Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Gandur

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Gandur

						I. TÖLUBLAÐ

VIKUBLAÐ UM BÓKMENNTIR, LISTIR OG ÖNNUR MENNINGARMAL

Mánudagur 29. október 1951.

I. ÁRGANGUK

„Lisraverk er eins og prenr

mynd af mannlegum huga'

Viðtal við HörS Ágústsson, listmálara

Álítur þú að nútímalist sé

ofvaxin skilningi annarra en

fárra útvaldra?

Nei.

Ég held að almenningur í

dag sé jafn næmur fyrir list-

rænum áhrifum og kynslóð-

irnar á undan, en þjóðfélags-

hættir okkar og úrelt list-

form, sem verkar eins og

stífla, gera honum erfitt fyrir

með að átta sig á nýjungum.

Nútímalist er sprottin upp úr

okkar þjóðfélagsháttum sem

andsvar við þeim og mótmæli

gegn því óeðlilega. Þess vegna

skýrskotar hún til alls al-

mennings og kemur öllum við,

og þess vegna ættu sem f lest-

ir að eiga þess kost að njóta

þessarar listar. Eg álít að

abstraktlist nútímans hafi

ekki síður möguleika á að

skýrskota til mannlegra til-

finninga en hin gamla natúr-

alístiska list. Ein grein nú-

tímalistar, kúbisminn, sem í

upphafi naut lítillar almenn-

ingshylli, hefur t. d. á yfir-

standandi tímum náð mikilli

útbreiðslu og vinsældum í

auglýsingabransanum, og

þannig mætti lengi telja.

Hin frjósömu víxl-áhrif

milli listamannsins og fólks-

ins nauðsynleg.

Það er ekki nóg að eiga

menn, sem gera málverk og

höggmyndir. Höfuðatriðið er

að allt umhverfi fólks sé tal-

andi vitni listrænnar hugsun-

ar, að það alist upp og starfi

í slíku umhverfi, og að til-

finning fyrir listrænum verð-

mætum seitli inn í blóðið og

verði því eðlileg. Þess vegna

er fögur borg miklu meiri

uppalandi en fullkomin heim-

ilis- og ríkislistasöfn. Það. má

segja, að sérhver hlutur, sem

er mótanlegur með höndunum

búi yfir fagurfræðilegum

möguleika og geti öðlast

tvennskonar gildi: annars

vegar notrænt- og hinsvegar

hugrænt gildi (listrænt gildi)

Möguleikinn til að njóta list

rænna verðmæta er séreign

mannsins og það sem framar

öðru skilur á milli hans og

dýrsins. Það er ekki nóg að

þessi möguleiki sé f yrir hendi,

heldur verða menn að nota

hann, menn verða að ástunda

það að sjá meira í hlutunum

en einungis hið hversdagslega

notagildi þeirra. Þegar hver

„HAF,

JÖRÐ

LÖFT'

húsmunur, hver bolli, hver

stóll er gerður af þeirri nær-

gætni, sem felst í listrænni

hugsun, og þegar þeir, sem

handfjatla þessa muni dag-

lega, kunna að meta það og

þakka fyrir það, þá er náð því,

sem mér f innst vera hið sanna

inntak í því, sem kallað er

þjóðfélagslegt raunsæi í" list.

Listin gerir menn frjálsari

gagnvart umhverfinu en dýr-

in geta nokkurntíma orðið,

því í líf i mannsins eiga hlut-

irnir aldrei að drottna með

notagildi sínu einu saman.

Sjálft tjáningarform hinna

fögru lista skiptir ekki svo

miklu máli út af fyrir sig.

Er eitthvað hæft í því, að þú

haf ir í seinni tíð hneigzt meir

og meir að þvi að mála

abstrakt?

Eg tel mig ekki vera ab-

strakt málara. Abstrakt eru

aðeins þeir málarar, sem

reyna að gefa útrás hugmynd-

um og tilfinningum, sem ekki

hafa neinn aflvaka í hinni

ytri náttúru, heldur koma

beint úr þeirra eigin sálar-

lífi, án tengsla við umhverfið.

Orðið abstrakt þýðir raun-

verulega allt það, sem hvorki

verður séð né þreifað á, og

þess vegna má til sanns vegar

f æra að í allri list sé eitthvað

abstrakt.

Afstaða mín til viðfangs-

efnisins er framar öðru af-

staða Ijóðskáldsins.

Máli ég t.d. sólflekk á hafi,

er það sjálfur liturinn í þess-

um sólflekk, sem hefur áhrif

á mig, ekki umhverfi hans

eða hnattfræðilegar stað-

reyndir, og þessi áhrif eru

héðan að heiman og mótast

af því, að ég er Islendingur.

Myndir mínar eru ekki

hugsaðar fyrir fram, heldur

vaxa þær f ram úr viðureign

minni við léref tið og litinn, og

eiga sér engin nöfn fyrr en

þær eru fullgerðar.

Samt er það ekki svo að

gleðin yfir línunni og litnum

sé í sjálfu sér nóg til að

hrinda mér til að gera slark-

HORÐUR   AGUSTSSON

hei'ur nýlokið sýningu á

málverkum og teikningum

í         Listamannaskálanum.

Hörður er fæddur í Reykja-

vík 1922, stúdent frá M.R.

1941, stundaði nám í hand-

íðaskólanum í tvo vetur og

síðan erlendis, þar sem

hann hefur haldið sýning-

ar og hlotið góða dóma.

Lengst hefur hann dvalizt

i París eða síðan vorið '47.

Hörður mun vera mestur

„theoretiker" allra okkar

ungu ; myndlistarmanna,

enda hefur hann bæði skrifað mikið um myndlist og flutt

fyrirlestra. Fáir hafa fengizt við listir af jafn mútulausri

alvöru og einlægni, og lék því blaðinu forvitni á að hitta

hann að máii.

f æra mynd, heldur þarf einnig

eitthvað annað til að skapa

þann fögnuð hjá mér, sem er

nauðsynlegur til þess að úr

einhverju ákveðnu verki verði

listaverk.

Listaverk er objekt, er

hlutur, en það sem einkennir

það umfram aðra hluti er það,

að það er eins og prentmynd

af mannlegum huga. 1 lista-

verki er visst subjekt orðið að

objekti. Listaverk er fyrst og

fremst útrás hugans og þess

vegna er rangt að þrælbinda

það við ytra umhverfi eins og

gert er í hreinni eftirlíkingu

ópersónulegrar náttúru.

Hvaða afstöðu takið þið

yngstu málararnir til þess,

sem er að gerast í heimslist-

inni í dag?

Það sem er ef st á baugi í

heimslistinni í dag eru reikn-

ingsskil við gamlan natúral-

isma. Sýn fortíðarinnar er

orðin ófrjó, af þvi að hún

er orðin að vana, og list er

fyrst og fremst andlegt átak

Við ungu málararnir tÖk

um þátt í þessum reiknings-

skilum, þótt við höfum aldrei

átt þennan natúralisma hér á

Islandi. (Það er t. d. ekki rétt

að telja Kjarval, Jón Stefáns-

son og Ásgrím natúralista,

því samkvæmt natúralistisk-

um skilningi Vestur-Evrópu

mundu þeir verka sem örg-

ustu klessumálarar). Við vilj-

um vera hvorttveggja í senn:

Islendingar og heimsborgarar.

að byggja þessa hlið menning-

arlífsins frá grunni eins og

landsnámsmenn,      og      allir

þekkja örðugleika landnáms-

mannsins. Kosturinn er aftur

sá, að við höfum ekki í okk-

ur fordóma hinna, sem hafa

alizt upp við ^þessa gömlu

myndlistarhefð. Landnáms-

maðurinn verður að kanna

jörðina, sem hann stendur á,

um leið og hann byggir og

verður þess vegna auðugri að

persónulegri reynslu en hinn,

sem fær allt upp í hendurnar

fyrirhafnarlaust.

Hvernig leizt þér á Septem-

bersýninguna?

Hún var prýðileg og eitt af

því fáa, sem bar vott um

menningarlíf í Reykjavík. Þar

sá maður bezt að Island er í

lif andi tengslum við það, sem

er að gerast í veröldinni í dag

í listum.

En málaverkasafn ríkisins?

Mér leizt vel á myndirnar en

illa á húsið. Það er eins og

verksmiðja í útborg, með ótal

viðbyggingum, reistum eftir

henfeemi.

Viðtal okkar var á enda, en

að skilnaði segir Hörður:

Viltu svo biðja menn að haf a

vakandi auga á Listvinasaln-

um. Hann ásamt málverka-

safni ríkisins eru þáttaskil í

ísl. myndlist, og geta þeir trútt

um talað, sem á sínum tíma

þurftu að stelast eins og þjóf-

ar inn í einkahús til að seðja

myndlistarhúngur sitt.

G. K.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4