Tíminn - 10.09.1947, Blaðsíða 1

Tíminn - 10.09.1947, Blaðsíða 1
J i RTTSTJÓRl:" ÞÓRA.RTNN ÞÓRARIN8SON ÚTGEPANDI: FRAMSÓKNARFLOKKTTRINN Slmar 2353 og #S7S PRENTSMTBJAN EDDA hX 7 JTSTJÓRASKRD?STOPUR: EDDUHÚSI. Llndargötu 6 A Sfmar 2363 og 4S73 APGREEDSLA, INNHKIMTA OQ AUGLÝSINGASKRrPSTOPA: EDDUHÚSI, lilndargöta BA Siml 31. árg. Reykjavík, miovikudaginn 10. sept. 1947 163. blaö ERLENT YFIRLIT. Sænsku bændurnir sipöu Sauðfjársjúkdómanefnd hefir ekki mælt með fjárskiptum milli Blöndu og Héraðsvatna Stjórnin fellst að mestu leyti á kröfur bænda samtakanna Deilum þeim, sem verið hafa í Svíþjóð milli ríkisstjórnarinnar og hændasamtakanna um verðlagsmál landbúnaðarins, er nú lokið. Var í öllum höfuðatriðum fallizt á kröfur bændasamtak- anna. Bændasamtökin voru búin að skora á bændur að sá ekki haustkorninu, ef kröfum þeirra yrði hafnað. Málverkasýning Ás- geirs Bjarnþórsson- í London Ásgeir Bjarnþórsson málari opnaði sýningu í sýningarskála Royal Wa'ercolour Soc'ety í London þann 12. ágúst, og setti Pétur Eggertz sendifulltrúi sýn- inguna með ávarpi. Boðsgestir voru um 80 að tölu. Sýning Ásgeirs vakti mikla athygli, og hefir aðsókn verið góð. Hafa flest blöð getið sýn- ingarinnar, sum mjög lofsam- lega, og birt myndir af lista- manninum og málverkum hans. Það hefir vakið sérstaka at- hygli í sambandi við sýninguna, að brezka viðskiptamálaráðu- neytið veitti Ásgeiri ekki leyfi t'l innflutnings á rnálverkun- um með sölu fyrir augum. Var leyfi hans bundið því að verkin yrðu aftur flutt úr íandi. Af þeíisum ástæðum leyfist honum ekki að selja neitt hinna sýndu verka, en hann má hinsvegar selja það, sem hann kann að mála meðan hann dvelur í Bretlandi. Fara sum blöðin hörðum orðum um þessa ráð- stöfun. Times farast svo orð um sýn- inguna: ..Málverkin eru aðallega af landslagi, en þó eru nokkrar andlit?myndir á sýningunni, sú eftirtektarverðasta af málaran- um Jóhannesi Kjarval. Ásgeir Bjarnþórsson málar landslags- myndir sínar yfirleitt í sterk- um litum með stórum sporöskju löguðum blettum, er liggja ská- hallt, en teikningin undir n'ðri er hefðbundin og náttúrölsk. — Oft þykir fólki, ókunnugu ís- lenzku landslagi, litirnir hrana- legir, en myndimar gefa lifandi hugmynd um mótsetningarríkt land kletta, fljóta og kyrkings- legs trjágróðurs. „Haustlitir" og „Hraungjóta" eru mildari að áferð og yfirbragði og eru meðal ánægjulegustu myndanna á sýn ingunni." ERLENDAR FRÉTTIR Ný sanisteypustjórn hefir ver- ' ið mynduð i Grikklandi. For-' sætisráðherra er Sopfoulis, for- , ingi frjálslyndra lýðveldissinna, en utanríkisráðherra er Tsald- aris, foringi íhaldssamra kon- ungssinna. Stjórnin hefir á- kveðið að lofa uppreisnarmönn- um fullri sakaruppgjöf, ef þeir gefist þegar upp, en annars verði hafist handa um að kveða uppreisnina niður með vopna- valdi. Þingi brezku verkalýðsfélag- anna er lokið. Þingið samþykkti nær einróma fylgi sitt við stefnu stjórnarinnar í innan- ríkis- og utanríkismálunum. Þingið lagði áherzlu á, að Bret- ar reyndu að gæta jafnvægis í utanríkismálum með því að leggjast hvorki á sveif með Bandaríkjamönnum eða Rú&s- um, heldur reyndu að miðla málum milli þeirra. ÞÆR ERJU í VERKFALLI Deila þessi er upphaflega komin þannig til, að nefnd sú, sem gerir tillögur um landbún- aðarverðið, lagði til á síðastl. vori, að hækkun yrði á nýja af- urðaverðinu, sem átti að ganga í gildi 1. þ. m., er svaraði til þess, að arlegar heildartekjur bænda ykjust um 140 milj. kr. Bændasamtókin töldu hins veg- ar, að verðið'þyrfti að hækka svo mikið, að heildartekjur bænda ykjust um 200 milj. kr. Rökstuddu þeir kröfur sínar einkum með því, að mikil kaup- hækkun yrði hjá verkafóllki í sveit til samræmis við kaup- hækkanir, sem urðu hjá iðn- verkafólki síðastl. vetur. Ríkisstjórnin reyndi, eftir að þessar tillögur nefndarinnar urðu kunnar, að ná samkomu- lagi við bændasamtökin, en þær tilraunir fóru út um þúfur. Mál- ið var síðan lagt fyrir þingið og samþykkti það, að afurða- verið skyldi hækka 1. sept., er svaraði til þess, að árlegar heildartekjur bændastéttarinn- ar ykjust um 156 milj. kr. Þegar þessi niðurstaða varð kunn, birtu bændasamtökin á- varp til bænda, þar sem'skorað var á þá að sá ekki haustkorn- inu, nema þeir fengju fyrir- mæli um það frá samtökum sín- um. Raunverulega þýddi þetta, að bændur gerðu sáðningar- verkfall, nema fallizt yrði á kröfur þeirra að mestu eða öllu leyti. Jafnframt voru haldnir bændafundir víða um landið. þar sem tilmæli bændasamtak- anna voru studd. Þegar ríkisstjórnin sá, að hér var alvara.á ferðum, voru teknir upp nýir samningar. Náðist að lokum samkomulag þess efnis, að afurðaverðið til bænda yrði hækkað sem svaraði 195.8 milj. kr. á ári, en 26 milj. kr. af þeirri upphæð yrði greidd sem verðlagsuppbót til bænda á þeim svæðum, þar sem uppskeru- brestur hefir verið mestur. Hið nýja verðlag er nú gengið í gildi. Samkvæmt því hækkar m. a. mjólkurverðið til fram- leiðenda um 3 aura líterinn (5.4 íslenzka aura) og er það til- tölulega mun meira en sú verð- hækkun á mjólkinni, er nýlega hefir orðið hér. Samkvæmt samkomulaginu, er hinu nýja afurðaverði ætlað að gilda í eitt ár, en þó fengu bændasamtökin það viðurkennt, að þau gætu krafist endurskoð- unar á samningnum, ef kaup iðnverkafólks hækkaði um ára- mótin, þegar nýir kaupsamn- ingar eiga að ganga í gildi. Niðurstaða þessi þykir mikill sigur fyrir bændasamtökin, en jafnframt er á það bent, að hann hafi unntat vegna pess, að kröfur þeirra voru sann- gjarnar, þegar tillit væri tekið til annarra stétta. Bændur voru því ekki að knýja fram óeðli- legar hækkanir, heldur aðeins að sporna gegn því að gengið væri á rétti þeirra. Það þykir sennilegt, að þessi úrslit verðlagsdeilunnar geti haft verulega pólitíska þýð- ingu. Fram að þessu hefir ver- ið góð samvinna milli bænda- flokksins og jafnaðarmanna- flokksins í Svíþjóð, en í þessari deilu voru foringjar þeirra að- (Framhald á 4. síöu) Greinargerð Sæmundar Friðrikssonar framkvæmdastjora Vegna blaðaummæla um fyrirhuguð fjárskipti«á svæðinu milli Biöndu og Héraðsvatna, hefir atvinnumálaráðuneytið beðið fram- kvæmdastjóra sauðfjárveikivarnanna að semja greinargerð um þetta mál og er skýrsla hans svohljóðandi: Mynd þessi er frá Frakklandi. Hún er af frönskum Gyðingastúlkum, sem ætluðu að koma vörum og- meðölum til Gyðinga, sem voru í haldi á f lótta- mannaskipum í franskri hafnarborg. Stúlkunum var bannað að flytja gjaf- irnar um borð í skipin. Gripu þær þá til þess ráðs, að setjast á götuna í mótmælaskyni og tefja með því umferðina. Bræðslusíldaraflinn svipaður og í fyrra Söltun var helmingi minni en þá. Síldveiðunum fyrir Norður- 'andi er nú að heita má álveg '.okið. Hafa þær algjörlega brugðizt þeim vonum, er þjóðin gerði til þessa þýðingarmikla 'ojargræðisvegar. Bræðslusildar- aflinn er þó örlítið meiri en í 7yrra, en saltsíldaraflinn meira ?n helmingi minni. Auk þess ber að athuga. að síldveiðiflotinn hefir aldrei fyrr verið líkt því eins stór og nú, svo útkoman hjá sjómönnum og útgerðar- mönnum, er yfirleitt miklu 'akari en í fyrra. Samkv. upplýsingum sem Tíminn hefir fengið hjá Fiski- félaginu, nam bræðslusíldarafl- \nn á öllu landinu 6. sept. sam- tals 1.249.467 hektólítrum. — Á sama tíma í fyrra nam hann 1.171.496 hektólitrum. Árið áð- ur nam hann aðeins 463.238 hektólítrum, en árið 1944, sem var gott síldarár, varð aflinn 2.166.736 hektólítrar. Góðar aflasölur hjá togurunum Aflasölur íslenzku togaranna í Englandi hafa yfirleitt verið góðar að undanförnu, og sumar ágætar. Fimm íslenzk skip hafa selt afla sinn í brezkum höfn- um það sem af er þessum mánuði. Viðey seldi 2298 kits fyrir 7022 sterl.pd., Belgaum 2556 vættir fyrir 6443 sterl.pd., Ing- ólfur Arnarson 3151 kits fyrir 9186 sterl.pd., Júní 2900 vættir fyrir 6738 sterl.pd. og Júpíter seldi 3118 vættir fyrir 7276 sterl.pd. Fjórir togarar eru nú á leið- inni til Englands með fullfermi. Sumir þeirra með mjög góðan fisk, sem líklegt er að seljist vel. Auk i>ess eru ekki færri en sex togarar væntanlegir með fullfermi af Halamiðum alveg næstu daga, en þar hefir verið uppgripa veiði að undanförnu. Saltsíldaraflinn nam á sama tíma nú 61.740 tunnum, en á sama tíma í fyrra var búið að salta 157.061 tunnu. 1945 var búið að salta 67.739 tunnur, en 1944 var ekki saltað nema 32.793 tunnur. Bræðslusíldaraflinn í ár skipt ist þannig á milli verksmiðj- anna: H.f. Ingólfur, Ingólfsfirði 42.933. H.f. Djúpavík, Djúpuvík 66.563. S.R., Skagaströnd 33.695. S.R., Siglufirði 454.726. Rauðka, Siglufirði 118.965. H.f. Kveldúlf- ur, Hjalteyri 168.963. Síldarverk smiðjan, Dagverðareyri 97.914. I S:ldarverksm:ðjan, Krossanesi 1 65.288. S.R., Húsavík 7.373. S.R. Raufarhöfn 172.983. H.f. Síld- 'arbræðslan, Seyðisfiröi 20.064. Hlaupið í Sulu Um helgina kom hlaup í Súlu og hefir það farið vaxandi síð- an, og þegar valdið nokkru tjóni. í fyrradag óx hlaupið mikið og slitnuðu þá símalínur, þar sem áin flæddi yfir Skeið- arársand. Varð því sambands- laust við Öræfin, nema um Austurland. Jakaburður er mik- ill í ánni og hefir brotnað tals- vert framan af jöklinum. Liggja jakarnir víðsvegar fram með ánni. Ekki er hægt að segja hvort hlaupið hefir ennþá náð hámarki sínu, eða hvort það sé aðeins á byrjunarstígi enn. — Fróðir menn telja hins vegar líklegt, að hlaupið verði ekki mjög mikið að þessu sinni. Maður hverfur S.l. sunnudagsmorgun fór maður að nafni Guðbjörn Scheving Jónsson, til heimilis á Urðarstíg 11, að heiman frá sér og hefir ekki komið heim síðan. Um kl. 9.30 á sunnudags- (Framhald á 4. síðtti Sumarið 1946 lét sauðfjár- sjúkdómanefnd fara fram skoð- anakönnun (atkvæðagreiðslu) á svæðinu frá Hvalfjarðargirð- ingu norður að Steingríms- fjarðar- Berufjarðargirðingu og austur að Háraðsvötnum um viðhorf fjáreigenda til fjár- skipta. Könnun þessi sýndi, að fylgi með fjárskiptum var all mis- jafnt. Á svæðinu næst Vest- fjörðum inn að Hvammsfjarð- argirðingu, reyndist það of lít- ið til þess að verulegar líkur væru til þess að fjárskiptafrum- varp næði tiLskyldu fylgi. En það er einmitt þetta svæði sem ætíð hefir verið talið heppileg- ast að byrja á, ef ráðist væri í stórfelld fjárskipti á mæði- veikisvæðinu, til að fjarlægja j hættuna frá Vestf jörðum og fá áframhaldandi heilbrigt svæði. Hins vegar leiddi skoðanakönn- unin í ljós, að fylgi með fjár- skiptum var mest í Húnavatns- sýslum. Og með því að taka svæðið frá Hrútafirði að Hér- aðsvötnum, sem eina heild, mátti sjá, að f j árskiptafrumvarp myndi þar verða samþykkt með nægum meiri hluta. Skömmu eftir að skoðana- könnuninni var lokið, hófu fjáreigendur i sveitunum milli Héraðsvatna og Blöndu undir- búning að fjárskiptum. Full- trúafundur fyrir svæðið var haldinn að Reynistað 31. ágúst 1946. Var hann að vísu ekki lög- mætur, sakir formgalla á kosn- ingu sumra fulltrúanna, en þó var þar starfað að undirbún- ingi fjárskiptamálsins, samið fjárskiptafrumvarp og sam- þykkt tillaga þess efnis, að fjárskipti færu fram haustið 1947. Framkvæmdastjóri sauð- fjársjúkdómanefndar mætti á fundinum, samkvæmt lagalegri skyldu, ef kringumstæður leyfa. Gaf hann upplýsingar varðandi skoðanakönnunina og fleira í sambandi við fjárskipti. Var ekki laust við að sumir fulltrú- ar á svæðinu vildu síðar, telja komu framkvæmdarstjórans á fundinn og þátttöku hans í fundarhaldi þessu, sem eins konar skuldbindingu sauðfjár- sjúkdómanefndar við það, að mæla með fjárskiptasamþykkt- inni, þegar þar að kæmi. Var slíkt algjör misskilningur, því þarna var aðeins um leiðbein- ingar að ræða og upplýsingar, en engin loforð eða skuldbind- ingar, enda ekki á færi fulltrúa nefndarinnar, eða í hans verka- hring að taka ákvarðanir um slíkt mál, sem þarna var á ferð. Hitt skal svo viðurkennt, að eins og þá stóðu sakir mátti telja líklegt, ef í stórfelld fjár- skipti yrði ráðizt, þá yrði byrjað á svæðinu frá Héraðsvötnum að Hrútafirði. Á því eina svæði sannaðist við skoðanakönnun, að fjáreigendur myndu sam- þykkja fjárskipti með tilskyld- um meiri hluta atkvæða, og þá er ólíklegt, að fjárskipti hefðu verið látin bíða þar, en fyrir- skipuð í hólfinu við Vestfirði, gegn nægilegu fylgi. .Á fulltrúafundi, er haldinn var í Bólstaðarhlíð 15. septem- ber 1946 var endanlega gengið frá fjárskii>tasamþykkt fyrir svæðið milli Blöndu og Héraðs- vatna. Frumvarpið náði síðan löglegu samþykki fjáreigenda við atkvæðagreiðslu. En um svipað leyti og þetta var $ð gerast, hófu fjáreigend- ur á svæðinu frá Steingríms- fjarðar- Berufjarðargirðingu inn að Hvammsfjarðargirðingu undirbúning að fjárskiptum. Og seint í september 1946 kom til sauðfjársjúkdómanefndar frum- varp þaðan, sem að vísu hafði vantað fáein atkvæði til að ná tilskyldu fylgdi. En undirskrift- arlisti fylgdi með frá allmörg- um mönnum, sem lýstu sig sam- þykka fjárskiptum, en höfðu ekki getað verið við atkvæða- greiðsluna. Var því augljóst að þarna var fylgi orðið svo mikið sem þurfti til þess, að fjár- skiptafrumvarp næði löglegu samþykki, enda reyndist svo við atkvæðagreiðsluna nú í sumar, Kom þetta ýmsum á óvart, einkum þeim, sem kunnugir voru skoðanakönnuninni sum- arið 1946. En þessi niðurstaða varð til þess, að sauðfjársjúk- dómanefnd leit þegar svo á, að einmitt þarna í hólfinu næst Vestfjörðum ætti að byrja fjár- .skiptin, ef út i stórar aðgerðir yrði farið í þeim efnum og var það í fullu samræmi við skoð- un nefndarinnar og umræður um þessi mál á undanförnum árum. Þegar nefndin skilaði tillög- um, sem henni bar að gera, samkvæmt 24. gr. laga frá 29. apríl 1947 „um hagfellda skipt- ingu þeirra landshluta þar sem sauðfé er sýkt af fjársóttum í fjárskiptasvæði", gerði hún þrjú mismunandi yfirlit, um á- ætlun fjárskipta, á sama svæði sem skoðanakönnunin fór fram á. Á öllum þeim yfirlitum, er lagt til að fjárskipti fari fram þegar í haust á svæðinu næst Vestfjörðum. Á einu yfirlitinu (nr. II.) er einnig ráðgerð slátr- un fjár á svæðinu milli Blöndu og Héraðsvatna strax í haust. Var það yfirlit gert meðfram til að sýna, að það er óhagstæðara, bæði fyrir ríkissjóð og fjáreig- endur, áð fara eftir því, en eftir yfirliti nr. I. eða nr. III., enda ekki mælt með því í greinar- gerð nefndarinnar, en þar seg- ir svo: „Á yfirliti nr. II. er gert ráð (Framhald a 4. siðul Ný sendinefnd skipuð á fund sameinuðu þjóðanna Ríkisstjórnin hefir skipið þá Thor Thors sendiherra og al- þingismennina Ólaf Thors, Her- mann Jónasson og Ásgeir Ás- geirsson til að sitja allsherjar- þing sameinuðu þjóðanna, sem kemur saman í New York 16. september. — Formaður nefnd- arinnar er Thor Thors.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.