Tíminn - 09.01.1947, Blaðsíða 1

Tíminn - 09.01.1947, Blaðsíða 1
RITSTJÓRI: ÞÓRARINN ÞÓRARINSSON ÚTGEFANDI: FRAMSÓKNARFLOKKURINN Símar 2353 og 4373 FrtENTSMIÐJAN EDDA h.f. RITSTJÓRASKRIFSTOFUR: EDDUHÚSI. Lindargötu 9 A Simar 2353 og 4373 AFGREIÐSLA, INNHEIMTA OG AUGLÝSINGASKRIFSTOFA: EDDUHÚSI, Lindargötu 9 A Sími 2323 31. árg. Reykjavík, finimtudaginn 9. janúar 1947 5. hlaft ERLENT YFIRLIT: Verða f jölf örnustu leiðir f ramtíð- arinnar yffir og undir Norðurpól? Vísindamenn vinna stöðugt að því að auka hraða samgöngu- tækjanna, einkum þó flugvélarinnar. Það má því segja, að sam- gönguleiðirnar séu alltaf að styttast. Þetta þykir "þó samt ekki ndg, heldur er unnið að því að finna nýjar, styttri samgöngu- leiðir. Sérstaklega gildir þetta norðurpólssvæðið, en ýmsir spá því, að fjölförnustu samgönguleiðirnar muni liggja um það inn- an fárra ára. Því hefir jafnvel verið spáð, bæði í gamni og al- vöru, að næsta styrjöld verði háð um Norðurpólinn, vegna þýð- ingar hans sem samgönguleiðar. MONTGOMERY í MOSKVU Úlafur gafst upp og byrjaöi svo aftur FORSÆTISRÁÐIIERRA FRAKKLANDS Montgomery marskálkur dvel- ur um þe&sar mundir í Moskvu í boði Rauða hersins. Honum hefir verið tekið þar með kost- um og kynjum. T. d. hafa ræður þær, sem hann hefir haldið þar, verið birtár í blöðunum, en það er ekki tltt um ræður útlend- inga. í aðalræðu sinni hvatti hann til aukinnar samvinnu milli herja Breta og Rússa-: Hann sagði, að styrjöldin hefði mætt meira á Rússum en nokkurri þjóð annarri. LíkAegt þykir, að- för Mont- gomery til Moskvu hafl bætandi áhrif á sambúð Russa og Breta. Einkum munu ýms vinsamleg skipti herja þeirra aukast. ERLENDAR FRÉTTIR X Ef menn virða fyrir sér hnött- ínn, komast þeir að raun um, að það gildir einu með vega- lengdina fyrir þá, sem búa við I miðbauginn, hvort þeir ferðast í vestur, austur eða noður, ef þeir ætla að komast til staðar, sem er á sömu breiddargráðu hinum megin á hnettinum. Vegalengdin er jafn mikil, hver stefnan, sem er valin. Þetta breytist hins vegar, þegar komið er norður fyrir miðbauginn. Norðurleiðin verður stöðugt styttri, er lengra dregur frá miðbaugnum, unz náð er vissri fjarlægð frá honum. Þá fer hún smám saman að lengjast aftur. Sé flogið frá Stokkhólmi í beina stefn/i til tilsvarandi staðar hin- um megin á hnettinum, verður norðurleiðin um 3400 km. styttri en austur- og vesturleiðin. Sé miðað við Kairo, verður ávinn- ingurinn við norðurleiðina enn meiri eða 4110 km. Enn meiri verður þó ávinningurinn, ef miðað er við Róm eða aðra staði á svipaðri breiddargráðu. Milli 30.—50. breiddargráðu verður ávinningurinn alltaf um og yfir 4000 km. Á þessu svæði eru allar mestu stórborgir heims- ins, eins og New York, London, Shanghai, Chicago, Moskva, Tokio og San Fransisco. Þessar tölur tala sínu máli um þýðingu flugleiðarinnar yfir Norðurpól- inn. Um þessar mundir er unnið að því með margvíslegum hætti að gera reglubundnar flugferðir kleifar yfir Norðurpólinn. Flug- vélarnar verða stöðugt full- komnari, og veðurathuganir verða víðtækari og gleggri. Það þykir ekki ólíkleg spá, að innan fárra áratuga — jafhvel fárra ára — verði flugleiðin yfir Norð- urpólinn orðin mjög fjölfarin. Með flugleiðinni yfir Norður- pólinn verður þeim áfanga náð, að hægt verður að flytja far- þega og póst styztu leiðina. Annað enn stærra viðfangsefni verður hins vegar óleyst sem áður, en það eru vöruflutning- arnir. Þess vegna ryður sú hug Hefir Morgunblaðið fengið umboð til að svara fyrir Alhvfiiiflnklnnn ? Þau tíðindi gerðust í fyrrakvöld á fundi nefndar þeirrar frá Alþýðuflokknum og Sósíalistaflokknum, sem Ólafur Thors fékk iil að ræða við sig um stjórnarmyndun, að Ólafur lýsti yfir því, að hann gæfist upp við stjórnarmyndunina, þar sem hann gæti ekki komið á samkomulagi. Nefndarmenn fóru síðan heim í þeirri trú, að þessari stjórnarmyndunartilraun væri lokið. Mynd þessi var nýlega tekin af Leon Blum, forsætisráðherra Frakka, og dóttur hans. Blum hafði ekki ætlað sér að fara í stjórn aftur, þegar til hans var leitað á dögunum um stjórnarforustu, enda bæði búinn að láta af flokksforustu og þingmennsku. Hann varð samt við þrábeiðni þing- manna, sem ekki töldu stjórnarmyndun geta tekizt, neiíia undir forustu utanþingsmanns. Stjórn Blums hefir þegar áorkað talsverðu í baráttunni gegn verðbólgunni, sem nú er mesta þjóðarmein Frakka. Marshall hershöfðingi hefir verið skipaður utahríkismála- ráðherra Bandaríkjanna. Byrnes baðst lausnar vegna heilsubrests. Marshall var yfirhershöfðingi Bandaríkjanna árin 1939—45 og ' mynd sér stöðugt meira og meira er talinn víðsýnn og frjálslynd- jtil rúms, að vörur verði fluttar ur. Hann er 66 ára. Ráðherra- norðurleiðina með kafbátum. skiptin eru ekki talin boða I Það ^ mikU fásinna , ir neina stefnubreytmgu. nokkrum árum, þegar Wilkins Truman forseti birti þinginu í heimskautafari. gerði tilraun gær fyrirætlanir stjórnar sinnar með að fara á kafbáti undir í fjármálum. Stjórnin mun heimskautaísinn. Nú þykir þetta leggja kapp á aukna framleiðslu. iekki nein fjarstæða lengur. Skýrsla sakadómara um nauðgunarmálið véfengd Frásögn Filippusar Rjjarnasonar hrunavarðar, sem sí ulkan flíiði til eftir of beldis verkio' f tilefni af skýrslu frá sakadómara, Valdemar Stefánssyni, sem send var sumum dagblaðanna í fyrradag, þar sem skýrt var frá rannsókn amerískra yfirmanna á kærumálum þriggja íslenzkra stúlkna, sem urðu fyrir árás amerískra hermanna á nýársnótt, hefir tíðindamaður blaðsins snúið sér til manns þess, er stúlkan, sem verst var leikin, flúði til, þegar hún slapp úr höndum her- mannanna. . Hún mun vinna að lækkunum á vöruverði án þess að kaupgjald þurfi að lækka. Komið getur til greina, að stjórnin greiði nið- ur verðlag landbúnaðarvara. Stjórnin mun vinna að stór- feldum byggingaframkvæmdum. Bandaríkjastjórn hefir snúið sér til stíómar Bretlands og Rússlands 1 tilefni af þingkosn- ingunum i Póllandi 19. þ. m. Telur hún, að pólska stjórnin hafi beitt andstæðinga sína margvíslegu ofbeldi og sé það algert brot á Potsdamsáttmál- anum. Nehru, forsætisráðherra ind- versku stjómarinnar, hefir lýst yfir samúð sinni með sjálfstæð- ishreyfingunni i Indo-Kína. Rússar gerðu slíkar tilraunir með góðum árangri fyrir styrj'- öldina og hafa haldið þeim á- fram síðan. Bandarikjamenn byrjuðu á slíkum tilraunum fyrir alvöru á stríðsárunum og hefir orðið vel ágengt. Þeir halda þeim áfram af miklu kappi og var t. d. í sumar sagt frá. margra klst. ferð eins kaf- báts þeirra undir heimskauta- ísnum. Éinn af færustu kafbátasér- fræðingum Bandaríkjanna, Simon Lake, hefir nýlega skýrt frá því, að auðvelt sé að búa til kafbát, er geti flutt 8000 smál. Jafnframt hefir hann talið slg geta fært sönnur á, að flutn- ingar með sllkum kafbátum (Framhald á 4. síðu) Samkvæmt hinni útsendu skýrslu sakadómarans, telur hlutaðeigandi hermaður sig hafa haft mök við stúlkuna að hennar eigin vilja. Stúlkan sjálf heldur því gagnstæða fram og segir, að. tveir menn' hafi verið að verki — annar haldið sér, meðan hinn framdi verknaðinn. Maður sá, sem stúlkan flúði til, var Filippus Bjarnason slökkviliðsmaður Reynimel 38, og telúr hann ekkj nokkurn vafa á þvi, að stú^an hafi ver- ið beitt ofbeldi, eftir útliti henn- ar og framkomu að dæma, er hún kom til hans. Er frásögn Filippusar á þessa leið^ — Ég var nýkominn af vakt í slökkvistöðinni á nýársnótt, er ég og kona mín heyrðum ólæti mikil og umgang úti á götunni. Var klukkan þá að byrja að gánga þrjú. Þetta var skammt frá Camp Knox. Vorum við búin að heyra þessi ólæti nokkra stund, er ég fór út á tröppurnar til að forvitnast um, hvað um væri að vera. Sá ég brátt, hvar stúika hljóp í ofboði miklu aftur og fram á gangstéttinni. Kveikti ég þá lútidyraljósið og skipti það engum togum, að stúlkan kom hlaupandi beint til mín, yfir sig hrædd og skelf d. Var hún há- grátandi, er hún kom til mín upp á tröppurnar. Bað hún okk- ur hjónin, eins og guð sér til hjálpar að liðsinna sér, því að hún hefði orðið fyrir árás. Ég spurði þá, hvernig árásiifí hefði verið.« Hún sagðist hafa verið á balli í stöðvum ameriska hersins í Camp Knox um kvöld- ið. Fór hún þangað með vin- stúlku sinni, sem er í „ástand- inu," en er líða tók á ballið, stakk vinstúlkan hana af og sáust þær ekki síðan. Þegar ball- inu lauk og hún- ætlaði að fara heim, tóku tveir hermenn hana með ofbeldi og fóru með hana inn í einhvern bragga þarna í grenndinni, sem mannlaus var, nauðguðu þeir henni þar í fé- lagi. Sagði hún, að annar her- maðurinn hefði haldið sér, með- an hinn framdi illvlrkið. Hélt hann fyrir munn henni, er hún reyndi að gefa (rá sér hljóð. Stúlkan var mjög illa til reika, er hún kom úr höndum her- mannanna. Föt hennar voru illa með farirr. Allar tölur voru rifn- ar af kápunni, sem var fráflak- andi, annar sokkurinn var rif- inn niður og fram fyrir tær, sokkaböndin slitin og sokkurinn ta^Lsvert rifinn að öðru leyti. Andlit stúlkunnar 'bar þess enn- fremur greinilegan vott, að hún hafði verið Jiandleikin á ómild- an hátt og ekki líkt því sem elskendum er eiginlegt (saman- ber skýrslu sakadómara), því (Framhald á 4. síðu) Olafur hefir svo fengið aftur- hvarf um nóttina, þegar hann fór að hugsa um „stólinn sinn," því að strax í gærmorgun voru erindrekar frá honum komnir á stáfana. Eínkum voru þeir send- ir á fund Alþýðuflokksmanna og látnir telja þeim trú um, að það mjndi vera sarra og sjálfsmorö fyrir Alþýðuflokkinn, ef Ólafur yrði að gefast upp! Stjórnarmyndunartilraun Ól- afs héldur því enn áfram og verður ekki annað sagt en for- seti landsins sýni honum meira en litla þolinmæði. Tilraun Ól- afs er nú búin að standa á fjórðu viku. í öðrum þingræðis- löndum tíðkast það ekki, að sami maður geti eytt jafnlöng- um tíma til stjórnarmyndunar. í raun og vpru er stjórnar-1 myndunartilraun Ólafs búin að standa miklu lengur eða allt' síðan, að þingið hófst. Ólafur fékk forsetann til að skipa tólf- mannanefndina í þeim tilgangi, að honum ynnist frestur til að vinna að stjórnarmyndun áður en hann tæki hana formlega að sér. Þess vegna gætti hann og hjálparmenn hans þess, að störf tólfmannanefndarinnar yrðu ekki annað en kák. Það sem hef- ir staðið i vegi fyrir stjórnar- myndun á þinginu er fremujr en nokkuð annað það, að Ólafur hefir verið að reyna með öllum ráðum að tryggja sér forsætis- ráðherrastólinn aftur og notið til þess fulltingis nokkurra Sjálf- stæðis- og Alþýðuflokksmanna, er haft hafa aðstöðu til að hindra allar aðrar stjórnar- myndunartilraunir. Á sama tima og Ólafur hefir þannig staðið i vegi fyrir stjóm- armyndun i þinglnu, hefir hann látið blað sitt flytja hveria ádeilugreinina eftir aðra á Al- þingi fyrir seinaganginn í stjórnarmyndunarmálinu! Það er gott dæmi um heilindi og sannleiksást þessa manns. Verður Kollafjarðar- síldin brædd nyrðra? Stjórn Sildarverksmiðja rik- isins hefir fengið heim- ild atvinnumálaráðuneytisins til kaupa á Kollafjarðarsíld á 30 kr. pr. mál, 150 lítra, og láta flytja síldina til Siglufjarðar til bræðslu. Þetta verð miðast við það, að flutningsgjald til Siglu- fjarðar verði 15 krónur pr. mál, en breytist til samræmis viB flutningsgjaldið, ef það yrði annað. . Landssamband íslenzkra út- vegsmanna hefir - undanfarið unnið að því að fá hentug skip til flutninganna. Mikil síld er enn á Kollafirði og hafa bátar fengið þar góða veiði seinustu dagana. í gær veiddust þar 880 tn.* síldar. Það skal ósagt látið, hvort Ólafi tekst með þessum vi.nnu- brögðum að þreyta nógu marga þingmenn til að veita honum áfram stuðning til stjórnar- myndunar. Ótrúlegt er, aö nj> stjórn hans geti staðið lengi, en þó kannske nógu lengi til þess, að skap þjóðinni aukinn ófarn- að. v . Það fer ekki hjá því, að sú aðstoð, sem ýmsir forustumenn Alþýðuflokksins hafa veitt Ól- afi í þessu stjórnarmyndunar- brölti hans, veki mikla athygli og þá fyrst og fremst meðal flokksmanna þeirra. Svo virðist líka á Morgunblaðinu, sem Sjálfstæðismenn séu farnir að eigna sér Alþýðuflokkinn og treysti honum engu ver en sjálf- um sér. í forustugreinum og Reykjavíkurbréfum Mbl. er Al- þýðuflokksins og Sjálfstæðis- flokksins nú venjulega getið að . (Framhald á 4. síðu) Frægur skákmaður kemur hingað Skáksamband íslands hefir boðið hinum kunna skákmeist- ara Kanada, Yanovsky, sem n^. keppir á alþjóðaskákmótiriu í Hastings, hingað til lands.-Yan- ovsky er væntanlegur kringum 10. febrúar næstkomandi. Stjórn Skáksambandsins hefir áformað, að Yanovsky tefli Jiér fjölskákir i Reykjavík, Hafnar- firði og ef til vill víðar hér í ná- grenninu. Þá er og gert ráð fyrir að hann taki þátt í 6 manna keppni hér í Reykjavlk, þar sem auk hans keppa þeir: Ás- mundur Ásgeirsson, Akákmeist- ari íslands, Baldur Möller, Guð- mundur S. Guðmundsson, Guð- mundur Ágústsson og Árni Snævarr. Fyrsta tonlistarsymngin hefst um miðjan mánuðinn Fyrsta tónlistarsýning á íslandi verður opnuð í Reykjavík um miðjan þennan mánuð. Tónskáldafélag íslands gengst fyrir sýn- ingunni. Verður henni skipt í tvær deildir, íslenzka og erlenda, sem skiptist eftir löndum. , Á sýningunni verða sýnd hljóðfæri, hljómleikaflutningur, myndir hljóðfæra, tónskálda handrita og ýmislegt annað, er snertir tónlist. Er hugmyndin að sýna mönnum ýmislegt, sem ekki er enn hægt að láta hljóma á íslandi. — Samtímis verða á hverjum degi tónleikar, erindi og upplestrar. — í sýningamefnd kaus félagið síðastliðið haust Jón Leifs tón- skáld, formann, Hallgrím Helga- son og Karl Ó. Runólfsson, en síðar var bætt við dr. Páli ísólfs- syni og Jörundi Pálssyni, sem var ráðinn framkvæmdarstjóri. Fyrst var leitað til sendiráða ýmissa landa hér um útvegun á efni í sýninguna, en síðar var Jón Leifs sendur til Bretlands, Danmerkur og Svíþjóðar í sömu erindum. Var málaleitun þessari alls staðar vel tekið og ér alls konar efni þegar komið til Reykjavikur, þar á meðal æva- gömul nótnahandrit úr skinni, — lánuð af tónlistarsafninu í Kaupmannahöfn. Þaðan hafa einnig fengizt afsteypur af dönsku lúðrunum frá eiröld og eru lúðramenn í Reykjavík nú að æfa sig í að þeyta þessa lúðra, — segja hljóminn einhvem hinn fegursta, sem hugsazt geti. Á sýningunni verða lúðramir þeyttir við sérstök tækifæri. Einstakir dagar verða helg- aðir sérstökum löndum eða tón- skáldum, t. d. norrænu löndun- um, Beethovenj Rússlandi, Ameríku, Bretlandi, Frakklandi, Póllandi o. s. frv. Fyrsti dagur- inn verður íslenzkur dagur. Þau lönd, sem hafa efni á sýning- unni, verða sérstaklega heiðruö.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.