Tíminn - 20.03.1947, Blaðsíða 1

Tíminn - 20.03.1947, Blaðsíða 1
RITSTJÓRI: ÞÓRARINN ÞÓRARINSSON ÚTGEPANDI: PRAMSÓKNARPLOKKURINN Símar 2353 og 4373 PRENTSMIÐJAN EDDA h.f. RITST JÓR ASKRIPSTOFUR: EDDUHÚSI. Lindargötu 9 A Símar 2353 og 4373 ; AFGREIÐSLA, INNHEIMTA OG AUGLÝSINGASKRIFSTOPA: EDDUHÚSI, Lindargötu 9A Siml 2323 31. árg. Reykjavík, fiinnitudaginn 20. isiarz 1947 55. Mað ERLENT YFIRLIT: Drengjabærinn við Civita vecchia MeiHkiIegt hjálparstarf ítalsks pi'ests Eitt af hinum mörgu og erfiðu vandamálum meginlandsþjóð- íinna, þar sem mest brögð urðu að loftárásum og öðrum skemmd- um, eru í sambandi við flakk barna og unglinga, sem hvergi eiga höfði sínu að að halla og ganga villt í rústum og úthverfum ^tórborganna. í þessari grein er sagt frá einum litlum þætti þess starfs, sem unnið er vegna þessara heimilisleysingja. Frásögnin er byggð á grein sem fréttamaður sænska stórblaðsins Göteborgs Handels og Sjöfartstidning hefir skrifað blaði sínu. Og eflaust er hér sagt frá raunhæfum og hyggilegum aðgerðum, starfi, sem er unnið af alúð og einlægni og því hefir borið góðan árangur. Svo er talið, að það séu a. m. k. 15 hundruð drengir heimilislaus- ir í Rómaborg. Þeir reika um göturnar og leita séj: athvarfs um nætur undir brúm, inn í strætisvögnum og ýmsum skúmaskotum. Þetta eru alls lausir ungir, ítalir, sem fara í flokkum og taka sér margt mis- jafnt fyrir hendur. Haustið 1944 tóku nokkfir ítalskir og ameriskir prestar þetta vandamál til meðferðar. Árangurinn af því er m. a. dá- lítill strákabær, sem nú hefir risið upp utan við útborgina Civita vecchia. Presturinn don Antonio Ri- volta byrjaði að safna drengj- unum saman heima hjá sér þegar þeir voru fegnir að finna eitthvert skjól í rigningum vetrarins. Hann gaf þeim föt og mat og bækur og reyndi að gera þeim ljóst, að heimur fullorðnu mannanna bjó yfir öðru en lyg- um og svikum. Séra Antonio segir, að erfið- leikarnir með drengina hafi einkum verið þeir, að líf þeirra skorti siðferðilegan grunjlvöll og siðferðislega tilfinningu. En hver þekkir annan ög finnur hlýjuna af samúð og kynningu. Drengirnir hafa sjálfir valið sér bæjarstjórn og borgarstjóra, sem ber mislitan hálsklut til að tákna unphefð sína og völd. Sr. Antoníó lét gera nýja mynt fyrir bæ sinn. Aluminium var haft í peningana og öðrum megin stendur „Drengjabær- inn" en hinum megin íölustafur, 1. 2. 3. 4. eða 5. Með þessum pen- ingum er drengjunum greidd þjónusta þeirra. Síðan borga þeir til sameiginlegra þarfa fyrir fæði og húsnæði og af- ganginn eiga þeir. Þessari mynt sinni fá þeir svo skipt í lírur, en fyrir þær geta þeir keypt. sér eithvað smávegis. Þetta skipu- lag fellur. hinum ungu borgur- um vel í geð og þeir eru yfirleitt önnum kafnix fyrir sitt litla mannfélag. Einu sinni varö einum þessara félaga, sem e. t. v. hefir haft nokkuð fjölbreytta reynslu frá stríðsárunum, skapfátt við ann- an og flaug á hann og beit hann í öxlina. Einn af „löggæzlu- mönnunum" tók hann þegar í stað. Æðruláust leiddi hann upp- hann hélt starfi sínu áfram og hlaupsmanninn þangað, sem til þess að geta fært það á'; hundurinn var bundinn, leysti breiðari grundvöll fékk hann sér | rakkann, læsti hlekkjunum um húsnæði utan borgarinnar. Það kostaði fyrirhöfn, en um síðir fékk hann þó fasistaheimili eitt og flutti þangað með 20 drengi. Svo var aukið við smám saman og nú er þar risið upp heilt drengjaþorp með 150 íbúum. hálsinn á sökudólgnum og sagði: — Þú hagar þér verr en hund- ur. Hann bítur ekki þann, sem hann þekkir. En þú bítur félaga þinn. Nú skaltu standa hér í 3 stunáir. Ráðgert er að byggja fleiri Yngsti borgari þorpsins er 16 , drengjabæi, og iðnaðarstöðvum ára. Sr. Antóníó vill ekki hafa hefir verið komið upi/. og útveg- fleiri íbúa en 150. Þá telur hann ! aðar vélar, sem hægt yrði að réttara að stofna annað bæjar- félag. Hann telur það ekki heppilegt uppeldislega að hafa þau stærri. Með þessum fjölda sé þorpið eitt heimili, þar sem Nýr bátur kominn til Akraness ISetur búinn en nokkur annar fiskibátur í fyrradag kom til Akraness nýr og vandaður Svíþjóðarbát- ur. Heitir hann Böðvar, og er eign Haraldar Böðvarssonar út- gerðarmanns og kaupmanns. Bátur þessi er í alla staði hinn vandaðasti og einhver allra full- komnasti fiskibátur, sem er í eigu íslendinga. Báturinn er rúmar 80 lestir að stærð. Hann er búinn mjög rúm- góðum vistarverum handa skip- verjum og öllum nýtízku þæg- indum, svo sem vöskum, salerni og fleiru, sem ekki hefir yerið í íslenzkum fiskibátum til skamms tíma. Þá er sími um allan bát- inn og mun það vera nýjung í islenzka bátaflotanumi. Þá er ennfremur áformað að útbúa bátinn radartækjum. . Skipstjórinn á BctðVari er Ragnar Friðriksson, alþekktur dugnaðarmaður og sjósóknari. Hefir hann um langt^skeið ver- ið aflakóngur á Akranesi, ' en aldrei áður haft svo vandaðan bát til að stjórna. nota í félagi. Þejr hafa snúið sér að bátasmíði og ætla m. a. að bæta hag sinn. með því að róa til fiskjar. En þetta eru fátæk fyrirtæki, þó að þawnjóti lítilsháttar fjár- styrks frá barnahjálpinni og Páfastómnn hafi lagt þeim lít- inn stuðning. En með ráðdeild og góðum vilja má mikið gera af litlum efnum. Og þessar stofnanir bjarga þeim, sem þær riá til og skila mannfélaginu starfshæfum og siðuðum þegn- um, þegar unglingarnir yfirgefa drengjabæinn sinn. Vestur-íslenzku gest- unum og amerisku blaðamönnunum fagnað í gær var haldið miðdegis- verðarboð fyrir vestur-íslenzku gesti5>a, sem komu með AOA- flugvélinni í fyrradag, og hina fjórtán amerísku blaðamenn. Var boð þetta á vegum Blaða- mannafélags íslands og sátu það meðal annars þeir Eysteinn Jónsson flugmálaráðherra og Bjarni Benediktsson utanríkis- málaráðherra. Eftir miðdegisverðinn var gestunum sýndur bærinn, og á morgun er áformað að bjóða þeim út fyrir bæinn og austur fyrir fjall. Það stendur ekki á jbeim að undirrita friharsamningana * *¦ Það gengur illa „að halda kvennahjörtum frá honum, scm' þær vilja unna." Þetta reyndu herstjórnir Bándamanna í Þýzkaiandi áþrcifanlega meðan samskipti enskra og amerískra hermanna .og þýzkra kvenna voru bönnuð. En eftir að þetta bann var afnumið, þurfti ekki lengur að fara í felur með þa'ff, aS samkomulágið gaeti veriff bærilégt, þegar svo bæri undir. — Hér sjáum við tvo hermenn úr setuliði Bandamanna á talí við þrjár þýzkar stúlkur, sem auffsýnilega eru reiðubúnar til þess að undir- skrifa friðarsamningana fyrir sitt leyti. Þetta eru feitar og pattaralegar stúlkur — en kannske þær hafi líka notið einhj'erra fríðinda. aö á tilf inningunni ViStal viffi söngk'onuna Gögí$u JLcasad,. er efnir til söngskemnfitaiia í Reykjavík og Hafnarfiroi * næstu daga Fyrir fáum dögum kom hingað til lands frá Englandi söngkonan Gagga Lund, og hefir áður verið vikið að væntanlegri komu hennar hér í blaðinu. Ætlar hún að dveija hér fram í apríimánuð. Mun hún efna til söngskemmtana í Reykjavík og Hafnarfirði næstu daga. Vérður hin fyrsta þeirra í Trípólí-leikhúsinu á föstudagskvöldið. — í gær áttu blaðamenn þess kost að ræða við hana á heimili Ragnars Jónssonar forstjóra. Söngkonan byrjaði á því aö syngja allmörg lög fyrir blaða- menpina við undirleik Páls ís- ólfssonar, og mátti ótvírætt ráða af þeim forsmekk; að ís- lenzkir söngunnendur munu ekki fara vonsviknir út að söng- skemmturium hennar afstöðn- um. , Litla. stúlkan i apótekinu. Að söngnum loknum ræddi hún við blaðamennina, sagði þeim lítillega frá bersku sinni í þeirri gömlu Reykjavík og ferö- um sínum víða um lönd. — Ég er fædd í gamla apótek- inu viö Austurvöll, þar sem for- eldrar minir, Lund lyfsali - o'g Emelía, kona hans, 'bjuggu. Þau voru bæði dönsk, og var móðir mín systir forsetafrúarinnar á Bessastöðum. Ég var ellefu ára, þegar við systkinin, ég og bróðir, fórum til Danmerkur. Við höfð- um alltaf talað íslenzkli bæði, heima og heiman, þqtt foreldr- ar okkar töluðu auðvitaö dönsku, og eftir að við kornum til Dan- merkur töluðum við í mörg ár saman á íslenzku, því að við blygðuðumst okkar fyrir að á- varpa hvort annað á dönsku. Við gerðum það ekki fyrr en við vprum fullorðin og þurfljum að fara að nota önnur orö, heldur en börn nota, þegar þau hjala saman. — Einhverjir þeirra, sem upp- aldir eru í Reykjavík, muna kannske enn eftir telpunni úr apótekinu. 1500—2000 söngskemmtanir. — Síðan hefir leið yöar legið víða um lönd? ^ Já, ég hefi v«rið á faralds fæti, segir hún með dálítið tit- lendum hreim í röddinni. Ég hefi sungið víða í Ameríku og í flestum löndum Evrópu. Árið 1936 var í ráði, að ég færi. söng- för til Rússlands, en þá hófust þar i landi málaferlin miklu, og landinu var lokað, svo að af því varð ekki. Fyrir striðið stóð líka til, að ég færi Í>il Afriku, en það fórst fyri'r vegna ófriðarins. Ár- um saman var ég aldrei lengur Gagga Lund. en sex vikur á sama stað. Síöan stríðið skall á hefi ég verið bú- sett í Englandi, ¦— áður bjó ég í Frakklandi og í Þýzkalandi nokkur ár fyrir valdatöku naz ista. Annars hefi ég langmest dvalið í Englandi síðan 1929 eða 1930. — Hvað haldið þér, að þér hafið efnt til margra söng- skemmtana um dagana? — Ég gæti gizkað á, að þær séu orðnar 1500—2000, en alltaf er ég jafn feimin, áður en ég byrja að syngja. En örugg, þegar út í það er komið, bætti hún hlægjandi við. „Þetta er mitt land" — Hvað hafið þér oft komið til íslands, siðan þér,fóruð héð- an? Frh. á 4. síðu. Er f lugbáturinn f órst við Búðarda VisStal viH Benedikt Gíslason prei&tmynda- $>ertSarmann, einn af ferlseg'ununi sem Isjörjlu'ðust Fáir atburðir hafa slegið jafn miklum óhug á menn, eins og hið sviplega flugslys við Búðardal á dögunum, þegar fjórir far- þegar fórust með Grummanflugbát Loftleiða. Flestir í Búðardal horfðu á slysið gerast, og má geta nærri hve djúptæk áhrif það hefir haft á íbúa þessa fámenna þorps. Þrír farþegar björguðust úr vélinni og Iiggja tveir þeirra rúmfastir, en Benedikt Gíslason prentmyndagerðarnemi, sem varð minnst um hrakningana, er nú kominn til Reykjavíkur. Tíðindamaður blaðsins átti viðtal við Benedikt um slysið, og lýsir hann því hér á eftir, hvernig hann komst af. — Ég hafði skroppið vestur í vélin var laus af sjónum, lok- Dali snögga íerð, og var. á suð- aði flugmaður hurðýini. Hafði urleið aftur. Kom ég í, flugvél- ég glögglega fylgzt með öllu sem ina í Búðardal, ásamt f jórum skeði þar til þá, því að ég. sat öðrum farþegum. Átti flugvélin í næsta sæti fyrir aftan skil- að fara klukkan rúmlega 4 frá ' rúmið. . Búðardal. Hafði hún farið vest- í Um það bil, er vélin tók að ur á firði og komu með henni þaðan tvek' farþegar. • Farþegarnir fluttir um borð. Gott veður var og kyrrt, þegar flugvélin settist á Hvammsfjörð. Gekk vel að koma farþegum og farangri um borð í vélina á bát, sem róið var út að henni. Klukk- an um 4 voru allir farþegarnar, sem komu i vélina í Búðardal, búnár að koma sér fyrir í sætum sínum og vélin tilbúin að leggja af stað suður. Flugmaðurinn, Jóhannes Markússon, var einn með vélina. Kom hann fram áður en lagt var af stað og leit eftir, að allt væri í lagi. Lokaði hann dyrun- um og bað farþega að binda sig í sætin og leit eftir því, að það væri rétt gert. Fór harin síðan fram í sæti sitt og setti vélina í gang. Gekk það greiðleg>, og innan stundar voru hreyflarnir farnir að ausa vatni upp á rúð- urnar, svo að við gátum ekki lengur séð út um glugganá til ]an4,s. Flugvélin ætlar að hef ja sig á loft. Allt virtist vera í lag> með gang vélarinnar á sjónum við fyrstu tilraun til að hafa sig á loft. Þegar flugvélin hafði farið eftir sjónum góðan spölog ætl- aði að hefja sig á loft,þá hættir flugmaðurinn allt í einu við að hefja véliria, vegna þess að ísing var komin á rúðurnar hjá hon- um. fStöðvar hanri þá vélina og þurrkar af í'ramrúðunni með hendinni, sem. hann smeygði út um hliöarrúðu, sem hægt var að opna.v Þegar hann var búinn að strjúka af rúðunni, gWði hann aðra tilraun til að hefja vélina á loft, en hætti aftur við það af sömu .ástæðu og áður. Slysið verður. Fór hann þá aftur að hreinsa rúðuna, og einnig farþegi sá, sem sat fram í hjá honum, en það var Einar Oddur gullsmiður frá ísafirði. Þegar Jjeir höfðu lokið við það, reyndi flugmað- urinn aftur að hefja vélina, og tókst það vel í fyrstu. Var hún komin á geysimikla ferð um það leyti, er hún sleppti sjónum. Það hafði þó ekki liðið löng stund og vélin var ekki komin nema í litla hæð, þegar hún tók snógglega að hallast á vinstri hlið. Jókst hallinn, þar til mér faijnst him alveg komin á hliðina, svo að vængirnir vís- uðu upp og niður. Greip ég þá til \>ess ráðs að< losa ólina, sem ,ég var bundinn með í sætið. Mun það hafa bjargað lífi mínu. Ég utan á flugvélinni, er ég kom til sjálfs mín. Þegar verið var að gera til- raunirnar. til að hefja flugvélina á loft, var hurðin á milli flug- mannsklefans og farþegaklef- ans höfð opin, en strax og flug- Benedikt Gíslason. hallast, lækkaði skyndilega hljóðið í hreyflunum. Man ég, að Magnús heitinn Sigurjóns- son, sem sat í sætinu á móti mér, vinstra megin, brosti til mín, er vélin var farin að\hall- ast. Þegar ég man svo aftur eftir mér, hékk ég utan í flugvélinni í sjónum ^upp að mitti. Síðar tókst mér að komast upp á væng- inn. Varð mér þá ljóst, að ég myndi sennilega komast lífs af, en enginn tími vannst til þess að Inæðast eða hugsa sig um. Þegar ég var kominn upp á vænginn, sá ég flugmanninn á sundi fyrir aftan vélina. Kom hann að hurðinni og hjálpuð- umst við að því að bjarga Maríu heitinni Guömundsdóttur út úr vélinni, en hún sat næst dyrun- uin að aftan. Tókst okkur að losa hana úr ólunum og halda höfði hennar og örmum upp úr. Hélt ég- henni þannig allan tím- ann, þar til hjálp barst að, er báturinn kom. Allrei sá ég neitt lífsmark með henni. * Ömurleg tilhugsun. Eftir að hafa bjargað Maríu út ii? vélinni, fór flu^maðurinn inn í hana aftur, og tel ég, að hann hafi bjargaö bæði Magn- úsi Hilldórssyni og Guðrúnu Árnadóttur út úr vélinni. Þegar því var lokið, var flugvélin orð- in full af sjó að framan og ekki gerlegt að fara inn í hana til að bjarga þeim, sem eftir voru þar inni, þó tilhugsunin um að vita af fólkinu þarna inni, hafi verið óttaleg. Þó tel ég líklegt, að þau hafi þá öll þegar verið látin, því að ekkert hljóð heyrðist frá þejm. En allir, sem sátu vinstra megin 'i vélinni fórust, og er ekki ólíklegt, að þeir hafi rotazt við fall vélarinnar. Hjálpin berst. Ég skal ekki segja, hve langur tími leið, frá því að flugvélin fórst og þar til báturinn kom, sem bjargaði okkur. En eitt er víst, að mér fannst sá tími óra- (Framhald á 4. síðu)

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.