Tíminn - 28.02.1947, Blaðsíða 1

Tíminn - 28.02.1947, Blaðsíða 1
/ \ RITSTJÓRI: ÞÓRARINN ÞÓRARINSSON \ ÚTGEPANDI: # PRAMSÓKNARFLOKKURINN PRENTSMIÐJAN EDDA h.f. } RITSTJÓRASKRrPSTOFOR: EDDUHÚ3I. Lindargötu 9 A J Símar 2353 og 4373 '} APGREIÐSLA, INNHEIMTA \ \ OG AUGLÝSINGASKRDJ,STOPA:• } \ EDDUHÚSI, Ltodargötu 9 A Simi 2323 \ 31. árg. Reykjavik, föstudaginn 28. febr. 1947 41. hlaft ERLENT YFIRLlf: Hvað veröur um Súdan? Afesta cleilumál Breta og Eg'ypta Samningaumleitunum Breta og Egypta, sem staðið hafa yfir undanfarna mánuði, lauk fyrir nokkru, án þess að samkomulag hefði náðst. Samkomulagið strandaði á því, að Egyptar vildu, að Sudan yrði lagt undir yfirráð þeirra, en Bretar héldu fram sjálfsákvörðunarrétti Sudanbúa. Hins vegar hafði náðst sam- komulag í aðalatriðum um brottflutnjng brezka hersins frá Egyptalandi og sameiginlegar varnir Suezskurðarins á stríðstím- um. Egyptar hafa nú ákveðið að vísa öllum þessum málum til bandalags sameinuðu þjóðanna. Eins og landabréfið ber með sér, nær Sudan yfir mjög stórt lándflæmi, en stærstu hlutir þéss eru hrjóstrugir og strjál- býlir. Landbúnaðuriíih er aðal- atvinnuvegurinn. Vel má þó vera, að þar eigi enn eftir að finnast ýms verðmæti, því að landið hefir verið afskekkt og er því lítt rannsakað. íbúarnar skiptast í Araba og svertingja og eru flestir á lágu mennlngar- stigi. Þeir eru taldir vera rúm- ar sjö milj., en manntalið er álitið ófullkomið og telja ýmsir þá mun fleiri. Fram til 1820 lifðu þeir nokkurn veginn óáreittir, en þá lögðu Egyptar landið undir sig og voru ibúarnir leiknir mjög Uppdráttur af Sudan. grálega af hinni egypsku- tyrk- nesku yfirstjórn, sem varaði til 1885. Þá ráku Sudanbúar hina útlendu kúgara af höndum sér og máttu heita sjálfstæðir fram til 1898, er Bretar lögðu Sudan undir sig. Síðan hefir Sudan verlð undir sameiginlegri yfir- stjórn Breta og Egypta. Það var i uppreisn Sudanbúa 1885—88 sem enski herforinginn -Gordon féll, og var það ekki sizt til að hefna hans, að Bretar gerðu út leiðangur undir forustu Kitch- ener hershöfðingja og lögðu laundið undir sig. Egyptar styðja yfirráðakröfur sinar í Sudan einkum, með^því, að Nílarfljót eigi þar upptök sín, en þeir, sem ráði yfir upptökum Nílar, geti ráðið yfir Egypta- landi. Þessar fullyrðingar hafa við nctekur rök að styðjast. Það mun þó einnig ganga Egyptum til, að þá dreymir orðið stórveld- isdrauma og myndi það styrkja aðstöðu þeirra, ef Sudan sam- einaðist Egyptalandi. Sudanbúar eru klofnir i þessu máli. Annar aðalflokkur lands- ins, Umma, óskar fullkomins sjálfstæðis. Hann telur, að Egyptar muni nota yfirráð sin til að þröngva kost Sudanbúa 'til hagsbóta fyrir sjálfa sig, eins og raunin varð á árunum 1900 —1924, þegar Bretar fólu Egypt- um umboðsstjórn þar. Einnig óttast hann, að Egytar muni flytja í ailstórum stíl til Sudan, þar sem þeir eru landlitlir heima fyrir. Hinn aðalflokkurinn, Ashigga, vill hins vegar, að Sud- an verði sambandsríki Egypta- lands. Hann telur, að Sudanbúar geti varist yfirdrottnun af hálfu Egypta. Það mui; og nckkuð ráða um afstöðu hans, að hann óttast, ef tengslin rofna aAveg við Egyptaland, að Sudan vorði þá konungsríki og afkomendur Mohammed Ahmed Nahdi komi þá til valda, en það var hann, sem stjórnaði uppreisninni gegn Egyptum á sínum tíma og tók sér þá Nahdinafn. Ætt.hans éí nú aðalleiðtogar Ummaflokks- ins. Það hefir ekki komið Ijóst fram, hvað Bretar óska helzt i þessu máli, því að þeir hafa ekki lagt áherzlu á annað eh sjálfs- ákvörðunarrét Sudanbúa. Ýmsir gizka á, að Bretar myndu helzt kjósa, að Sudan yrði sjálfstætt ríki, en hefði áfram gott sam- band við Bretaveldi, líkt og írak og Transjordanía. Eins og nú háttar er flugstöðin í Khartuma, höfuðborg Sudan, mjög þýðing- armikill liður í samgöngukerfi I brezka heimsveldisins. Bretar munu ekki heldur telja æskilegt, að Egyptar fái mjög sterka i áhrifaaðstöðu á þessum slóðum.. I Ráðist á konu í Fossvogi ERLENDAR FRÉTTIR Kemst nauðulega iinil- FARARTÆKI KONUNGSHJONANNA Búnatfarþing sett: v Varöar mestu að auka ræktunina, efla vinnutæknina og fullkomna skipulag afuröasölunnar IJidráttur úr setningarræðu Bjjarna Ásgeirs- sonar landbúnaðarráokerra < Búnaðarþing var sett klukkan tvö í gær. Voru þa allir búnaðar- þingsfulltrúar komnir til þings, nema einn, er eigi getur setið þingið, og var varafuiltrúi hans mættur. Bjarni Ásgeirsson land- búnaðarráðherra, formaður Búnaðarfélags íslands, setti þingið og gat í ræðu sinni ýmsra þeirra verkefna, sem þingsins biðu. í* Ungverjálandi voru hand- teknir í fyrradag fjölmargir menn, sem eru ásakaðir fyr- ir byltingarstarfsemi. Margir þessara manna stóðu framar- lega í smábændaflokknum, sem er stærsti flokkur landsins. Tala hinna fangelsuðu er um 400. Brezka stjórnin hefir tilkynnt, að hún ætli að koma víðtækum breytingum á verksmiðjurekstur í landinu um næstu þriggja ára skéið til að tryggja fulla notkun raforkunnar. M. a. er gert ráð fyrir, að verksmiðjufólk vinni næturvinnu þriðju hverja viku. Eldfjallfð Etna á ítalíu er byrjað að gjósa. Hraunstraum- ur veltur niður hlíðarnar og hefir fólk verið flutt burt úr þorpum, sem eru 1 grenndinni. an i myrkri. Á sunnudagskvöldið var varð kona nokkur fyrir ósvífinni á rás suður í Fossvogi. Hún ætlaði með áætlunarbíl, sem kom frá Hafnarfirði til Reykjavíkur. Á viðkomustaðnum, þar hún hugð- ist að bíða bílsins, voru tveir karlmenn fyrir. Pór annar þeirra þegar að flangsa utan í hana og linnti ekki látum, fyrr en bíllinn kom. Fór þá hinn mað urinn inn í bílinn og ætiaði konan á eftir honum. En, bíl- stjórinn vildi ekki hleypa henni inn og bar þvi við, að kápan flakti frá henni. Ók hann síðan brott. Maðurinn, sem veitzt hafði að konunni, réðist nú að henni á nýjan leik og dró hana niður i skurð við veginn. En svo heppi- (FTamhald á 4. síöu) Brezku konungshjónin eru . Suður-Afríku um þessar mundir, og er mikið' um dýrðir, hvar sem þáu fara. Á þessari mynd sjást farartækin, sem þau notuðu. Efst er mesta nýtízku herskip lieimsins. Vanguard — þá er Vik- ing-flugvél, búin hinum margvíslegustu þægindum — loks suður-afrísk járnbrautarlest, sem var sérstaklega smíðuð handa konungshjónunum til þessarar einu ferðar. Vélskipiö Fanney tekið til rannsókna í Faxaflóa Fer rannsóknarferð unihverfis land eftir lok marzinánaðai* Það hefir" verið ákveðið, að vélskipið Fanney, sem nii er við aæzlu í Faxaflóa, verði notuð tii haírannsókna nú um skeið. Gekk Bjarni Ásgeirsson atvinnumálaráðherra frá samningum um þetta í gær, og mun bráðlega verða hafizt handa um rahnsókn- irnar. Vélskipið Fanney er um þessar mundir við gæzlu I Faxaflóa, og verður bundið við þau störf til loka marzmánaðar. Bjarni 4.sgeirsson atvinnumálaráðherra ákvað í gær, að'gerðum samn- ingum yið hlutaðeigandi aðila og með samþykki sjávarútvegs- málai*áðherra, að skipið skuli nú jafnframt notað til rann- Árshátíð Félags Fram- sóknarkvenna Félag Framsóknarkvenna i i Reykjavik heldur árshátíð sína í Tjarnarkaffi næstkomandi mánudagskvöld, 3. marz, og hefst hún kl. 8.30. Til skemmtunar veröur kvik- myndasýning, stuttar ræðúr, dans o. fl. Þá verður sameigin- leg kaffidrykkja.. Áðgöngumiðar eru seldir í afgreiðslú Tímans (sími: 2323) i Edduhúsinu við Lindargötu, og þurfa þeir að sækjast fyrir kl. 3 á mánudag- inn. Þetta er fyrsta árshátíð fé- lagsins, og þarf ekki að efa, að félagskonur og annað Fram- sóknarfólk í Reykjavík fjöl- menni þangað með gesti sina. " Æskilegast væri, að aðgóngu- miðar yrðu pantaðir sem fyrst. sókna i Faxaflóa. En þegar það losnar frá gæzlustörfunum á það að fara rannsóknarferð um- hverfis landið. Fyrst um sihn mun eiga að rannsaka fiskigöngur, gera til- raunir til þess að finna fiski- torfur með bergmálsdýptarmæli (Framhald á 4. síðu) Lækkuð álagning á nauðsynjavörum k fundi viðskiptaráðs í fyrra- dag var nkveðið að breyta og lækka álagningu á matvörum, < nýlenduvörum, vefnaðarvörum, fatnaði, búsáhöldúm, leðurvör- um og hreinlætis- og snyrtivör- um. Er lækkuð bæði heildsölu- og smásöluálagning, helldsölu- álagning þó meira. Ekki hefh- þetta enn verið til- kynnt opinberlega, en mun verða auglýst í Lögbirtingablað- inu næstu daga. Lækkun álagningarinnar mun nema einhverju verulegu, að því er Tíminn bezt veit, en þar eð breytingar þær, sem gerðar eru, eru allflóknar, og mismunandi, getur bla.)ð ekki að svo stöddu upplýst, hversu miklu lækkunin nemur að hundraðstöiu alagn- ingar. Ráðherrann vék fyrst að fjár- hagsáætlun Búnaðarfélagsins fyrir næstu tvö ár, og kvað hana mundu verða allmiklu hærri nú en áður, eins og að likum lætur, sökum aukinnar verðbólgu í landinu. Deilan um stéttarsamtökin væntanlega til lykta leidd. Næst gat hann fyrirhugaðra breytinga á lögum Búnaðarfé- lagsins. Hefir stjórn Búnaðar- félagsins sámiö tillögur um laga- bíeyWngsí í samræmi við sam- kom'.Uag pað, sem gert var á Hvanneyri i sumar um sam- band Búnaðarfélags íslands og Stéttarsambands bænda. Ef bún- aðarþingið fellst á þessar til- lögur, er þar með fullmótuð skipan Stéttarsambandsins og tengsl þess við Búnaðarfélagið og útkljáð hið heita deilumál um stéttarsamtökin. Mörg önnur mál. Auk þessara mála tveggja leggja stjórn Búnaðarfélagsins og landbúnaðarmálaráðuneytið mörg merk mál fjfrir þingið, og loks munu búnaðarþingsfulltrú- arnir sjálfir vitanlega bera fram ýms mál og erindi frá ein- stökum mönnum og félögum verða lögð fyrir það. Tvö mikilvæg verkefni. Þá gat ræðumaður tveggja mála, sem bændastétt landsins væru mikilvægust. Það þyrfti í fyrsta lagi að Vagnstjórinnbiðurum aðstoð, en farþeginn ekur af stað í gærmorgun vildi sá ein- kennilegi atburður til suður í Skerjafirði, að strætisvagn full- ur af farþegum var tekinn traustataki og honum ekið nið- ur á Lækjartorg og skilað þar fyrir þann tíma, sem hann átti að leggja aftur upp^ suður I Skerjafjörð. Er bílstjóri vagnsins ætlaði að fara að leggja af stað sunnan úr Skerjafirði i einni ferð sinni í gærmorgun, kom hann bílnum ekki í gang. Talsvert af farþeg- um var komið í bílinn og skrapp hann inn í næsta hús til að hringja á annan bíl sér til að- stoðar. En á meðan strætisvagn- stjórinn var inni að þessu, kom hjálpin á óvæntan hátt. Maður nokkur, sem þurfti að komast til bæjarins og ætlaði með vagn- inum, settist upp í hann, og kom honum í gang óbeöinn og hélt af stað með alla farþegana. Ók hann áætlunarferðina eins og lög gera. ráð fyrir. Skilaði hann svo bílnum á sinn stað og var komin« fyrir þann tima, sem næsta ferð skyldi hafin. Hélt maðurinn svo leiðar sinnar eins og ekkert hefði í skorizt. stórauka ræktunina og full- komna tæknina við búnaðar-, störfin, svo að landbúnaðurinn geti áfram skipað þann sess, sem hann hefir skipað i þjóðar- búskapnum. í öðru lagi þyrfti að bæta og fulikomna skipulag aíurðasölunnar innan lands, ekki sízt vegna þess, að sú breyt- ing hefði orðíð á siðustu 20—30 árunum, að svo. að segja allar búnaöarafurðir væru seldar inn- an lands. Mætti segja, að er- lendir markaðir væru lokaðir íslenzkum búnaðarafurðum sök- um verðbjÉ'gunnar í landinu. Riði því mjög á þvi, að hinn innlendi markaður nýttist sem bezt. En til þess þyrfti mjök fullkomið og yfirgripsmikið fé- lagsskipulag. Mikilsverð aðstaða. Ræðumaður brýndi fyrir bún- aðarþinginu þá aðstöðu er það hefði til þess að hafa áhrif á búnaðaflöggjöf og framkvæmd hennar, þar sem Búnaðarfélag- inu er falinn viss þáttur af störf- um landbúnaðarráðuneytisins. Hvatti hann búnaðarþingsfull- trúa til þess að vaka sem dygg- ast yfir þessari aðstöðu og nota hana sem bezt. Hins gætu þeir að vísu ekki_ vænzt að geta mótað búnaðarlöggjöf- ina fullkomlega i sínum anda, þar eð hið pólitlska vald værl \ (Framhald á 4. síðu) Stúlka, sem kann að haida um árarhlumm íþróttirnar heilla huga unga fólksins — stúlknanna ekki sið- ur en piltanna. Svo er einnig hér á landi, þótt iþróttaiðkanir séu af eðlilegum ástæðum ekki eins fjölbreyttar hjá okkur sem hinum stærri þjóðum. Róður er hér lítið sem ekki iðkaður sem íþrótt. í Danmórku er hins vegar fé- lag fólks, sem stundar róðrar- íþrótt, nýlega orðið sextíu ára. Svo lengi hefir róður verið iðk- aður sem iþrótt þar í landi. — Hér á myndinni sést ein yngis- mærin úr því félagi. Hún er hraustleg að sjá, glöð i bragði, með félagsmerkið í barminum og árina á öxlinni.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.