Tíminn - 19.04.1947, Blaðsíða 1

Tíminn - 19.04.1947, Blaðsíða 1
RITSTJÓRI: ÞÓRARINN ÞÓRARINSSON ÚTGEPANDI: FRAMSÓKNARPLOKKURINN Símar 2353 og 4373 PRENTSMIÐJAN EDDA h.f. rvITST JÓRASKRIPSTOFUR: EDDUHÚSI. Undargötu 9 A ííSmar 2353 og 4373 APGREIÐSLA, INNHEIMTA OG AUGLÝSINGASKRIFSTOPA: EDDUHÚSI, Lindargöw 9A Siml 2323 31. árg. Reykjavík, laugardaginn 19. apríl 1947 74. blað HELGOLAND SPRENGT UPP Virki Þjóðverja á Helgo- land voru sprengd upp í gær og var notað til þess meira sprengiefni en dæmi eru til. Alls var komið fyrir um 7000 smál af sprengiefni í göngum þeim, sem Þjóðverjar höfðu grafið inn í krítar- björgin á eynni, og var kveikt í því öllu í senn. Sprengingin var sú mesta, er sögur fara af, þpegar atómsprengingarn- ar vig Bikini eru undan- skildar. Sprengingin fór fram kl. 11.30 árdegts. Flotaforingi, er var staddur á skipi í 14 km. fjar- lægð, þrýsti þá á hnapp, er setti rafstraum í sprengiefnið og kveikti í því. Áður hafði skipum verið gefið merki um að halda sig í hæfilegri fjarlægð og flug- vélar höfðu haldið uppi skot- árás á eyna til að fæla farfugla burtu, en þeir koma í stórhóp- um til Helgof.ands á þessum tíma árs. Um leið og sprengingin varð gaus upp eldur, sem huldi alla eyna. Varð um leið vart jarð- skjálftakipps er gætti í mikilli fjarlægð, og loftþrystings varð vart tugi km. í burtu. Á Jót- landsskaga skulfu hús í fimm mínútur eftir að sprengingin varð. Seint í gær var ekki búið að skoða vegsummerkin á eynni, en eyðileggingin er talin ægi- leg. Hafnarmannvirki voru ekki rprengd upp, því að ætlazt er til að skip hafi þar neyðarhöfn. Helgoland er smáeyja, er liggur í 50 km. fjarlægð undan ströndum Slésvíkur og í 60 km. (Framhald á 4. síöu) ERLENT YFIRLIT: Verður Bretland stórveldi áf ram? Álit nokkurra þekktra Bandaríkjamanna Þær fullyrðingar heyrast nú oft, að brezka heimsveldið sé að líða undir lok og Bretland sé að hverfa úr tölu stórveldanna. Full- yrðingar þessar byggja menn m. a. á fjárhagserfiðleikum þeim, sem Bretar eiga nú við að búa, og brottför þeirra frá Indlandi, Egiptalandi og Burma. Margir þeirra, sem nákunnugastir eru, líta þó öðrum augum á þetta mál. Meðal þeirra er hinn kunni ameríski blaðamaður Roscoe Drummond, sem er aðalfréttaritari The Christian Science Monitor í Washington. ~ ? Drummond gerir þetta mál nýlega að umræðuefni í blaði sínu og skal hér getið nokkurra atriða úr grein hans. — Skoðun þeirra manna í Washington, er þekkja bezt til brezkra málefna, er síður en svo, að Bretar séu að hverfa úr tölu stórveldanna. Skoðanir sínar byggja þeir ekki á þeim augna- bliksaðstæðum, sem Bretar eiga nú við að búa. Þeir viðurkenna þvert á móti, að erfiðleikar þeirra séu miklir. En þeir hafa fulla trú á, að Bretar séu menn til að leysa þá. Það er vitanlega áfall í bili fyrir Breta, að missa Indland, Burma og Egiptaland. Þó fer það allt eftir því, hvernig fram- tíðarsamvinna þeirra' og þessara landa verður. Flest bendir til, að Bretar séu nú einmitt að leggja nýjan grundvöll að sam- vinnu við þessi lönd, er muni reynast þeim öruggari og heppi- legri en sá fyrri, sem var byggð- ur á yfirdrottnun. Svo getur því farið, að það sem nú er að gerast, geti síðar reynzt Bretum aukinn styrkur. Bandaríkj amenn mættu í þessu sambandi gefa því gaum, að það veikir síður en svo heims- veldisaðstöðu þeirra, þótt Filips- eyjar fái fullt stjálfstæði, vegna þess að viðskilnaðurinn byggist á gagnkvæmum skilningi og vin- áttu. Það er líka áfall fyrir Breta, I að þeir hafa orðið að eyða er- jlendum inneignum sínum á 1 styrjaldarárunum og leggja á 'sig þunga skuldabyrði. Hins vegar er engin ástæða til l>ess að ætla, að þetta verði Bretum að falli. Þeir taka mjög skyn- samlegum og öruggum tökum á þessum erfiðleikum og virðist flest benda til, að þeim múni takast furðulega fljótt að yfir- stíga þá. > Ósögufróðir menn gæta þess yfirleitt ekki, að það' er mjög sjaldgæft, að stórveldi hafi liðið undir lok vegna orsaka, sem stafað hafa utan frá. Þau hafa oftast staðið af sér slíka raun og risið fljótt upp aftur, þótt þau hafi beðið stundarósigur. Stórveldi hafa alla jafnan liðið undir lok vegna áhrifa innan frá, þ. e. þegar þegnarnir hafa orðið sundurlyndir, siðferði þeirra og manndómi hefir hnigjjað og l>ess vegna önnur ríki risið þeim yfir höfuð. Engin merki um slíka afturför eru sjáanleg hjá Bretum. Mann- dómur þeirra og þrautseigja er enn hin sama og þegar þeir háðu einir baráttuna gegn ofurvaldi nazista, þrátt fyrir mestu ógnir. Þess vegna er alveg ástæðulaust að ætla, að þeir bogni fyrir þeim erfiðleikum, sem þeir þurfa nú að glíma við. — Þessi frásögn Roscoe Drumm- ond er mjög samhljóða áljiti ýmsra Ameríkumanna, er nýlega hafa verið í Bretlandi. Kunnur Ameríkumaður, sem nýlega hef- ir ferðazt um flest lönd Evrópu, sagðist hvergi hafa orðið var við jafnmikla bjartsýni og fórnar- vilja og hjá brezkum almenn- ingi. Engin þjóð væri eins sam- huga um að sigrast á erfiðleik- unum og skapa sér betri fram- tíð og brezka þjóðin. Þetta hefir nú fyrir nokkrum (Framhald á 4. slðu) Merkur áfangi í sjálfstœðisbaráttu verzlunarinnar: Olíufélagið kaupir Hvalf jarðarstöðina og hefur olíuverzlun í stórum stíl BRETADROTTNING HEIMSÆKIR HtJS- MÆÐRAKENNARASKÓLA f AFRÍKU Þjóðviljiim metur meira hagsmuni olíu- burgeisanna í Sósíalistaflokkmim en at- vinnuveganna og almennings Snemma í þessum mánuði var gengið frá samningum milli ríkisstjórnarinnar og Olíufélagsins h.f. um sölu olíustöðvarinnar í Hvalfirði. Samkvæmt þessum samningum keypti Olíufélagið % hluta stöðvarinnar fyrir 1.3 milj. kr., en % hlutann keypti hvalveiðafélagið fyrir 650 þús. kr., en það ætlar að hafa þarna aðalbækistöð sína. Áður var rikið búið að selja eða taka undir fyrirtæki sín allmikið af vörum, sem voru með í kaupunum, þegar það keypti stöðina af Bandaríkjamönnum í febrúar síðastl. Þá á það enn eftir óselt 700 smál. „tankskip,-" er einnig var með í kaupunum. Ríkið hefir því hagnast vel á þessum viðskiptum, en það keypti stöðina upphaflega fyrir tvær milj. kr. Þessi mynd var tekin í húsmæðrakennaraskóla eiiiuin, þó ekki hjá ung- frú Helgu Sigurðardóttur. Þessi húsmæðrakennaraskóli er suður í Aríku, nemendurnir svartar stúlkur og gesturinn sem heimsækir þær drottning Bretaveldis. ERLENDAR FRETTIR Moskvuráðstefnunni lýkur sennilega um helgina. í London hefir verið tilkynnt, að Bevin og föruneyti hans haldi' heim- leiðis á þriðjudaginn. Sennilega heldur Marshall heimleiðis um líkt leyti. Gert er ráð fyrir, að reynt verði að ganga frá frið- arsamningnum við Austurríki áður en ferðinni lýkur. Næsti fundur utanríkisráðherranna verður haldinn í júlí. í Texas City hafa þegar fund- ist um 800 lík í brunarústunum, en 3000 menn hafa verið fluttir á sjúkrahús vegna meiðsla. Tiso, er var einræðisherra í Slovakíu á stríðsárunum,- var hengdur í fyrrinótt eftir að þjóðardómstóll hafði dæmt hann til dauða. Milch, einn af þekktustu hers- höfðingjum þýzka flughersins, hefir verið dæmdur í æfilangt fangelsi fyrir stríðsgiæpi. Al- þjóðadómstóll í Múnchen kvað dóminn upp. Stefán Rafnar skrif- stof ustjóri hjá S. í. S. látinn Stefán Rafnar, skrifstofu- stjóri hjá S.Í.S., varð bráð- kvaddur í fyrrinótt. Hafði hann farið heim hress að kvöldi. STEFÁN RAFNAB. skrifstofustjóri hjá S.Í.S. Stefán fæddist 5. apríl 1896, sonur séra Jónasar Jónassonar á Hrafnagili í Eyjafirði og konu hans, frú Þórunnar Stefáns- dóttur. Gekk hann ungur í þjónustu Kaupfélags Eyfirðinga, og réðist síðan 1. október 1917 til Sambands íslenzkra sam- vinnufélaga, þar serh hann var skrifstofustjóri allmörg síðustu árin. Hann vann því í þjónustu samvinnuhreyfingarinnar allt sitt líf. Stefán Rafnar var tvíkvæntur. Fyrri kona hans var Ásthildur Sveinsdóttir, en seinni kona Águsta Jónsdóttir. Lætur hann eftir sig einn son af fyrra hjóna- bandi, Halldór lagastúdent, og tvö ung börn af síðara hjóna- bandi. Stefán Rafnar var hinn mæt- asti maður á alla lund, og er mikill harmur kveðinn að þeim, sem hann þekktu bezt, er hann fellur nú frá á miðjum aldri. Bátar í verstöðvum eystra hætta róðrum vegna vikursins Sumir bátanna á Eyrarbakka og Stokkseyri hafa orðið að hætta róðrum síðústu daga, þar eð vikur, sem flýtur í breiðum á sjónum, hefir setzt í kæli- vatnsrásir bátanna. Hafa af þessu hlotizt verulegar skemmd- ir á vélum sumra þeirra. Vikurinn er hreinsaður úr kælivatnsrásunum með sérstök- um sýrum eða sterkum loftblás- urum. En það reynist þó all- erfitt. Námsstyrkjum ekki úthlutað f yrr en af gr. fjárlaganna er lokið Skrifstofa menntamálaráðs hefir beðið blaðið að geta \>ess, að ekki sé hægt að af greiða um- sóknir, sem ,því hafa borizt um námsstyrki, fyrr en fjárlög árs- ins 1947 hafa verið samþykkt. Hins vegar mun menntamála- ráð afgreiða umsóknirnar svo fljótt sem hægt er, eftir að lokið er samþykkt fjárlaga. Fróðleg og skemmti- leg kvikmynd Óskar Gíslason ljósmyndari ætlar að sýna fréttakvikmynd (litmynd) í Tjarnarbíó í dag kl. 3. Myndin verður svo sýnd i nokkur kvöld kl. 7—8.30 á sama stað. Meðal annars sem sýnt er a þessari mynd, er menntaskóla- hátíðin, móttaka Ingóifs Arnar- -sonar, frá sildveiðunum, kapp- reiðar Fáks, Yanofsky-skák- mótið, 17. júní hátíðahöldin, setning K.R.-mótsins, knatt- (Framhald á 4. sUhi) Hagnaður Olíufélagsins. Fyrir Olíufélagið h. f. eru þessi kaup þó ekki síður hag- kvæm. Nýir geymar hefðu kost- að margfalda þessa upphæð og vafalaust hefði tekið fleiri miss- eri að koma þeim upp, þar sem erfitt _er nú að fá efni til þeirra. Þann tíma hefði félaginu ekki verið mögulegt að hefjast handa um endurbætur á olíuverzlun- inni. Nú getur félagið hins vegar hafið þetta starf sitt strax, vegna þeirrar aðstöðu, sem það hefir fengið í Hvalfirði. Þvt mun áreiðanlega vel fagn- að af samvinnumönnum og út- vegsmönnum, sem aðallega .standa að Olíufélaginu, að ríkis- stjórnin skuli þannig hafa greitt fyrir starfsemi \>ess. Þáð er líka full ástæða til þess fyrir þjóð- ina alla að fagna þessu, þar sem hér er um einu inníendu oliusamtökin að ræða og það er henni bæði metnaðarmál og hagsmunamál, að olíuverzlunin komist í hendur innlendra aðila. Geymarnir, sem Olíufélag^ð kaupir í Hvalfirði, taka svo mik- ið oUumagn, að félagið mun ekki hafa þörf fyrir þá alla þar, heldvr verða nokkrir þeirra rifnir strax og kostur er á og fluttir til staða úti á landi, þar sem er þörf fyrir þá. Komið getur og til mála að stöðin öll verði síðar flutt á annan hent- ugri stað við Faxaflóa. Samningur Olíufélagsins við togarafélögin. Fyrsti árangurinn af kaupum Olíufélajgsins á Hvalfjarðarstöð- inni er sá, að það hefir gert samninga við togarafélögin um að selja þeim brennsluolíu handa nýju togurunum 2 næstu árin. Þessi olía þarfnast sér- stakra geyma, sem ekki eru ann- ars staðar til hér á landi. Með þessur-i samningum hafa olíu- mál togarafélaganna áreiðan- lega verið leyst á hinn æskileg- asta hátt. Þá hefir Qlíuféla£ið samið við hvalveiðafélagið um sölu á olíu fyrir sama verð og togar- arnir fá hana. Þannig mun haldið áfram og leitast við að nota aðstöðuna í Hvalfirði til að tryggja útgerðinni sem hag- stæðasta olíuverzlun. Afstaða Þjóðviljans. Það mátti alltaf búast við þvi, að starfsemi hinna alinnlendu olíusamtaka samvinnumanna og útvegsmanna myndi hljóta and- stöðu erlendu olíuhringanna. Hitt kemur á óvart, að þessi andstaða skuli fyrst brjóta sér útr<s í dálkum Þjóðviljans, þar sem aðstandendur þeiss blaðl? hafa í seinni tíð þótzt hlynntir samvinnuverzlun og alveg sér- staklega hafa þeir þótzt bera hag útgerðarinnar fyrir brjósti. Þessi hefir þó orðið raunin. Þjóðviljinn hefir hvað eftir ann- að reynt að spilla fyrir því í vetur, að Olíufélagið fengi Hval- fjarðarstöðina keypta. Og nú þegar kaupin eru um garð geng- in, lætur Þjóðviljinn eins og hér hafi landráð af verstu tegund átt sér stað! Herstöðvadella Þjóðviljans.. í Þjóðviljanum í gær var sagt (Framhald á 4. siðu) Umræður á Alþingi um sölu olíugeymanna í Hvalfirði Utanríkisráðherra gefur skýrslu Á fundi neðri deildar í gær kvaddi Bjarni Benediktsson utan- ríkismálaráðherra sér hljóðs utan dagskrár og kvaðst vilja gefa skýrslu um sölu olíugeymanna í Hvalfirði vegna greinar þeirrar, er Þjóðviljinn hefði birt um það mál í gærmorgun. Ráðherrann kvað málið fyrst hafa komið á dagskrá síðastliðið haust. Hefði ríkisstjórnin keypt stöðina fyrir 2 milj. kr. og væri það miklu lægra verð en Banda- rikjamenn hefðu nefnt í fyrstu, því að ekki þætti hentugt að hafa olíustöð til frambúðar á þessum stað, en geymarnir lítils virði til niðurrifs. Þrlr aðilar leituðu eftir að fá stöðina keypta af ríkinu: Hval- veiðafélag, sem er nýlega stofn- að, Olíufélagið h.f. og Félag ísl. botnvörpuskipaeigenda. Ríkis- stjórnin reyndi þá að fá þessa aðila til að koma sér saman. Fé- lag íslenzkra botnvörpuskipaeig- enda tilkynnti svo ríkisstjórninm með bréfi 11. marz, að það mælti með því, að Olíufélaginu h.f. yrði seld stöðin, þar sem hin félögin bæði hefðu náð samkomulagi við það um afnot af eigninni. Sam- i kvæmt því íagði nefnd setuliðs- , viðskipta til, að Olíufélaginu h.f. jyrði seld eignin að %, en hval- veiðafélaginu þriðjungurinn. Ráðherra fékk síðan greinar- gerð Oliufélagsins um það, hvað það ætlaði að nota til. Félagið lýsti því jafnframt yfir, að geyma þá, sem það þyrfti ekki (Framhald á 4. síðu)

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.