Tíminn - 14.04.1942, Blaðsíða 3

31. hlað
TÍMIIVX, þriðjudagiim 14. apríl 1942
119
A N M A L L
Afmæli.
í dag er Helgi Jónsson, bóndi
frá Stóra-Botni á Hvalfjarðar-
strönd, sjötíu ára. Hann er
fæddur að Qörðum á Akranesi
Afmæll.
Þorsteinn Þorsteinsson á
Berustöðum varð 85 ára 15. f.
m. Hann er fæddur að Syðri-
Rauðalæk 15. marz 1857, sonur
14. apríl 1872, og ólst þar upp
með foreldrum sínum, séra Jóni
Benediktssyni, sem síðar var
prestur að Saurbæ á Hvalfjarð-
arströnd, og konu hans, Guð-
rúnu Guðbrandsdóttur.
Helgi reisti bú að Stóra-Botni
aldamótaárið 1900 og gekk þá
að eiga Oddnýju Sigurðardótt-
ur frá Efstabæ, hina mestu á-
gætiskonu, og bjuggu þau all-
an búskap sinn að Stóra-Botni,
og er það heimili mörgum
minnisstætt. Þar fór saman frá-
bær gestrisni og mikill myndar-
bragur á öllum' hlutum, bæði
úti og inni, enda var þar langt
fram eftir búskaparæfi þeirra
fjöldi vinnandi fólks, skyldra og
vandalausra. Eruj slík heimili
nú orðin fremur hugsjón en
veruleiki í íslenzku þjóðlífi, að
minnsta kosti hér nærsveitis.
Helgi átti jörðina sjálfur og
góðan bústofn á henni. Eigi
hafði hann sig mikið í frammi
út á við, en þó gegndi hann
lengi störfum- í stjórn sveitar-
félagsins og var sýslunefndar-
maður og hreppstjóri.
Hann er ötull maður, að
hverju sem hann gengur, gleði-
maður að eðlisfari og hrókur
alls fagnaðar í kunningja hópi.
Oddný kona hans lézt árið
1936, og skömmu síðar lét Helgi
af búskap í Stóra-Botni. En ekki
fargaði hann reiðhestum sínum
■og heyjar hann fyrir þeim sjálf-
ur sér til yndis. Hefir hann alla
tíð átt góða hesta og haft á
þeim mikið ástríki.
Þó að Helgi hafi nú fylt sjö-
tíu árin, sér ekki aldur á hon-
um. Dvelur hann nú hér í bæn-
um með syni sínum, Jóni blaða-
manni og ritstjóra. Munu marg-
ir sveitungar Helga og kunn-
Arndísar Helgadóttur, fyrri
konu Þorsteins Jónssonar
hreppstjóra þar, síðar á Beru-
stöðum. Árið 1881 giftist Þorst.
Ingigeröi Runólfsdóttur frá Ás-
hól. Það ár byrjuðu þau búskap
á Berustöðum. Þar bjuggu þau
til 1931, þá tók Óskar sonur
þeirra jörðina. Þau eignuðust
13 börn; 3 dóu í æsku en 10 eru
á lífi, öll gift, þau halda vel
uppi merki foreldra sinna í
dugnaði og myndarskap.
Þegar Þorst. byrjaði að búa
með sinni ungu og efnilegu
konu, fátækur, i hörðu árferði,
á kostarýru býli, mun hann,
þrátt fyrir allt, hafa verið von-
góður og bjartsýnn um fram-
tíðina, eins og flestir á því
skeiði æfinnar, sett sér ákveð-
ið takmark að vinna að með
huga og hönd, að velferð sjálfs
sín og stéttar sinnar, beita
kröftunum til eflingar þjóð-
nýtra starfa, uppbyggingu og
eflingu landbúnaðarins, og
menningu sveitanna. Þessu á-
formi sínu hefir hann ekki
brugðizt, hann hefir líka séð
góðan árangur vinnu sinnar í
vaxandi afköstum verklegra
framkvæmda og bættri efna-
hagsafkomu. Hann hefir fylgt
þeim giftudrjúgu leiðarmerkj-
um, sem engum bregzt, sem
þeim fylgja: iðni, hagsýni,
reglusemi, og fengið ríkulegt
endurgjald.
Þorsteinn hefir bætt jörð sína
mjög, sléttað og stækkað túnið,
girt engjarnar og sléttað mikið
í þeim, girt allan bithagann og
húsað hana vel. Allt er þaö
vandað og vel af hendi leyst,
sem ber vott um smekkvisi og
myndarskap.
Kona hans dó 1933. Hún var
honum samhent og uppbyggi-
ingjar senda honum góðar
kveðjur og hamingjuóskir í dag.
J. M.
friður i síldarverksmiðjum rík-
isins. Hefir Þormóður Eyjólfs-
son átt mikinn þátt í að tekin
voru upp friðsamleg vinnubrögð
á þessum vettvangi. Bjartsýni
hans og drenglyndi í skiptum
við aðra menn, jafnvel þó að
um andstæðinga sé að ræða,
hafa gert honum kleift að
lækka öldurnar í hinum við-
kvæmu síldarmálum. Undir
stjórn hans hefir reynslan
sannað, að ríkið getur, með
góðum árangri. rekið stóreflda
framleiðslustarfsemi til hags-
bóta fyrir allar stéttir mann-
félagsins. Hér eftir mun engum
þjóðmálamanni koma til hugar
að leggja niður síldarbræðslu
ríkisins. Þvert á móti hefir Al-
þingi og ríkisstjórn stöðugt sótt
á að efla og stækka þessi fyrir-
tæki. Síðan 1930 hafa verk-
smiðjur ríkisins verið stækkað-
ar hvað eftir annað. Auk þess
hefir ríkið eignazt nokkrar aðr-
ar síldarbræðslur, annars stað-
ar á landinu.
Það er fágætt hér á landi, að
umsvifamiklir fésýslumenn séu
líka starfandi hugsjónamenn.
Og með hverju ári fækkar þeim
íslendingum, sem sameina
löngun til listrænna umbóta
við umsvifamikla fjármálafor-
ustu. En þetta gerir Þormóður
Eyjólfsson. Söngflokkur hans,
„Vísir“, hefir nú starfað á
Siglufirði fram undir 20 ár.
Þormóður Eyjólfsson hefir all-
an þennan tíma þjálfað hann
og varið til þess mikilli vinnu:
Stundum hefir honum tekizt að
draga til Siglufjarðar álitlega
§IGLIMOAR
milli Bretlands og Islands halda áfram,
eins og að undanförnu. Höfum 3—4
skip í förum. Tilkynningar um vöru-
sendingar sendist
Culliford & Clark Ltd.
BRADLEYS CHAMBERS,
LONDON STREET, FLEETWOOD.
söngmenn, með því að hjálpa
þeim með ráðum og dáð, til að
geta starfað i bænum. Karla-
kórinn Vísir hefir eflt sönglif
og almenna menningu á Siglu-
firði. Auk þess hefir kórinn
farið, meir en nokkur annar
söngflokkur, ferðir um flestar
helztu byggðir Norðurlands og
tvisvar til Reykjavíkur. Hefir
Vísir notið mikilla vinsælda og
viðurkenningar, hvar sem hann
hefir farið. Þegar hreyfing
byrjaði í þá átt að koma á nán-
ara samstarfi milli allra karla-
kóra hér á landi, var Þormóður
Eyjólfsson frá upphafi einn af
helztu stuðningsmönnum máls-
ins með biskupnum, Sigurgeir
Sigurðssyni. Hefir þetta sam-
starf söngflokkanna farið vax-
andi með ári hverju til mikils
stuðnings allri söngmennt í
landinu. Sigurður Birkis, yngri
bróðir Þormóðs Eyjólfssonar,
hefir um nokkur undanfarin ár
verið starfsmaður íslenzku kór-
anna og unnið þar gott og þýð-
ingarmikið verk.
Það má marka gáfur og skap-
gerð Þormóðs Eyjólfssonar á því,
að hann sinnir jöfnum höndum
kröfum hinnar efnalegu bar-
áttu daglegs lífs og þróun söng-
listar og söngmenntunar í land-
inu. Þegar hann hefir lokið
erfiðu dagsverki við hin marg-
háttuðu borgaralegu störf, byrj-
ar hann að vinna með starfs-
bræðrum sínum í kórnum, og er
þar 'jafn fjörmikill og áhuga-
samur eins og þeir, sem beztir
eru af hinum ungu félags-
mönnum. En þetta nægir ekki
legur förunautur; hún lét ekki
sitt eftir liggja, til að efla heill
og hamingju heimilisins og
setja á það þann myndarsvip,
sem á því var í umgengnl úti og
inni og öllum heimilisháttum.
Þorsteinn er hjá syni sinum
Óskari og Ingibjörgu Jónsdótt-
ur, konu hans. Hann ber ellina
vel. Hún hefir enn ekki bugað
hið mikla lífsfjör og léttleik í
öllum hreyfingum hans, né
lamað hinn sívakandi áhuga
hans fyrir þeim nýjungum og
framförum, er hann telur að
gagm megi verða til að auðga
sveitirnar að nytsömum verð-
mætum.
Það munu margir hugsa til
Þorsteins á þessum tímamót-
um í æfi hans og senda hon-
um kærar kveðjur með þakk-
læti fyrir ánægjulegar sam-
verustundir og óska þess, að
hann standi sig vel í fang-
brögðunum við hina áleitnu
elli. c.
Kaupendur Tímans
Tllkynnið afgr. blaðsins tafar-
Iaust, ef vanskil verða á blaðinu.
Mun hún gera allt, sem i hennar
valdi stendur, til þess að bæta
úr því.
Vinnið ötullega f yrir
Tímann.
Þormóði Eyjólfssyni. Honum
þykir það ekki nóg verkefni, að
hann stýri góðum kór á Siglu-
firði. Hann vill fá sem flesta
söngmenn til að mynda kórfé-
lög og sameina þau undir eina
yfirstjórn. Hugsjón hans er að
efla söngmennt allra íslendinga,
hvar sem þeir eiga heima hér
á landi. Engir vinna þannig að
málum nema þeir, sem gæddir
eru innra eldi djarfra hugsjóna.
Þó að ekki væri vitað um
landsmálaskoðanir Þormóðs
Eyjólfssonar, þá mætti fullyrða,
af því sem sagt er hér að fram-
an, að hann myndi skipa sér
1 fremstu röð baráttumanna,
sem starfa að þjóðlegum um-
bótum. Sú er líka reyndin. Þeg-
ar á æskuárum var Þormóður
Eyjólfsson einlægur landvarn-
armaður. Sú hugsjón, að ísland
yrði aftur alfrjálst þjóðveldi
eins og í fornöld, heillaði hug
hans þegar á æskuárum. Hann
hefir ekki enn hopað um hárs-
breidd í því efni. Þegar átök
urðu um sjálfstæðismálið á út-
mánuðum 1941, var Þormóður
Eyjólfsson einn af þeim mönn-
um, sem með mestri einlægni og
manndóm beitti sér fyrir því, að
þjóðin framkvæmdi þá þegar
fullan skilnað og skipulega lýð-
veldismyndun.
Þegar Framsóknarflokkurinn
var stofnaður fyrir fjórðungi
aldar, gekk Þormóður Eyjólfs-
son þá þegar fram í fylkingar-
brjóst. Stefna flokksins, aö
vinna jöfnum höndum að full-
komnum skilnaði við Dani, og
alhliða framförum þjóðarinnar
bæði andlega og efnalega, var
honum að öllu leyti að skapi.
Hann varð boðberi hinnar nýju
landsmálastefnu í síldarborg-
inni. í höndum flestra manna
hefði sú starfsemi borið lítinn
árangur. En hér varð reyndin
önnur. Þormóður Eyjólfsson
hafði til flokksmyndunar þá
eiginleika, sem mest komu að
liði. Hann var fullur af brenn-
andi áhuga fyrir framförum
Siglufjarðar sem landsins alls.
Verkefnin voru jafnan mörg og
nærtæk. Utan um Þormóð Eyj-
ólfsson safnaðist á Siglufirði
fylking margra vaskra manna.
Þar sem áhuginn er nógur,
lyftir hver félagsbróðir sínum
sessunaut. Flokkur Framsókn-
armanna á Siglufirði hefir
jafnan verið í sókn. Hann hefir
haft úrslitaáhrif á meðferð
hinna þýðingarmestu mála í
bænum, og verið þungt lóð á
metaskálum kosninganna • í
Eyjafjarðarsýslu.
Þegar Þormóður Eyjólfsson
kom til Siglufjarðar, var bær-
inn niðurbæld norsk veiðistöð,
og að orðtaki víða um land
fyrir lausung og léttúð. Nú er
Síglufjörður blómlegur kaup-
staður með miklu og margþættu
atvinnulífi. Enginn, sem til
þekkir, kastar nú steini að
Siglufirði fyrir það, að fylkingu
íslenzkra menningarvarna hafi
hnignað þar. Siglufjörður er
nú í fararbroddi í margskonar
umbótum og menningarstarf-
semi. í einni hinni nauðsynleg-
ustu og fegurstu íþrótt, eru
Siglfirðingar brautryðjendur,
sem aðrir landsmenn fylgja.
Hinar miklu framfarir Siglu-
fjarðar, frá því hann var norsk
verstöð og þar til hann er orð-
inn myndarlegur, íslenzkur
kaupstaður, er vitanlega verk
margra manna. En í hinni
myndarlegu fylkingu siglfirzku
umbótamannanna stendur
einna fremst hinn prúði, bjart-
sýni sextugi maður, sem ber að
vísu nokkuð af silfurhárum,
eftir langan starfsdag, en er
jafnframt því gæddur þeim á-
huga og fjöri sannrar æsku,
sem einkenndi þá kynslóð hér
á landi, sem hóf starf sitt á
morgni tuttugustu aldarinnar.
Sú kynslóð vonar enn að sjá
vorlrauma sína rætast: ísland
alfrjálst, undir íslenzku þjóðar-
merki. Þormóður Eyjólfsson á
svo mikinn þátt í þeim sigrum,
sem nú þegar hafa verið unnir,
að vinir hans og samherjar
munu óska þess, að honum
megi auðnast að taka þátt í
þeirri úrslitasókn fyrir frelsi
landsins, sem er lokasteinninn
í þeirri byggingu, sem Þormóð-
ur Eyjólfsson og samherjar
hans hafa unnið að með mikilli
giftu og glæsilegum árangri.
J. J.

Samband ísl. samvtnnufélaga.
Bréfaskóli S. í. S. starfar allt áriff.
Hremlætisvöriir
frá SJÖFA
mæla meff sér sjálfar —
Þær munu spara yff-
ur mikiff ómak viff
hreingerningarnar
2V O T I Ð
S J A F N A R
Stangasápn
O P A L
RÆSTIDUFT
Krystalsápn
P E R L IJ
ÞVOTTADUFT
Allt f r á Sj öf n
Frá Ríkísútvarpínu
Vlögeröastofan og
Viðtæk|asmilljan
eru fluttar á Óðiusgötu 7 í R.vík.
Ríkisútvarpið.
436
Victor Hugo:
Esmeralda
433
— Nei, ekki get ég nú sagt það með
sanni.
— Hvað hefir þú fyrir stafni um
þessar mundir?
— Eins og þú sérð, þá rannsaka ég
steina þessa og virði fyrir mér högg-
myndasmíðina.
Presturinn leit á hann með nöpru
brosi og mælti:
— Og það veitir þér ánægju?
— Það er mín paradís.
— Einmitt það? varð erkidjáknanum
að orði. — Þú ert með öðrum orðum
hamingjusamur?
— Já, sannarlega! Fyrst unni ég kon-
um, siðan dýrum og nú steinum. Þeir
veita mér sízt minni ánægju en konurn-
ar og dýrin, og tryggir eru þeir.
Presturinn bar hönd að enni. Það
var kækur hans.
— Getur þetta verið! Og þú óskar þér
einskis frekar?
— Nei!
— Og veldur ekkert þér hugarangri?
— Nei! Ég lifi í hvívetna samkvæmt
áætlun!
— Mennirnir spá, en guð ræður,
mælti erkidjákninn.
— Ég er heimspekingur af skóla Pyrr-
hos og fer því aldrei úr jafnvægi, svar-
aði skáldið.
Hann afhenti Tatarastúlkunni hann
og hélt síðan leiðar sinnar.
Esmeralda hneig magnþrota og yfir-
buguð niður,á fleti sitt og brast í ákaf-
an grát. Himinn hennar hafði myrkvazt
að nýju.
Presturinn þreifaði sig áfram, unz
hann náði til klefa síns.
Það var úti um Claude. Hann var af-
brýðisamur gagnvart Kvasimodo!
Hann mælti hugsandi á svip hinn ör-
lagaþrungnu orð, sem hann hafði fyrr
látið sér um munn fara:
— Enginn skal njóta hennar!
H. KAFLI.
Snjöll hugmynd.
Þegar Pétur Gringoire sá, hver verða
myndi gangur málsins og að aðalper-
sónanna í harmleik þessum mjmdi biða
refsisvipa, gálgi eða önnur kvalatæki,
hirti hann ekki hót um að láta sin
getið. Hann lagði þó nú sem fyrr lag
sitt við umrenningana og betlarana,
sökum þess, að hann hafði sannfærzt
um, að félagsskapur þeirra væri ein-
hver hinn bezti í Parísarborg. — Um-
renningarnir höfðu einnig fyllstu sam-
úð með Tatarastúlkunni. Það fannst
honum næsta eðlilegt. Þeir áttu vart