Tíminn - 29.06.1943, Blaðsíða 4

268
TlMEVN, j>riðjnclagiim 29. jiim 1943
V'
67. I»Iað
Hjartanlega þakka ég auðsýnda vináttu á sjötíu ára
afmœlinu. Guð blessi ykkur öll.
ÞÓRUNN ÞÓRÐARDÓTTIR,
Meiri-Tungu.
i. —------------------------------—------—
tR BÆNPM
Hjúskapur.
Á föstudag síðastliöinn voru gefin
saman í i.jónaband í háskólakapell-
unni ungfrú Guðrún Aradóttir, skrif-
stoíumær og Ólafur Bjömsson dósent.
Síra Þorsteinn Jóhannesson prófastur
í Vatnsfirði, föðurbróðir brúöurinnar,
framkvæmdi athöfnina.
Á víðavangi.
(Framh. af 1. síðuj
samþykkti yfirlýsingu um, aö
svartir þjóðíiokkar skylúu hafa
jaínrétti við hvitar þjóðir.
Eftir þessu að dæma álita
brezkir verkamenn, að siðferði
svartra manna sé á hærra stigi
en kommúnista í félagsmálum.
HRAFNKÖTLUMÁLIÐ.
Hæstiréttur hefir kveðið upp
cióm i Hrafnkötlumálinu.
Tengdasonurinn var sýknaður
með tveimur atkvæðum gegn
einu!
„BRÆÐUR MUNU BERJAST“.
Eftir að Árni frá Múla greiddi
atkvæði með þvi í bæjarstjórn
Reykjavikur, að bærhin tæki
rekstur kvikmyndahúsa i sínar
hendur, sneri eigandi Gamla
Biós, herra Garðar Þorsteinsson,
þinglingur Eyfirðinga, fullum
íjandskap á hendur Arna. Virð-
ist hann hafa gert bandalag við
nokkra aðstandendur Þjóðólís
og fengiö þeim fé til að ná
hlutabréfum í blaðinu. A
aðaifundi i útgáfufélagi Þjóö-
ólfs var skipt um stjórn og lepp-
ríki sett á stofn eftir góðum
fyrirmyndum, með Pétur frá
Vallanesi sem foringja, en Jón
Kjartansson, forstjóra sælgæt-
isgerðarinnar Vikings og Bjarna
Bjarnason lögfræðing sem mór-
alska bakhjarla. Var Árna nú
sagt upp starfi við ritstjórn
Þjóðólfs, en við tók Halldór
Jónasson, kandidat í heim-
speki, frá Eiðum. Hefir Þjóð-
ólfur siðan lagt lofsverða stund
á að sanna nauðsyn þess að
kvikmyndahús séu í einkaeign
og með öllu fráleitt, að bærinn
hafi slík stórgróðafyrirtæki í
sinum höndum. Er svo að sjá
sem Garðar hafi unnið þarna
frægan sigur, þótt hann kunni
að vera dýrkeyptur.
Árni hefir hörfað til „fyrir-
fram ákveðinna varnarstöðva“
og sendir þaðan nýtt blað, er
hann nefnir „ísland“. Á það að
verða gott blað, og „alltaf betra
eftir því sem fram líða stundir“.
Fjölmennasta
íþróttamót
(Framh. af 1. síðu)
(U.M.S.Þ.) 10:1,2 sek. 3. Harald-
ur Þórðarson (U.M.S. Dala-
manna) 10:4,6 sek. 4. Hallur Jó-
sefsson (U.M.S.Þ.) 10:5 sek.
Slíkt hlaup var eigi þreytt í
Haukadal 1940.
50 m. sund kvenna, frjáls aðferð:
1. Lóla Þórisdóttir (U.M.S.B.)
40,1 sek. 2. Sigrún Þorgilsdóttir
(U.M.S.B.) 47,2 sek. 3. Guðný
Laxdal (U.M.S.E.) 49,6 sek. 4.
Gunnfríður Ólafsdóttir (U.M.S.
B.) 53,1 sek.
Á Haukdalsmótinu sigraði
Stella Magnúsdóttir (U.M.S.B.)
í 50 m. sundi kvenna á 40,2 sek.
100 m. bringusund karla:
1. Sigurður Jónsson (U.M.S.Þ.)
1:25,9 sek. 2. Kári Steinsson (U.
M.S. Skagafjarðar) 1:27,5 sek.
3. Halldór Lárusson (U.M.S.K.)
1:31 sek. Kristinn Guöjónsson
(U.M.S.B.) 1:31,7 sek.
Á Haukadalsmótinu sigraði
Kristinn Guðjónsson (U.M.S.B.)
í 100 m. bringusundi á 1:28,5
sek.
400 m. sund karla, frjáls aðferð:
I. Birgir Þorgilsson (U.M.S.B.)
6:59 sek. 2. Jón Þórisson (U.M.
S.B.) 7:50,6 sek. 3. Steingrímur
Þórisson (U.M.S.B.) 8:6,2 sek.
Slíkt sund var eigi þreytt á
Haukadalsmótinu.
400 m. bringusund karla:
J. . Sigurður Jónsson (U.M.S.
Þ.) 6:54,1 sek. 2. Halldór Lárus-
son (U.M.S.K.) 7:29,9 sek. 3. Sig-
urður Eyjólfsson (U.M.S.B.) 7:
44.4 sek. 4. Garðar Stefánsson
(U.Í.A.) 7:44,9 sek.
100 m. sund karla frjáls aðferð:
1. Guðjón Ingimundarson (U.
M.S.S.) 1:15,6 sek. 2. Birgir Þor-
gilsson (U.M.S.B.) 1:22,7 sek. 3.
Pétur Jónsson (U.M.S.K.) 1:27
sek. 4. Jón Þórisson (U.M.S.B.)
1:29,8 sek.
Á Haukadalsmótinu 1940 sigr-
aði Steingrímur Þórisson (U.M.
S.B.) í 100 m. sundi karla, frjáls
aðferð, á 1:18,2 sek.
50 m. sund drengja, frjáls aðf.:
1. Birgir Þorgilsson (U.M.S.B.)
34,6 sek. 2. Halldór Lárusson (U.
M.S.K.) 42,3 sek 3. Björn Jó-
hánnesson (U.M.S.B. 42,6 sek. 4.
Kristján Þórisson (U.M.S.B.)
48.5 sek.
Glíma:
1. Davíð Guðmundsson (U.M.
S.K.) 4 vinninga. 2. Guðmundur
Ágústsson (Héraðssamb. Skarp-
héðinn) 3 vinninga, 3. Njáll
Guðmundsson (U.M.S.K.) 2
vinninga. 4. Loftur Kristjáns-
son (Héraðssamb. Skarphéðínn)
I vinning. — Keppendur voru
alls fimm.
í Haukadal 1940 sigraði Stein-
dór Gíslason (Héraðssamb.
Skarphéðinn) í íslenzkri glímu.
Mótinu lauk því með sigri
Ungmenna- og íþróttasambands
Austf jarða, er hlaut 45 stig. Ung-
mennasambandið Þingeyingur
vann 43 stig. Ungmennasamb.
Borgarfjarðar 42 stig, Ung-
mennasamband Kjalarness-
þings 23 stig, Héraðssambandið
Skarphéðinn 16 stig, Ung-
mennasamband Eyjafjarðar 10
stig, Unmennasamband Skaga-
fjarðar 7 stig og Ungmenna-
samband Snæfellsness- og
Hnappadalssýslu 1 stig.
Haukadalsmótið vann Ung-
mennasamband Kjalarness-
þings, en Ungmennasamband
Borgarfjarðar var næst í röð-
inni.
Af einstaklingum hlutu flest
stig Guttormur Þormar (U.Í.A.)
14, Birgir Þorgilsson (U.M.S.B.)
11, Tómas Árnason (U.Í.A.) 10
og Þorvarður Árnason (U.Í.A) 9.
Á Haukadalsmótinu varð Ax-
el Jónsson (U.M.S.K.) sigurveg-
ari með 8 stig. Svarar það til
II stiga nú.
Á sunnudagskvöldið voru i-
þróttamönnunum afhent verð-
laun sín, heiðurspeningar, bik-
arar og skildir. Fengu allir, er
stig höfðu unnið á mótinu,
heiðurspening. En aðalverðlaun-
in hlutu þessir:
Ungmenna- og íþróttasam-
band Austfjarða farandskjöld-
inn, grip, er það héraðssamband
hlýtur, er flest stig vinnur.
Guttormur Þormar silfurbik-
ar, er Ungmennasamband Borg-
firðinga gaf handa þeim ein-
staklingi, er flest stig ynni,
og skjöld, sem blaðið Tíminn
gaf handa þeim, er flest stig
fengi í frjálsum íþróttum.
Sigurður Jónsson silfurbikar,
sem Kaupfélag Borgfirðinga
gaf handa þeim, er mest sund-
afrek innti af höndum.
Davíð Guðmundsson silfur-
bikar, sem nokkrir rosknir
glímumenn ungmennafélag-
anna, þeir Bjarni Bjarnason á
Laugarvatni, Helgi Hjörvar,
Guðm. Kr. Guðmundsson og
Magnús Kjaran, gáfu handa
bezta glímumanninum.
Að þessari athöfn lokinni
fluttu íþróttafulltrúi ríkisins,
Þorsteinn Einarsson, og Sigurð-
ur Greipsson i Haukadal stutt
ávörp, og síðan sleit sambands-
stjóri, séra Eiríkur J. Eiríksson,
þessu fjórða allsherjar íþrótta-
móti ungmennafélaganna.
Um miðnætti héldu hinir
ungu, fræknugestir af Austur-
landi og Þingeyjarsýslu þegar
áleiðis heim. Höfðu þó margir
þeirra þann dag keppt í 4—5 í-
þróttagreinum. Ætluðu Aust-
lendingar norður að Varmahlíð
1 Skagafirði um nóttina. Laxfoss
fór tvær ferðir með fólk úr
Borgarnesi til Reykjavíkur og
bátur af Akranesi tvær ferðir.
Var Laxfoss eigi kominn til
Reykjavíkur úr seinni ferðinni
fyrr en klukkan að ganga fimm
í gærmorgun.
Stjórnmál komandi
ára
(Framh. af 2. slOu)
sem þegar er, en þjóðnýtingar-
menn geta ekki vænzt þess, að
stefna þeirra verði upp tekin,
nema þeir vinni meirihluta fylgi
meðal þjóðarinnar. Hafa þeir og
víðast unnið að þjóðfélagsmál-
um með öðrum úrræðum meðan
þeir voru í minnihluta. Aðalat-
riðið er að gera sem flesta þátt-
takendur í framleiðslunni, þá
verður afkoma þeirra í samræmi
við þann afrakstur, sem vinna
þeirra gefur, enda séu hæfilegir
jöfnunarsjóðir til öryggis, til að
jafna afkomuna og mæta
skakkaföllum. Þeir sjóðir eru
þegar til.
Það er ranglátt að greiða öll-
um jafnt kaup, hvernig sem þeir
vinna. Þetta hefir skapað það
viðhorf til vinnunnar allt of
víða, sem draga mun þetta þjóö-
félag til dauða, ef ekki verður
að gert. — Það verður að forð-
ast að láta stór-atvinnurekstur-
inn eða lélegan ríkisrekstur
gera einstaklingana að áhuga-
lausum, eða jafnvel fjandsam-
legum þjónustumönnum, þar
sem dugnaðarmanni og letingja
er greitt jafnt og til einskis er
að vinna fyrir framtak og
dugnað. —
Rússneskir kommúnistar, sem
hafa haft þá sérstöðu að þurfa
að bera ábyrgð á þjóðfélagi, hafa
orðið að taka tillit til þessa
sjónarmiðs í framkvæmd. í því
efni má af þeim læra.
Þjóðfélagið verður því að
ætla samvinnunni meira verk-
svið en fram að þessu. Það er
ekki ósennilegt, að þjóðin verði
að eiga sameiginlega sum hin
dýrustu framleiðslu og iðnaðar-
tæki, en einstaklingarnir reki
þau í félögum. í stað þess að
lána örfáum mönnum stórfé til
þess að þeir geti gerzt atvinnu-
rekendur og herrar, sem margir
þjóna, verður að lána fólkinu
sjálfu tækin, svo það geti orð-
ið sínir eigin herrar og þjónar.
Það 'er hlutverk vinnandi
framleiðenda við sjó og í sveit,
lýðræðissinnaðra verkamanna
og millistéttarmanna, — yfir-
leitt allra annarra en bylting-
arsinna, auðmanna, milliliða og
stóratvinnurekenda, að koma
þessu til vegar. Þessi miðfylking
í þjóðfélaginu verður, ef ekki á
illa að fara, að ganga á milli —
ég vil segja í óbeinni merkingu,
— milli bols og höfuðs á ofríki
peningavaldsins — annarsvegar
og rauðu byltingahættunnar
hins vegar. —
En þó að þessi fylking ætti að
sameinast, hafi sameiginleg
hagsmunamál og sameiginleg
sjónarmið, verður þetta ekki
auðvelt. Stóratvinnurekendur
og milliliðir hafa mikinn blaða-
kost og áróðurstækni. Byltinga-
menn munu heldur ekki liggja
á liði sínu. En það kann að
létta baráttuna að þjóðunum er
að verða það ljóst, að skipulag
verður að koma á ýmsum svið-
um. Vantrúin á skipulagsleysi
samkeppninnar, stórrekstur og
auðmagn í fárra höndum virðist
og vaxa að sama skapi. —
Hins vegar vofir yfir sú hætta,
sem ekki tókst að afstýra, að
hrunið kc)mi hér fyrr en ann-
ars staðar, stöðvun stóratvinnu-
reksturs og krafan um lausn. —
Það getur því komið að því
fyrr en varir, að sérhver íslend-
ingur verði að gera sér þess
grein, hvort hann ætlar að skipa
sér í fylkingu með byltinga-
mönnum, í lið peninga- og
stríðsgróðavalds eða í hóp
þeirra, sem vilja reyna að skilja
og láta íslenzku þjóðina tileinka
sér þær þjóðfélagslegu breyt-
ingar, er reynslan hefir kennt
skyldum og nálægum þjóðum
að gera þarf. Skapa á þann hátt
þjóðfélagslegt réttlæti og um
leið þjóðfélagsfrið. En það verð-
ur ekki gert, nema þjóðin fái
stórgróða styrjaldaráranna í
sínar hendur til eignar og um-
ráða. Einstaklingarnir hafa ekki
unnið til þessa fjár, það er kom-
ið í þeirra hendur fýrir tilvilj-
un. Stórgróðamenn stríðsár-
anna hafa ekki fært fórnir
vegna öflunar þessa fjár. En
þjóðin hefir gert það, og er þó
vafasamt, að enn hafi hún skil-
ið, hvað þær fórnir eru margar
og stórar. Það er hún sem á
stórgróðann, sem tilviljun styrj-
aldarinnar hefir skolað hér á
land, og fáir menn hrifsa til sín.
Veglegasta
sambandsþing
(Framli. af 1. síðu)
fremst beri að leggja áherzlu á
að bjarga þeim skógarleifum,
sem til eru víða á landinu án
friðunar. Leiti félögin sam-
starfs um þetta til skógræktar-
félaga héraðanna, þar sem þau
eru til, og skógræktar ríkisins,
og notfæri sér sem bezt þann
stuðning, sem þaöan er að fá.
í öðru lagi beinir þingið á-
kveðinni áskorun til allra sinna
deilda og meðlima, að vinna
eftir megni að aukinni skóg-
rækt, hver í sínu umhverfi, t. d.
með fræsáningu eða gróður-
setningu trjáplantna við bæi og
í trjáreitum einstaklinga og fé-
laga og sinni af alúð því, sem
til er af þessu tagi.
Þingið væntir þess, að
hreppsnefndir og aðrir, sem
svipaðah hlut eiga að máli,
styðji viðleitni þessa með því að
veita ungmennafélögum aðgang
að eða eignarétt á heppilegu
landi til skógræktar, þar sem
því verður viðkomið.
Þá bendir þingið á mikilvægi
þess, að vekja áhuga og vilja
barnanna, — verðandi æsku
landsins, — til þess að starfa
að þessum málum og beinir
þeirri áskorun til fræðslumála-
stjórnar, að hún láti athuga og
skipuleggja, ef fært þykir,
skógrækt í sambandi við barna-
skólana, t. d. samhliða sund-
námi barnanna, eða með
sérstökum skógræktardögum í
sveit skólafélagsins eða hérað-
inu.
Skógrækt ríkisins gefur fé-
lögum og einstaklingum kost á
plöntum til gróðursetningar
þessi síðustu vor. Þingið leggur
áherzlu á og beinir því til hlut-
aðeigandi aðila, að sú afgreiðsla
verði enn bætt frá því, sem er,
svo treysta megi að jafnaði, að
félög fái pantanir sínar af-
greiddar fljótt og eftir því, sem
óskað er.“
Þjóðleikhúsið.
„14. þing U. M. F. í., haldið
að Hvanneyri 24.—25. júní,
skorar á Alþingi og ríkisstjórn,
að láta fullgera þjóðleikhúsið,
svo að það geti hafið starfsemi
sína sem fyrst. Telur sambands-
þingið eðlilegt, að kvikmynda-
starfsemi þess verði rekin í
samstarfi við kvikmyndastarf-
semina víðs' vegar um land og
til stuðnings henni.
Óskar sambandsþingið eftir
að samvinna geti tekizt milli
ungmennafélaganna og þjóð-
leikhússins um þessi mál, svo
tryggt sé, að kvikmyndirnar geti
oröið almennt menningartæki
með þjóðinni."
Æskulýðshöll.
„Sambandsþing U. M. F. í.
telur rétt að samvinna verði á
milli í. S. í. og annarra félaga,
sem vinna að byggingu æsku-
lýðshallar í Ryekjavík."
Fjárráð U. M. F. í.
„Með tilliti til aukinnar
menningarstarfsemi og stækk-
unar U. M. F. í„ skorar 14. þing
þess á Alþingi að auka að mun
fjárráð þess.“
íþróttakennarar.
„14. þing U. M. F. í. að Hvann-
eyri, dagana 24—25. júní 1943,
leggur til, að héraðssamböndin
stefni að því að hafa fasta í-
þróttakennara á sínum vegum,
sem kenni ungmennafélögum
og skólum, eftir því, sem ástæð-
ur leyfa. Starfstími þeirra sé
10 mánuðir. Stjórn U. M. F. í.
sé falið að útvega kennara eftir
beiðni sambandanna."
Næsta landsmót U. M. F. í.
„14. þing U. M. F. í„ haldið að
Hvanneyri 24.—25. júní 1943,
leggur til að næsta landsmót
U. M. F. f. verði haldið á Norð-
urlandi árið 1945.
Þingið samþykkir að fela
stjórn U. M. F. í. að ákveða í
hvaða íþróttum verði keppt
á næsta landsmóti og auglýsa
það fyrir árslok 1944.“
Bindindismálið.
„Fjórtánda þing U. M. F. í„
haldið að Hvanneyri 24.—25 júní
1943, skorar á ungmennafélögin
■ GAMT.A BIÓ. ... i
Rödd
hjartans
(Hold Back the Dawn).
Amerísk stórmynd.
CHARLES BOYER,
OLIVIA DE HAVILLAND
PAULETTE GODDARD.
Sýnd kl. 7 og 9.
KL *%—«%.
RÆNINGJARNIR,
eð William Boyd.
fnM M NÍJA BÍÓ iii ii ■ n i I,
Bræðra
þrætur
(Unfinished Business)
Aðalleikarar:
IRENE DUNNE,
PRESTON FOSTER,
ROB. MONTGOMMERY.
Sýnd kl. 5, 7 og 9.
Höfum tekið upp nýja framleiðsluaðferð við til-
búning á
Miðdegispylsimi
í stað þess að nota garnir, notum við nú cello-
phan-umbúðir utan um pylsurnar. Aðferðin er
amerísk, og hefir rutt sér mjög til rúms vegna
þeirra kosta, sem hún hefir fram yfir fyrri aðferð-
ir í pylsugerð, og þá aðallega, að neytendunum er
tryggt fullkomnasta hreinlæti 1 meðferð vörunnar.
Einnig höfum við stóraukið gæði miðdegispyls-
anna. Pylsurnar eru seldar í cellophanumbúðum,
sem neytandinn tekur sjálfur af áður en þær eru
soðnar, til þægindaauka er gott að væta cellophan-
umbúðirnar áður.
Pylsunum er og síður hætta á að rifna. Setjið
þær í kalt vatn og látið suðuna koma upp, þá eru
þær tilbúnaðar til framreiðslu.
að vinna markvíst að útrýmingu
áfengisnautnarinnar og ann-
arra skaðnautna og efla það al-
menningsálit, að slíkar nautnir
séu ósamboðnar hverjum ung-
mennafélaga.
Þingið felur stjórn sambands-
ins að leita samvinnu við aðra
aðila, sem starfa að bindindis-
málum, og beita sívaxandi áróðri
gegn áfengisnautn og halda uppi
fræðslu um skaðsemi hennar.“
Uppeldisstöð í Þrastalundi.
„Sambandsþing U. M. F. í.
1943 felur sambandsstjórninni
að athuga möguleika á og koma
upp, ef hægt er, uppeldisstöð
trjáplantna í Þrastalundi, til
þess að frekar sé hægt að full-
nægja þörfum ungmennafélag-
anna í þessum efnum.“
Söng-leikstarfsemi.
„14. þing U. M. F. í. samþykk-
ir að ráðnir verði menn til
söngkennslu og leiðbeininga í
leikstarfsemi, ef einstök félög
eða félagasambönd óska þess og
fjárhagsástæður sambandsins
leyfa.“
Örnefnasöfn.
„14. sambandsþing U. M. F. í.
felur sambandsstjórn að skrifa
einstökum félögum og fá þau
til að hefjast handa um söfn-
un örnefna og sagna í sambandi
við þau.“
Myndasöfn.
„14. sambandsþing U. M. F. í.
að Hvanneyri 24.—25. júní,
skorar á stjórnir héraðssam-
bandanna að koma upp safni
mynda af mönnum, byggingum,
ýmsum framkvæmdum og
merkisstöðum á sambandssvæð-
um sínum.“
Fjársöfnun.
„14. sambandsþing U. M. F. í.
að Hvanneyri 24.—25. júnl 1943,
skorar á ungmennafélögin í
landinu að vinna ötullega að
stofnun sjóða til stuðnings
ýmsum verklegum framkvæmd-
um í þágu menningarstarfsemi
félaganna að styrjaldarlokum."
Kvikmyndir.
„14. sambandsþing U. M. F. í„
haldið að Laugarvatni 24.—25.
júní 1943, heimilar sambands-
stjórn að festa kaup á kvik-
myndavél, sem hún hefir lagt
drög fyrir. Leggur þingið á-
herzlu á, að unnið sé að því, að
hvert héraðssamband eignist
kvikmyndavél, annað hvort ein-
stakt eða í sambandi við skóla á
félagssvæðinu. Ennfremur bein-
ir þingið þeirri áskorun til
sambandsstjórnar, að hún hlut-
ist til um,*að teknar verði kvik-
myndir af íþróttalífi, atvinnu-
háttum og öðru því í lífi og
starfi þjóðarinnar, sem mikils
er um vert.“
Auk þeirra samþykkta, sem
hér hefir verið getið, var sam-
þykkt að gera Björn Guðmunds-
son á Núpi að heiðursfélaga og
breyta Skinfaxa í það horf, að
hann verði aðeins seldur gegn
áskriftargjaldi, en skilvísir fé-
lagsmenn ungmennafélaga fá
hann þó fyrir hálft gjald. Þá var
samþykkt skipulagsskrá fyr-
ir Minningarsjóð Aðalsteins
Sigmundssonar.
Samþykkt var að fjölga um
tvo menn í stjórn U. M. F. í.
í stjórnina voru kosnir: Eiríkur
Eiríksson, forseti (endurkosinn),
Daníel Ágústínusson, ritari
(endurkosinn), Halldór Sigurðs-
son, gjaldkeri (endurkosinn),
Grímur Nordahl (nýr) og Gest-
ur Andrésson (nýr).