Tíminn - 21.06.1947, Blaðsíða 1

Tíminn - 21.06.1947, Blaðsíða 1
RITSTJÓBI: ') ÞÓRARDÍN ÞÓRARINSSON ÚTGEFANDI: PRAMSÓKNARPLOKKDRINN Símar 2353 og 4373 PRENTSMIÐJAN EDDA hi. 31. árg. Itcykjavík, laugardaginn 21. júiií 1947 : ITSTJÓRASKRIPSTOFUR: EDDUHÚiál. Lindargötu 9 A simar 2353 og 4373 APGREIÐSLA, INNHEIMTA OG AUGLÝSINGASKRIPSTOFA: EDDUHÚSI, Llndargötu 9A Siml 2323 112. blað ERLENT YFIRLIT. *¦» Ognarstjórnin í Ungverjalandi ftússar auka yfirgaiigjiim í hersetnu löndunum Þeir atburðir, sem hafa gerzt í Ungverjalandi seinustu vikurnar, gefa glSggt til kynna, að Rússar gera nú sitt ítrasta til að tryggja áframhaldandi völd kommúnista í hersetnu löndunum eftir að rússneski herinn er farinn þaðan. Til þess að fullnægja þessum tilgangi er öllum hugsanlegum brögðum og ofbeldi beitt. Misbeiting lögregluvaldsins. Hér í blaðinu hefir það verið rakið nýlega, hvernig kommún- istar notuðu sér yfirráðin yfir ungversku lögreglunni til að lama smábændaflokkinn, er fékk hreinan meirihluta í þing- kosningunum 1945. Einstakir forráðamenn hans voru ákærðir fyrir samsæristilraunir og flokksstjórnin neyddist til að , vísa þeim úr floklyium. Smá saman færði lögreglan sig upp á skaftið og lét fangælsa ýmsa þessara manna. Hámarki náðu þéssar ofsóknir, þegar Nagy for- sætisráðherra var ákærður fyrir hlutdeild í samsæristilraun hieðan hann dvaldi í fríi í Sviss og það tilefni var síðaji notað til að knýja fram stjórnarskiptin, sem urðu þar fyrir skömmu. Fyrirætlanir nýju stjórnarinnar. Hin nýja stjórn hefir þegar sýnt það ljóslega, hvert hlutverk henni er æt)lað. Hún hefir þegar látið undirbúa kosningalög, er koma til með að svipta mjög marga andstæðinga hennar kosningarétti. Jafnframt hafa verið hafin málaferli gegn mörgum tugum ungverskra stjórnmálamanna. Að loknum þessum aðgerðum hyggst stjórn- in að efjia til nýrra þingkosn- inga á komandi hausti, því að þá þykir líklegt, að andstöðu- flokkarnir verði orðnir svo beygðir, að þeir muni ekki fá mikið fylgi. Kommúnistar myndu þá eftir það geta ráðið lögum og lofum í landinu, þótt rússneski herinn færi brott. í hinni nýju stjórn eiga sæti fulltrúar kommúnista, jafnað- armanna- og þess hluta smá- bændaflokksins, er hallast hefir að kommúni^tum. Jafnaðar- mannaflokkurinn hefir aldrei virzt annað en leppflokkur kommúnista. Kommúnistar eru því raunverulega alls ráðandi í þessari flokkasamsteypu, sem vafalaust mun koma fram sem ein heild í næstu kosningum. Afskipti stórveldanna. Sltfax eftir stjórnarskiptin, kröfðust stjórnir Bandaríkjanna og Bretlands nánari skýringa á aðdraganda þeirra, og Banda- ríkjastjórn lét bera fram mót- mæli við rússnesku hernáms- \ stjórnina, sem hafði haft hér hönd í bagga. Samkvæmt samn- ingum stórveldanna hafa þau sameiginlegt eftirlitsráð í Ung- verjalandi, en fulltrúar Banda- ríkjanna og Bretlands í- því fengu ekkert að vita um stjórn- arskiptin fyrirfram og hafa ekki fengið aðgang að orðsendingum, sem ,áður höfðu farið fram milli ungverskra stjórnarvalda og rússnesku hernámsstjórnarinn- arinnar. Eiga þeir þó skýlausan rétt til þess samkvæmt fyrri samningum stórveldanna. En Russar hafa neitað þeim um allar slíkar upplýsingar og byggt synjun sína á þvi, að slíkt væri óeðlileg íhlutun um einkamál Ungverja! Bandiaríkjastjórn hefir lýst yfir því, að hún áskilji sér allan rétt til afskipta af þessum mál- um síðar, þar sem gerðir samn- ingar hafi ekki verið haldnir. Afstöðu sína hefir hún m. a. látið í ljós með því að bjóða Nagy fyrrv. forsætisráðhcsra til Bandáríkjanna. Hetjule^ framkoma. Sú frelsisbarátta, sem nú er háð gegn ofríki Rússa og fylgi- sveina þeirra í Ungverjalandi, hefir þegar eignast djarfa for- ustumenn, er ekki munu gleym- ast, þótt þeir falli máske fljót- lega fyrir hrammi ofbeldisins. Einn þ§&sara manna er Sulyck, sem er leiðtogi frelsisflokksins. Hann var upphaflega í Smá- bændaflokknum, en var einn þeirra 18 þingmanna, sem fyrst- ir voru reknir úr flokknum vegna gagnrýni sinnar á komm- únistum. Sulyck flutti nýlega langa ræðu í ungverska þinginu, er um margt minnir á hina frægu ræðu Matteotti. Hann lýsti þar glögglega, að raunveru- lega ríkti fyllsta ofbeldisstjórn í Ungverjalandi og ekkert væri fjarstæðara en að tala um mál- og ritfrelsi í landinu. Punda- frelsið væri afnumið með þeim hætti, að kommúnistar létu stormsveitir sínar hleypa upp fundum andstæðinganna. Kommúnistar sönnuðu þetta líka í þinginu með því að reyna að trufla ræðu Sulyck með óp- (Framháld á 4. síðu) ERLENDAR FRETTIR Málgagn dönsku ríkisstjórn- arinnar, Köbenhavn, hefir lýst yfir þvi, að Danir muni ekki fall- ast á tilmæli Bandaríkjanna um leigu herstöðva á Grænlandi. Danir muni ekki framselja öðr- um herstöðvar þar en bandalagi sameinuðu þjóðanna. Leopold Belgíukonungur hefir verið sýjaiaður af öllum áburði á hendur honum fyrir fram- komu hans á stríðsárunum. Það er sérstök þingnefnd, sem fékk þetta mál til athugunar, er hefir fellt þennan úrskurð. Kirkjuvígslan að Melstað Sunnudaginn 8. júní vígði biskupinn yfir íslandi, herra Sigurgeir Sigurðsson, nýja kirkju að Melstað í Miðfirði. Viðstaddir kirkjuvigsluna voru 8 prestar, sóknarpresturinn séra Jóhann Kr. Briem á Melstað, prófasturinn séra Björn Stef- ánsson á Auðkúlu, séra Sigurð- ur J. Norland í Hindisvík, séra Gunnar Árnason á Æsustöðum, séra Pétur Ingjaldsson á Hösk- uldsstöðum, séra Þorsteinn B. Gíslason í Steinnesi, séra Jón Guðnason á Prestsbakka og séra Halldór Kolbeins í Vestmanna- eyjum. Biskupinn vlgði kirkjuna og afhenti hana söfnuðinum, sókn- arpresturinn, séra Jóhann Kr. Briem, prédikaði, og prófastur, séra Björn Stefánsson, flutti ræðu. Einn af sóknarnefndar- mönnunum, Sveinbjörn Jónsson bóndi á Syðri-Völlum, sagði sögu kirkjubyggingarinnar, en séra Jóhann Kr. Briem skýrði frá gjöfum, sem kirkjunni höfðu borizt. Kirkjan var fagurlega skreytt blómum og ljósum. Að lokinni messu afhenti bisk- upinn sóknarprestinum, séra (Framhald á 4. slðu) Gjaldeyriseyöslan var 1300 miljónir króna á 27 mánuðum SÝJ\IÍ¥GAR FINNLANDSFARANNA wnpKiT^ ^WH^^yp wmÉ^WaÆí ÆÍðm 11111» ÍPfc -.¦ ^: ^K :^P^IH I •*3iv $*$$&&*'£*'*Qv7\ J sVvV Tk TimJbÉBÍMIiMihi ilii iF f m •' ^ \m Finnlandsfarar Ármanns hafa tvær íþróttasýningar í íþróttahúsinu viS Há- logaland í dag. Verður önnur þeirra kl. 4, en hin kl. 9. — Sýningunum verður þannig háttað, að fyrst sýnir kvenflokkurinn leikfimi, síðan verður sýnd glíma og bændaglíma og loks sýnir karlaflokkurinn leikfimi. Eftir seinni sýninguna verður dansleikur. -¦* Allur ágóðinn rennur í fararsjóð Finnlandsfaranna, sem munu auka hróður þjóðarinnar á erlendum vett- vangi. Þeir, sem sækja þessar sýningar, munu vinna það tvennt í einu, að fá góða skemmtun og styðja jafnframt gott málefni. Bílferjan á Hvalfirði mun spara hálfs annars klukkutíma akstur Unnið er nú alf vegagerð og lendingarbótum i í saiulsantli viiS ferjjuna. Eins og kunnugt er, festi Akranesbær í fyrra kaup á tveimur innrásarskipum í Englandi, með það fyrir augum að nota þau við hafnarframkvæmdirnar þar, og síðar meir sem bílferjur á Hvalfjörð. Mál þetta er nú það vel á veg komið, að sérstök fjár- veiting hefir verið ákveðin til ferjunnar og er nú verið að vinna að vegagerð og hafnarbótum í sambandi við hana. Tíðindamaður blaðáins hefir snúið sér til Axels Sveinssonar vitamálastjóra, sem hefir umsjón með þessum fcamkvæmdum og spurzt fyrir um þær. Merkur heilsufræð- ingur kominn hingað Hann mnn flytja hér marga fyrirlestra. Are Waerland, hinn kunni sænski heilsufræðingur, kom til íslands flugleiðis frá Eng- landi sl. miðvikudagskvöld. Hann er hér á vegum Nátt- úrulækningafélags íslands og mun flytja fyrirlestra hér í Reykjavík og víðs vegar um landið. í Reykjavík flytur Waerland 3 fyrirlestra, sem hann nefnir svb: 1. Úr viðjum sjúkdóm- anna. 2. Útrýming sjúkdóm- anna. 3. Hvernig á ég að lifa í dag? Verða tveir fyrstu fyrir- lestrarnlr sunnud. 29. júní og 1. júlí, en hinn þriðji síðar í júlímánuði. Úti um land verður víðast aðeins 1 fyrirlestur á hverjum stað. Waerland flytur fyrirlestra sína á íslenzku, og hefir hann á rúmum tveimur mánuðum náð fullu valdi á framburði ís- lenzkrar tungu. Waerland er mörgum kunnur hér á landi af tveimur bókum (Framhald á 4. síðu) Framkvæmdir voru hafnar í fyrrahaust. Var þá byrjað á því að leggja veg frá Lambhaga- melum, þar sem vegirnir koma saman, er liggja fyrir Hvalfjörð út á Akranes og upp í Borgar- fjörð, og að Katanesi á Hval- fjarðarströnd, þar sem ferjurnar eiga að koma að landi að norð- anverðu. Er þeirri vegargerð nú langt komið, en vegur þessi verð- ur 2—3 km. í Katanesi á að gera lendingarbætur fyrir ferjurnar, og er verið að steypa 4 stein- kassa á Akranesi, serri nota á fyrir bryggjur þar og innan við Hvaleyrina, þar sem ferjurnar koma aö landi að sunnanverðu. Ætlunin er, að þessir kassar verði alls 8, en til að byrja með verður j;eynt að notast við 4. Eiga þeir að mynda bryggju, >sem ferjurnar geta legið við. Ferjuskipin eru þannig úr garði gerð, að auðvelt er að renna þeim á grunn öðru hvoru megin við bryggjurnar, eftir vindáttinni, og hleypa niður (Framhald á 4. slðu) Umferðaslys á Akureyri í gærdag vildi það hörmulega slys til á Akureyri, að litill drengur "varð fyrir bíl og beið samstundis bana. Slysið vildi til í Aðalstræti, og var það vöru- flutningabifreið, sem ók yfir litla drenginn. Iskyggilegar tölur t seinustu hagtíðindum birt- ast nokkrar tölur úr reikningum bankanna, sem sýna glöggt, hve ískyggilegt f jármálaástandið er. Samkvæmt þeim námu innlög í bankana í aprillok síðastl. 528.5 millj. kr., en útlán bankanna námu á sama tíma 545.4 millj. kr. Má bezt á þessu marka, ao' geta bankanna til útlána er svo til þrotin. Á sama tíma í fyrra námu innlög í bankana 589.6 millj. kr., en útlán þeirra námu þá ekki nema 373.2 millj. kr. í apríllok í fyrra námu inn- eignir bankanna erl. 398 millj. kr., en í apríllok síðastl. 113.5 niillj. kr. En allrí þessari inn- eign hefir þegar verið ráðstaf- að með leyfisveitingum og raun- ar miklu meira. Þar af fór aðeins tæpur fjórðungur til kaupa á nýsköpunarvörum Morgunblaðið birti nýlega allmikla langlokugrein, sem átti að sanna, að Tíminn hefði farið með rangfærslur um gjaldeyris- eyðsluna í tíð fyrrv. stjóxpar. Forðazt var þó að nefna, hverjar þessar rangfærslur væru, eða að nefna nokkrar tölur um gjald- eyristekjur og gjaldeyriseyðsluna i tíð fyrrv. stjórnar. Á'stæðan var einfaldlega sú, að hefði Mbl. farið inn á þá braut, hefði það aðeins orðið staðfesting á frásögn Tfmans. Þess vegna hefir Mbl. valið sér þá leið að fara aðeins með brigzl og þvætting, sem ekki er á neinum rökum byggður. En í tilefni af þessum skrif-Q" um Mbl. þykir rétt að rifja upp enn einu sinni helztu stað- reyndirnar í þessu máli: Þegar fyrrv. stjórn kom til valda eða 1. nóv. 1944, nam gjaldeyrisinneign bankanna 575 millj. kr. Þann tíma, sem hún sat að völdum, eða frá 1. nóv. 1944 til 1. febrúar 1947, námu gjaldeyristekjur bankanna 718.7 millj. kr. Alls hafði stjórnin því til umráða 1293.7 millj. kr. af erlendum gjaldeyri. Þegar stiórnin lét af völdum eða 1. febrúar 1947, var erlend inneign bankanna talin 192.5 millj. kr., þar af 126 millj. kr. á nýbyggingareikningi. í stjórn- artið hennar höfðu þannig rúm- ar 1100 millj. kr. erlends gjald- eyris fárið í súginn. Þetta er þó ekki öll sagan, því að ný- byggingaráð og viðskiptaráð voru búin, þegar stjórnin lét af völdum, að veita leyfi út á allan þann gjaldeyri, sem bank- arnir voru taldir eiga erlendis 1. febrúar 1947, og raunar meira tUi Stjórnin hafði þannig eytt raunverulega meira en 1300 millj. kr. af erlendum gjaldeyri í valdatíð sinni og þegar hún lét af völdum, var óráðstafaður gjaldeyrir þjóðar- innar minna en ekki neitt. Öll raunasaga gjaldeyrismál- (Framhald á 4. síðui VörusalaFramáNorð- f irði nam 2,7 mil j. kr. á síðastliðnu ári Aðalíundur Kaupfélagsins Fram á Norðfirði var nýlega haldinn. Hagur félagsins er góður. Vörusala seinasta árs hafði aukizt um hálfa milljón nam 2,7 milljónum króna og frá því árið áður. Sjóðseignir höfðu aukizt um 80 þús. kr. Félagsmönnum verður greidd- ur 6% arður af ágóðaskyldri vöruúttekt. Félagið á nú í smíðum stórt og vandað verzlunarhús við að- algötu bæjarins, fkammt frá lúverandi verziunarhúsi félags- ins. í húsi þessu verða sölubúð- ir, Ekrifstofur og vörugeymslur. Kaupfélagsstjóri er Guðröður Jónsson. Fimmtugur Kristján Jónsson oddviti og sýslunefndarmaður að Dals- mynni í Eyjarhreppi verður fimmtugur á sunnudaginn kemur. Þing Kvenfélagasamb. íslands Sjöunda landsþing Kvenfélagasambands íslands var sett í Hús- inæðraskóla Reykjavíkur miðvikudaginn 18. júní, kl. 8,30 síðdegis. Mættir voru 33 fulltrúar úr flestum sýslum landsins, auk sendi- kennara sambandsins. — Væntanlegir eru nokkrir fulltrúar hingað til bæjarins næstu daga. Við setningu þingsins flutti forseti þingsins, frú Ragnhildur Pétursdóttir ræðu. Minntist hún nokkurra . merkiskvenna, sem látist hafa s.l. ár. Fundarkonur risu úr sætum og vottuðu hin- um látnu virðingu sína. Á þessum fundi voru lögð fram kjörbréf fulltrúanna og kosið í fastar nefndir. Fundur hófst í fyrradag kl. 10 í Húsmæðraskólanum. Fram- kvæmdastjóri Sambandsins frú Svava Þorleifsdóttir lagði fram starfsskýrlu sambandsins ásamí reikningum frá árunum 1945— 1946. Skýrslan bar með sér, að starf sambandsins er í örum vexti, enda eru samtök þessi fastar skipulögð en þau áður voru. Að loknum hádegisverði hófst fundur í fyrstu kennslustofu Háskólans. Þar var lögð fram fjárhagsáætlun fyrir næstu tvö ár ásamt greinargerð. Eftir nokkrar umræður var málinu síðan vísað til fjárhagsnefndar. Þá lagði frú Hulda Stefáns- (Framhald á 4. siðu) DýrasýrLLngin. í Örfirisey Mynd þessi er af einum apanum, sem er á dýrasýningunni í Örfirisey. Hann er lánaður hingað úr dýragarði í Edinborg. Api þessi er einkennilegur mjög í háttum sinum og skemmtir vel sýningargestum. Hann er hér atS naga gulrófusneið og er svo að sjá, sem honum þyki hún góð. Dýrasýn- ingin í Örfirisey er haldin til ágó'ða fyrir dvalarheimili aldrað'ra sjómanna, og er opin daglega. (Ljósm.: Guðni Þóröarson).

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.