Tíminn - 14.04.1942, Blaðsíða 2

118
TÍMINiy, jwigjiidaglnii 14. april 1942
31. blað
‘gtminn
Þriðjudag 14. upríl
Málvarnasjóður
Á 1000 ára afmæli Alþingis
gáfu Norðmenn okkur að vinar-
gjöf sjóð einn allmikinn, er
kenndur skyldi við Snorra
Sturluson og notaður til að
greiða ferðir íslenzkra náms-
manna til Noregs.
Norðmenn hafa meira gert til
að heiðra minningu Snorra og
jafna þá skuld, sem þeir telja
sig eiga ógoldna fyrir grundvöll
þann, er hann skóp norskri
sagnaritun og norskri þjóðern-
iskennd. Þeir hafa lagt fram fé
og látið frægasta myndhöggv-
ara sinn gera standmynd veg-
lega af Snorra. Mundi hún nú
hafa verið reist í Reykholti, ef
111 og ofrík öfl hefðu eigi hindr-
að.
En hvað höfum við gert til að
sýna í verki ræktarsemi við
minningu Snorra Sturlusonar og
afrek hans í bókmenntum?
Við höfum að vísu reist hér-
aðsskóla í Reykholti og gert
ráðstafanir til að veita líkn-
eski Vigelands af Snorra hæfi-
legan umbúnað.
En er okkur vansalaust að
gera ekki meira?
Engum væri skyldara en okk-
ur að rækja minningu Snorra
Sturlusonar. Tómlátir höfum
við verið og erum enn í því efni.
Svo kvað Stephan G. Stephans-
son eitt sinn:
Útföl mundu íta þorra
ættarbönd við sögu Snorra,
ef hún væri virt til króna,
vegin út og seld. —
Þín er heimsfrægð, heiðri
gróna,
hans við nafn þó felld.
Nú fer það saman, er við eig-
um að minnast 700 ára bana-
dægurs Snorra, að tungu hans,
sem ennþá er okkar tunga,
stendur óvenjuleg hætta af ná-
býli við erlent fjölmenni og
óvenjulega mikið laust fé er
fyrir hendi í landinu hjá ríki
og einstaklingum. Margar ráða-
gerðir eru uppi um hagnýtingu
þessara gildu sjóða og skulu
þær sízt lastaðar. Það getur
varla verið goðgá að bæta við
þeirri ráðagerð og tillögu, að
nokkru fé verði varið umfram
venju til að tryggja framtíð ís-
lenzkrar tungu og vinna gegn
málspjöllum meira en hingað
til hefir verið gert.
Með aukinni bókagerð siðustu
ára hefir meira borið á óvand-
virkni og getuleysi í meðferð
málsins en áður.var títt, þótt
margt sé jafnframt stórvel gert.
Allmikið af þýðngum skemmti-
bóka fyrir börn og fullorðna er
með fullkomnum endemum. En
slíkar bækur eru almennast
lenzkri tungu og íslenzkum úr-
valsbókmenntum er næsta sorg-
legt.
Svipað mætti segja um bæk-
ur sumra íslenzkra rithöfunda
upp á síðkastið. Orðfæri þeirra,
orðfæð og kunnáttuleysi í ís-
lenzkri tungu og íslenzkum úr-
valsbókmenntum er næsta sorg-
legt.
Til þess að stemma stigu fyr-
ir þessari óheillaþróun, þarf að
koma á nokkru aðhaldi á þá
menn, sem taka sér fyrir hend-
ur að þýða bækur og gefa út.
Að nýliðnu 700-ára banadægri
Snorra Sturlúsonar færi vel á
því, að afkomendur hans leggðu
fram nokkur jarðarverð til þess
að koma upp málverndar-stofn-
un, sem hefði með höndum leið-
beiningar og aðhald um með-
ferð íslenzkrar tungu.
Hér er talað um jarðarverð í
þeim skilningi, að fé það, sem
lagt væri fram til málverndun-
ar yrði tryggt fyrir framtiðina,
engu miður en um jarðeignir
væri að ræða.
Málverndarstofnun hefir
miklu hlutverki að sinna. Fram-
burður málsins er í sumum
landshlutum á hættulega leið-
inlega breytingarstigi. Það er
engin ofætlun að kippa þessu í
lag'og keppa að því, að íslend-
ingar tali sem flestir móðurmál
sitt rétt og með þeim fram-
burði, sem fegurstur verður tal-
inn.
Þarf til þess aðeins nokkra
Eysteinn Jónsson viðskiptamálaráðherra
Skiptíng stríðsgróðans
Eítirlitið með varasjóðum og nýbyggíngasjóðum
Margur spyr um þessar mund-
ir hvernig stríðsgróðanum veröi
skipt eftir þeim frumvörpum,
sem nú liggja fyrir Alþingi.
Mér reiknast svo til, að tekj-
um yfir 200 þús. kr. verði skipt
sem hér greinir, samkvæmt
írumvörpunum, en þó má svo
fara, að hlutur hins opinbera,
sveitar- og bæjarfélaga verði
meiri, og það, sem menn halda
eftir, minna, ef tekið er tillit til
eignaútsvara og rekstrarút-
svara.
Mönnum hefir lengi verið
ljóst, að það er að ýmsu leyti
örðugt að skipa skattamálum
hér á landi, og örðugra en í
mörgum öðrum löndum. Ástæð-
ur eru þær, að stórfelldur
rekstrarhalli er annað veifið á
aðalatvinnuvegi landsmanna,
sjávarútveginum, en aftur mik-
ill hagnaður í annan tíma. Af-
koman er ákaflega óviss frá ári
til árs. Stundum koma nokkur
gróðaár saman og stundum
nokkur tapsár í röð. Þessa munu
1) Tekjur hlutaféla&a, sem reka útgerð, og samvinnufélaga:
a) Ríkissjóður og bæjarsjóðir fá ............. 60.3%
b) Nýbyggingarsjóður fær (bundið fé) ......... 16.5%
c) Varasjóður fær (bundið fé) ................ 16.5%
d) Frjálst fé til afnota fyrir félagið*) ..... 6.7%
-------- 100%
2) Tekjur hlutafélaga, annara en útgerðarfélaga:
a) Ríkissjóður og bæjarsjóðir fá ................ 72%
b) Varasjóður (bundið fé) ...................... 20%
c) Frjálst til afnota fyrir félagið*) ........... 8%
-------- 100%
3) Tekjur einstaklinga, sem reka útgerð:
a) Ríkissjóður og bæjarsjóðir fá ................ 72%
b) Nýbyggingarsjóður fær (bundið fé) ........... 20%
c) Frjálst ...................................... 8%
-------- 100%
4) Tekjur einstaklinga sem reka ekki útgerð:
a) Ríkissjóður og bæjarsjóðir fá ................ 90%
b) Frjálst ................’..................... 10%
-------- 100%
*) Þess ber að gæta, að ef eigendur
taka þann kost að úthluta einhverju
af þessu frjálsa fé, sem arði úr hluta-
félaginu, þá verða þeir að greiöa skatt
af því sem tekjum sínum, og er þá
í raun og veru greiddur skattur af
þessu fé í annað sinn.
stefnufestu og markvisst starf
um nokkurt árabil.
Þýðingar á erlendum bókum
ætti og að leggja undir dóm
málverndarstofnunarinnar.Þær,
sem ekki stæðust lágmarks-
kröfur um meðferð málsins,
ætti að banna útgáfu á. Hins
vegar fengju þeir þýðendur,
sem stæðust gagnrýnina, eins-
konar meðmæli eða jafnvel ó-
beinlínis löggildingu sem þýð-
endur.
Málverndarstofnun á að hafa
það hlutverk, að gæta málsins
og rækta(það á hverjum tíma.
Gjöldum tungu okkar nokk-
urn skatt af því fé, sem aö
miklu leyti' hefir óveröskuldað
rekið á fjörur okkar i bili.
Stofnum málvarnasjóð til
minningar um Snorra.
Hve stór hann verður fer eft-
ir því, hve hátt við metum ís-
lenzka tungu og þjóðerni. +
vart dæmi í öðrum löndum, að
aðalatvinnugrein landsmanna
sé þannig háttað.
Af þessu leiðir, að það er ó-
hugsandi að taka svo að segja
ailan gróða útgerðarinnar í
skatt, þótt vel ári. Það verður að
skilja verulegt fé eftir, til þess
að mæta töpum, þegar þau bera
að höndum. Að vísu má komast
nokkuð áleiðis að þessu marki
með því að leyfa til frádráttar
eldri rekstrartöp, sem ekki hafa
verið jöfnuð, en það er þó ekki
fullnægjandi, vegna þess, að
þrátt fyrir þetta myndu slíkir
atvinnurekendur ekki geta
komið sér upp neinum sjóðum
eða eignast neinar eignir, til
þess að mæta ókomnum óhöpp-
um eða nota sem rekstrarfé.
Hér er því ekkert undanfæri,
hvert sem álit manna er á
skattamálum að öðru leyti. Það
verður því að haga skattalög-
gjöfinni þannig, að þeir, sem
reka áhættustarfsemi, geti
haldið eftir hæfilegum fjár-
munum, til þess að jafna töp og
mæta áhættu.
Nú er mörgum heldur illa v\ð
undanþágur til handa vissum
fyrirtækjum eða stéttum, og
rétt er það, að á slíku eru gallar.
Það er um tvær meginstefn-
ur að ræða í þessu máli. Önnur
er sú, að hafa skattstigana
mjög háa á háum tekjum og
taka mestallan gróðann í
skatt, t. d. 90%, eins og gert
er ráð fyrir í skattafrumvörp-
unum, sem nú liggja fyrir. Þess-
ari leið verða hins vegar óhjá-
kvæmilega að fylgja ákvæði í
skattalöggjöfinni um undan-
þágur fyrir einhvern hluta
teknanna hjá þeim, sem á-
hættustarfsemi reka, til þess að
skattþegnar geti komið sér upp
varasjóðum og öðrum slíkum á-
hættusjóðum.
Hin leiðin er sú, að hafa
skattstigann lægri og miða þá ’
við, að eftir séu skildar hjá í
öllum skattþegnunum, eining af
hærri tekjum, talsverðar fjár-
hæðir, til þess að mæta áhættu,
standa undir endurnýjun fram-
leiðslutækjanna o. s. frv. Þess-
ari leið fylgir sá stórfelldi ann-
marki, að skattstigana verður
að miða við áhættureksturinn
og í skjóli þess myndu ýmsir,
sem ekki reka áhættustarfsemi,
sleppa betur við skattgreiðslur
af stórgróða en réttmætt gæti
talizt.
Framsóknarflokkurinn hefir
ætíð verið fylgjandi háum
skattstigum, enda bæði fyrir
styrjöldina og nú eftir. að hún
hófst, haft forustu í skatta-
málabaráttunni, en jafnframt
talið nauðsynlegt að leyfa ein-
staklingum og félögum, sem
reka áhætturekstur, að koma
sér upp talsvert ríflegum vara-
sjóðum. Þessi hefir og verið
stefna flokksins um skattlagn-
ingu stríðsgróðans allt frá
stríðsbyrjun. Telur flokkurinn
þetta heppilegri leið eins og á
stendur en hina að hafa skatt-
stigana lægri, engin varasjóðs-
hlunnindi, og sleppa þá mörg-
um stórgróðamönnum við rétt-
látan skatt í skjóli þeirra, sem
reka áhættusama atvinnu.
Það getur verið álitamál,
hversu háa sjóði eigi að leyfa
mönnum að mynda og hafa
skattfrjálsa að meira eða minna
leyti, með það fyrir augum, að
fé úr þeim verði varið til þes
að jafna rekstrarhalla erfiðu
áranna og standa undir endur-
nýjun framleiðslutækjanna.
Enda þótt nokkur stigmunur
sé á skoðunum manna um þetta
efni, munu flestir viðurkenna,
að þessi stefna sé rétt, vegna
þess hvernig atvinnuháttum
okkar er varið.
í frumvörpum þeim, sem fyrir
Alþingi liggja um skattamálin,
er þó dregið mjög úr þeim
hlunnindum, sem almenn
hlutafélög hafa í skattalöggjöf-
inni.Áður fengu þessi félög skatt
undanþágu fyrir helming þess
fjár, er þau lögðu í varasjóöi, og
þau gátu lagt í varasjóði og
gerðu það, . allar skattskyldar
tekjur sínar. Nú verður sú al-
menna regla upp tekin, að
heimila skattundanþágur fyrir
þær fjárhæðir, sem félögin
leggja í varasjóði, en þó ekki
yfir 20% af skattskyldum tekj-
um. Er þetta mjög veruleg
skerðing á þeim fríðindum, er
félögin hafa notið en áreiðan-
lega sanngjörn, þegar þess er
gætt, hve ágóði margra eldri fé-
laga er nú mikill.
Útgerðarfélögin fengu áður
skattundanþágu fyrir helming
af því, sem þau lögðu í varasjóð,
og lögðu yfirleitt allar skatt-
skyldar tekjur sínar í sjóðina.
Nú er hins vegar ráðgert, að
þeir fái skattundanþágur fvrir
það fé, sem þau leggja í sjóð-
ina, en þó ekki yfir y3 af skatt-
skyldum tekjum. Er þetta nokk-
ur lækkun á hlunnindum félag-
anna og er þetta sanngjarnt,
þar sem þetta er annað gróðaár
þeirra flestra og þau hafa flest
á fyrsta gróðaárinu komið sér
upp allverulegum sjóðum.
í þessum málum' hefir verið
breytt um aðferð og tekinn upp
sá háttur, að heimila félögun-
um skattundanþágur fyrir allt
það fé, sem þau leggja í vara-
sjóð, þó ekki yfir y3 af skatt-
skyldum tekjum útgerðarfé-
laga og ekki yfir ys af tekjum
annara félaga, en áður var
heimiluð skattundanþága fyrir
helming þess fjár, er lagt var í
varasjóði, en sem í reyndinni
þýddi undanþágu helmings af
skattskyldum tekjum. Fljótt á
litið virðist þetta verða til þess,
að félögin hafi miklu meira
frjálst fé en áður utan vara-
sjóða. Hér ber þess hins vegar
að gæta, að þegar skattstiginn
er kominn upp í 90% og hætt er
að leyfa frádrátt skatta og út-
svara, þá hafa gróðafélögin svo
að segja ekkert afgangs af lausu
fé til þess að leggja í sjóði, á-
samt eða til viðbótar því; sem
skattundanþága er fyrir. Það
fé sem ekki nýtur skattundan-
þágu sem varasjóðstillag, fer
þvínær allt í skatta. Það er ekki
hægt að ætla félögunum að
leggja það fé í varasjóði, sem
fer til þess að greiða opinber
gjöld.
Þessi nýja aðferð við skatt-
lagningu varasjóðanna er því
bein afleiðing þess, að „frá-
dráttarreglan" er úr lögum
numin, skattstigarnir hækkaðir
mjög á hæstu tekjum og skatt-
arnir í mörgum dæmum með
þessum hætti margfaldaðir á
stórgróðanum.
Talsvert hefir verið rætt um
nauðsyn varasjóða og endur-
byggingarsjóða og um óhjá-
kvæmilegar skattaívilnanir til
þess að takast megi að mynda
slíka sjóði, ef skattstigarnir eru
mjög háir. Mun minna hefir
verið rætt um það, hvernig
tryggt er eða verður, að þessir
sjóðir verði raunverulega not-
aðir til þess að tryggja atvinnu-
reksturinn, og til endurnýjunar,
en ekki í ýmiskonar eyðslu og
brask óviðkomándi atvinnu-
rekstrinum. Þetta er þá í raun
og veru annað aðalatriði máls-
ins.
Mér finnst ástæða til þess að
rifja upp með örfáum orðum,
hvaða tryggingar eru settar um
þetta í skattafrumvörpunum, er
liggja fyrir Alþingi.
Er varasjóðsféð endanlega
undanþegið skatti, hvernig sem
með það er farið?
Hvað mega eigendum hluta-
félaga gera við þessa sjóði?
í þessu sambandi er fyrst að
taka fram, að í raun og veru er
ekki um hreina skattaundan-
þágu að ræða fyrir það fé, sem
lagt er í varasjóði, heldur frem-
ur um frestun á ska'ttgreiðslu.
En skattur fellur þó alveg nið-
ur, ef féð tapast í atvinnurekstr-
inum. Sé féð nokkru sinni tek-
ið út úr fyrirtækjunum, þá er
það skattlagt bæði hjá félög-
unum sjálfum sem tekjur, og
hjá þeim, er við því taka sem
hlutafjárarði á því ári, sem slík
ráðstöfun á sér stað.
Til þess að sýna þær hömlur,
sem á sjóðunum eru, mun bezt
að taka hér upp úr tekjuskatts-
frumvarpinu nýja þau á-
kvæði, er í því sambandi máli
skipta:
„Ef nokkurri fjárhæð úr
varasjóði, sem myndaður * er
eftir 1. jan. 1941, er síðar varið
til úthlutunar til hluthafa, ráð-
stafað til einkaþarfa þeirra á
beinan eða óbeinan hátt eða
varið til annars en þess, að
mæta hreinum rekstrarhalla
fyrirtækisins, skal telja þá
fjárhæð að viðbættum 20% —
tuttugu af hundraði — til
skattskyldra tekna á því ári.
Nú er einhverri fjárhæð úr
varasjóði, sem myndaður var
fyrir 1. janúar 1941, varið á
þann hátt, er að framan grein-
ir, og skal þá telja % þeirrar
fjárhæðar til skattskyldra tekna
félagsins á því ári. Það telst
ráðstöfun á fé varasjóðs sam-
kvæmt framansögðu, ef félag,
sem nýtur eða notið hefir
hlunninda vegna framlags í
varasjóð, ver einhverju af eign-
um sínum með eftirgreindum
hætti:
(Framh. á 4. slðu)
1ÓMS JÚNSSONi
Þormóður Eyjólísson
Um langt skeið hefir Þor-
móður Eyjólfsson verið nafn-
kenndur maður á Siglufirði, og
það fyrir margra hluta sakir.
Hann hefir um langt skeið ver-
ið forustumaður við að stofna
og starfrækja stærsta atvinnu-
fyrirtækið, sem rekið er á veg-
um íslenzka ríkisins. Hann hef-
ir í fjórðung aldar verið í fylk-
ingarbrjósti í sínu bæjarfélagi
um flestar framfarir, sem þar
hafa orðið. En til viðbótar þess-
um efnislegu framkvæmdum er
hann listrænn maður í bezta
lagi, einn af helztu söngstjórum
landsins og mikill styrktarmað-
ur um samstarf söngfélaganna í
landinu.
Þessi maður er sextugur
á morgun. Vinir hans víða
um land hafa ákveðið að
nota þessi vegamót í æfi hans
til þess að minna þennan merk-
ismann á, að samferðamenn
hans kunna að meta hið'fjöl-
þætta starf hans í þágu ís-
lenzkrar viðreisnar, bæði and-
legrar og efnalegrar.
Þormóður Eyjólfsson er Skag-
firðingur að ætt og uppruna.
Faðir hans bjó á Reykjum í
Tungusveit, og fleiri jörðum þar
í grennd. Eyjólfur var atorku-
maður mikill en auk þess gædd-
ur svo frábærri söngrödd, aö
sr. Bjarni Þorsteinsson á Siglu-
firði taldi hann beztan tenór
á íslandi, meðal sinna samtíð-
armanna.
Þormóður, missti föður sinn,
er hann var á fermingaraldri.
Dreifðist barnahópurinn þá til
vina og vandamanna. Sr. Vil-
hjálmur Briem fóstraði Sigurð
Birkis að mestu á Staðastað á
Snæfellsnesi, en sr. Hjörleifur
á Undirfelli tók Þormóð til sín,
því áð kona hans var systir
Eyjólfs á Reykjum. Þormóður
var í fóstri á Undirfelli fram á
fullorðinsár. Var þá félagslíf
mikið í Vatnsdal og gott til líf-
vænlegra áhrifa ungum mönn-
um. Á Kornsá, næsta bæ við
Undirfell, fæddist upp frú Guð-
rún Björnsdóttir, kona Þormóðs,
ein hin hugkvæmasta og víð-
sýnasta kona um mannfélags-
mál, sem nú er uppi á íslandi.
Þormóður Eyjólfsson gekk í
Flensborgarskólann og hvarf
þaðan að verzlunarstörfum á
Blönduósi. En skömmu eftir
giftinguna gerðust hin ungu
hjón úr Vatnsdalnum landnem-
ar í hinum hríðvaxandi síld-
arbæ, Siglufirði.
Þegar Þormóður Eyjólfsson
festi byggð sína á Siglufirði var
bærinn í allt öðru sniði en nú.
Norðmenn höfðu uppgötvað hin
góðu atvinnuskilyrði, sem biðu
síldveiðimanna á þessum stað.
Þeir höfðu auk þess kennt ís-
lendingum að veiða og verka
síld. En jafnframt þessu áttu
þeir Siglufjörð. íslendingar voru
í raun réttri undirtyllur út-
lendinga í þessari arðgæfu
veiðistöð. Að vonum var reglu-
semin í kauptúninu ekki sér-
lega mikil, meðan erlendir
stundargestir réðu þar lögum
og lofum. Á þessum árum varð
það almenn skoðun, að Siglu-
fjörður væri hin fasta borg
syndsamlegs lífernis á íslandi.
Þormóður Eyjólfsson hóf nú
margskonar atvinnurekstur á
Siglufirði. Hann var útgerðar-
maður, seldi síld, afgreiddi skip,
varð ræðismaður fyrir útlent
riki, bæjarfulltrúi Siglufjarðar
og þátttakandi í ótölulegum
nefndum, sem störfuðu að vel-
ferð bæjarins. Þormóður Eyj-
ólfsson myndi hafa orðið land-
námsmaður, hvar sem hann
hefði dvalið, af því hann er
gæddur eiginleikum þess
manns, sem ryður nýjar braut-
ir. Hann er hugkvæmur, bjart-
sýnn, sístarfandi að almenn-
ingsheill, bjartsýnn á framtíð
lands og þjóðar, góður félags-
bróðir, vinsæll og sífellt leitandi
að nýjum viðfangsefnum. Á
slíka menn er í öllum frjálsum
löndum lagðar miklar byrðar.
Þeir eru svo að segja fæddir til
að bera miklu meira en sinn
hluta af álagi mannfélagsins.
Heimili þeirra Þormóðs Eyjólfs-
sonar og Guðrúnar Björnsdóttur
hefir verið miðstöð framfara-
baráttunnar á Siglufirði. Þar
hefir í bezta skilningi verið haft
opið hús. Þangað hafa legið
leiðir áhugasamra Siglfirðinga
og fjölmargra langferðamanna,
er sótt hafa heim þenna mikla
gróðabæ á Norðurlandi.
Mér eru ekki nema að litlu
leyti kunn hin fjölmörgu átök
Þormóðs Eyjólfssonar að fram-
faramálum bæjarins. Mér er þó
kunnugt, að hann var einn af
helztu forvígismönnum að
kirkjubyggingunni, og iagði
fram fé og fyrirhöfn til að út-
vega þangað hina fögru og
frumlegu mynd Blöndals: Þegar
Kristur lægir öldur hafsins.
Hann beitti sér fyrir smíði hafn-
arbryggjunnar og kom í gegn-
um þingið 1933, að kalla mátti
einn og óstuddur, ríkisframlagi
til að byggja brimbrjótinn, sem
ver nú bryggjur ríkisverksmiðj-
anna gegn hafróti og hafís.
Enginn Siglfirðingur hefir lagt
fram jafn mikla vinnu og Þor-
móður Eyjólfsson til að hrinda
í framkvæmd akvegargerð yfir
Sigluíjarðarskarð. Eitt sinn
þegar Sigluf j arðarkaupstaður
vildi fá lán í Skarðsveginn,
sendi bæjarstjórn Þormóð Eyj-
ólfsson sinna erinda í þeim efn-
um, þó .að hann væri þar minni-
hlutamaður. En menn vissu, að
ef málið átti að vinnast, þá var
bezt að fela það Þormóði Eyj-
ólfssyni. í fyrstu voru menn all-
mjög skiptir í Siglufjarðarbæ
um nauðsyn þessarar vegágerð-
ar, en nú er sú framkvæmd orð-
in heitasta áhugamál bæjar-
búa, enda mun þar skammt að
bíða mikilla framkvæmda.
Síldarverksmiðjur ríkisins á
Siglufirði eru þó það fjárhags-
lega stórmál, sem lengst mun
geyma minningu Þormóðs Eyj-
ólfssonar. Þegar Magnús Krist-
jánsson ráðherra tók upp bar-
áttu fyrir þessari verksmiðju-
gerð, var Þormóður Eyjólfsson
þegar í stað mesti stuðnings-
maður málsins á Siglufirði.
Tryggvi Þórhallsson fól Þor-
móði formennsku í verksmiðju-
stjórninni, og hefir hann gegnt
því starfi síðan, að frátöldu
stuttu timabili, þegar óáran og
óöld var ríkjandi um málefni
þessara landsfyrirtækja. Lengi
framan af var sess þessi vand-
setinn. Margskonar hagsmunir
komu hér til greina, og var ekki
laust við, að stéttir og ein-
staklingar vildu olnboga sig á-
fram til hlunninda, án þess að
gætá nægilega hófs og stilingar.
En eftir hin fyrstu fjörbrot hef-
ir komizt á viðunandi vinnu-