Tíminn - 18.01.1947, Blaðsíða 1

Tíminn - 18.01.1947, Blaðsíða 1
} RITSTJÓRI: ÞÓRARINN ÞÓRARINSSON s \ ÚTGEFANDI: | PRAMSÓKNARFLOKKURINN | Símar 2353 og 4373 | - . \ ) PRENTSMIÐJAN EDDA hS. \ RITSTJÓRASKRIFSTOPUR: EDDUHÚoI. Lindargötu 9 A Símar 2353 og 4373 ; APGREIÐSLA, INNHEIMTA OG AUGLÝSINGASKRIPSTOFA: EDDUHÚSI, Lindargötu 9A Sími 2323 31. árg. Reykjavík, laugardaginn 18. janúar 1947 12. bla» ERLENT YFIRLIT: Þingkosningarnar í Póllandi Á morgun fara fram þingkosningar í Póllandi, sem eru hinar fyrstu siSan hernámi Þjóðverja lauk. Mjög hefir verið deilt um undirbúning kosninganna, því að bæði stjórn Bandaríkjanna og stjórn Bretlands telja hann ósamrýmanlegan ákvæði Potsdam- samningsins, þar sem stórveldin ákváðu að beita sér fyrir frjáls- um kosningum í Póllandi. Stjórnirnar telja, að pólska stjórnin hafi beitt andstæðinga sína margvíslegu ofbeldi og gert aðstöðu flokkanna mjög ójafna. Rússneska stjórnin hefir hins vegar lagt samþykki sitt á gerðir pólsku stjórnarinnar. Upphaflega var fyrirhugað, að kosningar færu fram í Póllandi á síðastl. vori. Frá þeirri fyrir- ætlun var horfið, þegar bænda- flokkurinn undir forustu Mikolajczyk neitaði að vera með á sambræðslulista allra flokk- anna og ákvað að bjóða fram sérstaklega. Kommúnistar höfðu lagt til, að höfð yrði sama að- ferðin og í Jugóslavíu, þar sem flokkarnir höfðu sameiginleg- Hve lengi dregst að reisa landshöfn á Snæ- -----------i fellsnesi? NEW-YORK AÐ NÆTURLAGI Mikolajczyk an lista og þmgsætum var skipt milli' flokkanna fyrirfram. Mikolajczyk taldi þetta brjóta gegn sönnu lýðræði og vildi því ekki fallast á það. Hinir flokk- arnir töldu þá ekki ráðlegt að efna til þingkosninga, en létu hins vegar fara fram þjóðarat- kvæðagreiðslu, þar sem spurt var um þrennt: Hvort menn vildu fallast á jarðaskiptingu, sem verið var að framkvæma, hvort menn vildu fallast á inn- limun þýzku héraðanna austan Oder, og hvort menn vildu háfa þingið i einni deild. Allir flokk- arnir voru sammála um fyrstu spurningarnar, en bændaflokk- urinn var ósammála hinum flokkunum um skipun þingsins. Hann vildi hafa það i tveimur deildum. Úrslit urðu þau, að mikill meirihluti var með því, að þingið yrði ein deild. Bænda- flokkurinn taldi þá niðurstöðu gefa mjög ranga mynd af vilja þjdðarinnar, því að margvís- legri misbeitingu hefði verið beitt. Plokkaskipun er sú í Póllandi, að þar eru fimm flokkar, er allir standa að stjórninni. Þátttaka bændaflokks Mikolaczyks virð- ist þó meira formsatriði en raunveruleiki, því að ráðherrar hans hafa verið gerðir valda- lausir, með því að leggja málin, er heyrðu undir þá, að mestu leyti undir önnur ráðuneyti. Hins vegar hefir ekki þótt hyggilegt að víkja þeim úr stjóminni, þar sem stórveldin hafa veitt henni viðurkenningu sína á þeim grundvelli, að hún yrði samstjórn fram yfir kosn- ingar. Það var skilyrði blaðanna, að flokkur Mikolajczyk tæki þátt I stjórninni, en Mikolajczyk var áður forsætisráðherra út- lagastjórnarinnar. Af hinum raunverulegu stjórnarflokkum er kommúnistaflokkurinn á- hrifamestur og er forseti rikis- ins, Bierut úr hópi hans. Jafn- aðarmannaflokkurinn mun þó öllu fjölmennari og er forsæt- isráðherrann, Edward Osubka- Morawski, foringi hans. Hinir flokkarnir eru líkir og hallast annar að kommúnistum, en hinn að jafnaðarmönnum. Þess- ir flokkar allir gengu sameigin- lega til kosninga, en nokkur á- greiningur var um það um skeið, hvernig þingsætin skyldu skipt- ast. Kommúnistar vildu tryggja sér, ásamt leppflokki slnum, meirihluta þingsæta, en jafn- aðarmenn vildu aftur á móti tryggja sér meirihluta. Niður- staðan mun hafa orðið sú, að jafnaðarmenn og kommúnistar fá jafnmörg þingsæti, en lepp- flokkur kommúnista færri en leppflokkur jafnaðarmanna. Rökstuðningur stjórnarflokk- anna fyrir hinum sameiginlega lista er einkum sá, að Pólland sé enn svo flakandi í sárum eftir styrjöldina, að flokkarnir verði að vinna saman að við- reisninni og ekki megi mæta gráu ofan á svart með illvígum flokkadeilum. Mikolajczyk held- ur því hins vegar fram, að það þurfi ekki að útiloka samstarf flokkanna, þótt þeir gangi sjálf- stæðir til kosninga. Stefnuágreiningur bænda- flokksins og stjórnarflokkanna vlrðist ekki mjög mikill um lausn sjálfra innanlandsmál- anna. Bændaflokkurinn hefir verið fylgjandi jarðaskipting- unni og þjóðnýtingu stórat- vinnurekstursins. Það, sem bændur óttast mest, er að þjóð- nýtingunni verðið haldið áfram og landbúnaðurinn verði þjóð- nýttur. í utanríkismálum er engin munur á stefnuyfirlýs- ingu flokkanna, en hins vegar vitanlegt, að bændaflokkurinn er vinveittur Bandamönnum, þótt hann vilji jafnframt hafa góða sambúö við Rússa. Mikolajczyk og flokksmenn hans halda þvi fram, að bænda- flokkurinn hafi verið beittur margvíslegu ofríki, af hálfu kommúnista, er fara með lög- gjafarmálin. Fyrir því virðast líka óyggjandi sannanir, að fjöldi áhugamanna úr> röðum flokksins hafa verið fangai-aðir og nú seinast 135 frambjóðend- ur hans í þingkosningunum, auk þess sem 250 þeirra hafa verið strikaðir út af framboðs- listunum. — Athyglisvert er, að útstrikanirnar hafa einkum ver- ið gerðar í þeim kjördæmum, þar sem fylgi Bændaflokksins er mest. Kommúnistar neita þessu ekki, en segja að hér sé að ræða um öfgamenn, er unnið hafi ýms ofbeldisverk og gengið í bændaflokkinn tii að villa á sér heimildir. Kommúnistar segja, að yfirleJM-'hafi liðsmenn hægri flokkanna, sem eru bann- aðir, gengið í bændaflokkinn. Mikolajczyk mótmælir því hins vegar og segir bændaflokkinn forðast að veita slíkum mönn- um viðtöku. Þá segja kommún- istar, að það séu fleiri en for- ustumenn bændaflokksins, er hafa orðið fyrir ofsóknum, því að margir leiðtogar þeirra hafi verið drepnir eða þeim mis- þyrmt af skæruliðum, sem víða leika lausum hala í Póllandi. Þótt hér standi fullyrðing gegn fuJÍlyrðingu, virðiist þlað auðsætt, að ríkisvaldinu hafi verið beitt mjög freklega gegn bændaflokknum. Það er t. d. mjög áberandi með blöð hans (Framhald á 4. sieu) Mynd þessi var tekin af New York fyrsta kvöldið eftir að kolaverkfallinu takmörkuð mjög mikið meðan á verkfallinu stóð, m. a. hafði ljósið Alger kolaskortur yfirvofandi lauk. Notkun rafmagns hafði verið á frelsisgyðjunni verið slökkt. Tilfinnanlegur kolaskortur erK að verða víða um land. Eru Kolaverzlanirnar í Reykjavík nú hættar að taka á móti kola- pöntunum og fyrirsjáanlegur kolaskortur er um einhvern tíma, ef ekki rætist bráðlega úr með kolaflutninga til landsins. Viðskiptaráð hefir farið fram á það við útgerðamenn i Reykja- vík og Hafnarfirði að þeir láti af hendi eitthvað af kolabirgð- um þeim er þeir hafa undir höndum. Gæti það bætt úr sár- ustu neyðinni og mundi ef til vill nægja, þangað til úr rætist með kolainnflutninginn. íslendingar eiga von. á kolum frá Póllandi á næstunni samkv. viðskiptasamningum landanna, en útilokað er að þau komist hingað fyrr 'en eftir hálfan mánuð eða lengri tima. Þá hef- ir einnig verið reynt um kola- útvegun frá Bandaríkjunum en ekki er enn kunnugt um árang- ur af þeim umleitunum. Á Akureyri hefir einnig verið tilfinnaiegur kolaskortur aö ! í tilefni af þeirri frásögn undanförnu. Bæjarbúar hafa þó Tímans síðastl. íimmtudag, að fengið eitthvað af kolum norð- um 15—20 bátar væru ekki an af Siglufirði frá Síldarverk- gerðir út vegna verbúðarskorts, smiðjunum og verða þeir aö hefir Fiskifélag íslands sent kaupa þau á 300 krónur smá- blaðinu athugasemd þess efnis, V í s i t a I a n 310 stig Kauþlagsnefnd og hagstofan hafa reiknað út vísitölu fram- færslukostnaðar fyrir janúar- mánuð. Reyndist hún vera 310 stig, eða 4 stigum hærri en í desember. Hækkunin stafar aðallega vegna þess, að fiskur, fatnaöar- vara og sápa hefir hækkað í verði. Verðhækkunin á smjörlíki kemur ekki inn í visitöluna fyrr en við næsta útreikning hennar. Athugasemd S valbar ðamálið: Ný tilkynning frá stjórn Noregs Engir samningár hafa ennþá verið gerðir við Rússa. lestina. Lítil síldveiði í Kolla- firði í gær Síldveiði var treg i Kollafirði í gær. Veður var þó gott og 24 bátar voru við veiðarnar. Fyrstu bátarnir komu að landi strax um hádegi í gær og höfðu varla orðið síl4ar varir. Kenna sjó- menn því um, að sjórinn sé gruggugri nú en að undanförnu, vegna notkunar botnvörpunnar og síldin komi því ekki upp und- ir yfirborðið. Þeir bátar er voru með botnvörpu, öfluðu hins veg- ar sæmilega i gær eins og að undanförnu. í dag ætla einhverjir b.átar að fara inn í Hvalfjörð í síldar- leit, en frétzt hefir um tals- verða síld þar og víðar seinustu dagana. Engir bátar hafa þó reynt að veiða þar enn, nema ef farið verður þang&ð í dag. Ákveðið er nú að flytja síld til bræðslu norður á Siglufjörð, og bíður Erna í Reykjavlk eftir síld, til að flytja norður. að nýleg athugun félagsins hafi leitt í ljós, að „telja megi full- víst, að öllum þeim bátum, sem ákveðið var að gera út við Faxa- flóa, hafi verið komið fyrir að þessu sinni". , Tíminn mun síður en svo deila um þetta við' Fiskifélagið, en bendir aðeins á, að þessa frá- sögn sína byggði hann á upp- lýsingu^i, sem eru í prentuðu þingskjali, er stjórnin lagði fram eftir áramótin. Voru um- rædd ummæli þingskjalsins tek- in orðrétt upp i blaðinu. Vatn í stað víns Eyjarskeggjar á Wight hugsuðu sér margir gott til glóðar um daginn, þegar þeir fundu lokað- arar flöskur fullar reknar í hundraðatali, og héldu sér væri nú borgið með jólabrennivin. En þeir urðu súrir á svip þegar til átti að taka og í flöskunum reyndist að vera hreint blóð- vatn. Þessar flöskur hafa eflaust skolast út úr brotnum björgun- arbát á skipi í Ermarsundi í hauststormunum. I»a«í er eitt stærsta nauosynjamál báta- útvegsins. I i | Það hefir um langt skeið verið I talið eitt af mestu nauðsynja- málum bátaútvegsins, að byggð ¦ yrði góð bátahöfn á norðan- ' verðu Snæfellsnesi. Milliþinga- | nefndin í sjávarútvegsmálum, sem skipuð var að Lilhlutun Framsóknarflokksins, mælti fastlega með athugun hafnar- skilyrða í Rifi. Síðan hefir verið unnið að rannsóknum þar og virðast skilyrði á nv*rgan hátt hin ákjósanlegustu. Fyrir nokkru síðan hefir Áki Jakobsson flutt frv. um bygg- ingu landshafnar og fiskiðju- vers í Rifi, en meira virðist það þó flutt í auglýsingaskyni en alvöru. Frv. þessi fylgir útdrátt- ur ur áliti frá Axel Sveinssyni vitamálastjóra, dagsettu 5. nóv. 1945. Segist hann hafa haft at- hugun hafnarskilyrða í Rifi með höndum síðan vorið 1944, og sézt á því, að mál þetta er ekki runnið undan rifjum núv. stjórnar. í álitinu segir Axel m. annars: „Nú liggja þau gögn fyrir, að unnt er að gera sér grein fyr- ir, hvernig haga ber fyrsta á- fanganum að hafnargerð (í Rifi), ef í það verður ráðizt. Það verður þá að leitast við með ekki meira en nauðsynleg- um tilkostnaði að koma þessari höfn í gagnið, þannig að byrj- unin verði árekstrarlaust 115- ur i þvi, sem koma skal. Við athugun á náttúruskil- yrðum er eins og þetta leysist af sjálfu sér. Fyrst verður aS koma aðalbrimbrjóturinn. Nátt- úrah leggur til undirstöðuna, svo að upp úr stendur um fjöru. Meira að segja alla leið fram á Rifshöfuð er hafnargarðurinn að mestu leyti tilbúinn. Ef hafnargarður væri byggð- ur alla leið fram á Tösku, þá myndast þar löng kví milli hans Norska stjórnin hefir birt nýja tilkynningu um Svalbarða- málið. í henm segir, að stjórnin álíti aðstæður mjög breyttar frá 1920, er samningum um Sval- barða var gerður. í samningnum hafði t. d. verið ákveðið, að ekki mætti hafa þár flotastöðvar og víggirðingar. Þetta hafi verið eðlilegt þá, en nú sé viðhorfið breytt vegna aukinna siglinga um- Norðuratlantshaf. Það varði t. d. miklu fyrir Rússa, vegna siglingar til Murmansk, að ó- vinaþjóð þeirra hafi ekki bæki- stöð á Svalbarða. í samræmi við þetta sé eðlilegt, að samning- urinn yerði endurskoðaður. Þá segir stjórnin, að hún hafi nú til athugunar frá Molotoff nýjar tillögur um þetta mál, er'og landsins. Þessi 'kví þyrfti að hann hafi afhent utanríkisráð- , lokast fyrir suðaustan átt, sem herra Norðmanna í New York er landátt. Meira en helmingur í vetur. Loks tekur stjórnin þessa garðs er á þurru um fjöru, fram, að engin nýr samningurjog allur liggur hann á grunnu geti öðlast gildi, nema hann sé.vatni. Innan á nokkurn hluta samþykktur af norska stórþing- garðsins er tilvalið að leggja inu og þeim rikjum, er standa: hafnarbakka með járnþili og að samningunum frá 1920. Þá,dýpka rennu upp með honum. segist hún hafa látið stjórnir |Þá væri lokið fyrsta áfanganum Bretlands og Bandarikjanna í hafnargerðinni. Bótjn utan við fylgjast með viðræðum hennar og Rússa um þetta mál frá fyrstu tíð. garðinn mun fyllast af sjálfu sér af sandi og möl. Hið eðlilega athafnasvæði liggur nú á Harðakampi, en þorpið, sem upp rís, er bezt sett í námunda við Sveinsstaði. ERLENDAR rRETTlK{Svæm norður og vestur af | verður óráðstafað hafnar- og at- Verkfalli vörubifreiðastjóra í hafnasvæfii með praktiskt tal- London lauk í gærmorgun. Sam komulag náðist í fycrinótt. Auriol, hinn nýi Frakklands- að ótakmörkuðum vaxtarskil- yrðum. Hólmkelsá rennur nú til sjávar skammt fyrir innan þetta hafnarsvæði. Hún flytur forseti, hefir þegar byrjað við- , með sér ákaflega mikið af sandi, ræður við forustumenn stjórn- málaflokkanna um myndun nýrrar stjórnar. Gasperi, forsætisráðherra tt- alíu, hefir verið á ferðalagi í Bandaríkjunum og var gestur Bandaríkjastjórnar um skeið. 'Bandaríkjastjórn hefir heitið I honum að veita ítölum lán og aðra aðstoð við endurreisnina í landinu. Mikolajczyk hefir borið þá á- sökun fram á hendur pólsku stjórninni, að hún hafi þegar á- kveðið atkvæðatölu flokks sins í þlngkosningunum á morgun. möl og vikri. Það gerir ekkert til, þótt l^ún fái að renna þarna fyrst um sinn, meðan á hafnar- gerðinni stæði. Þessi á rann áð- ur meðfram Virkisklettum hjá Rifi, en á siðustu áratugum hefir hún breytt sér sitt á hvað. Torfi í Ólafsdal festi hana í rásinni á, sínum tíma með mjög litlum tilkostnaði, en þetta verk var jert að engu vegna skemmd- arverka skammsýnna manna. Ég býst við, að til þess að losna við óþægindi af þessari á fyrir fullt og allt ætti að veita henni gegnum kambinn hjá Björns- (Framhald á 4. siöu)

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.