Tímarit.is   | Tímarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrá inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Ísland

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoğa í nıjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ağlaga hæğ


Vafrinn şinn styğur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til ağ skoğa blağsíğuna sem JPG
Ísland

						)K

Örstutt

/. árg., I. tbl. — Mánudagur 10. maí 1943.

Um leið og þetta blað hefur

göngu sína kemst ég ekki hjá að

skýra í örfáum orðum frá til-

drögunum til þess að ég lét af

ritstjórn ÞJÓÐÓLFS.

Þegar ég tók við blaðinu, í

septembermánuði síðastliðnum,

áskildi ég mér að hafa algerlega

frjálsar hcndurum allt,semíþví

birtist, og var gengið að þessu

umyrðalaust. Var samvinna við

útgefendurna, stjórn h.f. Mun-

inn, hin ánægjulegasta á allan

hátt. En hinn '2. apríl síðastlið-

inn var aðalfundur haldinn í fé-

laginu og urðu þá stjórnarskipti.

Við formennskunni tók Páll

Magnússon lögfræðingur af Jóni

Ólafssyni forstjóra Andvöku.

En meðstjórnendur urðu þeir

Jón Kjartansson, verksmiðjueig-

andi og Bjarni Bjarnason, full-

trúi lögmanns, í stað Sveinbjarn

ar Jónssonar byggingarmeistara

og Geirs Gunnarssonar fast-

eignasala.

Þó Jón Kjartansson yrði fyrst-

ur manna til að vekja máls á

því við mig í fyrra haust, að ég

tæki að mér ritstjórn blaðsins,

þótti koma í ljós, er fram í sótti,

að hann væri ekki vel ánægður

með starf mitt. Framan af bar

þó ekki til tíðinda. En eftir að

árekstur hafði orðið milli okkar

Garðars Þorsteinssonar, fór Jón

ekki lengur dult með það að

hann teldi blaðinu illa komið í

mínum höndum. Tók hann nú

að sækja það af talsverðu kappi

að komast í stjórn útgáfufélags-

ins.

Eg skal nú játa, að mér hafði

fundist framkoma Jóns á þá

leið, að ég treysti ekki fyllilega

að góð samvinna gæti tekizt

okkar í milli að óbreyttum hug

hans í minn garð. En vitanlega

var þetta einkamál mitt.

Hitt var aftur mál, sem snerti

ekki aðeins mig persónulega,

heldur engu síður lesendur

blaðsins, hlutverk þess og skil-

yrði til heillavænlegra áhrifa, að

kosningu Jóns í stjórn útgáfufé-

Iagsins bar að með næsta ef tir-

minnilegum hætti. Daginn, sem

aðalfundurin var haldinn, hóf-

ust yfirheyrslur í mjög alvar-

legu máli, sykurseðlamálinu

svokallaða.

Jón Kjartansson kom á aðal-

fundinn í h.f. Muninn úr yfir-

heyrslu í máli þessu og var

settur í gæsluvarðhald, þegar að

fundinum loknum.

Eg vil ekki ætla að neinum

fundarmanna hafi verið kunn-

ugt, hvernig högum Jóns var

komið, þegar hann sótti aðal-

fundinn í útgáfufélagi Þjóðólfs.

Ef svo hefði verið, tel ég engin

líkindi tii, að hann hefði komist

í blaðstjórn.

Eg hef haldið uppi gagnrýni

til hægri og vinstri og oft farið

Framhald  á 4.  síðu.

RITSTJÓRI: ÁRNI JÓNSSON FRÁ MÚLA

\ /IÐ erum ekki ýkja margir,

*     sem stöndum að þessu

blaði. En við erum samhentir.

Ekki af því að við séum f jötr-

aðir einhverjum órjúfandi hags-

munaböndum, eða bundnir á

klíkuklafa. Ekki af því að við

höfum stofnað neinn pólitískan

trúflokk, eða frímúrarareglu.

Ekki af því að lífskjör okkar

allra séu hin sömu, eða lífshætt-

ir. Ekki af því að við höfum

gengið í sama skóla. Ekki af því

að við séum allir á sama aldri.

Það er allt annað sem tengir

okkur.

Við erum samhentir af því við

hugsum líkt. Þessvegna skiljum

við hverir aðra. Þessvegna þurf-

um við ekki að vera með neina

óhreinskilni, látalæti eða undan-

brögð í okkar hóp. Við ætlumst

ekki til að við séum sammála

um alla hluti milli himins og

jarðar. Við erum þvert á móti

sammála um, að við hljótum að

vera ósammála í ýmsum grein-

um. Og við höfum óbilandi trú

á því, að við getum staðið sam-

an í því, sem máli skiptir: Fram-

tíð þessa lands. Við eigum allir

eina sameiginlega ósk: Betra ís-

land.

\ 7IÐ erum þeirrar skoðunar,

*     að hugsunarháttur íslenzku

þjóðarinnar verði að gerbreyt-

ast, ef hún á að hafa von um

frjálsa framtíð. Seinustuáratug-

ina hafa kjósendur landsins ver-

ið vandir af að hugsa um réttíæti

eða sanngirni. I eyrum þeirra

hefur klingt sýknt og heilagt

þetta sama: hagsmunir, hags-

munir! Mönnum hefur verið

gert það að þegnskaparskyldu

að skipa sér í þrengri eða víðari

hagsmunahringi til hægri eða

vinstri. Þetta er okkar mesta

ógæfa. Af þessu stafar tortryggn

in og sundurlyndið sem er að

leiða okkur í glötun á meiri vel-

gengnistímum en nokkurn hafði

órað fyrir.

Og þetta er ekkert einstakt

fyrir okkur. Aðrar þjóðir hafa

líka sögu að segja. Lítum bara

til Noregs. Þar hafa verið inn-

anlandsdeilur mjög áþekkar

og hér. En nú hefur beizk

reynsla kennt þessum nánustu

frændum okkar, að þjóðin má

ekki vera sundruð. Nú takast

þau í hendur, Sigrid Undset og

Nordal Grieg, og strengja þess

heit að vinna sameiginlega að

viðreisn lands síns, hún ramm-

katólsk og hann róttækur kom-

múnisti. Fyrir stríðið hefði tæp-

lega verið hægt að henda á

meiri andstæður í þjóðfélags-

málum.

MEÐAN blind hagsmuna-

streita er gerð að grund-

velli stjórnmálanna sitt á hvað,

kemst aldrei friður á í neinu

þjóðfélagi. Þessvegna riðlast hin

gamla f lokkaskipting í öllum

lýðræðislöndum. Þessi sannindi

eru að verða mönnum ljós út

um heiminn. Við höfum enga af-

sökun við að loka augunum fyrir

þessu, þó við komumst hjá

hörmungum norsku þjóðarinn-

ar.

Við, sem að þessu blaði stönd-

um, viljum búa þjóðina undir

að taka við úrlausnum hins nýja

tíma. Við viljum berjast á móti

rangsleitni og yfirgangi, úr

hvaða átt sem er. Við trúum því

að fólkið sé fyllilega fært um að

stjórna sér sjálft, ef ekki er unn-

ið markvíst að því að sljófga

dómgreind þess.

Og af því við höfum þessa

trú, viljum við ekki segja, ann-

að en það sem við álítum rétt,

hvernig sem það snertir hags-

muni eins eða annars. Enginn af

gömlu flokkunum segir kost og

löst á neinu máli. Þeir segja

kost eða löst, eftir því hvernig

það snertir hagsmuni þeirrra.

Við viljum segja kost og löst á

hverju máli.

Við viljum vekja dómgreind

þjóðarinnar með því að halda

uppi gagnrýni til hægri og

vinstri.

Við viljum vekja þjóðernistil-

finningu og þjóðarmetnað með

því að benda á það, sem göfug-

ast hefur verið í fari okkar að

fornu og nýju.

Framhald  á  4.   síðu.

iDirp ifí útgefenauni

Nokkrir menn, sem jæstir höfðu verið t póliúskum flokki,

en með allóskyldar skoðanir og að mestu leyti bver 'óðrum ó-

kunnir, mynduðu fyrir stuttu samt'ók Þjóðveldismanna. Höf-

uðmarkmið þeirra var að vinna gegn ofbeldi flokksræðisins i

landinu og aðstoða þjóðina við að skifia sér ný)as sameiginlega

forustu óháða klíkuvaldi flokkanna. Að 'óðru leyti hugðusi Þjóð-

veldismenn að leggja áherzlu á óbeft athafnafrelsi einstaklings-

ins, sem þjóðarheill samrýmist, samhliða afnámi forréttinda

einstaklinga, stétta og félaga, í landinu.

Það kom brátt i Ijós að þessi hápur atti ekki alls kostar

samleið. Bar sérstaklega á 2 mönnum, sem sýnilega hafði ekki

tekizt að losna úr álögum flokksofbeldisins. Þótti það ekki spá

góðu er gömul handjárn voru dregin fram begar menn urðu

ekki á eitt sáttir í svif.

Að þessu blaði stendur mikill meiri bluti þeirr'a manna,

sem áttu Þjóðólf, en yfirráð minni hlutans yfir blaðinu eru i

bili tryggð stjórn Páls Magnússonar frá Vallanesi og Jóns Kjart-

anssonar t Víking með þeim óviðfelldna hætti að selja í forboði

meiri hluta eigendanna nýja hluti, sem ráða úrslitum við at-

kvœðagreiðslu i félaginu.

Utgefendur   íslands   harma   ekki   þessi   leikslok.   Þeir

hafa  aldrei  œtlað   sér að vinna góðu málefni fylgjendur með

klœkjum, handjárnum og undirferli. Þeim hefur lengi verið það

Ijóst að þeir eiga ekki samleið með Páli frá Vallanesi og Jóni

Kjartanssyni, og þeir munu ekki láta það henda sig, að lenda

aftur í félagsskap með þeim.

Utgefendur.

Gegn at-

viiinu-

leysinu!

I blöðum og útvarpi í Ame-

ríku og Englandi er nú mikið

rætt og ritað um það, hvað

koma skuli eftir stríðið. Ákveðn

ar tillögur um milliríkjavið-

skipti eru nú sem óðast að koma

fram í báðum þessum löndum,

um meiri jöfnuð, betri heim

Friðarsamningar stórþjóðanna

hljóta raunar að hafa mikil á-

hrif á gang allra mála hér, og

við megum ekki láta bjóða okk-

ur hvað sem er og þessvegna

verður þjóðin að vera við búin.

Eitt af því, sem stórþjóðirnar

yirðast að allmiklu leyti vera

orðnar sammála um er að brjóta

verði niður til grunna toll-

múrana, sem reistir hafa verið

með öllum landamærum. Er það

hvort tveggja að þeir hafa mjög

aukið á tortryggni milli þjóð-

anna og torveldað eðlilega

framleiðslu landanna.

Þetta er vissulega meira um-

hugsunarefni fyrir okkur ís-

lendinga en flestar aðrar þjóðir.

Tiltölulega mikill hluti þjóðar-

innar er bundinn við óarðbæra

framleiðslu, en hinsvegar er sá

eini atvinnuvegur, sem við get-

um byggt á, er tollmúrarnir

í heiminum verða höggnir nið-

ur, rekinn í hlutfallslega allt of

smáum stíl.

í grein er ritstjóri þessa blaðs

skrifaði nýlega í Þjóðólf um

stofnun Tryggingarbanka at-

vinnuveganna er allítarlega

gerð grein fyrir því á hvern hátt

okkur beri að tryggja fjárhags-

legt sjálfstæði þjóðarinnar, með

því að veita öllu því f jármagni,

sem þjóðin hefur yfir að ráða

nú í arðbæra atvinnuvegi, stórút-

gerð, síldarverksmiðjur og ef til

vill áburðarverksmiðjur, sem-

entsverksmiðjur og herzlustöð

fyrir lýsi. Er gert ráð fyrir því

að Tryggingarbanki atvinnu-

veganna tryggi samhliða öllum

vinnufærum mönnum atvinnu,

eða leggi þeim til framleiðslu-

tæki.

Við megum ekki láta okkur

henda það framvegis, að nokk-

ur hluti þessarar fámennu þjóð-

ar þurfi að ganga atvinnulaus.

Hér þarf að komast upp stofnun

Framhald  á 4.  síðu.

					
Fela smámyndir
Blağsíğa 1
Blağsíğa 1
Blağsíğa 2
Blağsíğa 2
Blağsíğa 3
Blağsíğa 3
Blağsíğa 4
Blağsíğa 4