt sem áSur alitum vér^
aS fyrir fullkomleik kirkjunnar, sem
áður er um getiS, þurfi katðlskir ekkl
aS vera eins lengi I hreinsunareldinum
og prótestantar og heiðingjar."
Vér þökkum vorum katólsku vinum
fyrir upplýsinguna. Vér ætlum ekkl
að spyrja þá hvar hreinsunareldurinn
sé, né heldur hvernig þeir fái upplýs-
ingar gagnvart honum, vegna þess aS
sllkar spurningar mundu ef til vill
móðga þá, og þaS viljum vér ekki.
Vér ðskum að eins eftir þvi fullkomn-
asta, greinilegasta og sennilegasta
svari upp á spurningu vora. pví miS-
ur er svar þeirra ekki eins samkvæmt
kenningu ritningarinnar, eins og vér
bjuggumst viS aS þaS yrSi. Hjörtu
vor eru sorgmædd yfir þeirri hugsun
aS vegna syndafallsins skull mann-
kyniS vera, eins og postulinn að orði
kemst, "stynjandi skepna", og aS hið
stutta jarSneska Hf skuli vera ðaflát-
anleg barátta. paS er sorgleg tilhugs-
un fyrir alla að hugsa, aS þegar þetta
jarSneska llf er íi enda skuli mann-
kyniS dæmt vera í þær píslingar og .
kvalir, sem Dante lýsir í ,iIntern<j , óg
aS aS eins áþann hátt séum vér gjörS
hæfilega meStækileg fyrir eilífa sælu.
Mörgum guðfræðingum mun þykjá
þaS einkennilegt aS vér álltum, aS sva#
katólsku kirkjunnar sé ekkert bew-a
en svar heiSingjanna. Vér erum enn
ekki ánægSir og viljum leita oss frek-
ari upplýsinga.
Svar Prótestanta við spurning vorri.
Vér teljum sjálfa oss prðtestanta,
án þess þð með þvi aS sýna eSa li'ita I
ljðsi nokkurn virSingarskort á iiðrum
trúflokkum. V6r búumst viS að meiri
hluti áheyrenda vorra séu prðtestant-
ar. Vér viljum minna yður á, að oss
hefir oft legið viS aS hrðsa viSleitni og
mentagildi trúar vorrar. Getum vér
ekki búist viS greinilegu og skýru
svari frá prótestöntum upp á spurn-
ingu vora? Eftir aS hafa fengiS 6-
fullnægjandi svör frá öSrum, snúum
vér oss til tðlfta hluta mannkynsins,
sem á allan hátt hefir hlotiS mesta og
bezta þekkingu, og oss finst aS vér
megum búast viS fullnægjandi svari
frá sérhverjum kirkjuflokki. Ver íyr-
irverSum oss fyrir að þurfa aS segja
það gagnstæSa. Vér finnum aS pró-
testantar, aS fáeinum smáflokkunx
undanteknum, eru jafnvel verri er»
katðlskir og heiðnir. Er þetta ekki
undravert? Getur verið að þetta sé
rétt? pað er ritað: "Sár, sem vinur-
inn særir, er trufesti." (Orskv. 27: 6).
VeriS því þolinmððir á meSan vér sýn-
um ySur hvar trú vorri er ábótavant.
Mark og miS vort meS þessum athuga-
semdum er aS leiSrfitta það sem er a-
bðtavant og hjálpa þjóSunum til aC sjft.
sannleikann, svo aS vér íáum Ijósa
hugmynd um guSs föSurlegu umönn-
un og tilgang gagnvart oss mönnunum.
LeyfiS mér þvl aS gjöra nokkrar at-
hugasemdir. Tilgangur vor er aS
leita aS sannleikanum án þess aS særa
tilfinningar nokkurs. Oss var gefiS
nafniS Prðtestantar vegna þess að for-
feSur vorir, sem katðlskir voru, en sem
voru skynsamir og vel innrættir menn,
þðttust finna ðsamræmi og manna-
setningar I kenningu katðlsku kirkj-
unnar. peir mótmæltu þessum kenn-
ingum, og þar af nafnið "mðtmælend-
ur" eSa prótestantar dregiS.
Vér getum ekki fært nelnar afsak-
anir gagnvar't   ýmsri   breytni þessara.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4