Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Žjóšvörn

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Žjóšvörn

						% árgangur.
MiÖvikudagur   2.   okt.    1946
1. tölublað.
s
Ágúst H. Bjarnason piófessoi:
amningarnir
Eg hefi að gammni mínu ver-
ið að bera saman samninginn
frá 1. júlí 1941 og samningsupp-
kast það, sem nú liggur fyrir
af hálfu Bandaríkjastjórnar, og
eins þýðingarnar frá einu máli
á annað. Virðist mér koma í
Ijós, að samningurinn frá 1941
sé mun ýtarlegri, nákvæmari
og vandaðri en uppkast það,
sem nú liggur fyrir. Og sá mikli
munur er á þá og nú, að þá
settum við skilyrði, sem Roose-
velt tók upp orð fyrir orð og
samþykkti á sinn göfugmann-
lega hátt. En nú er það sendi-
til að semja, hvort vér getum
ekki biðið með þetta, þangað til
vér erum komnir í sveit hinna
sameinuðu þjóða og sjáum,
hvaða hvaðir þær kunni að
leggja oss á herðar til varð-
veizlu friðarins í heiminum.
Eg hygg, að ég fyrir rúm-
lega tveim árum hafi verið
hlynntur hervernd Bandaríkj-
anna. En þá var öldin önnur,
Roosevelt enn á lífi og Hull
utanríkisráðherra, en hvorir
tveggja höfðu sýnt oss hina
mestu vinsemd og virðingu við
undirbúning  að  lýðveldisstofn-
Samshipii
herra Bandaríkjanna, sem send- j uninni, sjálfri stofnun þess og
ir     utanríkisráðherra
mannaog
Islendinga
íslendingar hafa lengi bor
ið hlýjan hug til Bandaríkja-
manna. Til þess liggja mörg
drög og meðal anars þessi:
. 1. Landafundir íslendinga
í Vesturheimi hafa beint at-
hygli þeirra vestur á bóginn
um langt skeið. Ljómi þeiirra
afreka bregður enn bjarma
yfir  sögu  íslendinga.
2.   Bandaríkin   byggðust   á
Einai Ót. Sveinsson piófessoi:
,Viðkvæmt utanríkismál'
Ur ræðu á stúdentafundi 24. sept.
Það heyrist ekki spldan úr
munni stjórnmálamanna, að
þeir minnist á „viðkvæm ut-
anríkismál", sem þeim er
nokkur kvíðnstaður á, ef rædd
eru opinberléga af almenn-
ingi. Vissulega eru mörg ut-
anríkismál viðkvæm. Þau
snerta ekki aðeins eina þjóð,
heldur tvær. Að sjálfsögðu var
sjálfstæðisbarátta íslendinga
liin forna Dönum viðkvæmt
samnings-uppkastið og ætlast
til, að við gjöldum jáyrði við.
Auk þess eru nokkur vafasöm
atriði í hinum íslenzka texta
samningsuppkastsins,           sem
gjalda verður varhuga við.
Og svo er viðhorfið allt annað
nú en þá, og mikil spurning,
hvort oss rekur nokkur nauður
Mkan  hátt  og  ísland,  fram
sæknum,   tápmiklum   mönu-|n">ál. Eil eigi að síður töldum
vorum j viðurkenningu Bandaríkjaþings ' um   sem f anst  dvöl í  gamla  ver oss '1aria eigi aðeins rétt-
heiminum  óbærileg.   Banda-Ímæta> heldur.og skylda, og ef
ríkin urðu griðastaður f.rels- hun fór fram með drengskap
¦ •                                                  og siðmenningarbrag, þá töld-
3. ísland sótti löngum rétt  um vér enSan hafa nokkurn
sinn í hendur erlendra kúg- rét'  "!  ' " i,,mi     % !v"11   ;i
pr?   Baráttan fTrr:v sjálfstæði
a sjálfstæði voru og fullveldi.
Þesu megum vér aldrei gleyma.
En tímarnir breytast og menn-
irnir með og nú er viðhorfið allt
annað. Roosevelt er dáinn, Hull
farinn frá sakir heilsubilunar,
en Wallace verzlunarmálaráð-
herra,   síðasta   manninum   úr
Framh. á 6. síðu
Orðsending Breta
Fuiðulegt að biezka ríkisstjóinin lætui slíkt piagg
fiá séi fata. Fuiðulegia. að íslenzka líkisstjómin
gleypi við henni. Fuiðuiegast, að tslenáingum skuli
ætlað að kyngja þessu
Orðscsdkig brczku stjórnarinnar til íslenzku ríkis-
stjórnarinnar er nú á allra vörum. Hún hljóðar svo: „Ef
íslenzka ríkisstjórnin og Alþingi samþykkja ekki það samn
ingsuppkast, sem nú liggur fyrir og þannig að ástæðulausu
hindra nauðsynlegt samband við setulið Bandaríkjanna í
Þýzkalandi, mun það mælast illa fyrir í Bretlandi."
Ástæða Breta fyrir þessari orðsendingu er samkvæmt
orðalagi hennar, að þeir telja það hindrun á naiylsynlegu
sambandi milli Bandarikjanna og setuliðs þeirra í Þýzka-
landi ef samningsuppkastið nær ekki fram að ganga.
Nú staðhæfa Bandaríkjamenn, að herverndarsamn-
ingurinn sé enn í gildi og því hefur heldur ekki verið and-
mælt opinberlega af hálfu íslenzku ríkisstjórnarinnar.
Af því leiðir, að ekki getur verið um neina hindrun að
ræða af Islands hálfu á herflutningum milli Ameríku og
Evrópu eins og sakir standa nú.
Samkvæmt túlkun Bandaríkjamanna ætti ekkcrt að
vera til fyrirstc'Ju þvi, að herverndarsamningurinn verði
enn í gildi tvö ár að minnsta kosti.
Með þessu er ástæðan fyrir orðsendingu Breta fallin
um sjálfa sig.
Hver er þá ástæðán fyrir þessu hnefahöggi Breta-
stjórnar í andlit Islendinga? Eða átti þetta bara að vera
vindhögg? En hvað sem því líður, þá er þetta stórkost-
leg móðgun við Islendinga og ber utanríkisráðherra að
svara henni djarft og einarðlega, svo framarlega sem hann
telur sig fulltrúa ísl. þjóðarinnar.
Tvö stórveldi heims þjarma nú a'ð sjálfstæði þjóðar-
innar. Enn hefur ekki tekizt að kúga hana. Nú veltur á
því, hvort alþingismenn fslendinga séu það minni menn
eiá þjóðin sjálf, að þeir þoli slíka móðgun.
höfnum vorum.
Hndsmg ma?naðist eftir að
Bandaríkln höfðu sýnt for
dæmið og kastað af sér oki
Breta. Bandaríkin voru ís-
lendingum tákn frelsis og iýð
ræðis í heimi hér um langt
skeið.
4. Margir íslenzkir menn
og konur fluttu búferlum til
Bandarikjanna. >að fólk sleit
aldrei tengslum við ættjörð
sína og þjóð, og varð það enn
til að auka hlýhug og virð-
ingu íslendinga til Banda-
ríkjamanna.
Af þesum. ástæðum telia
allir sannir vinir Bandaríkj-
anna á íslandi, og ekki sízt
þeir, sem gist hafa Bandarik-
in og notið hinnar miklu
góðvildar fólks bar, að ór-
uggasta leið til framhaldandi
yináttu og samstarfs milli
íslendinga og Bandaríkja-
manna þá, að Bandaríkja- \
menn virði þjóðleg réttindi
í-slendinga og neyti eki afls-
munar í viðskiptum milli
þjóðanna.
Þetta mega umboðsmenn
Bandaríkjastjórnar á Islandi
hafa í huga og sé breytt í
þesum anda munu öll sam-
skipti þjóðanna verða báðum
til fullkomins gagns Qg
Bandaríkjunum til sæmdar.
Hákon Bjarnason.
Þegar blað þetta var að fara
í pressuna, var á gangi orðrómur
um, að fjölmennt yrði við Al-
þingishúsi í kvöld eða annað
kvöld, er umræður og ef til vill
atkvæðagreiðsla, fara fram um
samninginn.
Búist var við, að hátölurum
yrði koimið upp á þinghúsinu til
þess að mannfjöldinn gæti fylgst
með  umræðunum.
Vér vorum heldur ekki í
nokkrum vafa uin, að þetta
málefiú yæri ekki fyrst og
fremst viðkvæmt Dönum, né
lieldur íslenzkum stjórnmála-
mönnum, heldur okkur öll-
um saman, mér og þér, börn-
um okkar og niðjum, sem eft-
ir okkur eiga að koma og
byggja þetta land. Og það
veitti öllum íslendingum eigi
aðeins rétt, heldur og full-
komna skyldu til að láta þetta
mál til sín taka.
Síðastliðið haust báðu
Bandaríki Norður-Ameríku
íslendinga um herstöðvar í
landi þeirra, Keflavíkurflug-
völl, Hvalfjörð, jafnvel stöð
í sjálfri höfuðborginni, i
hjarta landsins. Yfir þessu
máli hvíldi grafarþögn, þjóð-
in átti ekki að fá að vita um
neitt fyrr en hún væri ofur-
seld. En ýmsir menn, sem
vissu um þetta eða fengu ura
það vitneskju, gátu ekki orða
bundizt, ekki þolað þessa að-
ferð, þeir gerðu þjóðinni
þessi   mál   kunn   og   vöruðu
alla saman, því að gerð var til-
raun   til   að  hneppa   h.ana   í
ævarandi fjötra sem vel hefðu
<j,etað tortímt henni að lokum.
Smám saman komu þó aðr-
ir   tímar.   Fyrir   kosningar   í
sumar var svo komið, að öll-
um     þorra     þingmannaefna
þ(kti  ráðlegast að  reyna  að
losna   við   allar   grunsemdir
um að hafa verið hlynntir her-
stöðvamálinu. Hvort allar þær
yfirlýsingar   voru   af   heilum
hug gefnar, veit sá, sem rann-
sakar  hjörtun og nýrun,  en
ekki ég.  Þá gáfu flokkar út
yfirlýsingar til háttvirtra kjós-
enda um  það,  að þeir  gætu
\ærið vissir um það, að þeir
sömu flokkar hefðu ævinlega
og sem einn maður verið and-
stæðir veitingu herstöðvanna.
Auðvitað voru þetta fullkom-
in     ósannindi    hvað     flesta
þeirra snerti. En ég skal ekki
fj(ilyrða   um   það,   einhvern-
tíma verður sú saga væntan-
lega sögð rétt og skilmerki-
lega. Það, sem ég vildi segja
hér, var þetta: Ákveðið hafði
verið, að herstöðvamálið væri
látið bíða fram yfir kosning-
Framh. á 7. síðu.
Gunnar M. Magnúss:
I sfojóli óttans
Svo bar til, er Bandaríkja-
hermenn höfðu verið nokkra
daga hér á landi sumarið 1941
að brezkur dáti og íslenzk
stúlka fóru samtímis út úr
strætisvagni í úthverfi Reykja-
víkur. Dátinn vatt sér að
stúlkunni og sagði: — Eruð
þér ekki hræddar við Band.r-
ríkjamennina, — á ég ekki að
fylgja yður heim?
Þá gaus upp stolt stúllamn-
ar og hún svaraði:
— Nei, ég er ekki hrædd við'
hana við hættunni. Það gullu  neina,   —   þakka   yður   íyrir
við kvcin um að rædd skyldu   boðið.
þessi viðkvæmu utanríkismál,
eftir mætti var reynt að gera
þessa menn óvirka, sagt var
að þeir þjónuðu ekki íslenzk-
um málstað. Rússahræðshvnni
var þyrlað upp, hvatir þessara
manna voru þjónustusemi við
Rússa, þeir voru stimplaðir
sem kommúnistar eða band-
bendi þeirra — án frekari
málalenginga. En það var eigi
að síður haldið áfram að ræða
þessi viðkvæmu utanríkismál,
og það sem gaf réttinn og
skylduna til að ræða þau var
þetta: að pau vccru fyrst og
fremst viðkvami fyrir þjóðina
I sambandi við herstöðvar-
samninginn koma iunlendir
og erlendir Amenkuageniar,
bjóða arminn segj^ndi: —
Eruð þér ekki hcædd við
Rússa, eigum við ekki að
vernda yður?
En í stolti sínu rís íslenzka
þií'^ðin upp og svarar cins og
stúlkan: — Nei, þakka yð.ir
boðið,  —  ég óttast  engan.
.1 skjóli óttans vintuir en;.r-
inn vinskap matim til \w\-
búðar, — því síðiir j>jó5;n>
hjarta.
G. M. RL
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8