Tíminn - 01.05.1947, Blaðsíða 1

Tíminn - 01.05.1947, Blaðsíða 1
RITSTJÓRI: ÞÓRARINN ÞÓRARINSSON ÚTGEFANDI: FRAMSÓKNARFLOKKURINN Símar 2353 og 4373 PRENTSMIÐJAN EDDA h.f. I.ITSTJÓRASKRD7STOFOR: } EDDUHÚ3I. Lindargötu 9 A > stmur 2353 og 4373 AFGREIÐSLA, INNHEIMTA OG AUGLÝSINGASKRD7STOFA: EDDUHÚSI, Lindargöw 9A Siml 2323 31. árg. t>» Reykjavík, fimmtiidagiim 1. maí 1947 81. Mað ERLENT YFIRLIT: Stjarna Vandenbergs hækkandi Margir telja hann nú líklegastan til þess að veroa forsetaefni republikana Seinustu mánuðina hafa vinsældir Trumans Bandaríkjafor- seta farið sívaxandi til mikilla vonbrigða fyrir andstæðinga hans í republikanaflokknum, er þtHtust orðnir vissir um sigur í forsetakosningunum 1948, eftir sigur sinn í þingkosningunum síðastl. haust. Mörgum republikönum mun það þó nokkur rauna- bót, að einn af leiðtogum þeirra hefir einnig aukið vinsældir sínar, jafnvel í enn ríkara mæli en Truman. Það er Arthur H. Vandenberg öldungadeildarmaður. Þær tilgátur magnast líka stöðugt, að hann verði forsetaefni republikana í kosningunum 1948. Mou.n.tbatten. Lávarour heilsar Pandit Nehrá Fyrir skömmu síðan lagði eitt af tímaritum Bandaríkjanna eftirfarandi spurningu fyrir forustumenn í félagssamtökum republikana í öllum fylkjum Bandaríkjanna: Hvern aðal- leiðtoga republikana álítur þú fylgja réttastri stefnu? Vanden- berg fékk langflest atkvæði, en næst á eftir honum kom Devey ríkisstjóri í New. York. Stassen og Taft voru langt á eftir. Vandenberg. Það * eru einkum afskipti Vandenbergs af utanríkismál- um, er hafa unnið honum mest- ar vinsældir í seinni tíð. Hann hefir verið mikill hvatamaður þess, að Bandaríkin létu alþjóð- leg málefni til sín taka, en drægju sig ekki í híði einangr- unarinnar, eins og eftir fyrri heimsstyrjöldina. Hann hefir krafist þess, að Bandaríkin tækju ákveðna afstöðu gegn yf- irgasgi Rússa, en forðuðust þó að ganga í berhögg við samein- uðu þjóðirnar. Á þingi Banda- ríkjanna hafa sameinuðu þjóð- irnar ekki átt neinn öruggari talsmann en Vandenberg. Fyrir atbeina hans setti öldungadeild- in það skilyrði fyrir lánveiting- unni til Grikkja og Tyrkja, að hætt skyldi við hana, ef meiri- hluti öryggisráðs eða þings sam- einuðu þjóðanna óskaði þess. Vandenberg hefir stöðugt pre- dikað, að efling sameinuðu þjóð- anna væri eina leiðin til að vernda heimsfriðinn. Vandenberg er kominn af hollenzkum ættum. Faðir hans var vel efnaður söðlasmiður i ERLENDAR FRETTIR Þingkosningar fóru fram í Japan um seinustu helgi. Hægri flokkarnir og miðflokkarnir unnu talsvert á. Kommúnistar fengu ein fjögur þingsæti. Marshall hefir haldið ræðu, sem var útvarpað um öll Banda- ríkin. Hann kenndi Rússum um, hve lítill árangur varð af Moskvufundinum. Vandenberg hélt ræðu nokkru seinna og lýsti sig samþykkan skoðunum Marshalls. Á Madagaskar halda áfram orustur milli þjóðernissinna og franska setuliösins. Grand Rapids í Michigan. Þar fæddist Vandenberg 1889. í kreppunni, er herjaði Bandarík- in 1893, missti faðir hans allar eigur sínar og Vandenberg varð eftir það að vinna fyrir sér sjálf- ur. Hann fékkst m. a. við það að selja blöð og bursta skó og aflaði sér þannig nokkurra tekna. Um skeið rak hann kola- verzlun með þeim hætti, að hann ók kolavagni um göturnar og seldi húsmæðrum kol við húsdyrnar. Þetta var nýbreytni, sem gaf honum alldrjúgar tekj- ur. Innan við tvítugt gerðist hann bla-^amaður og var orðinn ritstjóri aðalblaðsins í fæðing- arbæ sínum, Grand Rapids Herald, þegar hann var 21 árs. Hann vann sér mikla viðurkenn- ingu sem blaðamaður og var m. a. um skeið ritstjóri tímaritsins Colliers Magazine. Jafnframt tók hann að gefa sig að stjórn- málum og þótti þar strax vel liðtækur. Árið 1928 var hann kosjrm öldungadeildarþingmað- ur fyrir Michiganríki og hefir verið endurkosinn jafnan síðan. Lengi vel bar lítið á Vanden- berg í öldungadeildinni, en hins vegar fór fljótt orð af því, að hann væri fylginn sér og áhrifa- mikill í nefndum. Einkum tók þess að gæta eftir að hann fékk sæti í utanríkismálanefndinni. Hann varð bráðlega aðalleiðtogi republikana þar. Hann var einna fyrstur að leiðtogum republikana til að snúast gegn einangrunarstefnunni og veitti Roosevelt oft mikilsverðan stuðning í þeim málum. Roose- velt viðurkenndi þetta starf hans, er hann skipaði hann einn af aðalfulltrúum Bandaríkjanna á stofnþingi sameinuðu þjóð- anna í San Francisco 1945. Byrnes mat Vandenberg einnig ^mikils og hafði hann sér jafnan jtil ráðuneytis á fundum utan- ríkismálaráðherranna. Hann var ! einn af fulltrúum Bandaríkj- anna á friðarfundinum í París í fyrrasumar. Eftir kosninga- sigur republikana í fyrrahaust var hann kosinn forseti öld- ungadeildarinnar og formaður í utanríkismálanefnd deildarinn- ar. Fram að þessu hefir Taft ver- ið talinn aðalleiðtoga repyblik- ana í öldungadeildinni. Margt virðist hins vegar benda til þess, að Vandenberg megi sin orðið meira þar. Taft er íhaldssamari og harðskeyttari, en Vanden- Iberg gætir betur hófs. Hann er frjálslyndari í innanlandsmál- um og tilheyrir hvorki vinstra armi né hægra armi flokksins. Þessi afstaða hans ræður | kannske ekki minnstu um vin- !sældir hans og áhrif í flokkn- um. Vandenberg kom til tals sem , forsetaefni republikana bæði 1940 og 1944, án þess að hann sæktist eftir því. Nú hefir hann látið blaðamenn hafa eftir sér, að hann vilji helga öldunga- ! deildinni allt starf sitt og muni því ekki gefa kost á sér sem forsetaefni. Slíkar yfirlýsingar i - (Framhald á 4. siSu) Haf izt handa um byggingu Varma- hlíðarskólans í vor Frá sýslufundi Skagfirðinga Sýslufundur Skagfirðinga var haldinn á Sauðárkróki dagana 14.—23. þ. m. Á fundinum var rætt um fjárhagsmál sýslufélags- ins og fjárhagsáætlun afgreidd og ennfremur samþykktar til- lögur um héraðsskolabyggingu í Varmahlíð, héraðsskjalasafns og áskorun til Alþingis um að samþykkja lög um héraðshæli. Mountbatten lávarður, hinn nýi varakonungur Indlands, á við ærna erfið- leika að stríða í embætti sinu. Hinir sundurþykku lciötogar indversku þjóðar- innar eiga enn harla bágt með að koma sér saman um það sjálfstæði, sem henni stendur til boða. Allir frjálshuga menn vona þó, að Mountbatten lávarði auðnist að koma á sættum með leiðtogum Indverja, Nehrú og Jinnah, og búa svo um hnútana, að indverska þjóðin geti á komandi áruin og öldum notið í • giftudrjúgs frelsis. Heklugosið hefir aldrei verið eins stórfenglegt og fyrstu dagana Viðtal við Sigurjjón Pálsson hónda að Galtalæk Sigurjón Pálsson bóndi að Galtalæk var staddur í bænum í gær og átti tíðindamaður blaðsins þá stutt viðtal við hann um Heklu- gosið, en hann hefir fylgst vel með því frá byrjun, enda er Galta- lækur næsti bær við Heklu, vestan Rangár. Ég tel að gosið hafi verið lang- mest fyrstu dagana, segir Sigur- jó«-. Að undanförnu hefir það litlum breytingum tekið, nema helzt drunurnar í fjallinu. Fyrstu daga gossins voru drunurnar þungar og þéttar. Þá mátti heita að stöðu^ur þungur Kristján tíundi jarð- settur í gær Virðuleg minningar- athöfn í dómkirkjunni í Reykjavík Kristján tíundi var í gær jarðsettur í dómkirkjunni í Hróarskeldu, en áður hafði farið fram kveðjuathöfn í Kaup- mannahöfn. Var athöfnin mjög tilkömumikil og geysilegur mannfjóldi viðstaddur. Hér í Reykjavík voru fánar dregnir í hálfa stöng hvarvetna um bæinn. Kennsla féll niður í skólum og verzlunum og skrif- stofum var lokað kl. 12—16. í dómkirkjunni í Reykjavík fór fram virðuleg minningar- athöfn. Voru þar m. a. viðstaddir forsetafrú Georgia Björnsson, ríkisstjórn, alþingismenn og sendimenn erlendra ríkja. Biskupinn, herra Sigurgeir Sigurðsson, flutti minningar- ræðu, Bjarni Jónsson dóm- kirkjuprestur þjónaði fyrir alt- ari og dómbirkjukórinn isöng undir stjórn Páls ísólfssonar. Leiknir voru þjóðsöngvar ís- lands og Danmerkur. í London fór einnig fram minningarathöfn að viðstaddri Maríu ekkjudrottningu. niður væri dag og nótt frá f jall- inu, eins og brimhljóð í fjarska. Nú að undanförnu hafa drun- urnar verið mun styttri og hvellari en áður. Vegna þess gæti manni í fljótu bragði virzt, að nú heyrðist meira frá f jallinu en svo er ekki. I Gosmökkurinn hefir heldur aldrei náð annarri eins hæð og fyrstu dagana. Hraunstraum- arnir hafa einnig kyrrzt nokk- uð, en þó renna þeir aðallega á , tveim stöðum ennþá. Syðsta I kvíslin er nú að komast að gróð- [ urlendi í Næfurholti, og má bú- i ast við, að mikið af beztu hag- ; lendum jarðarinnar fari undir I hraunið á nálægum tíma. En hins vegar eru bæjarhúsin að Næfurholti ekki í yfirvofandi hættu á næstunni. Á Galtalæk hefir aidrei verið mikið öskufall, en þó hefir nokkur aska fallið. Nægir hún til þess, að skepnur láta illa við jörð. Vegir austur eru nú orðnir mjög slæmir og. með öllu ófærir að austanverðunni upp að Næf- urholti. Vestan Rangár er góður vegur upp að Múla: en þaðan má heita að ekki sé fært nema bif- (Framhald á 4. siSu) Sýslufund Skagfirðinga sátu samtals 14 fulltrúar úr öllum hreppum sýslunnar, auk sýslu- manns, sem er sjálfkjörinn odd- viti fundarins. Á fundinum var rætt um ýms velferðarmál sýslunnar og sam- þykkt fjárhagsáætlun fyrir yf- irstandandi ár. Samkvæmt henni er ákveðið að verj a til vegagerða samtals 153 þús. krónum, og skal öllu bví fé varið til vegalagninga og viðhalds, og ennfremur til véla- kaupa til hotkunar við vega- gerðir. Tekjur sýslusjóðsins eru áætl- aðar 144 • pús. kr. Af því' nema niðurjöfnuð sýslusjóðsgjöld 73 þús. krónum. Ákveðið er að verja úr sýslu- sjóði til menntamála 17500 kr., til heilbrigðismála 21. þús. kr., til sjúkrahússins á Hofsós 25 þús. kr^. til endurbyggingarsjóðs sjúkrahússins á Sauðárkróki 20 þús. og til ýmissa útgjalda éru áætlaðar um 17 þús. krónur. •Eignir sýslunnar námu í árs- lok ' 305 þúsund krónum, en ;kuldir sý.rlufélagsins voru á 'ama tíma 165 þusund. Auk flárhagsáætlunarinnar voru á fnndinum rædd ýms mál, e'r varða velferð og hag sýslu- búa, og þá eiqkum bygging hér- ?Æ?skðla í Varmahlíð, en mikill áhugi ríkir fyrir þvi máli í sýsl- unni. Samþykkti fundurinn að ábyrgjast allt að-hálfrar miljón króna lán til byggingar héraðs- skólans í Varmahlíð. Er áform- að, að bygging skólans héfjist þegar á þessu vori. Þá er og mikill áhugi fyrir því í héraðinu, að Alþingi sam- þykki fru.mvarp það um héraðs- hæli, er nú liggur fyrir Alþingi frá þingmönnum sýslunnar, þeim Steingrími Steinþórssyni og Jóni Sigurðssyni. Samþykkti fundurinn ein- dregna áskorun til Alþingis um að samþykkja frumvarpið eins og það liggur fyrir. En eins og áður er sagt rikir mikill áhugi fyrir því meðal Skagfirðinga, að héraðshæli komi upp í héraðinu, sem verði í senn elliheimili og sjúkrahús. Þá samþykkti sýslufundurinn ennfremur að stofna til héraðs- skjalasafns fyrir sýsluna, og skal safnið verða varðveitt í húsnæði bókasafns sýslunnar og undir stjórn þess. Á fundinum var í fyrsta sinn kosið í fræðsluráð fyrir sýsluna, og einnig fjórir menn í skóla- nefnd fyrir Varmahlíðarskól- ann. Upplýsingaskrifstofa S. Þ. efnir til mynda- samkeppni Upplýsinga-skrifstofa sam- einuðu þjóðanna efnir til al- þjóða samkeppni um lit- myndir, sem sýni á táknræn- an hátt einhvern þátt úr markmiði sameinuðu þjóð- anna, eins og það er fram- sett í sáttmála s. þ. Myndirnar séu 41x53 cm. að stærð, óupplímdar og sléttar (ekki samanvafðar). Á þeim má ekkert sýnilegt merki vera, en aftan á þær skal skráð hafn, þjóðerni og heimilisfang lista- mannsins, en hvitur pappír fest- ur yfir það, svo að ekki sjáist nafnið í gegn. Myndirnar mega vera í allt að. sex litum (svart meðtalið). (Framhald á 4. síðu) Bændur í nágrenni Reykjavíkur brenna sinuna Undanfarna daga hefir Reyk- víkingum orðið starsýnt á reyki mikla í Viðey, á Kjalarnesi og Akranesi. í gær lagði til dæmis reyki mikla af Akranesi suður yfir fjarðamótin. Að vísu eru þetta ekki nein (Framhald á 4. siSu) HVAÐ GENGUR AÐ MANNINUM?! Hvað gengur að manninum? Þannig spyr maður mann, sem hlýddi á eldhúsumræðurnar f fyrrakvöld. Ræða Ólafs Thors gaf meira en tilefni til slíkrar spurningar. Þegar það er upplýst, að gjaldeyririnn er svo þrotinn, að bankarnir hafa orðið að taka gjaldeyrislán, rís þessi maður upp og hrópar: Það er til nægur gjaldeyrir og þjóðin hefir aldrei búið betur hvað gjaldeyri snertir en nú. Þegar það er upplýst, að rikið hefir orðið að leggja á mestu neyðarskatta til að rísa undir útgjöld- unum, sem þessi maður skildi eftir, hrópar hann bíspertur: Hagur rikisins er með blóma. Þegar það er upplýst, að stórfeldur halli muni verða á fiskábyrgðinni og atvinnuvegunum sé haldið frá stöðvun með stórfeldum niðurborgunum á dýrtíðinni, kemur þessi maður eins og þursi úr bergi og æpir: Aldrei hefir vcrið bjartara framundan en nú. Og þetta gerir maðurinn í sama mund og flokksbrteður hans í ríkis- stjórninni eru að lýsa því réttilega fyrir landsmönnum, hve erfitt sé að halda á floti því skipi, sem hann skildi við sökkvandi. Það er von að menn spyrji: Hvaða sjúkdómi er sá maður haldinu, sem hleypur frá öllu í óreiðu og sökkvandi feni, en kemur síðan í útvarp og staðhæfir, að allt hafi verið í bezta lagi? Hvaða sjúkdómi er sá maður haldinn, sem ætti að þakka fyrir að fá að þegja og gleymast, en kemur síðan í útvarp með tilburðum og merkilegheitum og læzt vera þjóðhetjan f leiknum? Sennilegasta svarið er það, að einhver ólæknandi astríða (t. d. löngun í stólinn) geri manninn annað hvort óábyrgan orða sinna og gerða óafvitandi ellegar valdi takmarkalausri ósvífni og ósannsögli. Hvort heldur er, ætti þessi maður ekki að koma nálægt opinberum málum. Flokksmenn hans ættu að sjá sóma sinn f þvi að sleppa honum ekki aftur að útvarpinu.. Meðan þeir hafa hann fyrir flokksforingja verður hann alltaf tekinn alvarlega af cinhverjum og hann er búinn að gera nógu mikinn skaða, þótt hann sé ekki látinn hjálpa þannig þeim upp- lausnaröflum, sem nú reyna að blekkja þjóðina og tclja henni trú um að allt sé í bezta lagi og verkamenn megi því óhræddir kref jast kaup- hækkana. Það er bersýnilega eitthvað, sem gengur að manninum og úr þvi verður sizt bætt með þvf að láta það valda öðrum tjóui.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.