Tíminn - 12.09.1944, Blaðsíða 1

Tíminn - 12.09.1944, Blaðsíða 1
RITSTJÓRI: / ÞÓRARINN ÞÓRARINSSON. ÚTGEFFANDI: FRAMSÓKNARPLOKKURINN. PRENTSMIÐJAN EDDA h.f. Símar 3948 og 3720. RITSTJÓRASKRIPSTOFDR: EDDUHÚSI, Lindargðtu 9A. Símar 2353 oe 4373. AFGREIÐSLA, INNHEIMTA OG AUGLÝSINGASKRIFSTOFA: EDDUHÚSI. Lindargötu 9A. Simi 2323. 28. árg. Reykjavík, þriðjudaginn 12. sept. 1944. 86. Iilafí Erlent yfirlitt Styrjöldín um „ínora virkíð" í byrjun ágústmánaðar síð- astliðins lagði eitt enska blaðið þá spurningu fyrir ýmsa þekkta stjórnmájamenn, hvenær styrj- öldinni í Evrópu yrði lokið. Svör allra þeirra, sem nefndu tiltek- inn tíma, voru á þá leið, að henni yrði í seinasta lagi lokið fyrir næstu áramót. Margir tóku það samt fram, að þeir ættu þó aðeins við meginstyrjöldina, en hins vegar mætti gera ráð fyrir smáskæruhernaði víða í Þýzka- landi alllengi eftir að formlegt vopnahlé væri komið á, því að æstustu nazistarnir myndu verj - ast eins lengi og þeir gætu. Síðan þessu var spáð, hefir rás styrjaldaratburðanna orðið mun hraðari en flesta mun þá hafa órað fyrir. Frakkland er nær allt gengið Þjóðverjum úr greipum og meginhluti Belgíu. Svipað er að segja um Rúmeníu og Búlg- aríu. Styrjöldinni er lokið um „ytra virkið", en svo nefndu Þj óðverj ar Atlantshafsströndina og víglínuna að austan, eins og hún var í yor. Styrjöldin um „innra virkið" er að hefjast, en „innra virkið" hafa Þjóðverjar nefnt Siegfriedlínuna, Alpafjöll- in, Karpatafjöllin, austurlanda- mæri Austur-Prússlands og At- lantshafsströnd Suður-Noregs, Danmerkur og Þýzkalands. Þjóðverjar telja, að baráttan um „ytra virkið" hafi aðallega verið háð til að fá ráðrúm til að styrkja varnir „innra virkis- ins", og séu þær nú orðið ram- byggilegar. Líklegt er þó, að þetta sé helzt til borginmann- lega mælt, en ekki er samt ó- sennilegt, að Þjóðverjar geti enn, þrátt fyrir skakkaföll þau hin miklu að undanförnu, varizt í „innra virkinu" í 3—4 mánuði. Eftir því, sem flutningaleiðirnar lengjast, tekur það Bandamenn lengri tíma að undirbúa hverja sókn, en varnir Þjóðverja auð- veldast að sama skapi. Það er eigi ólíklegt, að nokkur keppni sé um það milli Rússa og Bandamanna, hvprir geti orðið fyrritil að rjúfa varnarlínur „innra virkisins". Rússar hafa um nokkurra vikna skeið undir- búið stórsókn inn í Austur- Prússland, og getur hún hafizt (Framh. á 4. síðu) Seinustu fréttir Bandamenn hafa tekið borg- irnar Liege og Ostende í Belgíu og höfuðborg Luxemburgríkis- ins. Þeir hafa brotizt yfir Albert- skurðinn í Belgíu og sækir nú bæði brezkur og amerískur her fram til þýzku borgarinnar Achen og eru aðeins 12—14 km. frá borginni. Á vígstöðvunum við Mets, Nancy og Belfort hafa litlar breytingar orðið, vegna harðrar mótspyrnu Þjóðverja. Þjóðverjar verjast enn í Brest, Lorient, Le Havre, Boulogne, Calais og Dunkirk. Churchill er kominn vestur um haf til fundar við Roose- velt. Munu þeir ræða um friðar- . skilmála þá, er Þjóðverjum verða settir, og styrjöldina við Japani. Rússar hafa samið um vopna- hlé við Búlgara og hefir ný stjórn í Búlgaríu sagt Þjóð- verjum stríð á hendur. Rússar hafa tekið helztu hafnarborg- irnar í Búlgaríur Rússneskur og •^enskur her sækir nú inn í ..ansylvaníu. Model hershöfðingi hefir ver- <* "kipaður yfirhershöfðingi :; rja á vesturvígstöðvun- um. Talið er, að vori Kluge, sem áður gegndi því starfi, sé dauð- ur. Ræktunarirv. Framsóknar- flokksins Frv. hefír verið lagt iram í neðri deild Frumv. Framsóknarflokks- ins um breytingu jarðræktar- laganna í þá átt, að bændum verði gert kleift að koma öll- um heyskap sínum á véltækt land, hefir nú verið lagt fram í neðri deild. Flutningsmenn eru Páll Zóphdníasson og Sveinbjörn Högnason. Frv. þetta var lágt fyrir efri deild síðastl. vetur og var þá efni þess ítarlega rakið hér í blaðinu. Því var þá vísað frá með rök- studdri dagskrá með þeirri for- sendu, að „núgildandi jarðrækt- arlög væru nægileg 10 ára áætl- un" og stóðu að henni meiri- hluti Sjálfstæðisflokksins og kommúnistar. Þess ber að vænta, að frv. þetta njóti meiri skilning þings- ins nú en síðastl. vetur, því að sá skilningur fer óðum vaxandi, að verði ekki sveitirnar studd- ar til öflugri ræktarfram- kvæmda, hljóti landbúnaðurinn stórlega að dragast saman. Jafnvel Reykjavíkurbréfritari Mbl. lætur svo ummælt síðastl. sunnudag: „Ég fæ ekki betur séð, en á næstu árum þurfi að renna yfir sveitir landsins hraðstígari framfarir á sviði ræktunar en hér hefir áður þekkzt. Því það sé lífsskilyrði fyrir sveitabúskap okkar, að framleiðslan verði ekki eins vinnufrek og hún hefir ver- ið. Þeir, sem ætla sér að halda fram að framfleyta búi sínu með útengjaheyskap, eftir gamla laginu, hljóti áður en varir að flosna upp, og þær sveitir, sem verða aftur úr í kapphlaupinu um aukna nýrækt, leggist brátt áfram í eyði, að minnsta kosti um tíma, þangað til þær verði numdar að nýju." Hér er vissulega sagt rétt frá. Ef það er því ekki ætlun Sjálf- stæðisflokksins að stuðla að þeirri öfugþróun í sveitunum, sem lýst er í þessum bréfkafla, verður hann að leggja niður samvinnuna við kommúnista í þessu máli og veita frv. Fram- sóknarflokksins fullkominn stuðning. Það er ekki nóg að skrifa sanngjarnlega um þessi mál, heldur verða líka verkin að vera í samræmi við það. Enginn, sem til þekkir, efast um, að bændur geri ekki allt, sem þeir geta gert til að ná áður- greindu markmiði. En það er of umfangsmikið og fjárfrekt til þess, að þeir geti innt það af höndum hjálparlaust. Þess vegna er það skylda þjóðfélags- ins að koma þeim til hjálpar og gera þeim mögulegt að ná þeim árangri, sem tryggir framtíð landbúnaðarins. Verktollin við oliuvcrzlanirnar: Svikamylla kommúnísta til að knýja fram hærra kaup Kauphækkua hjá mánaðarkaupsmonnum olíufélaganna á að vera upphai allsherjar kauphækkana Allar líkur benda til þess, að fólks- og vöruflutningar með bif- reiðum muni stöðvast allra næstu dagana. Stjórn verkamanna- félagsins Dagsbrún hefir nú lýst yfir samúðarverkfalli hjá Nafta frá 14. þ. m., en það var eina olíuverzlunin, sem strax gekk að kröfum Dagsbrúnar og hefir hún því verið ein um benzínsöluna undanfarið. Þegar samúðarverkfallið hefst hjá Nafta, stöðvast benzínsalan alveg og hlýtur það að verða til þess, að allir bif- reiðaflutningar stöðvast fljótlega. Vandræðin, sem af því hljótast, munu liggja öllum í augum uppi. Forsaga þessa stórfellda flutn- ingaverkfalls, sem nú virðist vera að hefjast, er í aðalatriðum þessi: Þegar Dagsbrún gerði samn- inga við atvinnurekendur síð- astliðinn vetur, var samið um kaupgjald fyrir alla daglauna- menn og alla verkamenn og bif- reiðastjóra, sem hafa. fasta vinnu hjá atvinnurekendum, að olíufélögunum einum undan- skildum. Við þau var ekkert samið um mánaðarkaup bif- reiðastjóra eða annara verka- manna, sem hafa mánaðarlaun. Þetta hafði þær afleiðingar, að bifreiðastjórar olíufélaganna urðu heldur kauplægri en bif- reiðarstjórar hjá öðrum at- vinnurekendum, en verkamenn- irnir, sem vinna hjá olíufélög- unum fyrir mánaðarkaup, höfðu hins vegar sömu laun og mánað- arkaupsmenn hjá öðrum at- vinnurekendum, samkv. samn- ingunum í vetur. Þegar Dagsbrúnarsamning- arnir voru gerðir í vetur, þótti mörgum undarlegt, að ekki skyldi' jafnframt samið fyrir starfsmenn olíufélaganna, en það er nú komið í ljós, hvað þar hefir legið undir steini. Dagsbrúnarstjórnin lét þetta mál liggja í kyrþey, þar til kom- ið var -fram á mitt sumar. Þá sneri hún sér til olíufélaganna og gerði kröf ur um kauphækkun fyrir þessa starfsmenn. Kröfur hennar voru það miklar, að hefði verið að þeim gengið, myndu þessir starfsmenn haí'a orðið talsvert lauriahærri en mánaðarkaupsmenn hjá öðrum atvinnurekendum, samkv. Dags- brúnarsamningunum í vetur. Veiðariærakaup Nýlega fóru til Bretlands á vegum ríkisstjórnarinnar þeir Finnur Jónsson alþingismaður og Davíð Ólafsson fiskimála- stjóri, í þeim erindum að semja um aukinn skammt af veiðar- færum og efni í þau. Skammt- ur sá, er hingað hefir fengizt undanfarið, er algerlega ófull- nægjandi og fyrirsjáanlegt, að ekki verða til nægileg veiðar- færi fyrir næstu vertíð, ef skammturinn fæst ekki aukinn. (Samkv. fregn frá viðskipta- málaráðuneytinu). Olíufélögin höfnuðu þessari kröfu, nema Nafta. Dagsbrún fyrirskipaði þá verkfall hjá þeim, sem hefir nú staðið um nokkurra vikna skeið, en Nafta hélt verzlun sinni áfram og hefir því ekki komið til verulégrar flutningastöðvunar enn, vegna þessa verkfalls. Eins og skýrt hefir komið fram í bréfi, sem nokkrir þess- ara starfsmanna olíufélaganna hafa skrifað Dagsbrúnarstjórn- inni, voru umræddar kaupkröf- ur gerðar og verkfallið hafið, án þess að leitað væri samþykkis meirahluta umræddra verka- manna hjá olíufélögunum. Nokkru eftir að verkfallið við olíufélögin hófst, bar sáttasemj- ari fram miðlunartillögu til lausnar deilunni. Aðalatriði hennar var á þá leið, að bílstjór- arnir fengju hækkun til sam- ræmis við kaup fastlaunaðra bifreiðastjóra hjá öðrum at- vinnurekendum, og aðrir mán- aðarkaupsmenn hjá olíufélög- unum fengu einnig svipað kaup og er hjá öðrum atvinnurekend- um, samkv. Dagsbrúnarsamn- ingunum í vetur. Þessi miðlunartillaga sátta- semjara var samþykkt af olíufé- lögunum, en felld af verkamönn- unum, eftir að nokkrir þeirra höfðu verið úrskurðaðir frá þátttöku i atkvæðagreiðslunni, þar sem þeir væru ekki í Dags- brún, og eftir strangan áróður meðal þeirra verkamanna, sem atkvæði greiddu, fyrir því að greiða atkvæði á móti miðlunar- tillögunni. Er af þessu ljóst, að kommún- istar berjast hér ekki fyrir sam- (Framh. á 4. sUSu) Frægir fjármálaráðherrar *• * Onnnr svika- mylla í Hain- aríirði ÍÍIíí' heimtar hærra^ kaup en Dagshrún. Síðastl. sunnudag hófst verkfall við alla verkamanna- vinnu í Hafnarfirði sam- kvæmt fyrirskipun stjórnar verkamannafélagsins Hlífar. Verkf all þetta er af sama toga spunnið og verkfall Dags- brúnar hjá olíufélögunum hér þ. e. a. s. tilgangur þess er að knýja fram hærra kaup á ein- um stað en sambærilegir starfsmenn hafa annars stað- ar, svo að þeir geti komið á eftir og heimtað samræm- ingu, og kauphækkunarskrið- an haldi þannig stanzlaust á- fram. A síðastl. vetri sagði Dagsbrún upp kaupsamningum með þeirri forsendu, að kaupið væri lægra í Reykjavík en í Hafnar- firði. Lauk þeirri deilu þannig, að Dagsbrún fékk atvinnurek- endur til að fallast á svipað kaup og í Hafnarfirði. Þetta leiddi til þess, að verkamanna- félagið Hlíf í Hafnarfirði sagði upp samningum í sumar.eÞegar til samningsviðræðna kom, buðu atvinnurekendur í Hafnarfirði upp á nákvæmlega sama kaup og kjör og Dagsbrúnarmenn hafa í Rvík. Stjórn Hlífar neit- aði að ganga að þessu tilboði og gerði kröfur um ýmsar breyting- ar, m. a. að kaffihlé yrði 30 mín. í stað 20 mínútum, næturvinna byrjaði kl. 7 í stað kl. 8 o. fl. At- vinnurekendur höfnuðu þessum kröfum og fyrirskipaði þá stjórn Hlífar verkfall. Það má telja víst, að yrði geng- ið þessum kröfum Hlífar, myndi Dagsbrún fara strax af stað næsta vetur, heimta sams konar breytingar og Hlíf hefði fengið og einhverjar fleiri, og þegar það væri fengið fram, myndi Hlíf fara aftur á stúfana og heimta sömu kjarabætur og Dagsbrún hefði fengið og eitt- hvað nýtt til viðbótar. Þaning myndi svikamyllan í kaupgjalds málunum halda áfram viðstöðu- laust. Ef atvinnurekendur standa ekki vel á verði gegn þessum starfs- háttum kommúnista nú, bæði í olíudeilunni, Hlifardeilunni og svipuðum deilum, geta þeir kennt sjálfum sér um afleiðing- arnar, sem af því munu tiljótast. Á mynd þessari sjást tveir helztu fjármálaráðhcrrarnir, er sátu gjaldeyris- ráðstefnuna, sem haldin var í Bretton Woods í Bandaríkjunum fyrir skömmu og íslendingar tóku þátt í. Þeir eru Kung fjármálaráðherra Klna og Morgenthau fjármálaráðherra Bandaríkjanna. Ferðalag forseta Forseti íslands hefir verið á ferð um Suðurlandsundirléndið um helgina og voru helztu við- komustaðir hans Vík í Mýrdal, Stórólfshvoll og Selfoss. For- ráðamenn sýslufélaganna tóku allsstaðar á móti honum og voru honum haldin vegleg samsæti. í dag og á morgun mun forset- inn heimsækja Hafnarfjörð og Gullbringu- og Kjósarsýslur. Á víðavangi GAMALL RÓGSÖNGUR KYRJAÐUR ENN. Morgunblaðið er enn einu sinni byrjað að kyrja hinn gamla áróðurssöng sinn, að Framsókn- armenn séu fjandmenn Reyk- víkinga og hafi reynt á stjórnar- árum sínum að gera þeim allt til miska. Þeir hafi einnig feng- ið Alþýðuflokkinn til að vinna á sama hátt og þess vegna hafi hann tapað fylgi sínu hér í bæn- um. Það skal látið liggja milli hluta, hvort þetta söngl Mbl. stafar heldur af því, að það hyggst að bæta sambúðina milli Sjálfstæðisflokksins og Fram- sóknarflokksins eða ætlar að af- saka aukna samvinnu við kommúnista. Hitt er aftur á móti greinilegt, að Mbl. hefir ekki enn '. týnt því trúaratriði nazista, að ósannindin gefist því betur, sem þau eru oftar endurtekin. Fátt sýnir betur, hversu fjarri sannleikanum þessi ummæli Mbl. eru, að það forðast nú eins og endranær að nefna ákveðin dæmi til sönnunar. Reynsla þess er nefnilega sú, að hafi það nefnt ákveðin dæmi, hefir reynzt auðveldara að afhjúpa ósann- indi þess. Það er t. d. kunnugt, að Mbl. átaldi Framsóknarmenn fyrir, að ekki hefði verið byggt nógu mikið í Reykjavík fyrir striðið. Borgarstjórinn í Reykjavík hefir nýlega hrakað þennan óhróður, þar sem hann lét eftirfarandi orð falla á seinasta bæjarstjórn- arfundi, samkv. frásögn Mbl. sjálfs: „Síðustu tíu árin fyrir stríð voru byggðar að meðaltali 230 íbúðir á ári. Þetta fullnægði það vel þörfinni að erfitt var þá að leigja íbúðir í gömlum timbur- húsum." Svona mætti nefna mörg fleiri dæmi, þó að því verði sleppt nú. En að endingu skal enn einu. sinni skorað á Mbl. að nefna ákveðin dæmi, er sanni fjand- skap Framsóknarflokksins við Reykvíkinga, ef það vill ekki góðfúslega viðurkenna, að þetta fleipur þess er fullkomin firra og staðleysa. BRAGÐ ER AÐ, ÞÁ BARNIÐ FINNUR. Alþýðublaðið gerir verkfallið í Hafnarfirði að umræðuefni síðastl. sunnudag, og fordæmir það harðlega. Jafnframt segir blaðið: „Það er bersýnilegt, að hér er aðeins barizt fyrir því að geta komið á vinnustöðvun, en þessi viðleitni sýnir sig í fleiri deil- um, sem nú eru uppi, eins og t. d. því, að Dagsbrún ætlar að stöðva alla benzínsölu hjá Nafta, sem félagið hefir þó fulla samn- inga við — og stöðva þar með allar bifreiðar í bænum og svifta hundruð og jafnvel þús- undir manna atvinnu vegnaX deilu, sem rúmlega 20 menn eiga í við tvö olíufélög. Og með hliðsjón af hinni fá- ránlegustu Iðjudeilu — má segja að kommúnistar hafi efnt til samræmdra hernaðaraðgerða, ekki fyrst og fremst gegn at- vinnurekendum, heldur fyrst og fremst gegn verkafólkinu, sem þeir fara með eins og leiksoppa. Sýnir framkoma kommúnista í stjórn Hlífar þetta ljóslega. Upphaf og allt skipulag þess- ara deilna kemur öllum þeim verkalýð, sem byggt hefir upp íslenzk verkalýðsfélög á óvart. Hann kannast ekki við þessar aðfarir, enda hefir þeim ekki verið beitt fyrr." Alþýðublaðinu hefir jafnan þótt sér skyit að standa með kröfum verkalýðsfélaganna, þó að þær hafi stundum verið ó- fyrirleitnar, en samt er svo kom- t ið, að það treystir sér ekki til* að mæla bót þeim ofsa, sem nú er sýndur. Má um það segja, að bragð er að, þá barnið finnur. (Framh. á 4. títSu)

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.