Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Bókablašiš

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Bókablašiš

						íKaffaðið
Reykjavík, Desember 1932.
[lahosbów   ! ¦.!
.      "........"....."   " '!
l±_ ___I
KRISTMANN     GUÐMUNDSSON
Eftir GUÐMUND GÍSLASON HAGALÍN.
Kristmiinii Guðnmndsson fdr 24 ára ftf
landi burt og sottist aÖ í Noregi. Hann átti
hér einkis úrkosta. Hann fékk liér ekki
einu sinni þá fmðshl, sem hann þurfiti, til
aíS geta notio' hæfileika sinna. Atta ár erusíð-
an Kristmann fór af landi burt, og nú er
svo komið, a'ð hann er stórfrægur maður á
Norðurldndum og orðinn allmikið kuunur út
um heiminn. Sem bláfátækur og lítt upp-
fræddur piltur kom hann til Norogs — og
hefir nú skrifað 7 bækur, sem hafa hlotið
mikið lof og kynnt land hans og þ.jóð víðs-
vegar út um hina menntuðu veröld. tSlíkur
maður hei'ir hlotið svo mikið af starfsþreki
og skapandi gs'iíum í vdggugjöf, að það
hefði borga'ð sig í'yrir íslenzku þ.jóðina, að
lögð hefði vorið rækt við bann seni barn Og
ungling.
Eyrsta bók Kristinanns var Islenzk úsl,
sniásöguv, sem þegar vöktu á honum athygli.
Sú bók kom út árið 102(i, og síðan hefir kom-
ið út et'tir liaim bók á hverju ái'i. Brúöur-
kjóllinn kom nœst á eftir Islengkri ástj stór
sagá úr sveif hér á landi; gams.lt Og nýtl
sýnl í skýru l.jósi. Ul'tirtektarvorðasta por-
sónan ev Björn á Laxá, maðurinn, sem lifír
í endurminningu íslen/.krar gullaldar, en
dreymir sig firá firamkva'mdum og vernleika.
Þ;i er Ármunn og Vildís, saga, er gérist á
berklaha'li (Vífilsstdðum). Þar er Vildís
minnisstæðust, en annars er allur bherinn
yfir bókinni ógleymanlegur. Næsta bóki»
af'henni er Siijmur, sem er veilli saga sem
var Morgunn lífsins, með sínum ágœtu
maunlýsiugum og mikla ghosiloik. Fratuludd
listavei'k, en pryðilego skrifuð á kdl'lum og
í henni ýmsar ágætax lýsingav. Bhht stfönð-
in er sjálfslýsing, og er þar ýmislegt, seiii
er vert að gefa gauni) en aftui' virðist sem
höfundurinn vari sig' ekki á því, að það, sem
hef'ir verið í hans augum áhrifaríkt og merki-
legt og gffiti verið það í æfisdgu, skapar
ekki nóga stígandi í skáldsogu, sem formuð
ei" á vonjulégau hátt. Seinastá bók Krist-
iiianns er IJc/tnifrU, saga í'rá landnámstíð.
Saga þessi ev stivrsta skáldrit Kristmanns,
og eru  margar  IvKÍngarnar á  mönnum,  at-
bui'ðum og náttúru Islands og Noregs eitt-
hvað það' stórfeldasta, sem Kristmann hefir
skrifað.
ÞatS  er reynsla  mín  sem  bókavarðar,  að
vavla   sé   nokkui'   höfuridur.   sein  sé  af   svo
	^^L
wmt	
Vfflílteí*'	1$ l • j
Æfc^M$£i ''  /	/
Kristmann Guú'wunclsson.	
niörgum og misjöfnum indnnum jafnmikils
metinn sem Kristmann. Nú eru bffikur hans
þnnnig, allflestar, að þan' fara hvorki vel
né illa, eftir því sem kallað er. En iafnvel
það l'ólk, sem krefst þess, að sag-an fari vel,
les ba'kuv Kvistiuanus af mestu ána'gju —
og hitt, sem metuv mest list í ovðavali, per-
sónulýsingum og l'ramsetningu, sýnir honum
yfirleitt sdmu ra'kt. Og hvað er það svo,
sem gerir liann svojia almennt ástsa'lan rit-
hdf'und?
Lífið' er fullt af f,jölbreytni. Margvísleg-
um gróðri skýtur hvarvetna upp, og örlög
,hans eru líká hin marg'vísleg'ustu. llenn
hai'a niisjafnt auga fyrir þessari fjdlbreytni
og' suma ergir luin, af ])ví að ])eiin fiunst húu
ekki vúmast innan þeirvav þröngu umger'ð-
ar, sem þeirra ddmgreind og skilningur hef-
ir skapað sér utan um tilveruna. En Krist-
manni er hún imun og lífsuppfylling, og
])að verður honum hiS mikla hlutverk, að
láia hana n.ióta sín sem bezt í skáldritmn
hans. Ejdlbreytni, litríki og líf er honum
allt. Þess vegna hefir hann flestmn eitthva'5
að bjóða. Hann lifir sig inn í atbui'ðina,
hvers eðlis seni þcir eru og livern svip sem
þeir bera, og innlifun hans og' frásagnarfjör
skapar spénning. Hann tekur ti! meðferðar
fdlk af dllu tffii, konur sem karla, ríkt og'
fáta'kt, heimskt og vitui't, veikt og' sterkt,
geðslogt bg ógeðsleg't. Ollu gerir hann því
þau sdmu skil, að blása í það h'fi, láta les-
andaim sjá það, heyra þaö tala, fimia þaö
hrygg'jast eða gléðjast.! . Og svo la'tur hann
okkur oftast sjáll' um að draga ályktanir af
þ\í, sem vi'ð hdfum séð og heyrt, treður
sjaldan' upp á okkur einu eða neinu. Og
þettá' geðjast fólki yfirleitt jafn vel eins og
])\í follui' illa, að tekið sé í eyrað á því og'
sagt: Komdu með mér! Eg skal sýna þér
allan sannleikann. Eg hefi hann í öskju, sem
eg fékk frá fíy'ðiugalandi, Danmiirku, ítalíu
eða Rússlandi.....
Þá er þátS, að v'árla hofir nokkur skáld-
sagnahiifundur gefið eins fjiilbreyttar, fagr-
ar og litríkar lýsingar af íslenzkri náttúru
eins og- Kristmann. Hann lýsir landinu með
því viðkva'mniblandna ástríki, er heimþráin
skapar, lýsir því í suinar- og vetrarbúnaði,
í logni og stormi, frá jöklum og út á miðin.
()g loks er a'ð geta þess, að mál hans og'
stíll er, þégar lionum tekst hezt upp: skýrt
og skiljanlegt hverjum og einum, en þrótt-
mikið, fjiilhreytt, tindrandi litríkt, Ijúft og
innilegt, allt eftir ]iví, som við á efnið. Og
jafnvel þeir, sem bera minnst sk>'n á slíka
kosti b'óka, hrífast af snilld hans.
Haiin hefir geti'ð sér því riær ótrúlega
mikið lof orlondis, og' mi, þogar byrjuð er út-
gáfa á sögum hans á íslon/.ku, mun hann
geta sér ]>að eins hér. Þær munu verða
flestum bókum ástsælli af dlhuu þorra
manna.
ísafirði. 2. des. 1932.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6