Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Haršjaxl réttlętis og laga

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Haršjaxl réttlętis og laga

						Ha

ÐJAXL

RJETTLÆTIS    O €r    LAGA

Höndlar um Reykjavík og Siglutjörð.

rmfr&m&ttfmt&mm* in,:jm^r\m»^'AfW<m

>W^«i^W»W«^Wi^W>»M<»M'^W>»><»M^W»MM^«M»>^W^M»»M^>»MM^^»Mi

Utgef.: Oddur Sigurgeirsson, sjómadur.

Til  k:a.TJLpend.a.-

Nú fáið þið heiðraðir kaupendur að

sjá 1. tbl. þessa blaðs. Eg réðist í að

gefa út mitt eigið blað. Almenningur

hefir keypt rit mín hingað til og von-

ast eg til að menn sýni þessu blaði

sömu vinsemd.

Eg hefi nú ekki aðra atvinnu en þá,

sem eg hefi af ritstörfum, en sú at-

vinna hefir oftast gefið lítið í aðra

hönd, þá reynslu hafa og flestir íslensk-

ir rithöfundar fengið. En ef menn vilja

lesa skrif mín, þá mun eg ekki flytja

af landi brott, þó eg, ef til vill, hefði

krónunni meira fyrir það, og aldrei skal

koma til mála, að eg gangi á mála hjá

útlendum stórborgurum, heldur vil eg

vera óháður og óáreittur hér uppi á Is-

landi og mun eg eftir mætti ausa af

mínum viskubrunni yfir þessar hræður

sem hér eru.

pegar upplag þessa tölublaðs er upp-

selt, mun eg undir eins fetja upp annað

og svo koll af kolli á meðan líf og

heilsa endist. Blaðið verður eingöngu

selt í lausasölu en ekki tekið við áskrift-

um. Auglýsingaverð eftir samkomulagi.

Norðurförín*

Eg Oddur Sigurgeirsson, formanns-

sonur og rithöfundur, ættaður af Skag-

anum, byrja hérmeð á ferðasögu minni

kringum land.

Helgi Skúlason augnlæknir og eg, við

höfum báðir sama markmið í lífinu, það

að opna augu fólksins hver með sinni

aðferð. Munurinn er einungis sá, að eg

tek enga borgun fyrir mitt starf, en

Helgi tekur lítilfjörlega þóknun fyrir

sín verk. Eg fór héðan með Goðafoss

11. júlí s. 1. og fanst mér skipið og all-

ur aðbúnaður þar tæplega svara til þess

að vera einnar miljónar og fjögur hund-

ruð þúsund króna virði, eins og það á

að vera. Við fórum héðan til ísafjarðar

og mintist eg á leiðinni lítilsháttar á

áhugamái mín og geðjaðist íólki að því

eins og vant er, og margur hlakkaði til

þess sem eg segði næst þegar eg byrjaði

að tala ,alveg eins og börnin í sveitinni

hlakka til réttanna eða fólkið í Rvík

hlakkar til að sjá næstu vitleysu í

„danska Mogga". pegar til Isafjarðar

kom, var ekki álitið ráðlegt að eg fyri í

land, því þeir höfðu haft á orði, að

skjóta mig ef eg færi að hreyfa þar

áhugamálum mínum eða ef eg hefði mig

nokkuð í frammi með það að láta breyta

þjóðfélagsskipulaginu — líka er sagt að

þeir þar á Isafirði séu búnir að koma

sér upp óflugri ríkislögreglu og höfðu

þeir fengið fyrirmyndina úr dagblaðinu

„Vísir". Hefir það blað sérfróðan mann

í lögregluvísindum, sem heitir Örn ein-

eygði, ef mig minnir rétt, og eru þá öll

dagblöðin búin að tryggja sér sérfróða

menn sitt á hverju sviði. Moggi hefir

sérfræðing í áveituvísindum og Alþýðu-

blaðið hefir sérfræðing í Reykjanesvís-

indum, Guðm. R. úr Grindavíkinni, og

finst mér, gömlum manninum, mikið

um alla þessa mentun og framfarir á

þessu sviði.

Ekki get eg annað en látið þess getið

í þessu sambandi, að talsvert finst mér

daufara að ferðast meðfram ströndum

landsins nú en fyrir 15—25 árum, hvað

sem því veldur, t. d. vantar alveg þetta

„næturlíf í lestinni" og ýmislegt fleira,

og var ekki frítt við að mér leiddist

með köflum, þegar hlé varð hjá mér á

ræðuhöldum; raulaði eg þá fyrir

munni mér ýms kvæði eftir þjóðskáldin

okkar Kjartan brunavörð og Kjarval

málara. J>egar við sigldum meðfram

Hornströndum þá sannfærðist eg um

það hve af armikið af málmum, sérstak-

lega gulli, hlyti að vera þar í fjöllun-

um, og geta allir sem lesa hin merku

vísindarit Björns Kristjánssonar um

málmrannsóknir sannfærst um þetta

atriði sjálfir og er leitt til þess að vita,

að hafa fleygt peningum í Vatnsmýr-

ina hér og í Miðdal, í staðinn fyrir það

að byrja hiklaust á Hornströndum eins

og rétt hefði verið. Margt fólk var með

Goðafossi þesa ferð, bæði fólk sem var

að fara í síldarvinnu og sumarfrí og svo

nokkuð margt kvenfólk sem var að fara

Oddur Sigurgeirsson

fæddur í Pálshúsum í Reykjavík 1874

á 1000 ára afmæli íslandsbygðar.

á ljósmæðranámsskeið, sem átti að hald-

ast í þetta sinn einhversstaðar á Norð-

urlandi.

Á Akureyri.

Á Akureyri er fallegra en í Mosfells-

sveitinni og er þá mikið sagt. Ýmislegt

er þar góðra manna og gerðu þeir tvent

í senn, að kaupa rit mín og hlusta á

áhugamál mín.

Yngispiltur er þar einn, sem heitir

Kjartan Ó. Sæmundsson. Keypti hann

rit mín og lagði mér liðsstyrk og kæmi

mér ekki á óvart, þó hann ætti eftir að

halda uppi heiðri ættmenna sinna, Jóns

Arasonar, sbr. Laxness. Á Akureyri er

maður sem heitir Jón Stefánsson. Hef-

ir hann á hendi áfengissölu fyrir ríkið.

Hótaði hann mér burtrekstri úr bænum

og reyndi á ýmsan hátt að draga úr

áhrifum mínum nyrðra; hefir hann að

líkindum haldið að eg mundi draga úr

vínverslun hans og er það ekki ólíklegt

að svo hefði orðið, því eg er æstur bind-

indismaður eins og margir gamlir

drykkjumenn verða á efri árum sínum.

Á ýmsan hátt hjálpaði mér einnig

þór. Á. Björnsson, heiðursmaður og

sjónglöggur.

Fremur fanst mér að bæjarmál Ak-

ureyrar vera í niðurníðslu. Carolina

Rest er að sökkva í hrossaskít og raf-

veitan að fara í hundana. Kartöflurnar

eru seinþroska og kvenfólkið fær 70—

80 aura fyrir að salta og kverka tunn-

una. Götum bæjarins er illa viðhaldið

en tóbak og brennivín fæst víða. Sigga

í Pólnum tók mér illa og er því kent um

að hún hafi kvekst á íslenskum karl-

mönnum í fyrra þegar Guðm. sprútt-

salahræða tók hana glímutökum. Aftur

á móti hve hún vera ástúðlegri í um-

gengni við útlendinga og hefði hún lík-

lega getað komið viti fyrir fransarana

sem eg varð að berja niður hérna um

árið. Lægra kaup fanst mér að burgeis-

ar borguðu þar en bolcevikar, og lætur

það að hkindum. Ekki vildi þorsteinn

M. Jónsson kaupa blöð mín, en þó selur

hann sjálfur dýru verði eldhúströppu-

rómana og annað rusl. Ekki voru

sveitajaxlarnir, sem eg fann á Akur-

eyri hýrir í horn að taka. Fóru þeir

heim með 25 aurana í vasanum óeydda

og geta þeir brúkað þá til einhvers ann-

ars, því ekki keyptu þeir rit mín fyrir

þá. Sjómennirnir á Akureyri eru eins

og víðast hvar annarstaðar á landinu,

sómi þjóðarinnar. Keyptu þeir blað mitt

og greiddu fyrir mér og áhugamálum

mínum á ýmsan hátt. Eg fann Jón

bæjarstjóra að máli og urðu þeir sam-

fundir ekki gleðiefni fyrir mig, heíði

líklega farið betur á því að eg hefði

fundið bróður Jóns, sem rær einn á bát

á Austf jörðum og Jón vill ekki bekenna

sem bróður sinn, við hefðum skilið hvor

annan og haft sameiginleg áhugamál.

Á Akureyri kom eg um borð í bát frá

Húsavík; voru þar keypt rit mín og

þessutan f ékk eg þar alúðlegar móttök-

ur. —

Félagslíf á Akureyri er dauft og

þyrfti að setjast þar að félagslyndur

maður, t. d. eins og eg eða Einar Niel-

sen miðill.

Sigluí'jörður.

Ef tir hæf ilega dvöl á Akureyri hélt eg

nú til Siglufjarðar og hafði eg hugsað

mér að dvelja þar tímakorn, en margt

fer öðruvísi en ætlað er, fyrst var nú-

það, að eg iékk þar hvergi húsaskjól og

ekki heldur matarbita, og sér þess enn

greinilega merki á mér, því þegar eg

lagði upp í þessa ferð, var eg í meðai

embættismannaholdum, en er nú ekki

feitari en óðalsbóndi af Kjalarnesinu,

og hvað sem má að öðru leyti telja Sigl-

firðingum til gildis á öðrum sviðum, þá

verða þessar viðtökur þeirra við mig

seintekinn sómi fyrir þá. Blað er gefið

þar út, sem heitir „Glettingur"; ómerki-

legt blað í alla staði, og gerði það lúa-

lega árás á mig og ritstjóri þess, Sop-

hus Árnason, rægði mig og æsti menn

á móti mér. Vík eg að honum og fram-

ferði hans annarstaðar í þessu blaði.

Reyndar veit eg það vel, að Sophus þarf

ekki að reyna það að lenda í ritdeilum

við mig, til þess vantar hann vit og

ýms önnur skilyrði, og býst eg við að

hann hætti áreitni sinni við mig, en ef

svo fer ekki, að hann hætti narti sínu

þá hefi eg hugsað mér að skora hann

á hólm að fornum sið og má hann

sjálfur velja vopnin.

Ingólfur nokkur, sem vinnur hjá

Helga Hafliðasyni á Siglufirði tók eitt

blað af mér, reif það og henti því svo í

mig, hafði í frammi við mig ljót orð og

heitingar, eg reiddi á móti annan hnef-

ann og ygldi mig lítilsháttar. petta

hafði þau áhrif að maðurinn tapaði sér,

glúpnaði, og hefði dottið niður, hefði

hann ekki notið aðstoðar annara. Ekki

hefi eg frétt, að maður þessi ætti neina

veilu að sækja í ætt sína, sem hægt væri

að kenna um þessu hugleysi mannsins.

Á Siglufirði lenti eg í hálfgerðum slag

við Pál nokkurn Guðmundsson, sem sagt

er að versli með áfengi, og mér virtist

vera undir áhrifum þess, urðu þar fljót

umskifti, því eg lagði manninn í götuna

en þá komu tveir burgeisar honum til

hjálpar, ætluðu þeir sér að halda mér

og varna mér frekari aðgerða; eg sleit

mig fljótt lausan af þeim og fór mína

leið, hefur mér nú í seinni tíð skilist það

að þó að menn séu sterkir eins og eg er,

þá eru aðrar og heppilegri leiðir til að

koma áhugamálum sínum í framkvæmd

en þær að nota kraftana til þess, og nú

síðan eg fór að leggja fyrir mig rit-

störf, þá sé eg og finn hvað mér verður

meira ágengt með skrifum mínum en

kjaftshöggunum áður. Reyndar hefðu

nú Siglfirðingar þurft á hnútasvipu

minni að halda í orðsins rétta skilningi

og getur skeð að eg taki ekki á þeim

með silkivetlingum næst þegar eg heim-

sæki þá, svo eftiminnilegar eru mér

næturnar, sem eg varð að hýrast í beiti-

skúrum þeirra og svo hugfast er mér

enn og verður fyrst um sinn bardaga-

aðferð þeirra gagnvart mér. Eg óska

einskis frekar en að eg gæti talað eins

skýrt og aðrir menn, bölvað eins skýrt

og Siglfirðingar bölva — þó eg mundi

þá bölva öðru en þeir, en þessa málhelti

mína nota hinir svonefndu mentamenn

þeirra til þess að draga dár að mér á

prenti. Hér í Rvík kemur varla fyrir að

götudrengir telji sér sæmilegt að hæð-

ast að þessum veikleika mínum. Eski-

móar grænienskir hafa fengið danska

kynblöndun og gefist vel. Siglfirðingar

hafa fengið útlenda kynblöndun og gef-

ist illa. Eg skrifa ekki meira um Siglu-

fjörð; eg dvaldi þar í 14 daga; mér var

tekið þar illa og mér leið illa meðan eg

dvaldi þar. Hugbreytingar eiga sér stað

eins hjá fjölda fólks og einstaklingum.

Mitt mesta ánægjuefni væri það, ef

Siglfirðingar yrðu fyrir hugbreytingu

alment og hölluðust þar með að áhuga-

málum mínum.

Einhversstaðar á þessum höfnum á

Norðurlandi fann eg Jón S. Bergmann

hringhenduskáld og var hann ekki neitt

drukkinn fremur en vant er.

Eg tók mér far með „íslandinu" að

norðan hingað suður og mátti það heita

tíðindalaust að mestu. Reyndar sýndi

þjónninn mér ókurteisi en eg er svo

vanur að kveða niður danskan hroka að

mér varð létt verk að knésetja pilt

þenna. Líka komst eg á Akureyri í

kynni við annan mann, sem er á vegum

þess Sameinaða, mig minnir að hann

héti Gísli Magnússon. Eg kom og bað

um farseðil eins og aðrir. Gísli þessi

neitaði mér um hann, reiddi að mér

hnefann og vísaði mér á burt. Enginn

má skilja þessi tvö dæmi mín um þessa

tvo menn sem eru á vegum Sameinaða-

félagsins, á þann veg, að það sé þar

með sagt, að það sé sameinuð ókurteisi

og ruddaskapur hjá öllum starfsmönn-

um þess félags, hvar sem er á landinu,

síður en svo, það er ekki mín reynsla.

Að endingu verð eg að víkja að ýmsu

hér í bænum. Síðan eg kom heim, hafa

þeir tímar verið að ýmislegt hefir bor-

ið við frásagnarvert, og þar sem alt er

lesið sem eg skrifa, jafnvel með annari

eins áfergju og Redd-Hannesarríma og

kvæðabókin hans Kristmanns, þá leyfi

eg mér að fara nokkrum orðum um það.

Byrja eg þá á bókmentunum. I dagblað-

inu Vísir hafa birst mjög djúpvitrir rit-

dómar eftir Smára eins og vant er, enn-

fremur mjög skynsamlega skrifuð

grein eftir P. P., þar sem hann krefst

þess að tekið sé upp gamla lagið og

lömbin séu rekin með hundum til Reyk-

javíkur í dauðann, en ekki flutt á bílum.

Kaffibrensla Reykjavíkur gaf út um

daginn fjölskrúðugt rit á hreinni ís-

lensku, og nú lítur helst út fyrir að Al-

þýðublaðið og Morgunblaðið fari að ríf-

ast út af því, hvort alþýðan smiti bur-

geisana af syfilis eða burgeisarnir al-

þýðuna. þyrfti að skipa í þetta nefnd,

sem starfaði t. d. í 3 ár og legði svo

álit sitt f ram á búnaðarþinginu 1927 eða

1928. Hér hafa verið á ferð síðan eg

kom heim, margir menn úr Ameríska

sjóhernum, ekki skal eg leggja þeim

neitt til lasts, því þeir eru sjómenn eins

og eg, en það get eg sagt, að ekki hefðu

félagar   mínir,  íslensku  sjómennirnir,

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4