Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Žjóšvörn

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Žjóšvörn

						% árgangur.

MiÖvikudagur   2.   okt.    1946

1. tölublað.

s

Ágúst H. Bjarnason piófessoi:

amningarnir

Eg hefi að gammni mínu ver-

ið að bera saman samninginn

frá 1. júlí 1941 og samningsupp-

kast það, sem nú liggur fyrir

af hálfu Bandaríkjastjórnar, og

eins þýðingarnar frá einu máli

á annað. Virðist mér koma í

Ijós, að samningurinn frá 1941

sé mun ýtarlegri, nákvæmari

og vandaðri en uppkast það,

sem nú liggur fyrir. Og sá mikli

munur er á þá og nú, að þá

settum við skilyrði, sem Roose-

velt tók upp orð fyrir orð og

samþykkti á sinn göfugmann-

lega hátt. En nú er það sendi-

til að semja, hvort vér getum

ekki biðið með þetta, þangað til

vér erum komnir í sveit hinna

sameinuðu þjóða og sjáum,

hvaða hvaðir þær kunni að

leggja oss á herðar til varð-

veizlu friðarins í heiminum.

Eg hygg, að ég fyrir rúm-

lega tveim árum hafi verið

hlynntur hervernd Bandaríkj-

anna. En þá var öldin önnur,

Roosevelt enn á lífi og Hull

utanríkisráðherra, en hvorir

tveggja höfðu sýnt oss hina

mestu vinsemd og virðingu við

undirbúning  að  lýðveldisstofn-

Samshipii

herra Bandaríkjanna, sem send- j uninni, sjálfri stofnun þess og

ir     utanríkisráðherra

mannaog

Islendinga

íslendingar hafa lengi bor

ið hlýjan hug til Bandaríkja-

manna. Til þess liggja mörg

drög og meðal anars þessi:

. 1. Landafundir íslendinga

í Vesturheimi hafa beint at-

hygli þeirra vestur á bóginn

um langt skeið. Ljómi þeiirra

afreka bregður enn bjarma

yfir  sögu  íslendinga.

2.   Bandaríkin   byggðust   á

Einai Ót. Sveinsson piófessoi:

,Viðkvæmt utanríkismál'

Ur ræðu á stúdentafundi 24. sept.

Það heyrist ekki spldan úr

munni stjórnmálamanna, að

þeir minnist á „viðkvæm ut-

anríkismál", sem þeim er

nokkur kvíðnstaður á, ef rædd

eru opinberléga af almenn-

ingi. Vissulega eru mörg ut-

anríkismál viðkvæm. Þau

snerta ekki aðeins eina þjóð,

heldur tvær. Að sjálfsögðu var

sjálfstæðisbarátta íslendinga

liin forna Dönum viðkvæmt

samnings-uppkastið og ætlast

til, að við gjöldum jáyrði við.

Auk þess eru nokkur vafasöm

atriði í hinum íslenzka texta

samningsuppkastsins,           sem

gjalda verður varhuga við.

Og svo er viðhorfið allt annað

nú en þá, og mikil spurning,

hvort oss rekur nokkur nauður

Mkan  hátt  og  ísland,  fram

sæknum,   tápmiklum   mönu-|n">ál. Eil eigi að síður töldum

vorum j viðurkenningu Bandaríkjaþings ' um   sem f anst  dvöl í  gamla  ver oss '1aria eigi aðeins rétt-

heiminum  óbærileg.   Banda-Ímæta> heldur.og skylda, og ef

ríkin urðu griðastaður f.rels- hun fór fram með drengskap

¦ •                                                  og siðmenningarbrag, þá töld-

3. ísland sótti löngum rétt  um vér enSan hafa nokkurn

sinn í hendur erlendra kúg- rét'  "!  ' " i,,mi     % !v"11   ;i

pr?   Baráttan fTrr:v sjálfstæði

a sjálfstæði voru og fullveldi.

Þesu megum vér aldrei gleyma.

En tímarnir breytast og menn-

irnir með og nú er viðhorfið allt

annað. Roosevelt er dáinn, Hull

farinn frá sakir heilsubilunar,

en Wallace verzlunarmálaráð-

herra,   síðasta   manninum   úr

Framh. á 6. síðu

Orðsending Breta

Fuiðulegt að biezka ríkisstjóinin lætui slíkt piagg

fiá séi fata. Fuiðulegia. að íslenzka líkisstjómin

gleypi við henni. Fuiðuiegast, að tslenáingum skuli

ætlað að kyngja þessu

Orðscsdkig brczku stjórnarinnar til íslenzku ríkis-

stjórnarinnar er nú á allra vörum. Hún hljóðar svo: „Ef

íslenzka ríkisstjórnin og Alþingi samþykkja ekki það samn

ingsuppkast, sem nú liggur fyrir og þannig að ástæðulausu

hindra nauðsynlegt samband við setulið Bandaríkjanna í

Þýzkalandi, mun það mælast illa fyrir í Bretlandi."

Ástæða Breta fyrir þessari orðsendingu er samkvæmt

orðalagi hennar, að þeir telja það hindrun á naiylsynlegu

sambandi milli Bandarikjanna og setuliðs þeirra í Þýzka-

landi ef samningsuppkastið nær ekki fram að ganga.

Nú staðhæfa Bandaríkjamenn, að herverndarsamn-

ingurinn sé enn í gildi og því hefur heldur ekki verið and-

mælt opinberlega af hálfu íslenzku ríkisstjórnarinnar.

Af því leiðir, að ekki getur verið um neina hindrun að

ræða af Islands hálfu á herflutningum milli Ameríku og

Evrópu eins og sakir standa nú.

Samkvæmt túlkun Bandaríkjamanna ætti ekkcrt að

vera til fyrirstc'Ju þvi, að herverndarsamningurinn verði

enn í gildi tvö ár að minnsta kosti.

Með þessu er ástæðan fyrir orðsendingu Breta fallin

um sjálfa sig.

Hver er þá ástæðán fyrir þessu hnefahöggi Breta-

stjórnar í andlit Islendinga? Eða átti þetta bara að vera

vindhögg? En hvað sem því líður, þá er þetta stórkost-

leg móðgun við Islendinga og ber utanríkisráðherra að

svara henni djarft og einarðlega, svo framarlega sem hann

telur sig fulltrúa ísl. þjóðarinnar.

Tvö stórveldi heims þjarma nú a'ð sjálfstæði þjóðar-

innar. Enn hefur ekki tekizt að kúga hana. Nú veltur á

því, hvort alþingismenn fslendinga séu það minni menn

eiá þjóðin sjálf, að þeir þoli slíka móðgun.

höfnum vorum.

Hndsmg ma?naðist eftir að

Bandaríkln höfðu sýnt for

dæmið og kastað af sér oki

Breta. Bandaríkin voru ís-

lendingum tákn frelsis og iýð

ræðis í heimi hér um langt

skeið.

4. Margir íslenzkir menn

og konur fluttu búferlum til

Bandarikjanna. >að fólk sleit

aldrei tengslum við ættjörð

sína og þjóð, og varð það enn

til að auka hlýhug og virð-

ingu íslendinga til Banda-

ríkjamanna.

Af þesum. ástæðum telia

allir sannir vinir Bandaríkj-

anna á íslandi, og ekki sízt

þeir, sem gist hafa Bandarik-

in og notið hinnar miklu

góðvildar fólks bar, að ór-

uggasta leið til framhaldandi

yináttu og samstarfs milli

íslendinga og Bandaríkja-

manna þá, að Bandaríkja- \

menn virði þjóðleg réttindi

í-slendinga og neyti eki afls-

munar í viðskiptum milli

þjóðanna.

Þetta mega umboðsmenn

Bandaríkjastjórnar á Islandi

hafa í huga og sé breytt í

þesum anda munu öll sam-

skipti þjóðanna verða báðum

til fullkomins gagns Qg

Bandaríkjunum til sæmdar.

Hákon Bjarnason.

Þegar blað þetta var að fara

í pressuna, var á gangi orðrómur

um, að fjölmennt yrði við Al-

þingishúsi í kvöld eða annað

kvöld, er umræður og ef til vill

atkvæðagreiðsla, fara fram um

samninginn.

Búist var við, að hátölurum

yrði koimið upp á þinghúsinu til

þess að mannfjöldinn gæti fylgst

með  umræðunum.

Vér vorum heldur ekki í

nokkrum vafa uin, að þetta

málefiú yæri ekki fyrst og

fremst viðkvæmt Dönum, né

lieldur íslenzkum stjórnmála-

mönnum, heldur okkur öll-

um saman, mér og þér, börn-

um okkar og niðjum, sem eft-

ir okkur eiga að koma og

byggja þetta land. Og það

veitti öllum íslendingum eigi

aðeins rétt, heldur og full-

komna skyldu til að láta þetta

mál til sín taka.

Síðastliðið haust báðu

Bandaríki Norður-Ameríku

íslendinga um herstöðvar í

landi þeirra, Keflavíkurflug-

völl, Hvalfjörð, jafnvel stöð

í sjálfri höfuðborginni, i

hjarta landsins. Yfir þessu

máli hvíldi grafarþögn, þjóð-

in átti ekki að fá að vita um

neitt fyrr en hún væri ofur-

seld. En ýmsir menn, sem

vissu um þetta eða fengu ura

það vitneskju, gátu ekki orða

bundizt, ekki þolað þessa að-

ferð, þeir gerðu þjóðinni

þessi   mál   kunn   og   vöruðu

alla saman, því að gerð var til-

raun   til   að  hneppa   h.ana   í

ævarandi fjötra sem vel hefðu

<j,etað tortímt henni að lokum.

Smám saman komu þó aðr-

ir   tímar.   Fyrir   kosningar   í

sumar var svo komið, að öll-

um     þorra     þingmannaefna

þ(kti  ráðlegast að  reyna  að

losna   við   allar   grunsemdir

um að hafa verið hlynntir her-

stöðvamálinu. Hvort allar þær

yfirlýsingar   voru   af   heilum

hug gefnar, veit sá, sem rann-

sakar  hjörtun og nýrun,  en

ekki ég.  Þá gáfu flokkar út

yfirlýsingar til háttvirtra kjós-

enda um  það,  að þeir  gætu

\ærið vissir um það, að þeir

sömu flokkar hefðu ævinlega

og sem einn maður verið and-

stæðir veitingu herstöðvanna.

Auðvitað voru þetta fullkom-

in     ósannindi    hvað     flesta

þeirra snerti. En ég skal ekki

fj(ilyrða   um   það,   einhvern-

tíma verður sú saga væntan-

lega sögð rétt og skilmerki-

lega. Það, sem ég vildi segja

hér, var þetta: Ákveðið hafði

verið, að herstöðvamálið væri

látið bíða fram yfir kosning-

Framh. á 7. síðu.

Gunnar M. Magnúss:

I sfojóli óttans

Svo bar til, er Bandaríkja-

hermenn höfðu verið nokkra

daga hér á landi sumarið 1941

að brezkur dáti og íslenzk

stúlka fóru samtímis út úr

strætisvagni í úthverfi Reykja-

víkur. Dátinn vatt sér að

stúlkunni og sagði: — Eruð

þér ekki hræddar við Band.r-

ríkjamennina, — á ég ekki að

fylgja yður heim?

Þá gaus upp stolt stúllamn-

ar og hún svaraði:

— Nei, ég er ekki hrædd við'

hana við hættunni. Það gullu  neina,   —   þakka   yður   íyrir

við kvcin um að rædd skyldu   boðið.

þessi viðkvæmu utanríkismál,

eftir mætti var reynt að gera

þessa menn óvirka, sagt var

að þeir þjónuðu ekki íslenzk-

um málstað. Rússahræðshvnni

var þyrlað upp, hvatir þessara

manna voru þjónustusemi við

Rússa, þeir voru stimplaðir

sem kommúnistar eða band-

bendi þeirra — án frekari

málalenginga. En það var eigi

að síður haldið áfram að ræða

þessi viðkvæmu utanríkismál,

og það sem gaf réttinn og

skylduna til að ræða þau var

þetta: að pau vccru fyrst og

fremst viðkvami fyrir þjóðina

I sambandi við herstöðvar-

samninginn koma iunlendir

og erlendir Amenkuageniar,

bjóða arminn segj^ndi: —

Eruð þér ekki hcædd við

Rússa, eigum við ekki að

vernda yður?

En í stolti sínu rís íslenzka

þií'^ðin upp og svarar cins og

stúlkan: — Nei, þakka yð.ir

boðið,  —  ég óttast  engan.

.1 skjóli óttans vintuir en;.r-

inn vinskap matim til \w\-

búðar, — því síðiir j>jó5;n>

hjarta.

G. M. RL

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8