Tíminn - 15.01.1944, Blaðsíða 1

Tíminn - 15.01.1944, Blaðsíða 1
RITSTJORI: ÞÓRARINN ÞÓRARINSSON. ÚTGEPANDI: FRAMSÓKNARFLOKKURINN. PRENTSMIÐJAN EDDA h.f. Símar 3948 og 3720. f RITSTJÓRASKRIFSTOPUR: í i EDDUHUSI Lindargötu 9A. j ' Simar 2353 og 4372. ( 1 AFGREIÐSLA, INNHEIMTA EDDUHÚSI Lindargötu 9 A. \ 1 Sími 2323. _______________I 28. árg. Reykjavík, laugarclagiim, 15. jan. 1944 5. Mað Erlent yfirlit; Stjórnm Dana e stríðið Pyrir nokkru síðan var birt í leyniblöðum þeim, sem gefin eru út í Danmörku, ávarp frá hinni leynileg^u frelsisnefnd, er starf- ar í Danmörku og skipuð mun mönnum úr öllum flokkum. Á- varp þetta, sem að miklu leyti fjallar um endurreisn lýðræð- isins í Danmörku, eftir að Þjóðverjar hafa verið hraktir úr landi, hefir verið birt í ýms- um sænskum blöðum og „Frit Danmark" í London. Ávarpið hefir talsvert . verið rætt í sænskum blöðum og „Prit Dan- mark" tekur undir það í öllum aðalatriðum. í ávarpinu segir svo um end- urreisn lýðræðisins 1 Dan- mörku: — Tafarlaust eftir að her- náminu lýkur skal konungur skipa nýja stjórn á grund- velli stjórnarskrárinnar. Kosn- ingar til þings skulu fara fram í seinasta lag,i innan hálfs árs. Hin nýja stjórn, sem konung- urinn tilnefnir, skal fyrst og fremst sjá um: 1. Tafarlausa fangelsun allra þeirra, sem eru nazistiskt sinn- aðir. 2. Sjálfboðasveitirnar, sem börðust með Þjóðverjum, séu bannaðar, og þeir, sem voru í þeim, fangelsaðir. 3. Frávikning embættismanna og annara starfsmanna, er hafa verið Þjóðverjum hliðhollir. 4. Afnám allra fyrirmæla og fyrirskipana, sem sett hafa ver- ið að tilhlutun Þjóðverja. 5. Allir pólitískir fangar frá tíma hernámsins skulu látnir lausir. 6. Þeir, sem misst hafa ^mb- ætti sín vegna andstöðu við Þjóðverja, fái þau aftur. 7. Undirbúning nýrra kosn- inga, sem fari í síðasta lagi fram innan sex mánaða. Verkefni hins nýkjörna þings og þeirrar stjórnar, sem það kann að skipa, skulu m. a. vera þessi: 1. Skipun þingnefndar, sem athugi hvort einstakir ráð- herrar eða embættismenn hafi unnið sér til sakfellingar í sam- bandi við hernám landsins 9. apríl 1940. 2. Skipun þingnefndar, sem athugi hvort einstakir ráð- herrar eða þingmenn hafi unnið sér til sakfellingar á tíma hernámsins. 3. Setning laga um afstöðuna til embættismanna, sem reynst hafa nazistiskir eða af öðrum ástæðum . óhæfir til að vera þjónustumenn lýðræðisríkis. (Framh. á 4. síöu) Seinttstu Iréttir Rússar hafa tekið borgina Sarny í Póllandi og eru lengst komnir 100 km. inn í Pólland. Rússar hafa farið inn í Pólland á nokkrum nýjum stöðum. Þá hafa þeir sókn á allbreiðu svæði á Gomelvígstöðvunum og eru þar búnir að umkringja borgina Mosir. Roosevelt hefir lagt fjárlög- in fyrlr þingið. Nema útgjöldin 100.000 milj. dollara. Um 90% þeirra fara til hernaðarþarfa. Gert er ráð fyrir. stórfelldri skattahækkun. í loftorrustunum miklu, sem voru háðar yfir Þýzkalandi á þriðjudaginn, tóku 1200 ame- irískar flugvélar þátt. Ameriku- menn segjast hafa misst 60 fiugvélar, en eyðilagt 152 þýzk- :ar. Þjóðverjar segjast hafa skotið niður 139 amerískar flugvélar. Tveir piítar fFemja þrettáo innbroí Allmörg börn uppvís að piófnuðum Um áramótin kvað mjög ramt að hvers kyns þjófnaði hér í bænum. Hefir rannsóknarlög- reglan unnið kappsamlega að rannsókn þessara mála, og er nú svo. komið, að sannazt hefir um nær alla þjófnaðina, hverjir að þeim eru valdir. Boðaði Sveinn Sæmundsson yfirlögregluþjónn blaðamenn á fund sinn í gær og skýrði þeim frá árangri rannsóknarinnar. — Það eru tveir piltar, annar 17 ára en hinn 18 ára, sem sekir eru um meginþorra þeirra inn- brota, sem framin hafa verið upp á síðkastið. Hafa þeir alls framið þrettán innbrot á skömmum tíma, flest í samein- ingu, og auk' þess framið rán og stolið bifreið. Ránið frömdu þeir snemma í desembermánuði. Hittu þeir ölvaðan mann í miðbænum og gáfu sig á tal við hann og stungu upp á því, að þeir auruðu saman fyrir brennivínsflösku. Lagði maðurinn þegar fram 2t)—30 krónur. Það þótti þeim lítið, og varð af þessu orðaskak og jafn- vel stympingar og skildi drukkni maðurinn þá við pilt- ana. Sáu þeir að hann gaf sig á tal við lögregluþjón í Austur- stræti og hugðu, að hann væri að kæra þá. Komu þeir sér sam- an um að veita honum ráðningu fyrir tiltækið. Veittu þeir hon- um eftirför vestur í bæ, en þar vék hann sér inn í húsasund. Þótti þeim bera vel í veiði, eltu hann inn í sundið og slógu hann til jarðar. Eftir það rændu þeir hann tveim veskjum, er í voru 400 krónur, og skildu síðan við hann. Kærði maðurinn yfir þessu síðar, en mundi lítið um einstök atvik. Innbrot þau, sem þessir sömu piltar frömdu tveir saman, voru sjö alls. Var það í Slippbúðina við Ægisgötu, Verzlunina „Snót" á Vesturgötu, Bláu búðina við Aðalstræti, „Tau og tölúr" við Lækjargötu, Verzlunina „Vísi" á Laugavegi 1, Nora magasín við Pósthússtræti (það innbrot mistókst) og brauðbúð G. Ólafs- son & Sandholt við Laugaveg. Á þessum síðastnefnda stað stálu þeir peningakassanum, er síðar fannst brotinn uppi við Grettis- götu. Þeir stálu alls staðar pen- ingum, — fannst þó lítið til um smámynt — og tóku ekki vörur, nema á einum stað. Þar lögðu þeir hönd á dálítið af snyrtivör- um og kvenglingri. Auk þessa brauzt annar þess- arra pilta inn einn síns liðs í veitingastofu á Skólavörðustíg 8. Hinn brauzt einn í Raftækja- verzlun Lúðvíks Guðmundssonar við Laugaveg og stal sendibíl. Við þriðja mann brutust drengir þessir inn í Lækjargötu (Framh. a 4. siðu) Nti ÁTÖLDU EKKI DAGBLÖPIN II JÓLKlltSKOKTINX Nanðsvn öflngri ráðstafana til að halda austnrleiðinni opinni Hrakningar Austra Vélbáturinn Austri, sem fór héðan í róður á sunnudags- kvöldið og farið var að óttast um, komst til Patreksfjarðar á miðvikudagskvöld eftir mikla hrakninga. Austri fór héðan kl. 11 á sunnudagskvöld. Kl. 8 á mánu- dagsmorgun bilaði vélin. Hún komst aftur í gang kl. 2 e. hád., en þá var komið hvassviðri og myrkrið fór í hönd, og var því sett ' Ut bauja og andæft við hana til kl. 2 um nóttina, þá bilaði vélin aftur og rak bát- inn í 8 klst. Þá sáu skipsmenn vitann á Malarrifi og settu upp segl og sigldu vestur að landi. Er komið var á móts við Önd- verðarnes, rifnaði fokkan, og rak bátinn allan þann dag og næstu nótt. Var þá ofsaveður, í birtingu á miðvikudagsmorg- un sást til lands og var þá sett upp segl og siglt í átt til lands. Kl. 3 um daginn komst vélin aftur í gang, enda hafði öll skipshöfnin unnið að því að koma henni í lag. Var nú hald- ið áfram til lands, en reyndist vera Látrabjarg. Sýndi „loggið", að skipið hafði verið rúmar 30 sjómílur undan bjarginu. Til Patreksfjarðar var komið kl. 9,30 á miðvikudagskvöld. Hvað líður Krisuvíkurveginum? Seinasta hálfan mánuðinn hefir iðulega verið hörgull á mjólk hér í bænum vegna þess að ekki hefir verið bílfært aust- ur yfir fjall. Snjóalög hafa þó ekki verið meiri en það, að næsta auðvelt hefði verið að halda leiðinni alltaf opinni, en vegna slælegrar stjórnar vegamálastjóra á þessum málum, hefir það ekki verið gert. Þótt mjólkurskorturinn að þessu sinni hafi suma dagana verið mun tilfinnanlegri en t. d. í haust, hafa dagblöðin í Reykjavík verið næsta róleg yfir honum og alls ekki virzt koma til hugar að átelja hann með einu orði. Hljóðið í þeim hefði vafalaust verið annað, ef félög bænda hefðu átt að halda leiðinni opinni, en ekki vegamálastjórinn. Það sýndu skrif þeirra bezt í haust. Míkíl sprengíog Mikil sprenging varð í ná- grenni Húsavikur á miðviku- dagsmorgun. • Var sprengingin svo mikil að hús nötruðu í þorpinu, en eng- ar skemmdir munu þó hafa orð- ið. Er talið að tundurdufl hafi sprungið í um 10 km. fjarlægð frá þorpinu. Hversu illa er séð fyrir þess- um málum af hálfu vegamála- stjórans, má m. a. marka af því, að ekki er til nema ein snjó-1 ýta á austurveginn og hún er venjulega ekki notuð fyrr en' seint og síðar meir. Samningar munu þannig við herstjórnina, j að hún sér um mokstur á há- heiðinni, og stendur sjaldnast á honum. Hins vegar er iðulega ófært beggja megin. Þannig urðu t. d. mjólkurbílar lengi tepptir í Svínahrauni á dögun- um, því að ekki var sinnt um að hefja mokstur þar fyrr en þeir voru orðnir fastir og bílstjór- arnir búnir að ganga til byggða og biðja um hjálp. Það er iðulegt, að vegamála- "stjórnin lætur ekki hefjast handa um snjómokstur fyrr en mjólkurbílarnir eru lengi búnir að reyna að komast yfir fjall- ið og hafa orðið að snúa aftur. Ef vel ætti að verá, þyrfti ruðn- ingsliðið að fara á undan mjólk- urbílunum, þegar hætta er á að þeir stöðvist, og vera búið að ryðja brautina, þegar þeir koma. Ef sómasamlega væri séð fyrir þessu máli, ætti vegamála- stjóri að hafa 3—4 snjó- ýtur á austurveginum og ruðningsliðið ætti alltaf að vera á varðbergi, þegar snjóalög eru. Fyrir Reykvíkinga er það svo stórt hagsmunamál að fá nóga mjólk í bæinn, að ekkert hirðu- leysi má eiga sér stað í þessu efni. Fyrir bændur er það og vitanlega stórt hagsmunamál, að mjólkin komizt á markaðinn. Það, sem fyrst og fremst ber þó að stefna að í þessum mál- um, er að fá snjólausan veg austur yfir fjall. Athugun, sem gerð var á Krísuvíkurleiðinni síðastl. laug- ardag, sýndi að hún var vel fær bílum, en þá komust bílar naum lega yfir Hellisheiði eftir mik- inn mokstur. Ef Krísuvíkurveg- urinn væri kominn, myndi því engu hafa þurft að kosta til snjó mokstra á austurleiðinni sein- ustu vikur og svo myndi vissu- lega oftar verða. Seinustu þrjú árin hefir ekkert verið unnið við Krísu- víkurveginn og hefir þó ríkið veitt til hans 380 þús. kr. á þess- um árum.. Því er borið við, að verkamenn hafi ekki fengizt. En það er líka kunnugt, að vega- málastjóri er ekkert hlynntur veginum. Þetta má ekki þannig lengur ganga. Það verður að fara að hraða Krísuvikurveginum. Áður- greindar 380 þús. kr. eiga nú að vera handbærar til vegarins, auk fjárveitingar á þessu ári. Þetta er svo stórt hagsmunamál Reyk- víkinga og manna austanfjalls, að það má ekki fresta því leng- ur. Að endingu er svo vert að &- huga þetta: Hvað hefðu Reykja- víkurblóðin sagt uhi samtök bænda, ef þau hefðu átt að halda austurleiðinni opinni og ekki gert það betur en raun hefir á orðið undanfarið? Hvað hefði þá verið sagt um mjólkur- skortinn nú? Og hvað hefðu þau sagt, ef bændur hefðu feng- ið stórfé til snjólauss vegar og ekki látið vinna fyrir það? Fundur Framséknar- manna um lýðveld- ismálið Framsóknarfélögin í Reykja- vík halda sameiginlegan fund um stjórnarskrármálið í Kaup- þingssalnum kl. 2 á sunnudag- inn. Rætt verður um sambands- slitin við Danmörk og breytingar á stjór'narskránni í tilefni af því. Ólafur Jóhannesson lögfræð- ingur verður frumælandi. Framsóknarmenn í Reykjavík eru eindregið hvattir til að sækja þennan fund. W Ottast um Max Pemberton Hans varð síðast vart við Snæfellsnes á þriðjudagínn síðastL Á viðmvangi REYKJAVÍKURDEILDIN RÆÐUR. Nefndarkosningar fóru fram í sameinuðu þingi og þingdeild- um á miðvikudaginn. Tvennt vakti sérstaka athygli í kosn- ingunum. Annað var það, að Sjálfstæð- isflokkurinn vék Ingólfi á Hellu úr fjárveitinganefnd og setti Sigurð Kristjánsson í staðinn. Reykjavíkurdeild Sjálfstæðis- flokksins hefir talið Ingólf taka um of tillit til þess, að hann væri kosinn á þing af bændum. Hins vegar þykist hún vita, að Mosaskeggur muni ekki of ríf- legur 'í fjárveitingum til land- búnaðarins. Hitt atriði var það, að nokkrir Sjálfstæðismenn hjálpuðu Al- þýðuflokknum til að fá mann kosinn í landbúnaðarnefnd efri deildar og felldu þannig annan manninn á lista Framsóknar- flokksins, en hann átti þar rétt til tveggja manna. Bænda- fulltrúar Sjálfstæðisflokksins höfðu barizt fyrir því, að flokk- urinn léti þessa kosningu af- ' skiptalausa. En Reykjavíkur- deildin tók það ekki til greina. Hún vildi heldur fá uppbótar- mann úr sveitakjördæmi til að fjalla um málefni landbúnað- arins. Má á þessu tvennu marka, hvor deildin er sterkari í Sjálf- stæðisflokknum. Að öðru leyti urðu nefndar- kosningar ekki sögulegar og eru nefndirnar að mestu leyti skip- aðar sömu mönnum og á sein- asta þingi. MÓTSÖGN. Þjóðviljinn er öðru hvoru að minnast á Eystein Jónsson. Fær hann þann vitnisburð þar, að hann sé heimskur, leiðinlegur og getulaus. Við þessi skrif Þjóðviljans er það fyrst og fremst að athuga, að það virðist talsvert einkenni- legt, að blaðið þurfi að eyða miklu rúmi sínu til að skamma Eystein, ef hann er ekki meiri maður en það lýsir honum. BADOGLIO OG ÞJÓÐVILJINN. í sumar kom vart út það blað af Þjóðviljanum, að ekki væru þar skammir um Badaglio og Bandamenn skammaðir fyrir að láta sér koma til hugar að gera við hann friðarsáttmála. Svo gerðist það, að Rússa- stjórn viðurkenndi Badoglio- stjórnina. ¦ Síðan hefir ekki verið minnst á Badoglio í Þjóðviljanum og enn síður að Bandamenn hafi verið ásakaðir fyrir að viður- kenna stjórn hans. Hvað hefir valdið þessum sinnaskiptum Þjóðviljans? Er það ekki enn sama svívirðing- in og það var í sumar að viður- kenna stjórn „barnamorðingj- ans í Abessiniu", eins og Badog- lio mun þá hafa verið titlaður í Þjóðviljanum, Undanfarna daga hafa menn mjög óttast um afdrif togarans „Max Pemberton", sem ekkert hefir spurzt til síðan á þriðju- dagsmorgun. Var hann þá staddur undan Jökli. Hefir verið marglýst eftir skipinu og leit hafin að því. Einnig hefir verið gengið á fjörur við Snæfellsnes, ef ske kynni, að þar fyndist reköld. En allt hefir komið fyrir ekki. Fer hér á eftir skýrsla, er Halldór Þorsteinsson, fram- kvæmdastjóri útgerðarfélagsins, hefir látið blöðunum 1 té: Max Pemberton fór héðan á veiðar frá Reykjavík fimmtu- daginn 30. desember og stund- aði veiðar út af ísafjarðardjúpi. Mánudaginn 3. janúar kom Max inn á Patreksfjörð og setti þar á land annan vélstjórann, sem hafði meiðzt. Var ráðinn vélstjóri á Patreksfirði i stað hans og lagðar á land 35 tunnur af lýsi, og síðan haldið aftur á veiðar. Á mánudaginn hinn 10. janú- ar kl. 17 barst útgerð skipsins svohljóðandi skeyti frá skip- stjóranum: „Kem um eða eftir miðnætti", og aftur kl. 19.40: „Kem ekki fyrr en á morgun", þ. e. þriðjudaginn 11. þ. m. Átt- ,um við þá von á skipinu, þar til við fréttum eftir öðru skipi, að heyrzt hefði til Max kl. 7,30 á þriðjudagsmorgun við Jökul, og höfum við nú fengið staðfest- ingu á því, að þá sendi Max á venjulegum kalltíma togaranna þeirra í milli svohljóðandi orð- sendingu: „Lónum innan við Malarrif." Þegar skipið var ekki komið hingað á miðvikudaginn, töld- um við að töfin stafaði af því, að það hefði ætlað að afla frek- ar við Jökulinn, en töldum þó um hádegi á miðvikudag ástæðu til þess að senda fyrirspurn í símskeyti til skipstjórans um,. það, hvar skipið væri statt. Ekki hefir tekizt að ná neinu sam- bandi við skipið. — Síðan snemma á fimmtudags- morgun höfum við haldið uppi spurnum um skipið, bæði á sjó og landi, og fengið þær upplýs- ingar, að mánudaginn 10. janú- (Framh. á 4. síðu) Sambandsslit við Danmörku Þingsályktunartillagan um niðurfellingu sambandslaganna við Danmörku, er stjórnarskrár- nefndin hefir samið og ríkis- stjórnin lagt fram fyrir sam- einað Alþingi, var þar til fyrri umræðu í gær. Með tillögunni töluðu forsæt- isráðherra, Eysteinn Jónsson, Ólafur Thors og Einar Olgeirs- son, en Stefán Jóhann and- mælti henni. Umræðunni var ekki lokið og heldur áfram á mánudaginn. Verður nánar sagt frá henni síðar.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.