Tíminn - 16.01.1947, Blaðsíða 1

Tíminn - 16.01.1947, Blaðsíða 1
RITSTJÓRI: \ ÞÓRARINN ÞÓRARINSSON \ ÚTGEPANDI: i FRAMSÓKNARPLOKKURINN ( S Slmar 2353 og 4373 ! PRENTSMIÐJAN EDDA h.f. \ RITST JÓRASKRIFSTOFUR: EDDUHÚSI. Lindargötu 9 A Símar 2353 og 4373 AFGREIÐSLA, INNHEIMTA OG AUGLÝSINGASKRIFSTOFA: EDDUHÚSI, Llndargötu 9A Sími 2323 31. árg. Reykjavík, fimmtudaginn 16. janúar 1947 10. bla« ERLENT YFIRLIT: Þjóönýtingin í Bretland Bíiizt við hörðum átökum á brezka þinginu í vetur. Miklum deilum er. spáð á enska þinginu, þegar það kemur sanian eftir jólaleyfið seint í þessum mánuði. Einkum er búizt við hörðum deilum um frv. um þjóðnýtingu samgöngutækja, er stjórnin lagði fram rétt fyrir þingfrestunina. Þá má og búast við snörpum árásum frá Churchill á stefnu stjórnarinnar í Ind- landsmálinu og Burmamálinu, en ekki er talið, að þær verði f-tjórninni hættulegar, því að yfirdrottnunarstefna Churchills í þeim málum hefir hvergi nærri fullan byrí flokki hans. 20 bátar ekki gerðir út vegna verbúðaskorts ° Mlí m 1 a. * i *\ > n i • >\ Stokkhótmur er vaxandi bær Drottning Bretlands A næsta sumri munu brezku kon- ungshjónin fara í heimsókn til Suður- Afrfku. Þegar er hafinn mikill undir- búningur að ferðinni. M. a. hefir ver- iö safnað tUlögum um, hvernig drottningin skuU búln víö hin ýmsu tækifæri og þykir líklt'81, að það geti ráðiö nokkru um tizkuna næsta sum- ar. Búningur drottningarinnar hefir mikil áhrlf á tizkuna í Englandl, elnkum meðal heldra fólksins. ERLENDAR FRÉTTIR Tass-frétíastofan rússneska hefir skýrt frá því, að sam- komulag hafi náðst milli Rússa og Norðmanna um sameigin- legar varnir Svalbarða. Enn hefir þó ekki verið gengið frá samningum og mun málið borið undir bandamenn áður. Húsrannsókn var gerð i fyrra- dag í flokksskrifstofum kom- múnista i Indlandi. Blöð þeirra höfðu birt ýms hernaðarleg leyndarmál. Foringi pólska bændaflokks- ins hefir sk rt frá því, að stjórn- in hafi látið fangelsa 135 fram- bjóðendur flokksins við þing- kosningarnar 19. þ. m., en 250 þeirra hafi verið strikaðir út af litftum. Þá hafi fimm foringj- ar flokksins látizt í fangabúð- um. Auriol hefir verið endurkos- inn formaður franska þingsins. Lyfjafræðingafélag íslands hefir skrifað bæjarráði um nauðsyn þess að fjölga lyfja- búðum í bænum. Bréf þetta var rætt á slðasta bæjarráðsfundi, 10. þ. m. og samþykkti bæjarráð að skora a heilbrigðisstjórnina að fjölga lyfjabúðunum um allt að 4 i nýjum bæjarhverfum. Q Fyrir kosningarnar 1945 lof-' aði brezki verkamannaf lokkur- j inn allvíðtækri þjóðnýtingu, en tók þó jafnframt fram, að öll þjóðnýtingarstefna hans yrði ekki framkvæmd nema á löng- um tímum. Það, sem hann myndi því gera á næsta kjör- tímabili, yrði aðeins byggingar- aðgerðir. Fyrsta framkvæmd stjórnar , Verkamannaflokksins var þjóð- nýting Englandsbanka. Næsta skrefið var þjóðnýting kola- námanna. Hvorugt þessara mála vakti verulega harðar deilur. Það er fyrst nú, þegar frumv. um þjóðnýtingu sxam- göngutækjanna kemur fram, að íhaldsflokkurinn telur sér fært að veita verulega mótspyrnu. Frumvarp samgöngutækj- anna nær til allra járnbrauta i landinu, hafna, skipaskurða og bifreiðaflutninga á lengri v'ega- lengdum en 75 km. Flest fyrir- tækin, sem. verða þjóðnýtt, eru hlutafélög og fá eigendur hluta- bréfanna þau greidd með ríkis- skuldabréfum, sem er jafn há nafnvei'ði hlutabréfanna, með 2»/2% ársvöxtum. Það er gegn þessu ákvæði frumv., er íhalds- menn telja vænlegast að beina aðalmótspyrnunni. Hlutabréfa- eigendurnir eru mjög margir og hafa ýmsir fengið 4% vexti af bréfunum og jafnvel meira. Stjórnin bendir hins vegar á, að engir vextir hafi verið greiddir af mörgum bréfanna. RÖksemdir stjórnarinnar fyrir þjóðnýtingu samgöngutækjanna eru þær, að hægt sé að gera reksturinn miklu ódýrari og hagkvæmari með því að leggja hann undir eina stjórn. íhaldsflokkurinn hefir valið sér þá afstöðu, að berjast gegn frumv. óbreyttu. Flokkurinn byggir þá afstöðu fyrst og fremst á því, að hann sé and- vigur allri þjóðnýtingu og telji haná hættulega. Frjálslyndi flokkurinn telur sig hins vegar getá fylgt þjóðnýtingu, ef hún er talin til bóta og takmarkar ekki að óþörfu einkaframtakið. Hann hefir sýnt sig fylgjandi þjóðnýtingu járnbrauta, hafna og skipaskurða, þar sem einka- eign slíkra fyrirtækja geti skapað einokunnaraðstöðu, en hins vegar hefir hann lýst sig mótfallinn þjóðnýtingu bif- reiðaflutninganna, því að þar telji hann óþarflega langt gengið og muni þjó)ðnýtingin ekki reynast þar til hagsbóta. Þegar stjórnin hefir komið þessu máli frám, — sem talið er víst að verði, þar sem engin ágre'iningur er um það i Verka- mannaflokknum, — mun húh næst beita sér fyrir þjóðnýt- ingu allra raforkuvera i landinu. Sá maðurinn, sem mest beitir sér fyrir þjóðnýtingarfrum- vörpum stjórnarinnar, er Morri- son, sem gegnir eins konar varaforsætisráðherraembætti. Hann ber hita og þunga um- ræðnanna i þinginu. Morrison er talinn langsamlega á- hrifamesti maður Verkamanna- flokksins. Sá orðaleikur heyr- ist oft í Bretlandi, að Attlee telji síg vera forsætisráðherr- ann, Bevin haldi, að hann sé það, en Morrison viti, að hann er það. Mikill skortur á verbúðum í Reykjavík, Hafnarfirði og á Akranesi þess hefir nú verið gripið tii þess úrræðis að gera neðanjarðargöng, þar sem umferðin er mest, til að auðvelda hana. — Á myndinni sézt unnið við neðanjarðargöng. Nú eftir áramótin var lagt^ fram í neðri deild frumvarp um verbúðir við Faxaflót. Sjávarútvegsnefnd deildarinnar flutti frv. að tilhlutun atvinnu- málaráðhera. Aðalefni frv. er að heimila ríkisstjórninni að láta reisa verbúðir fyrir fiski- báta í þeim verstöðvum við Faxaflóa, þar sem hafnarskil- yrði eru fyrir hendi, og einnig að taka húsnæði leigunámi í þessu skyni. Það verður ekki sagt, að það lýsi miklum áhuga hjá atvinnu- málaráðherra og ríkisstjórninni yfirleitt, hvenær frv. þetta kem- ur frarrh Strax á þingi í fyrra flutti Eysteinn Jónsson þingsá- lyktunartillögu, þar sem ríkis- stjórninni var falið að hefjast handa í þessum málum. í grein- argerð tillögunnar var bent á, iað nú væri víða notazt við ó- j viðunandi húspláss fyrir ver- I búðir og auk þess þyrfti að auka í Stokkhólmi búa nú um 900.000 manns, og er borgin ört vaxandi. Vegna Þær * samræmi við aukningu bátaflotans. Stjórnarflokkarnir tóku tillögunni ekki illa og náði líún fram að ganga. Efndirnar hafa hins vegar ekki orðið aðrar en þetta fry., sem borið er fram að ári liðnu. Hafa menn hér gott dæmi um þá „nýsköpun", er mest hefir verið gumað af. Afleiðingin af þessu hirðu- leysi er hins .vegar komin í ljós. í greinargerð frumvarpsins er játað, að bæði í Reykjavík, Hafnarfirði og á Akranesi hafi orðið að neita bátum um við- legupláss vegna skorts á hús- næði. Um þetta segir svo í greinargerðinni: „Með fullri vissu er ekkl unnt að segja, hversu margir þeir bátar verða, sem þannig er astatt um, með því að ýmsir bátaeisendur eru enn mjög óákveðnir um það, hvernig þeir gera báta sína út í' vet- ur, en gera má þó ráð fyrir, að tala þeirra verði 15—20." Hér er hvorki meira né minna en játað, að 15—20 bátar séu nú ekki gerðir út vegna ver- búðaleysis. Slík er afleiðingin af hirðuleysi stjórnarinnar í þessu máli. Svo virðist, sem Alþingi taki áðurnefndu frv. af fullum skiln- ingi og afgreiðslu þess muni hraðað þar. En það er ekki nóg. Þeir, sem völdin hafa, mega ekki Hækkar rafmagns- verð í Reykjavík? Það myndi auka fram- i leiðslukostnaðinn um allt j land. Árið 1945 var byggt fyrir 68 miljónir kr. í Reykjavík Byggðar voru 541 íbiíðir, þar af 117 ólöglegar Nýlega hefir verið lögð fram í bæjarráðinu skýrsla um bygg- ingar í lteykjuvík á árinu 1945. Sigurður Pétursson byggingar- fulltrúi hefir tekið hana saman. í skýrslunni er að finna ýmsar pthyglisverðar upplýsingar um byggingamáiin. Samkvæmt skýrslunni hafa verið byggðar 541 íbúð á árinu, þar af 147 íbúðir, sem hafa verið gerðar í kjöllurum og þakhæðum húsa, án samþykkt- ar byggingarnefndar. Flestar eru íbúðirnar tveggja herbergja, auk eldhúss (156), þriggja her- bergja (133), fjögurra herberga (145) og fimmherbergja (52). Ekki færri en 39 íbúðir eru sex herbergi, auk eldhúss, 9 eru sjö herbergja, 1 átta herbergja, 2 níu herbergja, 1 tíu herbergja og 1 ellefu herbergja. Virðist ó- eðlilegt að leyfa byggingu slíkra stóribúða meðan hörgull er á húsnæði og byggingarefni.. Utgerðin minnkar í Vestmannaeyjum Samkvæmt upplýsingum frá Fiskifélagi íslands er ráðgert að 57 bátar verði gerðir út frá Vestmannaeyjum í vetur. Verða flestir þeirra eins og að venju með línu eða 29 alls, 13 verða með botnvörpu og 15 með dragnót. Verður, útgerð þar með minnsta móti í vetur og um 10 bátum færra en á vetr- arvertíð 1946. Hafa einhverjir bátar verið seldir þaðan burtu og erfiðleikar á því að fá næg- an mannafla, einkum á hina smærri báta. Undanfarin ár hef- ir verulegur hluti afla bátanna 1 Vestmannaeyjum verið flutt- ur út isvarinn. Hætta er á, að á því verði nú nokkrir erfiðleik- ar, svo salta verði nú meir en áður. Á því eru aftur nokkur vandkvæði vegna þrengsla. Skyrslan synir að byggð hafa verið á árinu 99 einnarhæðar hús, sem hafa verið ætluð til íbúðar, og 89 tveggjahæða hús. Hinn mikli kostnaður við götu- lagnir hlýzt ekki sízt af því, hve mikið er byggt af slíkum húsum. • Alls hema nýbyggingar í Reykjavík á árinu 32.503 fer- metrum eða 229.520 i'úmmetr- um. Þar af eru skrifstofu- og verzlunarhús 8/75 fermetrar, verkstæði og verkstofur 3.828 fermetrar, bifreiðastöðvar 236 fermetrar, samkomuhús 418 fermetrar, bíla- og geymsluhús len^r vera sofandi í þessum 4755 fermetrar og sumarbú- málum, heldur verða að fylgja A síðasta fundi bæjarráðs voru lagðar fram tillögur frá raf- magnsstjóra um breytingar á gjaldskráN rafmagnsveitunnar, senf fela í sér 25—30% hækkun 1 á öllu rafmagnsverði. Tillögur þessar verða ræddar á næsta bæjarstjórnarfundi. Það verður vissulega ekki' sagt, að þeir menn séu neitt smeykir við dýrtíðina, er ætla að hækka eina helztu nauðþurft bæjarbúa jafn gífurlega í verði. Með slíkum áframhaldandi hækkunum er bersýnilega ekki stefnt að öðru marki en að gera dýrtíðina óstöðvandi, verðgildi i peninganna að engu og leggja atvinnurekstur og framkvæmda- starfsemi landsmanna í rústir. Þess mætti líka gæta, að nái ' þessi tillaga rafmagnsstjórans ' fram að ganga, verður hún ekki aðeins aukin byrði á Keykvík- ingum, heldur mun hún valda atvinnurekendum utan Reykja- víkur stórauknum útgjöldum, þar sem þessi hækkun raf- magnsverðdns myndi storhækka dýrtíðarvísitöluna. Hér er m. a. | verið, beint og óbeint, að skatt- ! leggja útgerðina um allt land, en Alþingi hefir nýlega þurft að gera sérstakar ráðstafanir til hjálpar henni. Þurfi Rafmagnsveita Reykja- víkur nauðsynlega á auknum tekjum að hálda, er óhjá- kvæmilegt að afla þeirra öðru- vísi en á þann hátt, sem mest eykur dýrtíðina. staðir 306 fermetrar. Skýrslan nær ekki til þeirra sumarbú- staða, er Reykvíkingar hafa byggt utan bæjarins, en þeir eru áreiðanlega samanlagt margar þús. fermetra. Alls voru byggð 343 hús, þar af 201 íbúðarhús, 1 samkomu- hús, 3 verzlunar- og skrifstofu- hús, 17 verksmiðju- og verk- stæðishús, 121 bifreiða-, geymslu-, gripa- og sumarhús. Aukningar á eldri húsum, samtals 28, eru ekki lagðar við tölu húsa, en riimmál þeirra og flatarmál er talið með í þeim flokki, er þær tilheyra. Breytingar á eldri húsum, sem ekki auka rúmmál þeirra, girð- ingar o. fl., er ekki talið með i yfirliti þessu, en til slíks hefir verið varið miklu fé á árinu. Alls er talið, að byggt hafi verið fyrir 68 milj. kr. í Reykja- vík á árinu 1945. samþykktum Alþingis eftir með raunhæfum framkvæmdum. Það er óhæfilegt sleifarlag, ef margir bátar verða að liggja bundnir í höfn, vegna verbúða- leysis. Þess ber jafnframt vel að gæta, að marg,ir sjómenn verða nú að hafast við í algerlega ó- hæfu húsnæði og þarf að gera ítrustu ráðstafanir til að bæta úr þvi. Skákþing Reykjavíkur hófst á mánudagskvöld að Þórs- cáfé og verður eftirleiðis keppt alla sunnudaga eftir hádegi og öll mánudagskvöld. Keppendur á skákþinginu eru 52, og keppa 12 í meistaraflokki, 10 í I. flokki og 30 í II. flokki. í meistaraflokki keppa m. a. Magnús G. Jónsson, Eggert Gilfer og Jón Þorsteinsson, fyrrum Norðurlandsmeistari. Sjóhrakningur I fyrrinótt rak trillubát með bilaða vél upp á Vatnsleysu- strönd. Brotnaði bátut^nn og komust mennirnir af við illan leik. Fundust þeir illa haldnir af vosbúð og kulda i eyðihúsi nokkru við Flekkuvík. Báturinn var af Akranesi og heitir Anna. Hafði hann verið á síldveið- um í Kollafirði í fyrradag. 4 menn voru á bátnum er hann fór frá Reykjavík síðdegis í gær- dag. Þá um kvöldið varð vél- bátur frá Reykjavík var við Önnu, sem rak fram hjá honum svo nærri, að einn maður af trillubátnum stökk yfir í vélbát- inn um leið og hann fór fram- hjá. Var maður þessi nokkuð við skál. Vegna myrkurs tyndu skipverjar á vélbátnum af Önnu og tókst ekki að finna hana aftur. En skipsverjar sendu Slysavarnafélaginu skeyti um bátinn. í gærmorgun frétti Slysavarnafélagið svo um af- drif bátsins. Framkvæmdastjóri ráðinn við Krossa- nesverksmiðjuna Framkvæmdarstjóri við síld- arverksmiðju Akureyrar i Krossanesi hefir verið ráðinn Hallgrímur Björnsson, sem nú starfar við Atvinnudeild Há- skólans. Er hann efnafræðingur og verkfræðingur. Hallgrímur er ættaður úr Svarfaðadal. Auk Hallgríms sóttu þrír aðrir um fram- kvæmdastj órastöðuna.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.