Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Bókablašiš

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Bókablašiš

						íKaffaðið

Reykjavík, Desember 1932.

[lahosbów   ! ¦.!

.      "........"....."   " '!

l±_ ___I

KRISTMANN     GUÐMUNDSSON

Eftir GUÐMUND GÍSLASON HAGALÍN.

Kristmiinii Guðnmndsson fdr 24 ára ftf

landi burt og sottist aÖ í Noregi. Hann átti

hér einkis úrkosta. Hann fékk liér ekki

einu sinni þá fmðshl, sem hann þurfiti, til

aíS geta notio' hæfileika sinna. Atta ár erusíð-

an Kristmann fór af landi burt, og nú er

svo komið, a'ð hann er stórfrægur maður á

Norðurldndum og orðinn allmikið kuunur út

um heiminn. Sem bláfátækur og lítt upp-

fræddur piltur kom hann til Norogs — og

hefir nú skrifað 7 bækur, sem hafa hlotið

mikið lof og kynnt land hans og þ.jóð víðs-

vegar út um hina menntuðu veröld. tSlíkur

maður hei'ir hlotið svo mikið af starfsþreki

og skapandi gs'iíum í vdggugjöf, að það

hefði borga'ð sig í'yrir íslenzku þ.jóðina, að

lögð hefði vorið rækt við bann seni barn Og

ungling.

Eyrsta bók Kristinanns var Islenzk úsl,

sniásöguv, sem þegar vöktu á honum athygli.

Sú bók kom út árið 102(i, og síðan hefir kom-

ið út et'tir liaim bók á hverju ái'i. Brúöur-

kjóllinn kom nœst á eftir Islengkri ástj stór

sagá úr sveif hér á landi; gams.lt Og nýtl

sýnl í skýru l.jósi. Ul'tirtektarvorðasta por-

sónan ev Björn á Laxá, maðurinn, sem lifír

í endurminningu íslen/.krar gullaldar, en

dreymir sig firá firamkva'mdum og vernleika.

Þ;i er Ármunn og Vildís, saga, er gérist á

berklaha'li (Vífilsstdðum). Þar er Vildís

minnisstæðust, en annars er allur bherinn

yfir bókinni ógleymanlegur. Næsta bóki»

af'henni er Siijmur, sem er veilli saga sem

var Morgunn lífsins, með sínum ágœtu

maunlýsiugum og mikla ghosiloik. Fratuludd

listavei'k, en pryðilego skrifuð á kdl'lum og

í henni ýmsar ágætax lýsingav. Bhht stfönð-

in er sjálfslýsing, og er þar ýmislegt, seiii

er vert að gefa gauni) en aftui' virðist sem

höfundurinn vari sig' ekki á því, að það, sem

hef'ir verið í hans augum áhrifaríkt og merki-

legt og gffiti verið það í æfisdgu, skapar

ekki nóga stígandi í skáldsogu, sem formuð

ei" á vonjulégau hátt. Seinastá bók Krist-

iiianns er IJc/tnifrU, saga í'rá landnámstíð.

Saga þessi ev stivrsta skáldrit Kristmanns,

og eru  margar  IvKÍngarnar á  mönnum,  at-

bui'ðum og náttúru Islands og Noregs eitt-

hvað það' stórfeldasta, sem Kristmann hefir

skrifað.

ÞatS  er reynsla  mín  sem  bókavarðar,  að

vavla   sé   nokkui'   höfuridur.   sein  sé  af   svo

	^^L

wmt	

Vfflílteí*'	1$ l • j

Æfc^M$£i ''  /	/

Kristmann Guú'wunclsson.	

niörgum og misjöfnum indnnum jafnmikils

metinn sem Kristmann. Nú eru bffikur hans

þnnnig, allflestar, að þan' fara hvorki vel

né illa, eftir því sem kallað er. En iafnvel

það l'ólk, sem krefst þess, að sag-an fari vel,

les ba'kuv Kvistiuanus af mestu ána'gju —

og hitt, sem metuv mest list í ovðavali, per-

sónulýsingum og l'ramsetningu, sýnir honum

yfirleitt sdmu ra'kt. Og hvað er það svo,

sem gerir liann svojia almennt ástsa'lan rit-

hdf'und?

Lífið' er fullt af f,jölbreytni. Margvísleg-

um gróðri skýtur hvarvetna upp, og örlög

,hans eru líká hin marg'vísleg'ustu. llenn

hai'a niisjafnt auga fyrir þessari fjdlbreytni

og' suma ergir luin, af ])ví að ])eiin fiunst húu

ekki vúmast innan þeirvav þröngu umger'ð-

ar, sem þeirra ddmgreind og skilningur hef-

ir skapað sér utan um tilveruna. En Krist-

manni er hún imun og lífsuppfylling, og

])að verður honum hiS mikla hlutverk, að

láia hana n.ióta sín sem bezt í skáldritmn

hans. Ejdlbreytni, litríki og líf er honum

allt. Þess vegna hefir hann flestmn eitthva'5

að bjóða. Hann lifir sig inn í atbui'ðina,

hvers eðlis seni þcir eru og livern svip sem

þeir bera, og innlifun hans og' frásagnarfjör

skapar spénning. Hann tekur ti! meðferðar

fdlk af dllu tffii, konur sem karla, ríkt og'

fáta'kt, heimskt og vitui't, veikt og' sterkt,

geðslogt bg ógeðsleg't. Ollu gerir hann því

þau sdmu skil, að blása í það h'fi, láta les-

andaim sjá það, heyra þaö tala, fimia þaö

hrygg'jast eða gléðjast.! . Og svo la'tur hann

okkur oftast sjáll' um að draga ályktanir af

þ\í, sem vi'ð hdfum séð og heyrt, treður

sjaldan' upp á okkur einu eða neinu. Og

þettá' geðjast fólki yfirleitt jafn vel eins og

])\í follui' illa, að tekið sé í eyrað á því og'

sagt: Komdu með mér! Eg skal sýna þér

allan sannleikann. Eg hefi hann í öskju, sem

eg fékk frá fíy'ðiugalandi, Danmiirku, ítalíu

eða Rússlandi.....

Þá er þátS, að v'árla hofir nokkur skáld-

sagnahiifundur gefið eins fjiilbreyttar, fagr-

ar og litríkar lýsingar af íslenzkri náttúru

eins og- Kristmann. Hann lýsir landinu með

því viðkva'mniblandna ástríki, er heimþráin

skapar, lýsir því í suinar- og vetrarbúnaði,

í logni og stormi, frá jöklum og út á miðin.

()g loks er a'ð geta þess, að mál hans og'

stíll er, þégar lionum tekst hezt upp: skýrt

og skiljanlegt hverjum og einum, en þrótt-

mikið, fjiilhreytt, tindrandi litríkt, Ijúft og

innilegt, allt eftir ]iví, som við á efnið. Og

jafnvel þeir, sem bera minnst sk>'n á slíka

kosti b'óka, hrífast af snilld hans.

Haiin hefir geti'ð sér því riær ótrúlega

mikið lof orlondis, og' mi, þogar byrjuð er út-

gáfa á sögum hans á íslon/.ku, mun hann

geta sér ]>að eins hér. Þær munu verða

flestum bókum ástsælli af dlhuu þorra

manna.

ísafirði. 2. des. 1932.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6