Tímarit.is   | Tímarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrá inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Ísland

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoğa í nıjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ağlaga hæğ


Vafrinn şinn styğur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til ağ skoğa blağsíğuna sem JPG
Ísland

						f f

,:-¦

LAND

BLAÐ  FRjÁLSLYNDRA MANNA

1. árg.

Laugardaginn 26. mars 1927.

1. tbl.

Vér stöndum

frjálslyndu

á grundvelli

stefnunnar.

Vér sem stöndum aö þessu

blaði munuui skýrt og óhikað

segja til bver aðstaða vor er í

stjórnmálum. Frjálslynda stefn-

an er grundvallarstefnan er vér

fylgjum. Vér' munum hiklaust

berjast gegn afturhaldinu í hvaða

flokksmynd, sem það birtist.

Afturhaldið lietir náð of mikl-

um tökum á þjóðinni, meiri

tökum en nokkurn hafði grun-

að. Vér sjáum þess Ijós merki

i þinginu nú. Ákvæði í stjórn-

arskrárfrumv. stjórnarinnar nú,

að hafa þing annaðhvort ár er

ótvirætt afturbaldsspor. Með

því er valdið dregið að mun

úr höndum kjósenda og lagt i

hendur stjórnarinnar. Á timum

þeim er vér lifum á, þegar alt

er orðið svo margþætt og hvirfil-

vindar stjórnmálanna rykkja í

grundvöllinn, sem þjóðskipu-

lagið hvílir á, er óverjandi aö

draga úr valdi þingsins, sem er

aðalkjölfestan   á   óróatimunum.

Þá eru auðsæ afturhalds-

merki á litilsvirðingu þeirri, er

gildandi stjórnarskrá landsins

er sýnd. Má sjá þetta ótvirætt

á bankafrumv. stjórnarinnar,

þar sem bankastjórum er bann-

að að sitja á þingi, þrátt fyrir

það þó rjettur þessi til þingsetu

sje lögfestur í stjórnarskránni.

Samskonar litilsvirðing fyrir

grundvallaratriðunum kom fram,

er landið eftir lát Jóns Magnús-

sonar var stjórnlaust í nokkra

daga. Siik lítilsvirðing á grund-

vallaratriðunum eru Ijós merki

um yfirgang ihaldsins í landinu.

Pó hefir þótt kasta tólfunum,

þegar berserksgangurinn kom á

ihaldsmanninn, Sigurð Þórðar-

son, sem i æði sinu formælti

þjóðinni og var á eftir borinn

á gullstól ihaldsinsins, sbr.

greinina i Verði, sem var þrung-

in áf guðmóði hins unga rit-

stjóra afturhaldsins. Hér er að-

eins minst á örfá dæmi, er

sýna að ihaldið er samt við sig,

bæði hér og annarsstaðar.

Fyrir frjálslyndi er mikið

verk að vinna hér með þjóð

vorri. ekki síst fyrir það að

flokkurinn, sem kallar sigfram-

sóknarflokk, er einnig hart leik-

inn af anda afturhaldsins og

ósjeð hvort hægt verði að reka

þann anda út.

Stefnuskrá frjálslyndra manna

er birt hér í blaðinu. Höfuðmal-

in verða rædd ýtarlega jafnóðum

og þau koma á dagskrá þjóðar-

innar. En að einu meginatriði

þykir þó rétt að víkja nú þegar

í þessari grein. Vér litum svo á,

að meginstoðirnar undir fram-

tið þjóðarinnar sje fjarhagslegt

sjálfstæði   hennar.   Því   er   það

nauðsynlegt að þjóðin fái sem

glöggasta skýrslu um alla fjár-

hagsaðstöðuna. En á þessu

heíir stundum verið allmikill

misbrestur. Stjórnmálabrellur

hafa stundum lagst eins og

þoka yíir sannleikann í fjár-

málunum. t-annig hafa blöð

ihaldsstjórnarinnar, svo að segja

strax eftir að ílokkurinn kom

til valda, raupað mjög yfir að

hafa bjargað fjárhag þjóðar-

innar. Þelta íburðarmikla raup

varð til þess að skapa of mikla

bjartsýni bæði hjá þjóð og

þingi. Ráðist var í margt í því

trausti að vér stæðum á traust-

ari grundvelli en raun var á.

Nú mun öllum Ijóst hvers virði

digurmælin voru um björgun

fjárhagsins. Nú erum vér á

hðrðum Krepputímum, og drjúg-

an þátt i örðugleikunum á

gengispólitik stjórnarinnar. En

nú dugir ekki að blína á þetta.

Hitt skiftir mestu að horfa i

augun á ástandinu eins og það

er og reyna að leiða þjóðina

út úr þeim fjárhagslegu ógöng-

um, sem hún er komin í. Hins-

vegar ætti flokkur stjórnarinnar

að láta sjer vítin að varnaði

verða og vera sparari á digur-

mælin en verið lielir.

Saga þjóðarinnar og saga allra

þjóða, sýair oss, hve mikla yfir-

burði frjálslynda stefnan hefir

yfir ihaldsstefnuna. Þessir yfir-

burðir eru enn hinir sömu.

Frjálslynda stefnan hefir svo að

segja altaf haft forustuna er

stórvirkin hafa verið unnin.

íhaldið, eða afturhaldsstefnan

hefir aftur, er sigrarnir voru

unnir, lygnt augunum og reynt

að tileinka sér þá. Athugið hver

aðstaða núverandi foringja í-

haldsins var i sjálfstæðismálum

vorum. Og þjer munuð sjá hvað

mikil festa er í lögmáli aftur-

haldsins á ölluin tfmum.

Blað þetta á að gefa skýrar

og sannar myndir af þeim við-

burðum, sem gerast í stjórn-

málunum, svo þjóðin geti sem

bfzt fylgst með þvi sem er að

gerast. En mjög er nú kvartað

yfir þvi, hvað óáreiðanlegar

fregnir þær séu, sem blöðin

flytja. Fyrsta skilyrðið til þess

að dómar þjóðarinnar geti oið-

ið réttir i stjórnmálunum, er að

viðburðirnir sjálfir séu ekki rang-

færðir. Það felst í þeirri grund-

vallarstefnu, sem blaðið fylgir,

að vér munum berjast hart gegn

þeim stéttarrfg, sem meir og

meir ber á, ár frá ári. Vér röð-

um ekki mönnum niður eftir

stéttum, heldur eftir skoðunum..

Vér   höfum   óbilandi   traust   á

því, að þess betur sem frjáls-

lynda stefnan skýrist fyrir þjóð-

inni, því fleiri fylgismenn mun

hún vinna. Oss finst það liggja

í hlutarins eðli, að andans menn

i landinu muni fylla vorn flokk,

enda hafa margir þeirra lofað

oss aðstoð sinni við blaðið.

Það er óþarfi að taka það

fram, það nægir í því efni að visa

til stefnuskrárinnar, að vjer mun-

um leitast við að styðja báða

atvinnuvegina af alefli og að

sjálfsögðu stöndum vér fast með

frjálsri verslun. í stjómmálun-

um, sem annarsstaðar er það

víðsýnin, sem mestu fær áorkað.

Víðsýnin hefir og jafnan verið

skoðuð sem einkenni frjálslyndu

flokkanna. Á viðsýninni þarf

hvergi meira að halda en i blaða-

heiminum. — Þegar vér nú hefj-

um þessa nýju starfsemi vora,

þá er það með þeim einlæga hug,

að leitast við að koma ekki inn

i skuggahverfí blaðamenskunn-

ar, heldur stefna hærra þangað,

sem »víðsýnið skfn«.

Vér treystum þvi, að frjáls-

lyndir menn i þessu landi muni

fylkja sér um blað vort og stefnu

vora.

Þjóðernis-

tilfinningin.

Sambandsþjóð vor Danir er

vakandi í þjóðernismálum sín-

um. Ljósasta dæmið eru þjóðar-

samskotin, þegar á því þótli

bóla að þýskt fjármagn væri að

draga danskar fjáreignir yfir á

þýskar hendur. Áhuginn í því

máli var Dönum til tnikils sóma.

Ef vér nú lftum, í vorn eigin

barm, mundum vér þá getað

fagnað því að þjóðernistilfinn-

ingin væri eins vakandi hjá oss

eins og sambandsþjóð vorri. Ný-

lega gat Sigurður Eggerz þess f

ræðu, fullveldisdaginn 1. des.

Að vér mundum að sjálfsögðu

1943 nota uppsagnarákvæði sam-

bandslagasamningsins. Benti á

að þjóðin yrði að vera vakandi

svo mistök yrðu ekki á atkvæða-

greiðslunni, og að nauðsyn bæri

til þess að vér yrðum sem best

undir það búnir að taka öll

máiin í vorar hendur. Engum

mundi nú hafa getað dottið i

i hug að þessi sjálfsögðu um-

mæli vektu óióa. En hvað skeð-

ur. Ýms dönsku blöðin virðast

steinhissa á þessum ummælum.

Dr, Valtýr Guðmundsson, og

annar Islendingur, sem að dómi

Beriings er merkur maður, en

þorir þó ekki að láta nafn sins

getið, reynir að friða blöðin með

því að undirstrika áhrifaleysi

Sigurðar Eggerz og fullvissa um

að hann muni standa nokkuð

einn   um   þetta.    Magnús  Guð-

Brunatry g gingar

— Sími 254. —

S j ó vátrýg-gln g ar

Simi 542.

- -A-linnleiit fyi*irt«eki. -

"Crtgeröarmenn!

Höfum fyrirliggjandi og útvegum:

Þorskanet,

Síldarnet,

Silunganet,

Kolanet,

Laxanet,

Trawlnet,

Snurrevaader,

og   alt,   sem   að  þessum   veiðiskap  lýtur.

^&QÍðarfœraverzl.  ^&iQysir".

mundsson ráðherra segir, að ekki

sje kominn timi til að hugsa um

þetta enn þá. Er nú allur þessi

vesaldómur ekki ljós vottur þess

að þjóðernistilflnningin er ekki

nógu vakandi hjá oss, þar sem

ekki eru nú nema 16 ár þang-

að til atkvæðagreiðslan fer fram,

því skildum vér þá ekki nú

þegar, i jafn miklu máli, gera

oss alla aðstöðu vora ljósa

og ihuga allan þann undirbún-

ing, sem nauðsyn er á. Sam-

bandslögin hefðu aldrei verið

samþykt af tslands hálfu ef upp-

sagnarákvæðið hefði ekki staðið

i þeim, það var kjarna atriðið.

Sannleikurinn mun nú áuðvitað

sá, að þó að gera eigi Sigurði

Eggerz þann greiða að einangra

hann í þessu máli, þá mun þaðr~

sýna sig að mikill meiri hluti

þjóðarinnar mun lita eins á

málið og hann. Við siðustu

kosningar i Dalasýslu lýstu auk

Sig. Eggerz Jbæði frambjóðandi

ihalds og framsóknarfiokksins

því yfir að þeir vildu 1943 nota

uppsagnarákvæði samningsins.

Fróðlegt verður nú að heyra

hvort þeir hafi verið í ósam-

ræmi við flokka sina um þetta

mjög mikilvæga atriði. En ef

það væri nú rjett að mikill

meiri hluti þjóðarinnar væri á

sömu skoðun og Sig. Eggerz og

aðrir frjáislyndir menn um þetta

mál sbr. stefnuskrá frjálslynda

flokksins, hvernig stendur þá á

því að Danir mega ekki fá að

heyra þetta. Uppsagnarákvæðið

er    komið    inn    i    samninginn

\

með samþykki Dana. Og því er

svo Iangt frá því, áð vér með

uppsögninni gerum á hlut þeirra,

þeir sem ekki treystast til að

segja Dönum einarðlega frá

þessu eiga þá eitthvað af gömlu

undirokununni ennþá í blóðinu.

Ef vér viljum halda trausti og

virðingu sambandsþjóðar vorrar

en það teljum vér sem að þessu

blaði stöndum skifta miklu, þá

verðum vér að sýna þeim að

vér eigum lifandi þjóðernistil-

finningu eins og þeir. Eins og

þeir vilja ekki sleppa einum

þumlungi af danskri jörð yfir á

aðrar hendur, eins viljum vér

ekki sleppa einni einustu agnar-

ögn af þeim rjetti, sem vér

eigum að guðs og manna lögum.

Ef vér ekki notuðum upp-

sagnarákvæðið 1943, þá mund-

um vér áreiðanlega hljóta af þvi

ekki aðeins óvirðingu sambands-

þjóðar vorrar heldur og einnig

annara þjóða, sem fylgjast með

allri sögu vorri að fornu og

nýju.

Vér viljum vænta þess að

þjóðin skifti sér ekki i flokka

um þessi mál, en standi að þeim

með einum hug.

Ef þjóðernistilfinningin sljógv-

ast, þá sljógvast fleira. Næm

þjóðernistilfinning er vottur um

vakandi þjóð. Og ekki er smá-

þjóðunum sizt nauðsyn á því

að vaka. t*ví ef vér ekki vökum

sjálfir,   hver vakir þá fyrir oss.

f   118862

					
Fela smámyndir
Blağsíğa 1
Blağsíğa 1
Blağsíğa 2
Blağsíğa 2
Blağsíğa 3
Blağsíğa 3
Blağsíğa 4
Blağsíğa 4