Tíminn - 18.07.1947, Blaðsíða 1

Tíminn - 18.07.1947, Blaðsíða 1
RITSTJÓRI: ÞÓRARINN ÞÓRARINSSON ÚTGEPANDI: FRAMSÓKNARPLOKKURINN Simar 2353 og 4373 PRENTSMIÐJAN EDDA h.í. : -ITST JÓRASKRnPSTOFtTR: EDDUHÚSI. Llndargötu 9 A Símar 2353 og 4373 APGREIÐSLA, INNHEIMTA OG AUGLÝSINGASKRIPRTOPA: EDDUHÚSI, Llndargöiu 9A Sbnl 2323 31. ártf. Beykjavík, föstudaginn 18. jjúlí 1947 129. blao' Árshátíð Frámsóknarmannna á Austurlandi Hátíom var sótt af um 1500 manns. Árshátíð Framsóknarmanna á Austurlandi var haldn að Hallormsstað um seinustu helgi. Skemmtunin var sótt víðsvegar að af Austurlandi og munu alls hafa komið þar um 1500 manns. Aðalhátíðin var haldin á sunnudaginn. Ræður fluttu Ey- steinn Jónsson menntamálaráS- herra og Bernharð Stefánsson alþm., en Karlakór Akureyrar söng. Þá flutti Jónas Kristjáns- son læknir ávarp, en hann var eitt sinn héraðslæknir þar eystra, og Benedikt Gíslason frá Hofteigi flutti ávarp um sögu- mál Austfirðinga. Kvikmyndir voru sýndar bæði á laugardagskvöldið og sunnu- dagskvöldið, og dansað var bæði kvöldin. Margt manna kom á skemmtistaðinn á laugardaginn og tjaldaði þar um nóttina. Veður var mjög gott og gerði það skemmtunina enn ánægju- legri. Hún fór mjög vel fram og varð ekki vart ölvunar, eins og nú er orðið því miður of títt á skemmtisamkomum. Innflutningur S. í. S. á landbúnaðarvélum og bifreiðum á þessu Enn gerast stórsögulegir atburðir í fpinghúsinu við Themsána ERLENDAR FRÉTTIR Bandaríkjastjórn hefir boðið 10 ríkjum að senda fulltrúa á ráðstefnu til að undirbúa friðar- samningana við Japani. Ráð- stefnan á að hefjast í Washing- ton 19. ágúst næstkomandi. Marshall sagði í ræðu í fyrra- dag, að vonlaust væri að hugsa sér efnalega endurreisn Evrópu, án endurreisnar kolaíramleiðsl- unnar í Vestur-Þýzkalandi. Slitnað hefir upp úr samn- ingaviðræðum Hollendinga og Indónesíumanna, án þess að nokkurt samkomulag hafi náðst. Gríska stjórnarhernum virð- ist nú veita betur i bardöfjunum við uppreistarmenn við albönsku landamærin. Orðrómur gengur um, að Bandaríkj amenn geti orðið framleitt atomsprengju, er nægi til að eyðileggja stórborgir eins og París 'og Moskvu. Mynd þessi er af enska þinghúsinu og Lambethbrúnni. Einn af merkustu atburðunum sem hafa gerzt í þessu sögufrægasta þinghúsi veraldarinnar, gerðist í þessari viku. Er hér átt við hina nýju löggjöf, sem veitir Indverj- um full réttindi sem samveldisla'ndi innan brezka heimsveldisins, og jafnframt réttindi til að slítá öll stjórnar- arfarsleg tengsli við það. Lög þessi voru flutt af stjórninni og hafa gengið nær ágreiningslaust gegnum báðar þingdeildir. Ýmsir telja, að þessi löggjöf tákni endalok brezka heimsveldisins, en aðrir álíta, að hún muni treysta , það í sessi. Reynslan sker úr, hvorir eru sannspárri. Síldveiðin er líti . Síldveiðin fyrir Norðurlandi var enn treg í gær. Veður var gott fyrir Norðurlandi, hlýtt og úrkomulaust, og sums staðar bjart. Hvergi hefir síldar orðið vart að ráði, aðeins hefir ein- staka skip hitt á litlar síldar- torfur en mestur hluti flotans hefir ekki orðið síldar var. Mörg skip hafa farið mörg hundruð mílur í síldarleit en ekki orðíð síldar vör, er heitið getur í tvo sólarhringa. Lítil síld barst til Siglufjarð- ar í gær og flest skipin sem þangað komu, voru aðeins með lítið síldarmagn. Söltun er hald- ið áfram, en ennþá í litlum stíl. Krossanesverksmiðjan er um það bil að komast í gang og hef- ir þegar tekið á móti síld til reynslu. Er í ráði að bræðsla hefjist þar á morgun. Hreinn arður Tóbakseinkasöl- unnar 57.8 milj. kr. á 15 árum Sigurour Jónasson lætur af forstöðu hennar. Fyrir nokkru síðan er komin út ítraleg skýrsla um 15 ára starfsemi Tóbakseinkasölunnar, en hún tók til starfa 1. jan. 1932 og átti því 15 ára afmæli um seinustu áramót. Skýrsla þessi sýhir sflöggt, hve vel það var ráðið, þegar tekin var upp einkasala á tóbaki. i Samkvæmt skýrslunni hefir hreinn arður Tóbakseinkasöl- unnar numið samtals 57.8 millj. kr. á þessum 15 árum, en auk þess hefir ríkissjóður haft 37.3 millj. kr. tekjur af tóbakstoll- inum á sama tíma. Af hreinum arði Tóbakseinkasölunnar hafa rúmlega 41 millj. kr. runnið beint í ríkissjóð, en hitt hefir farið í útsvör til bæjarins og í varasjóð hennar og húsbygging- arsjóð. Einkasalan á nú tvær millj. kr. í húsbyggingarsjóði. Skýrslan ber með sér, áð Tó- bakseinkasalan hefir jafnan ¦verið mjög hagkvæmlega rekin og munu t. d. launagreiðslur hennar; hafa aukizt , tiltölulega (Framhald a 4. siOu) Sigurður Jónasson. Menntaskólanám hefst við Laugarvatnsskólann í haust Viðtal vio' Bjarna Bjamasoii skólasíjóra. Vísir að menntaskólanámi hefst við héraðsskólann að Laug- arvatni næsta haust, og ættu þeir, sem vildu stunda það, að hafa sem fyrst samtal við Bjarna Bjarnason skólastjóra. Nán- ar er rætt um þetta í viðtali um skólann á Laugarvatni, sem Tíminn hefir nýlega átt við skólastjórann. Viðtalið fer hér á eftir. ari Miklar umsóknir. Umsóknir um héraðsskólann eru nú svo örar, að auðsætt er, að fjölmargir fá hvergi skólavist í vetur. HéraÖsskólalögin ákváðu lágmarksaldur 16 ár. Þetta hefir reynzt skynsamlegt ákvæði, en nú munu fermingarbörnin telja sig eiga rétt á skólavist. AÖ þessu sinni ætla ég ekki að minnast á hin nýju fræðslulög, en augljóst er, að þau eru í verulegum atriðum óframkvæm- anleg. Að lokum vil ég geta þess, að í ráði er að hefja hér menntaskólanám. Ef allt gengur að óskum verður kennt hér í vetur námsefni 1. bekkjar menntaskóla, með öðrum orð- um sama og kennt er í 3. bekk menntaskólans "í Reykjavík. Þeir nemendur, sem stóðust landsprófið í vor, ættu að ná sambandi við mig sem fyrst og ræða um þessa. nýjung. í skólanum voru 201 nemandi síðastl. vetur, segir Bjarni, og þá húsmæðraskólinn meðtalinn, 92 stúlkur og 109 piltar. Nem- endur voru úr öllum sýslum landsins nema Vestur-Skafta- fellssýslu. Flestir voru þeir úr Árnessýslu, 53, úr Rangárvalla- sýslu 25, Snæfellsness- og Hnappadalssýslu 16, Skagafjarð- ar- og Suður-Múlasýslu, 11 úr hvorri og 15 úr Reykjavík. Fyrsta og öðrum bekk lauk i lok apríl, en gagnfræðadeild og húsmæðraskóla í lok maí. Tvær stúlkur i í yngri deild hlutu á- gætis einkunn í bóklegum grein- um, Ester G. Meldal frá Litla- Dal, Austur-Húnavatnssýslu og María Sigurjónsdóttir, Fosshól- um, Rangárvallasýslu. Níu nem- endur náðu ekki 5 í bóklegum greir.um og þrír féllu. (Ágætis- einkunn er 9—10). Landsprófið. í gagnfræðadeild luku 18 nemendur prófi, tveir hættu námi vegna lasleika og fó'ru úr skólanum. Landspróf þreyttu 10 nemend- ur, sá 11. veiktist og gengur undir próf í haust. Prófið stóð- ust 9 nemendur með réttindum til náms í lærdómsdeild menntaskóla (það er 6,00 í lág- marks einkunn), sá 10. náði að- eins venjulegu gagnfræðaprófi. Einn, Þorsteinn Þorsteinsson frá Húsafelli, Borgarfjarðarsýslu, hlaut ág. einkun, fjórir hlutu I. eink., fjórir II. eink. Húsmæðraskólinn. í húsmæðraskólanum voru 20 stúlkur.Steinunn Guðmunds- dóttir frá ísafirði hlaut ág. eink. Vilborg Björnsdóttir hús- mæðrakennari var forstöðukona húsmæð?'askólans í vetur, en aðalkennari var Kersten Gran- filt frá Svíþjóð. Forstöðukonan og aðalkennari skólans voru er- lendij við framhaldsnám, þær Halldóra Eggertsdóttir, for- stöðukona og Jónína Guð- mundsdóttir kennari. Þær taka báðar stöður sínar í haust. Ég vona fastlega, að hafin ver£i bygging húsmæðraskóla Suðui-lands á næsta vori. Sunn- lendingar hafa beðið þolinmóðir meðan bætt hefir verið úr brýn- ustu þörf annarra héraða og gert sér að góðu þennan litla húsm^eðraskóla í hú'sakynnum héraðsskólans á Laugarvatni. Þessi tilfinnanlega vöntun á húsmæðraskólum stafar af þeirri eðlilegu ástæðu, að hver einasta stúlka þarf að búa sig undir húsmæðrastörf og flestar gera sér þetta ljóst. IJr skýrslu Agnars Tryggvasonar, frainkv.stj. véladeilclarinnar, á aoalfundi S.Í.S. Um seinustu áramót var stofnuð sérstök deild innan S.Í.S., sem i að annast innflutning landbúnaðarvéla og bifreiða, og síðar heimilisrafmagnstækja. Tilgangurinn með þessari nýju deild er iið skapa S.Í.S. bætta aðstöðu til að annast þennan innflutning, og þá alveg sérstaklega landbúnaðarvélanna. — Framkvæmda- sfjóri þessarar nýju deildar S.Í.S. var ráðinn Agnar Tryggva- ?on (Þórhallssonar), eins og áður hefir verið skýrt frá hér í blað- 5iiu. Á nýloknum aðalfundi S.Í.S. flutti hann fyrstu skýrslu sína og fjallar hún eðlilega um störfin á þessu ári, þar sem þau heyrðu áður undir Innflutningsdeildina. Tíminn hefir fengið leyfi til að í»irta útdrátt þann úr skýrslunni, sem hér fer á eftir, en við lest- urinn þurfa menn að hafa hugfast, vegna ýmsra dagsetninga, sem nefndar eru, að skýrslan er flutt seint í júnímánuði síðastl. Hvaðan flytjast landbúnaðar- i vélarnar. Á styrjaldarárunum kom að heita má allur landbúnaðar- vélainnflutningur frá Banda- ríkjunum, en strax og unnt var hóf Samabandið undirbúning að kaupum tækja frá Svíþjóð, þannig að innflutningur þaðan gæti hafizt strax og styrjöld- inni lyki. Hafa kaupin þaðan orðið notadrjúg, þó að megin- hluti tækjanna kæmi frá Banda ríkjunum. Sömuleiðis voru lögð' drög að því að auka 'kaup á ýmsum landbúnaðarverkfærum frá Englandi, strax og þaS yrði fært um að selja hingað meira af þeim. Innflutningurinn það- an er nú takmarkaður við til- tölulega fáar tegundir af verk- færum, engar stærri landbúnað- arvélar eru fáanlegar þar og verður sjálfsagt svo enn um hríð. Frá Noregi hefir fengizt allt það af Eylandsljáum, sem þörf hefir verið fyrir og auk þess handverkfæri, sem að mestu leyti fullnægja þörfun- um og auk þess nokkrar aðrar verkfærategundir. Frá Dan-, mörku hefir fengizt nokkuð af útungunarvélum, fóstrum, raf- girðingum og handsláttuvélum og má búast við talsverðu af handverkfærum þaðan á þessu ári. Eru þá talin upp þau lönd, sem landbúnaðarvélar, verkfæri og aðrar vörur tilheyrandi deildinni, hafa getað fengizt frá til íslands. Viðskiptin við International Harvester Company. Eins og áður segir, höfum við verið mest upp á Bandaríkin komnir, hvað snertir öflun landbúnaðarvéla og verkfæra. Nú vill svo vel til, að Samband- ið hafði löngu fyrir stríð fengið einkaumboð hér á landi fyrir langstærstu og beztu landbún- aðarverksmiðju í heimi, þ. e. International Harvester Com- pany, sem framleiðir allar teg- undir véla og verkfæra fyrir landbúnað. Átti Sambandið því að standa tiltólulega vel að vígi, að því er snerti kaup á þessum tækjum og stóð lítið á afgreiðslu þeirra, meðan á styrjöldinni stóð. Markaðir fyrir þau voru þá takmarkaðir og ísland naut þá sérstakrar aöstöðu í Bandarikj- unum. Viö lok striðsins varð, eins og við mátti búast, mikil breyting á þessu til hins verra. Bandaríkin urðu að taka á sig stórfelldar skuldbendingar um afhendingu á landbúnaðartækj - um til viðreisnarstarfsins í styrjaldarlöndunum. Er sjálf- sagt hægt að fullyrða að fáar iðnaðarvörur hafi, síðan stríð- inu lauk, verið eins eftirsóttar Agnar Tryggvason. eins og þessi tæki. Bandaríkin voru svo að segja eina landið, sem gat rétt hinum nauðstöddu þjóðum hjálparhönd í þessu efni og beindist eftirspurnin því að- allega þangað. UNRRA, hjálp- arstofnun sameinuðu þjóðanna, gerði miklar kröf ur um af- hendingu véla og verkfæra frá bandariskum landbúnaðarverk- smiðjum. Svo má heldur ekki gleyma þeim truflunum á rekstri verksmiðjanna sem leitt hafa af hráefnaskorti og verkföllum. Afleiðing alls þessa varð sú, að allmiklar tafir hafa orðið á af- greiðslu pantana, sem Sís gerði hjá International Harvester Company. Geta þessa mikla fyr- irtækis, til að selja vörur hingað var líka minni en ella, vegna þess, að sökum stærðar þess og stöðu í Bandaríkjunum, er á það litið, sem hálfopinbert fyr- irtæki og átti það óhægra um vik en smærri fyrirtæki um að að sinna öðrum pöntunum en þeim, sem bandarísk stjórnar- yfirvöld urðu að láta sitja fyrir um afgreiðslu. Skilningur á þörfum Islendinga. Síðastliðinn vetur var akveðið, að ég færi til Bandaríkjanna, aðallega til þess að reyna að fá framgengt óskum Sambandsins um greiðari afgreiðslu á pönt- unum þess hjá International Harvester Company. Sýndi æðsti framkvæmdarstjóri og hlutað- eigandi deildir fyrirtækisins mikinn 'skilning á þörfum ís- lands og gáfu vilyrði um aukna afgreiðslu, að því er snertir ýmsar vélar og verkfæri. Þess má geta hér, að kvóti íslands hjá fyrirtækinu er 6% af öll- um útflutningi þess og verður, með hliðsjón af hinni gífurlegu þörf hvarvetna í heimi fyrir landbúnaðartæki, ekki annað (Framhald á 4. síðu)

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.