Tíminn - 22.12.1944, Blaðsíða 1

Tíminn - 22.12.1944, Blaðsíða 1
RITSTJÓRI: ÞÓRARINN ÞÓRARINSSON ÚTGEFFANDI: FRAMSÓKN ARPLOKKURINN. PRENTSMIÐJAN EDDA h.f. Símar 3948 og 3720. RITST JÓRASKRIFSTOFOR: EDDUHÚSI, Lindargötu 9A Slmar 2353 o« 4373. AFGREIÐSLA, INNHEIMTA OG AUGLÝSINGASKRIFSTOFA: EDDUHÚSI. Llndargðtu »A. Slml 2323. 28. árg. iteykjavík, í'iistmlagimi 22. des. 1944 107. blað Stjórnarlíðið kastar grímunní í áburðarverksmíðjumálinu Ætlar stjjórniii að svíkjast uiia að framkvæma lögin nm landnám ríkisins? Stjórnarliðið hefir nú sýnt það eins ljóst og verða má, að það er fastráðið í því að stöðva aburðarverksmiðjumálið. Það hefir ekki aðeins látið sér nægja að breyta frv, um áburðarverksmiðj- una í það horf, sem tefur málið um ófyrirsjáahlega framtíð, held- ur hefir það nú einjuig fellt niður úr fjarlögunum fjárveitinguna til verksmiðjunnar og þannig sýnt, að það vill ekki leggja fyrir fé tíl framkvæmdarinnar. Hefði það þó verið jafn nauðsynlegt að leggja íyrir fé til verksins sem áður, ef ekki yekti annað fyrir stjðrnarliðinu en að undirbúa málið betur, eins og það hefir vifj- að vera láta, Ríkið vantar enn 30-40 mílj. kr Jekjur eígí ekki að verða tekjuhalli næsta ár HIIVN JYÝI SKÍDASKÁLI ARMANNS >^ Fiskverðid muo lækka í Bretlandi Frásögn sendikerrans. Stefán Þorvarðarson, sendi- herra tslands í London er staddur í Reykjavík um þess- ar mundir. Kemur hanri aðal- lega hingað vegna fisksölu- samninganna. Hann átti við- tal við blaðamenn í fyrradag. Sendiherrann sagði, að búast mætti við þvi, að fiskverð lækk- aði 1 Bretlandi vegna þess, að íramboð yrði bráðlega meira á fiski en verið hefir. Stafar það aðallega af því, að Bretar eru nú að búa út' skip til veiða, sem gegnt hafa hernaðarstörfum, og að í ráði er að opna fiskimið i Norðursjónum, sem hafa verið íokuð ¦ af styrjaldarástæðum. Annars munu Bretar hafa í hyggju stórfellda aukningu á fiskiskipastól sínum, Bretar munu einnig leggja mikið kapp á smiði kaupskipa á næstunni, þvi að þeir hafa misst um helming kaupskipaflotans í styrjöldinni, Allar líkur benda þvi til þess, að örðugt muni reyn- ast fyrir okkur íslendinga að fá byggð skip hjá þeim fyrst í stað, Allar skipasmíðar í Bret- iandi munu verða háðar opin- berri ihjutun fyrst um sinn. Sendiherrann gat þess, að Bretar bæru hlýjan hug í garð íslendinga og hafa ráðandi menn þeirra lofað góðu um að greiða fyrir því, að við fáum hjá þeim ýmislegt það, er okkur v^inhagar mest um. Kynni Breta almennt á fslandi og lenzkum málum, telur sendiherrann mjög að aukast. Kveldúlfs-blaða- mennskan í MbL Sagan um Hermann Jónasson oj» sprengju- verksmiðjnna. Morgunblaðið segir í forust- grein í gær, að Tíminn stundi „skrílblaðamennsku". Tilefnið er þó ekki annað en það, að Tíminn leyfði sér að telja upp nöfn þeirra þingmanna, • sem felldu tillögu Framsóknarflokksins um nýtt strandferðaskip og sýndu þannig, að þeir voru á móti mál- inu. Mun það áreiðanlega ekki þekkjast í öðru lýðræðislandi en hér, að stjórnarsinnar séu svo hörundsáírir og vanstilltir, að þeir kalli það „skrílblaða- mennsku," þegar sagt er frá verkum þeirra, eins og þau eru skjalfest í sjálfum þingtíðind- unum. ¦ Timanum finnst rétt, i þessu tilefni, að skýra nú og í næstu blöðum frá blaðamennsku Mbl., sem hann ætlar síður en svo að dæmi Mbl., að kenna við skríl, heldur mun hann kalla hana (Framhald á 8. síðu) Að tilhlutun Vilhjálms Þórs var það ákveðið í fjárlögum yfir- standandi árs að Jeggja fyrir 2 milj.. kr, til byggingar áburðar- verksmiðju. 1 fjárlagafrv., er Björn Ólafsson lagði fyrir þing- ið, var einnig lagt til, að sömu fjárhæð, 2 milj. kr., værí varið til áburðarverksmiðjunnar næsta ár. Við 3, umr. fjárlag- anna gerðust svo þau tíðindi, að fjármálaráðherra bar fram þá breytingu, að fella þetta framlag alveg niður. Þessi tillaga hans var samþykkt með atkvæðum stjórnarliðsins gegn atkvæðum Framsóknarmanna og fimm- menninganna úr Sjálfstæðis- flokknum, Með þessu hefir stjórnarliðið algerlega svipt af sér grímunni í áburðarverk- smiðjumálinu og sýnt að fyrir- ætlun þess er ekki sú að láta rannsaka málið betur, eins og það hefir viljað vera láta, heldur aö stöðva það algeriega, Önnur atkvæðagreiðsla í sam- bandi við landbúnaðarmál vakti einnig talsverða athygli við 3. umr. fjárlaganna. Samkvæmt lögum um landnám ríkisins á að verja árlega 250 þús. kr, til ræktunarframkvæmda, einkum 1 sambandi við ný byggðahverfi. Þetta fé hefir ekki verið notað árin 1943 og 1944, því að mann- afla hefir skort til framkvæmda. Á næsta ári má vænta þess, að mannafli verði nðgur, þar sem setuliðsvinnan má heita búin, Þess vegna báru Framsóknar- menn fram tUlögu um, að lög- boðnar greiðslur áranna 1943, 1944 og svo næsta áts, yrðu færðar á fjárlögin nú, sumpart til að tryggja það, að þessar framkvæmdir yrðu nú hafnar, og sumpart til að hindra það, að f járlögln yrðu fölsuð með því að hafa ekki á þeim lögákveðnar greiðslur. Það undarlega skeði, að allt stjórnarliðið felldi þessa tillögu. Varla verður því þó trúað, að það sé meiningin að svíkja þannig greiðslur til lögboðinna land- 'bíinaðarframkvæmda. Það væri að vísu alveg eftir „kokkabók- um" kommúnista, að þykjast fylgjandi byggðahverfum, en berjast svo gegn lögboðnum greiðslum til þeirra. Þessar tvær atkvæðagreiðslur ásamt ýmsu hliðstæðu, virðast ætla að sanna vel þann spádóm forseta sameinaðs þings í bréfi hans til kjósenda sinna, að „þetta nýja stjórnmálahorf eigi eftir að koma þungt og hart nið- ur á búandmönnum, enda munu þeirra hagsmunir verða látnir þoka fyrir bæjarmagninu og rauða bröltinu". Hinn nýi skiðaskáli Glímufélagsins Armanns, i Jásepsdal. var vígður síðastl. sunnudag, Er þetta þriðjp sháli Ármanns þar, þvi að fyrsti skál- inn brann og annar skálinn faítJe. Ármenningar hafa samt ekki gefist upp og er þetta langstœrstl og vandaðasti skálinn. Hann er að mestu byggður í sjálfboðavinnu. 'Alls hafa unnið við hann 323 sjálfboðaliðar í 29.745 klst. Ríki og bœr hafa einnig styrkt framkvœmdina. Grunn- flötur skálans er 176 fermetrar. Á neðri hœð er borðsalur fyrir um 90 manns, annar salur fyrir 25—30 manns, eldhús, snyrtiherbergi og rúm- gott anddyri með geymslu fyrir yfirhafnir, svefnpoka og skíSi. Á lofti er svefnstofa fyrlr 90 manns, herbergi fyrir kennara og ráðskonu, í kjallara er geymsla, gufubað, vélasalur og salerni. Er þessi nýi skáli til mikils sóma fyrir Ármann, Miklir möguleikar til að fá strandferðaskip eínmítt nú Morgunblaðið hefir nú loks reynt að verja þá framkomu stjórnarliðsins að fella tillögu Framsóknarmanna um heimild handa ríkisstjórninni til að kaupa nýtt fullkomið strandferða- skip. Mbl. er það bersýnilega Ijóst, að hér er um mikilvægt um- bótamál að ræða og framkoma stjórnarliðsins muni því mæl- ast illa fyrir, Málsbætur þær, sem blaðið hefir fram að flytja, eru þó vissulega verri en engar. Yfírlít um ntgjöld ríkisins, sem þegar er vitað nm Fjárlögin voru afgreidd frá Alþingi síðastl. þriðjudag með þeim einstæða hætti, að sleppt var að taka inn á þau tugmiljóna króna útgjöld, sem þingmeirihlutinn hefir þó fyrirhugað eða ákveðin eru í sérstökum lögum. Fjárlögin gefa því algerlega falska mynd af rekstri rikisins á komandi ári og er það hreint einsdæmi, að slíkt sé gert með ráðnum huga, eins og hér hefir átt sér stað^ Framsóknarmenn í fjárveitinganefnd mótmæltu þessari fölsuðu afgreiðslu fjárlaganna og sama gerði formaður þingflokksins i umræðunum. Þessi mótmæli voru ekki tekin til greina og sat stjórnarliðið fast við þann keip að afgreiða fölsuð fjárlög. Til að mótmæla svp þessari afgreiðslu og þeim fjármálagrund- velli, sem fjárlögin eru byggð á, sátu Framsóknarmenn hjá við iokaatkvæðagreiðsluna um þau. Timanum þykir rétt í sambandi við fjárlagaafgreiðsluna, að gefa nokkurt yfirlit um fjárhagshorfur rikisins á næsta ári. Verður þá fyrst vikið að sjálfum fjárlögunum: Útgjöld fjárlaganna voru áætluð eftlr 2. umr..... 106.500 þús. kr. Útgjaldahækkanir við 3. umr.: Vegna nýju launalaganna......4.500 þús.kr. Tillögur fjárveitinganefndar___ 445 — — Tillögur samgöngumálanefndar . 193 — — Tillögur einstakra þingmanna .. 506 — — Samt. 5.644 þús. kr. Útgjaldalækkanir við 3. umr.: Niðurfelling ábúrðarverksmiðju . 2.000-— — Samtals hækkun við 3. umræðu 3.644 —. — t DAft birtist á 3. síðu grein eftir Halldór Kristjánsson, bónda á Kirkjubóli. Neðanmáls á 4. síðu er grein um hjónin á Reykj- um í Lundarreykjadal eftir Kristleif Þorsteinsson, fræðaþul á Stóra-Kroppi. Mbl. reynir að verja fram- komu stjórnarsinna með því að skírskota til röksemda fjármála- ráðherra í fjárlagaumræðunum, en þær voru þessar, samkv. frá- sögn blaðsins: 1. Slíkt skip mun ekki fáanlegt á næsta ári. 2. Framsóknarmenn hafa flutt tillögu um það i áróðursskyni. Uni fyrra atriðið er það að segja, að ekki eru liðnir nema örfáir dagar síðan að þekktur íhaldsmaður í Vesfcmannaeyj- um skrifaði grein í Mbl., þar sem hann hélt því fram, að í Svíþjóð væri nú fáanlegt skip, sem yæri hentugt til strandferða hér. Vit- anlega geta fleiri skip, jafnvel enn hentugri, verið þar á boð- stólum. Attk þess er mjög lík- legt, að hægt væri að fá slíkt skip smíðað í Svíþjóð á næsta ári, ef samningar væru gerðir áður en aðrar þjóðir hafa full- nýtt getu Svía til skipasmíða. Enn fremur er vel ^hugsanlegt, áð hægt yrði að fá slíkt skip smíðað í Danmörku, ef styrjöld- inni lyki snemma á næsta ári. Það standa þvi opnir margvís- legir möguleikar til að fá skiþið, en þeir hafa enn ekki verið reyndir eða athugaðir. Sú full- yrðing fjármálaráðherra, að skip sé ófáanlegt, er ekki byggð á neinni athugun, heldur er hún venjulegar úrtölur afturhalds- mannsins. Það gæti þvert á móti orðið verra að fá slíkt skip síðar, þegar aðrar þjóðir. eru farnar að keppa við okkur í eftirspurn- inni um slik skip. Seinni mótbáran, að ekki hai| mátt samþykkja tillöguna vegna þess, að Framsóknarmenn fluttu hana, er þó enn furðulegri, Er það kannske ætlunin, að koma á þeim „skrílvinnubrögðum" á Alþingi, svo að notað sé orðbragð Mbl., að . þingmeirihlutinn felli öll mál, hve góð og gagnleg sem þau eru, ef minnihlutinn er þeim fylgjandi? (Framhald á 8. síöu) Öll útgjöld á fjárlögunum '.................... 110.200 þús. kr. í 22. gr. fjárlaganna er ákveðið að verja af tekjum landssím- ans, sem eru áætlaðar 3 milj. kr. í fjárlögunum, 1.4 milj. kr. til aukningar símakerfis. Hefði því vitanlega verið sjálfsagt að færa þessa greiðslu á fjárlögin, en það hefir verið látið ógert til að halda niðri heildarupphæð útgjaldanna. Á sama hátt eru út- gjöld vegna nýju launalaganna áætluð of lágt um a. m. k. 1.5 milj. kr., enda þótt gert sé ráð fyrir, að þau gildi ekki fyrstu vikur ársins. Þá er sleppt að taka á fjárlögin lögboðnum greið§l- um Vegna laganna um landnám ríkisins. Einnig er sleppt að taka á fjárlögin nema helmings kostnaðar við Ölfusárþrúna, sem á þó að fullgerast á árinu. Greiðslur, sem ýmist eru lögboðnar eða fyrirhugaðar, en vant- ar þó á fjárlögin, éru því a. m. k. þessar: Greiðslur vegna dýrtíðarráðstafana a. m. k.. Greiðslur vegna launalaganna ............ Greiðslur vegna aukins símakerfis ......... Greiðslur vegna byggingar Ölfusárbrúar .... Lögboðið framlag til landnáms ríkisins ...... 25.000 þús. kr. 1.500-------- 1.400-------- 1.000 — — 750-------- Samtals 29.650 þús. kr. Raunverulegar greiðslur ríkisins á næsta ári, sem þegar er vit- að um, verða því þessar: Greiðslur, sem eru á f járlögum ............... 110.200 þús. kr. Greiðslur, sem yantar á fjárlög ............... 29.650 ¦— — Hvar er slíkur for- sætisráðherra? Morgunblaðið spyr í for- ustugrein í gær: Hvar er til blað, sem skrifar eins um forsætisráðherra lands síns og Tíminn? í tilefni af þessu vill Tíminn spyrja Mbl.: Hvar er til forsætis- ráðherra, sem hefir rofið hátíðlegt * loforð við s^m- starfsmenn sína í ríkis- stjórn? Hvar er til forsæt- isráðherra, sem forseti þingsins hefir neyðst til að gefa þann vitnisburð úr forsetastóli, að hann hafi gengið frá orðum sínum og fyrri afstöðu? Hvar er til forsætisráðherra, er lætur blöð sín kalla andstæðinga sína „grey"? Samtals 139.850 þús. kr. Ríkisútgjöldin verða samkvæmt þessu um 140 milj. kr. á næsta ári. Ótalinn er þó kostnaður við nýbyggingarráð og ýmsar nefnd- ir, forsetakjör o. fl. o. fl., auk ófyrirsjáanlegra umframgreiðslna, er verða mun nú eins og endranær. Það mun þvi ekki ofsagt, þótt það megi teljast vel sloppið, eins og stefnt er nu, ef heildarút- gjöld ríkisins á næsta ári fara ekki yfir 150 milj.-kr. Móti þessum 140—150 milj. kr. útgjöldum er búið að afla þess- ara tekna, Eldri tekjustofnar ríkisins á ^árlögum.......... 100.000 þús. kr. Tekjuskattsviðauki, sem verður samþykktur .... 6.000 — — Hækkun símgjalda, sem hefir verið ákveðin---- 3.000 þús. kr. Samtals 109,000 þús. kr. Það er því enn eftir a. m. k. að afla 30—40 milj. krónahtekna, ef ríkisreksturinn á aff vera hallalaus næsta ár, þrátt fyrir tekju- skattsviðaukann og símgjaldahækkunina. Taka ber tillit til þess, að þessi tekjuáætlun er þanin til hins ftrasta og má ekkert draga úr peningaveltunni, ef hún á að standast. Eru þó vissulega frekar horfur & samdrætti en hitt. Þá er þess að gæta, að enn er ógreitt til Tryggingarstofnunar ríkisins ca. 8 milj. kr. vegna laganna um eftirlaun opinberra starfsmanna, er samþykkt voru á fyrra þingi. Mun ekki takast (FramhaJd á 8. siðu) /

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.