Tíminn - 29.06.1943, Blaðsíða 1

RITSTJÓRI:
ÞÓRARINN ÞÓRARINSSON.
ÚTGEFANDI: ' )
FRAMSÓKNARFLOKKURINN.
PRENTSMIÐJAN EDDA h.f. j
Símar 3948 og 3720. (
RITSTJ ÓR ASKRIFSTOFUR:
EDDUHÚSI, Llndargötu 9 A.
Símar 2353 og 4373.
AFGREIÐSLA, INNHEIMTA
OG AUGLÝSINGASKRIFSTOFA:
EDDUHÚSI, Lindargötu 9A.
Sími 2323.
ST. árjg.
Reykjavík, þriðjiidagmn 29. jimí 1943
67. blað
Veglegasta sambandsþinííU.M.F.I.
Þorbjörn á Geitaskarði:
Hallað réttu máli
í 24. tbl. ísafoldar og Varðar
er birt lausleg og mjög villandi
frásögn af nýafstöðnum aðal-
fundi K.H. á Blönduósi. Frásögn
blaðsins fjallar um uppsögn
kaupfélagsstjórans Péturs Theo-
dórs og hvað og hverjir valdi.
í fyrsta lagi var það ekki hin
nýkjörna stjórn, sem tók þá á-
kvörðun að segja forstjóranum
upp, heldur stór meirihluti
fundarins. í öðru lagi verður
ekki sagt með rökum, að hér
hafi verið um að ræða pólitíska
árás á hendur kaupfélagsstjór-
anum, því fleiri en flokksbundn-
ir Framsóknarmenn stóðu hér
að átökum, og þar á meðal und-
irritaður, sem til þessa hefir
verið stuðningsmaður og kjós-
andi Sjálfstæðisflokksins. Enda
þótt ég styddi uppsagnartillögu
á hendur forstjórans, þá neita
ég því með öllu, að sú gerð mín
hafi verið flokksbundin athöfn
eða pólitísk, og það sama býst
ég við að flestir þeir, sem til-
löguna studdu, geti sagt. Það
voru allt aðrar ástæður, sem
þarna lágu til grundvallar, þótt
hér verði þær ekki raktar.
Ég hefi ekki heyrt Fram-
sóknarmenn né annars staðar
flokksbundna Húnvetninga telja
kaupfélagsstjóranum það til
lasts, að hann hefir ekki verið
ákveðinn „pólitískur" flokks-
maður. Hitt mun sannara, að
almennt hafi það verið talið til
kosta hans, hve hlutlaus hann
hefir verið um opinber mál. Ég
fer ekki út í það nú, að deila
um aðrar dálitið hæpnar full-
yrðingar blaðsins, varðandi
þetta mál. Hitt skal sagt, að ég
1^el það lítinn drengskap að grípa
draugshöndum viðkvæm og
vandumrædd innanhéraðsmál,
velta þeim í svaði hins pólitíska
ófagnaðar og gera tilraun til að
fylla sveitir og gjarnan heil
héröð með úlfúð og innanhér-
aðsdeilum.
Þorbj. Björnsson.
Hítaveíta Reykja-
víkur
Mikil áherzla er nú lögð á að
hraða vinnu við hitaveituna,
svo að hún verði tilbúin með
haustinu í sem flestum hverf-
um bæjarins. Vinna þar nú að
jafnaði 600—700 manns. Aðal-
leiðslan frá Reykjum mun verða
tilbúin fyrir septemberlok. Af
bæjarkerfinu, þ. e. lagnir í
götur og hús, er nú lokið fullum
fjórðum hluta. Vinna þótti
ganga fremur slælega um skeið,
og var gripið til þess ráðs að
greiða verkamönnum uppbót á
kaup, ef þeir afkasta meira
verki en talið er meðaldagsverk.
Þykir þetta hafa gefizt vel við
aðalleiðsluna, og er ráðgert að
koma því einnig á við bæjar-
kerfið.
Þetta er gamalt íslenzkt lag
að greiða mönnum eftir dugn-
aði. Altítt var að greiða góðum
heyskaparmönnum 50% hærra
vikukaup en meðalmönnum.
Þetta hefir mjög horfið við alla
bæjarvinnu og opinbera vinnu,
enda verið eitur í beinum leið-
toga verkamanna.
Allir Reykvíkingar munu
fagna því að hitaveitunni verði
lokið. Kostnaður við hana verð-
ur raunar gífurlegur, en um þá
hlið málsins verður rætt, þegar
reikningarnir koma fram í dags-
ljósið.
Skorinorð ályktun um skílnaðarmálíð
Fjölmennasta þing U. M. F. í., sem nokkuru sinni hefir
verið haldið, var háð að Hvanneyri 24.—25. þ. m. Sóttu
þingið rúmlega 50 fulltrúar, víðs vegar að úr öllum lands-
fjórðungum. Er óhætt að segja, að aðsóknin á þingið,
starf þess og skýrslur forráðamanna U. M. F. í. þar,1
1 afi borið þess órækt merki, að ungmennafélagsskap-
urinn er nú í örara vexti og stendur fastari fótum en
nokkuru sinni fyrr.
Að loknu þinginu, hófst á vegum U. M. F. í. fjölsóttara
íþróttamót en áður hefir verið haldið á landi hér, og
bar það þess ljós merki, að íþróttastarfsemi og íþrótta-
áhugi fer nú mjög í vöxt í sveitum og kauptúnum
iandsins. Frá íþróttamótinu verður nánar sagt á öðr-
um stað.
Þingið var sett árdegis 24. þ.
m. af formanni U. M. F. 1, séra
Eiríki J. Eiríkssyni á Núpi. í
þingsetningarræðu sinni minnt-
ist hann meðal annars fráfalls
Aðalsteins Sigmundssonar kenn-
ara, sem verið hefir einn ágæt-
asti forvígismaður ungmenna-
félaganna.
Ritari U. M. F. í., Daníel
Ágústínusson skýrði síðan frá
störfum U. M. F. í. á liðnu
starfstímabili. í því eru nú um
150 félög með 8 þúsund félags-
mönnum. Á vegum þess störf-
uðu um 8 íþróttakennarar síð-
astl. vetur og má þakka þá
starfsemi að mestu leyti í-
þróttalögunum, en úr íþrótta-
sjóði fékk U. M. F. í. 22 þús. kr.
styrk á siðastl. ári. U. M. F. í.
gaf út Skinfaxa með sama sniði
og áður. Þá aðstoðaði það
sambandsfélögin á ýmsan hátt.
Viðkomandi framtíðarstarfsemi
U. M. F. í. gat ritari þess, að
það þyrfti að geta haft bæði
söngkennara og listfróðan
mann í þjónustu sinni.
Forsetar þingsins voru kjörn-
ir Björn Guðmundsson, Núpi,
Skúli Þorsteinsson, Eskifirði,
Gestur Andrésson, Hálsi, en rit-
arar Guðmundur Ingi Kristj-
ánsson skáld, Kristján Jónsson,
Snorrastöðum og Kristján Sig-
urðsson, Brúsastöðum.
Hér fara á eftir helztu sam-
þykktir þingsins:
Sambandsmálið.
,,14. þing U. M. F. í., haldið á
Hvanneyri 24.—25. júní 1943,
gerir þessar ályktanir í sjálf-
stæðismálinu:
1. Þingið skorar á Alþingi og
ríkisstjórn, að halda fast við
þær ákvarðanir, sem þegar hafa
verið teknar varðandi sjálf-
stæðismálið, að ísland verði
sjálfstætt lýðveldi eigi síðar en
17. júní 1944 og vísar í því sam-
bandi til ályktunar síðasta
þings U. M. F. í. að Haukadal
1940 um þetta mál.
2. Sambandsþingið beinir til
ungmenna um land allt, að
glæða skilning og áhuga þjóð-
arinnar á sjálfstæðismálinu,
svo að hún standi einhuga, þeg-
ar það verður lagt fyrir hana
með almennri atkvæðagreiðslu.
3. Þingið bendir á það sem
höfuðatriði í þessu sambandi,
að því aðeins geti á fslandi
lifað og þroskazt frjáls þjóö og
raunverulegt lýðveldi, að ung-
mennafélagar og alþjóð gæti
ætíð, og ekki sízt á þessum tím-
um, sinna þjóðlegu verkefna:
sögu, bókmennta og tungu, sem
og fjárhagslegs sjálfstæðis.
4. Sambandsþingið beinir því
til stjórnarvalda landsins að
verða á verði um það, að haldin
verði í hvívetna þau atriði, er
sett voru í samningana við
Bandaríkjastjórn árið 1941, um
burtför setuliðsins að sjtyrjald-
arlokum.
Jafnframt sé þess vandlega
gætt, að engri erlendri þjóð
verði leyft að skapa sér aðstöðu
til íhlutunar um málefni ís-
lendinga.“
Þjóðhátíðardagur.
„Sambandsþing U. M. F. í.,
haldið aö Hvanneyri 24.—25.
júní 1943, gjörir það að tillögu
sinni, að 17. júni verði gerður
að þjóðhátíðardegi íslendinga
eftir að ísland er orðið fullkom-
lega sjálfstætt ríki, enda verði
formlega gengið frá þeim mál-
um þann dag.“
Málvernd.
14. þing U. M. F. í. að Hvann-
eyri 24.—25 júní 1943, lítur svo
á, að íslenzka tungan sé dýr-
mætasti menningararfur þjóð-
arinnar og telur verndun móð-
urmálsins þýðingarmesta atriði
í varðveizlu sjálfstæðis og þjóð-
areinkenna.
Þingið skorar því á ung-
mennafélaga, og alla lands-
menn, að standa vel á verði
gegn hvers konar málspjöllum
og þeim margvíslegu hættum,
sem núverandi ástand skapar
þjóðinni.“
Skógræktarmál.
„14. þing U. M. F. í., haldið að
Hvanneyri 24.-25. júní' 1943,
telur brýna nauðsyn að skóg-
ræktarmálum landsins verði
betur sinnt í framtíðinni en nú
er og beinir því fyrst og fremst
til héraðssambanda og einstakra
félaga, að leitast við að vekja á
því sviði áhuga til átaka og
afreka.
Þingið álítur, að fyrst og
(Framh. á 4. síSu)
---- — --------~—■—•-?
U. M. F. I. þakk-
ar íþróitalögin
Sú efling ungmennafé-
laganna, er sambandsþing
og íþróttamót U. M. F. I.
ber vott um, á að mjög
verulegu leyti rætur sínar
að rekja til íþróttalaganna.
Kemur þar ekki sizt fram
hinn mikilvægi árangur
þeirra laga.
Á þingi U. M. F. í. bar
stjórn þess fram svohljóð-
andi tillögu:
„14. sambandsþing U. M.
F. í. að Hvanneyri 24.—25.
júní, telur setning íþrótta-
laganna hafa valdið gagn-
gerðum breytingum til efl-
ingar íþróttalífi þjóðar-
innar. Vill þingið því færa
f-rv. kennslumálaráðherra
Hermanni Jónassyni og
milliþinganefnd í íþrótta-
málum, þakkir fyrir setn-
ingu laganna, íþrótta-
nefnd ríkisins og íþrótta-
fulltrúa fyrir ágætt sam-
starf um framkvæmd
hennar.
Fundarmenn samþykktu
þessa tillögu einum rómi
með því að rísa úr sætum
sínum.
________________:...........
A víðavangi
SKORTIR ÞÁ BLAÐAKOSTI?
háð hefir verið hér á landi
Uugmenna- og íþróttasamband Austijarða
bar sígur úr býtum
Klukkan 10 á laugardags-
morguninn setti séra Eiríkur J.
Eiríksson, sambandsstjóri Ung-
mennafélags íslands, allsherjar
íþróttamót ungmennafélaganna
að Hvanneyri með snjallri ræðu.
Var þetta fjórða allsherjar í-
þróttamótið, sem ungmennafé-
lögin halda. Var hið fytsta háð
17. júní 1911, annað vorið 1914
og hið þriðja í Haukadal 1940.
Undirbúning mótsins hafði
Ungmennasamband Borgar-
fjarðar séð um, en mótstjóri var
Þorgils Guðmundsson íþrótta-
kennari í ReyRholti. Runólfur
Sveinsson, skólastjóri á Hvann-
eyri, hafði mikinn viöbúnað á
staðnum. Meðal annars hafði
verið hlaöin laug fyrir mótið
vegna ’ sundkeppninnar. Niður
undan bænum hafði stór, egg-
slétt grund verið slegin, og þar
var keppt í frjálsum íþróttum,
sýnd leikfimi, glímt og dansað
á sunnudagskvöld. Undirbúning
i Reykjavík hafði Daníel Ágúst-
ínusson, ritari U.M.F.Í., með
höndum.
íþróttakeppnin fór fram á
laugardag og sunnudag. Var
keppt i 19 iþróttagreinum, er
meira en 100 æskumenn úr 11
héraðssambondum tóku þátt í,
mjög margir með glæsilegum
árangri, þrátt fyrir allerfiða að-
stöðu að ýmsu leyti. Til dæmis'
var synt í kaldri laug (14—15
M.S.Þ.) 11,71 m. 3. Tómas Árna-
son (U.Í.A.) 11,63 m. 4. Guð-
mundur Benediktsson (Héraðs-
samb. Skarphéðinn) 11,46 m.
Á Haukadalsmótinu varð
Guðmundur Ágústsson (Héraðs-
samb. Skarphéðinn) hlutskarp-
astur, kastaði 10,68 m.
Spjótkast:
1. Tómas Árnason (U.Í.A.)
51,40 m. 2. Adam Jakobsson (U.
M. S. Þ.) 46,86 m. 3. Tómas Jón-
asson (U.M.S.Þ.) 46,10 m. 4. Þor-
varöur Árnason (U.Í.A.) 44 *m.
Á Haukadalsmótinu var ekki
keppt í spjótkasti:
Þrístökk.
1. Oddur Helgason (Héraðs-
samb. Skarphéðinn) 13,25 m. 2.
Halldór Jóhannesson (U.M.S.
Eyjafjarðar) 12,50 m. 3. Ari
Kristinsson (U.M.S.Þ.) 12,41 m.
4. Sveinn Guðmundsson (U.M.
5. Kjalarnessþings) 12,41.
Á Haukadalsmótinu varð Ax-
el Jónsson (U.M.S.K.) sigurveg-
ari í þrístökki, stökk 12,60 m.
Stangarstökk:
1. Björn Magnússon (U.Í.A.)
3,04 m. 2. Guttormur Sigur-
björnsson ' (U.Í.A.) 2,94 m. 3.
Arnór Benediktsson (U.M.S.Þ.)
2,72 m. 4. Tómas Árnason (U.í.
A) 2,72 m.
Stangarstökk var ekki þreytt
í Haukadal 1940.
Hástökk:
stiga heitri), spretthlaupin ■
þreytt á móti vindi og rigning
á laugardag, er keppt var í
stangarstökki og fleiri greinum.'
Var á mótinu mesti myndar- (
bragur, enda var þetta fjöí-
mennasta íþróttamót, sem hald-
ið hefir verið hér á landi.
Á laugardagskvöld var í-
þróttakvikmynd sýnd og þá (
flutti séra Jakob Jónsson einnig i
ræðu.
Á sunnudag flutti Guðmund-
ur Ingi Kristjánsson snjöll
kvæði, en séra Eiríkur J. Eiríks-
son og Bjarni Ásgeirsson al-
þingismaður ræöur að aflokinni
sundkeppni, og lék Lúðrasveit
Reykjavikur þess á milli.
Síðan var gengið fylktu liði frá
skólanum niður á leikvanginn,
og kvikmyndaði Kjartan Ó.
Bjarnason gönguna. — Hann
kvikmyndaði einnig marga þætti
íþróttakeppninnar.
Var eigi færra en 3000 manns
á staðnum, er ræðurnar voru
fluttar í sundlaugarbrekkunni
og skrúðgangan farin niður á
leikvanginn.
Þrír fimleikaflokkar sýndu
leikfimi: — Fimleikaflokkur
kvenna úr ungmennafélögunum
á Eyrarbakka og Stokkseyri,
stjórnandi Sigríður Guðjóns-
dóttir, fimleikaflokkur kvenna
úr ungmennafélaginu Skalla-
grími í Borgarnesi, stjórnandi
Helgi Júlíusson, og fimleika-
flokkur karla úr ungmennafé-
lagi Skeiðamanna, stjórnandi
Jón Bjarnason.
Úrslit íþróttakeppninnar urðu
eins og hér greinir:
Kringlukast:
1. Þorvarður Árnason (Ung-
menna- og' íþr.samband Aust-
fjarða) 37,18 m. 2 Tómas Árna-
son (U.Í.A.). 32,55 m. 3. Gísli
Andrésson (Ungm.samband
Kjalarnesþings) 32,14 m. 4. Hró-
ar Björnsson (Ungmennasam-
bandið Þingeyingur) 31.45 m.
Á Haukadalsmótinu 1940 varð
Njáll Guðmundsson (U. M. S.
Kjalarnessþings) sigurvegari,
kastaði 32,16 m.
Kúluvarp:
1. Þorvarður Árnason (U.Í.A.)
12,28 m. 2. Adam Jakobsson (U.
1. Kristleifur Jóhannesson
(U.M.S. Borgarfjarðar) 1,65 m.
2. Jón Þórisson (U.M.S.B.) 1,60
m. 3. Magnús Kristjánsson (Hér-
aðssamb. Skarphéðinn) 1,60 m.
4. Björn Magnússon (U.Í.A.) 1,60
m.
Á Haukadalsmótinu varð Guð-
mundur Jónsson (U.M.S.K.)
hlutskarpastur, stökk 1,60 m.
Langstökk:
1. Höskuldur Skagfjörð ' (U.M.
5. B.) 6,21 m. 2. Ari Kristinsson
(U.M.S.Þ.) 6,15 m. 3. Guttormur
Þormar (U.Í.A.) 6,12 m. 4. Jón
Kristinsson (U.M.S.Þ.) 6,11 m.
Á Haukadalsmótinu sigraði
Axel Jónsson (U.M.S.K.) í lang-
stökki, stökk 6,10 m.
200 m. hlaup:
1. Guttormur Þormar (U.Í.A.)
25,4 sek. 2. Janus Eiríksson (U.
M.S.K.) 26,4 sek. 3. Haraldur
Sigurðsson (U.M.S. Eyjafjarðar)
26.7 sek. 4. Björn Jónsson (U.í.
A. ) 26,8 sek.
Á Haukadalsmótinu var ekki
keppt í 200 m. hlaupi.
100 m. hlaup:
1. Guttormur Þormar (U.Í.A.)
11.7 sek. 2. Haraldur Sigurðsson
(U.M.S.E.) 11,9 sek. 3. Björn
Jónsson (U.Í.A.) ll,9 sek 4. Jan-
us Eiríksson (U.M.S.K.) 11,9 sek.
Á Haukadalsmótinu sigraði
Sigurður Guámundsson (U.M.S.
B. ) í 100 m. hlaupi á 12,2 sek.
400 m. hlaup:
1. Guttormur Þormar (U.Í.A.)
54.8 sek. 2. Þórður Þorgeirsson
(Héraðssamb. Skarphéðinn) 57,2
sek. 3. Hákon Sigtryggsson (U.
M.S.Þ.) 58,5 sek. 4. Þorkell Gunn-
arsson (U.M.S. Snæf. og
Hnappadalssýslu) 61,2 sek.
Á Haukadalsmótinu var eigi
keppt í þessari íþróttagrein.
800 m. hlaup:
1. Þorkell Aðalsteinsson (U.M.
S.Þ.) 2:11,3 sek. 2. Hallur Jósefs-
son (U.M.S.Þ.) 2:11,7 sek. 3.
Þórður Þorgeirsson (Héraðs-
samb. Skarphéðinn) 2:14,1 sek.
4. Reynir Kjartansson (U.M.S.
Þ.) 2:17,3 sek.
3000 m. hlaup:
1. Rafn Eiríksson (U.M.S.Þ.)
9:54 sek. 2. Reynir Kjartansson
(Framh. á 4. siðu)
Marga undanfarna daga hefir
Fréttastofa útvarpsins verið að
mingra í hlustendur smátt og
smátt samþykktum, sem kváðu
hafa verið gerðar á landsfundi
Sjálfstæðismanna. Ekki verður
pví neitað, að sumar þessarra
samþykkta virðast reka sig
hver á annarrar horn. T. d.
vilja Sjálfstæðismenn vernda
innlendan iðnað fyrir sam-
keppni við erlendan iðnvarning,
en á hinu leitinu heimta þeir
„frjálsa verzlun" án íhlutunar
hins opinbera. Gæti þetta ekki
orðið erfitt í framkvæmd?
Fleira mun þessu líkt, borið
fram af hinum sundurleitu
hagsmunaklíkum flokksins á
víxl og allt samþykkt „til að
varðveita einingu flokksins.“ ..
En meðal annarra orða:
Hvernig stendur á því að stór-
blöö flokksins, Morgunblaðið og
Vísir, birta ekkert af þessum
samþykktum, nema þær, sem
fjalla um sambandsslitin og
skattamál?
Skortir flokkinn blaðakost
til þess, eða er eitthvað af „ó-
hreinum börnum“ í moðinu,
sem að vísu mega heyrast í út-
varpinu, en ekki sjást?
„MARGUR RAKKI AÐ MÁNA
GÓ---------
„Kristján skrifari" hjá Vísi er
alltaf eitthvað að glefsa og
gjamma utan í formann Fram-
sóknarflokksins. Fyrir skemmstu
lét ha.nn Vísi skrökva því, að
Jónas Jónsson „fengi“ ekki að
skrifa í Timann og ætlaði þess
vegna að skrifa í Dag. Nokkru
siðar tilkynnti Vísir mjög gleið-
gosalega, og Þjóðviljinn át eft-
ir, að Jónas „fengi“ ekki heldur
að skrifa í Dag. — Alveg nýlega
lætur blaðið svo síma sér frá
Akureyri sem önnur stórtíðindi,
að reyndar hafi nú birzt grein
í Degi eftir J. J. — Þannig
étur Vísir sínar eigin skröksög-
ur ofan í sig.
ÚR HÚNAÞINGI.
í Reykjavíkurbréfi Morgun-
blaðsins í fyrra dag, fer ritstjór-
inn mörgum orðum um þau
stórtíðindi, að Kaupfélag A,-
Húnvetninga hafi ákveðið að
ráða nýjan framkvæmdastjóra.
Telur blaðið slíkt firn mikil og
kennir pólitískum ofstopa
Framsóknarmanna um. Á öðr-
um stað hér í blaðinu mótmælir
frændi Valtýs Stefánssonar,
Þorbjörn bóndi á Geitaskarði,
þessari staðhæfingu hiklaust,
og segir að allt önnur sjónarmið
en stjórnmálaskoðanir hafi ráð-
ið þessum ráðstöfunum, sem
aðalfundur kaupfélagsins sam-
þykkti með yfirgns^fandi meiri
hluta.
Það er ekki óalgengt, að for-
stjóraskipti verði við kaupfélög
eins og önnur fyrirtæki, og þyk-
ir sjaldan ástæða til að gera það
að blaðamáli, enda óhægt fyrir
ókunnuga um að dæma.
Stundum geta þær ástæður
legið til, að þeim, sem er málið
viðkvæmast, sé lítill greiði ger
með því að þyrla upp blaðadeil-
um og moldviðri í kringum
þá. Sár gróa ekki betur, þótt
ausið sé í þau mold!
Þetta ætti Valtýr búfræðing-
ur að athuga.
HELDUR SVERTINGJA EN
KOMMÚNISTA!
Brezki verkamannaflokkurinn
iefir nýlega fellt á flokksþingi
sínu með yfirgnævandi meiri
hluta atkvæða að taka brezka
kommúnistaflokkinn inn í
verkamannaflokkinn. Brezkir
verkamenn þykjast hafa
reynslu af þvl, að kommarnir
' kunni ekki eða vilji ekki starfa
að félagsmálum á heiðarlegan
hátt, en reyni alls staðar að
grafa undan heilbrigðu sam
starfi og sundra því.
En þing verkamannaílokksins
(Framh. á 4. slðu)