Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Aldan

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Aldan

						* i   n m jy

i . r nr *......      .....*li nrn'Hi m ~~ i t".....~i~......"""iii n~l......'i'.......       n.j"~iimir......."'i i|_|i"ii.....- n.......rn i_jrnii.niniijin _n"i i |i 1......~i i_i~_hi ~w\ im     i iiii   "iiinil'ii........    i n_.|i~wm'>riiniiiii~i ii.ji"iiiii'i'   ni ~  iiuiniiitf,,ii>iwi.^~iii|_iniii^i-vw^ri.^jr>M|jr--^_^-iMi|ri|-iuiiuii">'i.L_uOii»'"*ir>B^r'« i_|i"ii»M^'W*w'~"" njii''-iii"irfiiiinigr|-i

[. árg.       I


Reykjavík, föstudaginn 19. mars 1926.

VU>*V~^_~-*¥ >**¦•*¦ «^1^-11 ___^^<-»ji<^^_^_~-mV^»s^»**--/^*'.i ^w^n^^it^ ^^-»y^-_^i_»_~ri*sA/-~a^**V»rf*"w^~-^***"^'»"-*'t"'i-

1. tbl.

*My*^"*~^>»*¥M*~^i^^***M»'^^*~W*'NM*^^-__^MM~^^

-

Avavp<

Fyrir nokkrum árum var það

áhugamál mikilsmetins borgara

hjer, sem dó 1918, ad stofnað

væri hjer sjómannablað, sem

kæmi út einu sinni í viku og

ræddi mál fiskimanna og far-

manna. Maður þessi var Þor-

steinn Júl. Sveinsson — einn

áhugasamasti maður um mál-

efni sjómannastjettarinnar, sem

hjer hefur vetið.

Tímaritið »Ægir« hefur birt

ýmsan fróðleik, sem að gagni

hefur komið og að gagni getur

orðið, en hann er aðeins mán-

aðarrit. Margt getur borið við á

heilum mánuði, sem taka verð-

ur fyrir i skyndi og ræða. Nú

hafa nokkrir sjómenn ráðist í

það, að stofna vikublað, sem

áformað er, að ræði áhugamál

siómanna hver helst sem eru

og gefst þeim hjer kosiur á að

birta skoðanir sínar á ýmsurh

þeim málum, sem eiga örðuga

inngöngu í önnur blöð höfuð-

staðarins og ætti það að gleðja

hina mörgu vini Þorsteins heit-

ins Sveinssonar að hugmynd

hans er nú loks komin í fram-

kvæmd.

Blaðið verður sent um borð

í öll íslensk skip, hvort heldur

þau stunda fiskveiðar eða flutn-

inga hjer við land, þar með

taldir allir vjelbátar er þilfar

hafa. Ennfremur öllum deild-

um íiskifjelags Islands, veit-

ingastöðum og gististöðum, sem

búist er við að sjómenn komi

helst á, til þess að sem flestum

gefist kostur á að sjá það kynn-

vst því og gerast kaupendur

þess og styrktarmenn. Einnig

verður blaðið sent óllum sjáv-

arútgerðarmönnum, bæði hjer

í höfuðstaðnum og úti um land

svo og embættismönnum og

öðrum, sem vitanlegt er um að

hafa áhuga fyrir íslenskum fisk-

veiðum og farmensku.

Úigefendumir.

Björgunarmálin.

Hver mundi sá er ekM vildi

forða náunga sínum frá meiðslum

og slysadauða, og hann ætti þess

kost? Sá maður mun tæpast til.

Hv'er mundi sá, er ekki hefði

viljað gefa aleigu sína til þess að

bjarga skipshöfninni af „Ingvari",

er lífinu týndi að degi til í aug-

sýn fjölda manna 7. apríl 1906?

Enginn!

Hvað miklu fje hefði íslenska

þjóðin viljað verja til þess, að

bjarga þeim mönnum er fórust

á togurunum „Leifur heppni" og

„Robertsson", hefði hún átt þess

kost. því getur enginn svarað, en

fullyrða má, að til þess hefði hún

viljað verja miljónum.

Svo er jafnan er slys ber að

höndum. Allir vilja þá hjálpa, en

gagnsamar framkvæmdir í þá átt

að fyrirbyggja slysin hafa verið

fáar og því altof lítið sint, sem

það opinbera hefur igert til ör-

yggis sjómanna. Samviska ís-

lensku þjóðarinnar í þessum efn-

um er svo svört, að ástæða er til

að rifja málið upp að nýju, ef

ske mætti, að þjóðin vaknaði ein-

huga til drengilegra og viturlegra

framkvæmda í þessu máli. Slysin,

sem segja má að nú skeði dag-

lega, sanna áþreifanlega að hér

er um mesta alvörumál okkar að

ræða — mál sem krefst sam-

huga  úrlausnar  allrá  Islendinga.

Verður hjer fyrst stuttlega

gerð grein fyrir hvað þing og

stjórn hafa gert í þessum efnum;

og því næst hvað einstakir menn

og fjelög hafa afrekað í málinu.

Björgunarmálin á Alþingi.

Eins og að líkum ræður, hafa

störf þingsj og stjórnar í björgun-

armálinu aðallega miðað að því,

að koma upp vitum og sjómerkj-

um — miðað að því að lýsa upp

strendur landsins, til leiðbeining-

ar þeim er til þess sigla og með-

fram ströndum þess. Árið 1890

voru aðeins þrír vitar til á öllu

landinu og allir mjög ófullkomnir;

það voru vitarnir á Reykjanesi,

Garðskaga og Gerðataniga. Árið

1900 hafa bæst við Gróttuvitinn,

Reykjavíkurvitinn, Naustavitinn

ytri og Dalatangavitinn. Auk þess

höfðu vitarnir sem fyrir voru á

Reykjanesi og Garðskaga verið

endurbættir. Að undantekimm ár-

unum 1903, 1904 og 1907 hafa

á hverju ári síðan um aldamót

einhverjir vitar og leiðarljós ver-

ið uppsett eða eldri vitar endur-

bættir.

Alt mega þetta teljast björgun-

artæki, sem til þess er uppkomið,

að forða sjófarendum frá slysum

og dauða; er vel farið, að Alþingi

og stjórnarvöld hafa um það

huigsað og nokkru komið í fram-

kvæmd af því, sem ógert var um

síðustu aldamót í þessum efnum.

Mörgum finst þó alt of lítið hafa

verið að því gert að koma upp

vitum og sjómerkjum 'síðustu ár-

in og verður nánar vikið að því

síðar í þessu blaði. Einn viti er

þó sem virðist sjerstaklega ástæða

til þess að minnast hjer á, en það

er Stafnesvitinn. Hann var svo

sem kunnugt er bygður á s. 1. ári,

aðallega fyrir áeggjan og kröfur

eins manns — Sveinbj. Egilsonar.

Landsstjórnin ljet byggja þenna

vita án þess að heimild væri til

þess í fjárlögunum. Sýnir þetta

augljóslega, að landsstjórnin er

mjög velviljuð björgunarmálinu.

Hún tekur fje til byggingu þessa

vita upp á væntanlegt samþykki

núverandi Alþingi og mun sann-

ast, að ekki einn einasti af þeim

42 þingmönnum, sem sæti eiga

á Alþimgi muni ámæla stjórninni

fyrir þessar framkvæmdir hennar.

Ef það reynist svo, að stjórnin

fái engar aðfinslur frá þingmönn-

um, fyrir eyðslusemi á f je til vita-

byggingarinnar á Stafnesi, er tæp-

lega hægt að hugsa sjer augljos-

ari góðvild Alþingis í bjöngunar-

málinu en hjer hefur fram komið

og því fullkomin ástæða að vænta

þess, að þing og stjórnarvöld taki

þeim málaleitunum vel, sem farið

verður fram á til framkvæmda í

björgunarmálum eftirleiðis þó

þær verði að mun auknar frá þvl,

sem verið hefur.

Tilskipunin um eftirlit með

skipum og bátum og öryiggi þeirra,

sem gefin var út 20. móv. 1922,

á með tímanum að verða góður

og mikilsverður þáttur í björgun-

ai'starfseminni hjer á landi.

pó að margir, sem við hana

eigi að búa hefðu heldur kosið

ýms ákvæði hennar öðruvísi en

eru; mun reynslan leiða ,í ljós

hvaða breytingar eru nauðsyn-

legar og búist er við, að það verði

tekið til athugunar þegar næg

reynsla er fengin í þeim efnum.

Væntanlega verður þá einnig mál-

ið sem á tilskipuninni er, gert

svo að það verði skiljanlegt ís-

lenskum . sjómönnum. Veðurat-

hugunarstöðin er líka stofnun,

sem vonast er til að igeti orðið

sjómönnum að notum í framtíð-

mni.

Hjer hefur þá verið drepið á

það helsta sem Alþingi og stjórn-

arvöld hafa gert til þess að gera

siglingar fiskimanna og farmanna

tryggari en áður var hjer við land.

Verða þessi mál rædd hjer í blað-

inu rækilega síðar.

Verkföll.

J>au fara nú að verða tíð verk-

föllin hjer og er svo helst að sjá,

sem það sje orðið hreinasta sport

að stofna til verkfalls. Hvað slíkt

kostar er ekki verið að hugsa um.

það stendur á sama hvert verðið

er, þegar forsprakkar þurfa a<5

láta ljós sitt skína á fundum þeim,

sem haldnir eru, landi og lýð til

bölvunar, til þess að lækka verð

krónunnar, sem þeirra eigin þíng-

maður berst þó fyrir að hækki.

Nú er verkfall á miðri vertíð, og

nú er það kvenfólkið, sem stöðv-

ar skipin og karlmenn, sem þurfa

vinnu og vilja vinna eiga að

hjálpa kvenfólkinu til þess að

hamla skipum frá að ná í afla

og fá hann gjörðan að vöru á þeim

tíma, sem það (kvisast, að farið

sje að bjóða fram nr. 1 þessa

árs fisk fyrir 130 kr. skippund

og eigendum er í lófa lagt að láta

verka fiskinn, þar sem engin ís-

lensk samtök hafa hin minstu

áhrif. Togarar og önnur fiskiskip

eru einstakra manna eign og

þeir einir ráða hvort þeir halda

þeim úti, þegar þeir sjá, að hel-

ber skaði hlýst af úthaldinu.

Veit nú kvenfólk og karlmenn

hverju fram fer og hvað yfirleitt

verkföll kosta. Reikna fram-

kvæmdarmenn verkfalla yfirleitt

út fyrir einstaklingum hver halll

og gróði er af verkfallsdögum;

gjöri þeir það ekki, þá vanrækja

þeir aðalverkið, því undir því er

alt komið, hvernig hóp manna

lýst á útkomuna, hvort vert sje

að gjöra verkfall eða ei.

Tökum kvenfólk nú; því eru

boðnir 80 aurar fyrir klukkustund

eða 8 krónur á dag með 10 tíma

vinnu, það eru 48 krónur á viku

eða 192 kr. á mánuði, sje engin.

yfirtíð, og auk þess munu víða

tilfalla á verkunarstöðvum, úr-

gagnsfiskur til máltíða og önnur

hlunnindi. J>ær vilja fá 85 aura

á klukkustund, sem eru 8,50 á

dag, þrem krónum meira á vika

eða 51 krónu, sem verða 204 kr.

á mánuði eða 12 krónum meira en

núverandi kaup. Segjum svo, að

verkfall haldist í viku, .og þær

sigri og fái 85 aura, þá hafa

þær tapað 48 króna kaupi, en það

eru 960 fimmeyringar eða með

öðrum orðum, þær verða að vinna

960 klukkutíma þangað til kaupið

85 aurar kemur til greina eða I

96 da~a. 85 aura gjaldið kemur

þá ekki fyr en eftir 3 mánuði og

6 daga. 1 flestum verkföllum eru

menn auk þess örir, og einnig ör-

ir á fje, svo að vikan getur oft

orðið dýr.

Setjum svo, að kaup karí-

manns sje 300 kr. á mánuði og

krafist sjé 315 kr., að sú krafa

kosti verkfall, sem stendur yfir

í mánuð. Við það tapar verka-

maður sem í verkfallinu lendir

að minsta kosti 300 krónum. Hann

sigrar og kemur kröfu sinni fram,

en 315 króna kaupið fer hann

ekki að fá fyr en eftir 20 mánuði,

því að svo lengi er hann að vinna

upp mánaðarkaup það, sem hann

misti við verkfallið. pað er ábyrgð-

arhluti að hamla þeim, sem vilja

og þurfa að vinna, frá því að afla

sjer og sínum þess sem hver dag-

urinn útheimtir til heimilisþarfa

og hvort samúð er hjer hið rjetta

r.afn á því, sem hjer fer" fram

þessa dagana, verður ekki deilt

um hjer, en með útliti því, sem

nú er með verð á íslenskum af-

urðum, ætti heldur að Ijetta undir

en vinnaá móti, að sem mestur

fiskur bærist á land og vart geta

það kallast góðir íslendingar, sem

vinna að því að sem flest gangi

hjer á trjefótum. Eitt er það einn-

ig, sem taka verður í reikninginn:

Hverjir bera ábyrgð á, missi

verkafólk talsverða vinnu við upp-

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4