Tíminn - 24.09.1947, Blaðsíða 1

Tíminn - 24.09.1947, Blaðsíða 1
( B3T3TJÓRI: | ÞÖRABINN ÞÓRARIK8SON j ÚTGEPANDI: FRAMSÓKNARFLOKKURINN Simar 3353 cg 4373 PREMTSMIBJAN EDDA n.1. rVSTJÓRASKRIPSTOP'ÖK! EDDUHtel. LtodargBtu ð A «? iar a363 og 4373 ..mREIÐSLA, INNHEIMTA Oa ADOLÝSINOASKRIPSTOFA: KDDUHUSI, Llnaargötu 8A 31. árg. Reykjavík, miðvikudaginn 24. sept. 1947 ERLENT YFIRLIT: Niðurstöður Parísar- ra ðstef nunnar — 2. grein — Bandaríkin hurfa að lána 24.4 miljjarða til endurreisnarinnar í Evropu fjögur næstu árin f blaðinu í gær var lýst tildrögum Parísarráðstefnunnar um Marshallstillögurnar, en þær komu fyrst fram í ræðu, sem Marshalls hélt 5. júní í sumar Utanríkisráðherrar Breta og Frakka hófu þá þegar viðræður og leituðu samstarfs við Bússa, og var haldinn þríveldafundur um málið í París 26. júní til 2. júlí. Ráðstefnu þeirri lauk þannig, að Rússar skárust alveg úr leik. Var ýmsu haldið fram um ástæður fyrir þessari afstöðu Rússa, eins og sagt var frá í blaðinu í gær. — Hér segir svo frá Parísarráðstefnunni, sem Bretar og Frakkar boðuðu til og nið- urstöðum hennar, en í næsta blaði mun skýrt frá afstöðu og viðhorfi Bandaríkjamanna, eftir því sem kostur er. Parísarráðstefnan kvödd saman. Bretar og Frakkar létu málið ekki íalla niður, þótt Rúsirar vildu ekki vera með. Dag'nn eftir, að ráðstefnu utanríkis- ráðherranna þriggja lauk eða 3. júlí, boðuðu Bretar og Frakk- ar til nýrrar ráðstefnu um Mar- shallstillögurnar og var öllum Evrópuríkjunum boðið að senda þangað fulltrúa, nema Sovét- ríkjunum og Spáni. Öll ríkin þáðu boðið, nema þau, sem heyra undir áhrifavald Rússa. Ljóst var þó, að sum þeirra vildu gjarnan taka þátt í ráð- stefnunni, þótt þau teldu sér ekki annað fært en hafna þátt- tökunni á seinustu stundu. T. d. voru Tékkar búnir að segja frá því, að þe'r myndu taka þátt í ráðstefnunni, en afturkölluðu það síðan eftir Moskvuför for- sætisráðherrans og utanríkis- ráðherrans. Finnar svöruðu ekki heldur neitandi fyrr en seinasta dag'nn. Virðist það ótvírætt, að Rúsrar hafa ráðið ríkjunum á áhrifasvæði sínu frá því að taka þátt í ráðstefn- unni. Sá orðrómur hefir einnig gengið, að Rússar hafi boðist til. að veita þeim svipaða aðstoð og Bandaríkin myndu veita hinum Evrópuríkjunum, en vafa samt vírðist, að geta þeirra leyfi það. Störf ráðstefnunnar. Ráðstefnan, sem Bretar og ERLENDÁR FRÉTTIR Petkov, foringi búlgarska bændaflokksins, var tekinn af lífi í fyrrinótt, eftir að forseti landsins hafði synjað náðunar- beiðni hans. Stjórnir Bretlands og Bandaríkjanna og mannúð- arsamtök víða um heim hafa gert sitt ítrasta til að fá hann náðaðann, þar sem hann var harðsnúnasti andstæðingur naz- ista í Búlgaríu á stríðsárunum og fullvíst þótti, að hann væri saklaus dæmdur. Líflát hans mun því vafalaust vekja mikla reiði um allan hinn frjálsa heim. Ræða, sem Hector Mc Neil aðstoðarutanríkisráðherra Breta flutti á þingi sameinuðu þjóð- anna í fyrradag, var í gær aðal- umræðuefni heimsblaðanna. — Þykir riún snjallasta ræðan, sem þar hefir verið haldin. Hann gagnrýndi mjög misnotk- un Rússa á neitunarvaldinu, en taldi Breta hins vegar ekki geta fallist á neinar breytingar á grundvallarkerfi sameinuðu þjóðanna, eins og t. d. tillögu Bandaríkjanna um skipun alls- herjarnefndar við hlið öryggis- ráðsins. Það væri ekki form bandalagsins, sem hefði mest að segja, heldur vilji stórveld- anna til samkomulags. Frakkar boðuðu til, hófst í Par- ís um miðjan júlí og mættu þar fulltrúar 16 þjóða. Samkomulag var þar hið bezta, enda var ekki fjallað um annað en undirbún- ingsstarf að þessu sinni. Ráð- stefnan kaus undirnefndir, er hver um sig skyldi athuga á- kveðna málaflokka og svo eina allherjarnefnd, er skyldi sam- ræma starf undirnefndanna og skila heildartillögum. — Ráð- stefnan átti svo að koma aftur saman, þegar allherjarnefndin hefði lokið störfum, og var henni þá ætlað að ganga frá endanlegum tillögum, sem yrðu sendar stjórn Bandaríkjanna. Ætlast var til að ráðstefnan lyki störfum um 15. september og yrðu tillögur hennar þá af- hentar stjórn Bandaríkjanna. Það hefir verið eitt aðalverk- efni nefndanna, sem unnið hafa á vegum ráðstefnunnar, að at- huga og gera tillögur um inn- byrðishjálp hlutaðeigandi Ev- rópulanda, er kæmi til fram- kvæmda jafnhliða láninu frá Bandaríkjunum, þar sem þetta er eitt af skilyrðum Bandaríkj- anna fyrir lánveitingunni. — Bandaríkin telja að lánveiting sín komi ekki að notum að öðr- um kosti. Þegar nefndirnar höfðu lokið störfum sinum í byrjun mánaðarins og komið (Framhald á 4. slðu) Norræn bókmennta- verðlaun Nýlega er lokið verðlauna- samkeppni um skáldsögu, sem útgáfufélögin þrjú, Aschehaug í Osló, Natur och Kultur í Stokkhólmi og Steen Hasel- bach í Kaupmannahöfn efndu til. Náði samkeppnin yfir Norð- urlöndin þrjú, Noreg, Svíþjóð og Danmörku. í hverju landi var nefnd, sem dæmdi handrit, er bárust í landi hennar, en síðan allsherjarnefnd, er dæmdi um þau handrit, sem landsnefnd- irnar höfðu valið til aðalkeppn- innar. Aðalverðlaunin voru 30 þús- und krónur, og hlaut þau ungur norskur rithöfundur að nafni Arne Skauen. Nefnist saga hans „Fest i Port des Galets." Landsverðlaun hlutu: Anders Karr (Svíþjóð) fyrir söguna: „Hvers vegna blómstrar möndlu- tréð ekki?" en í Danmörku var verðlaununum skipt milli þeirra Erik Kjeld Olsens fyrir bókina „Nogle of de Dage" og G. Scocozzas fyrir söguna „Træet uden Frugt." Landsverðlaun voru 5000 kr. Bók Skauens er talin mjög góð. Fjallar hún um fimmtán ára gamlan dreng, sem þjáist af bældum ótta. 173. blsrð Þrjátíu barnaskólar eru í smíðum á þessu ári Danskur fimleikaflokkur í Anteríku Unnið er að meiri og minni stækkun allra gagnfræða- og héraðsskóla Frásögn Hclga Elíassonar fræðslumálastjóra. Nú er verið að reisa mörg ný skólahús í kaupstöðum landsins og í dreifbýlinu. Mörg þessara skólahúsa eru langt á veg komin, en önnur eru í byrjun. Á komandi vetri verða einnig tekin upp ymis nýmæli á skólahaldi landsins, sem er þáttur í framkvæmd hinnar nýju fræðslulöggjafar. TJndanfarið hefir danskur fimleikaflokkur, undir stjórn Flensted Jensen, ferðast um Ameríku og haft sýningar við mikla aðsókn. Me'ðfylgjandi mynd var tekin, þegar flokkurinn hafði sýningu í Calgary í Kanada fyrir 25. þúsund áhorfendum. Matsala Fæðiskaupendaf élagsins Félagið hefir margvísleg áform á nrjónunum Um síðustu mánaðamót tók fæðissala Félags fæðiskaupenda í Reykjavík til starfa. Eins og áður hefir verið skýrt frá í blöðum, var félagið stofnað árið 1945 og voru stofnendur 150. í gær var blaðamönnum boð-1 ið til kvöldverðar á matsölustað félagsins, en hann er í fyrrver- andi veitingastað Bandarikj a- flotans í Kamp Knox. Eru húsa- kynni þar hin vistlegustu. Hefir félagið tekið húsnæði þetta á leigu af Reykjavlkurbæ og greið- ir fyrir það 750 kr. á mánuði. Matsala þessi er rekin með fcalsvert öðru sniði, en aðrar fæðissölur hér í bæ. Aðalmis- munurinn er í því fólginn, að menn afgreiða sig að mestu leyti sjálfir. Er fyrirkomulag það, sem þarna er notað, að ýmsu leyti til fyrirmyndar, m. a. vegna þess að með þeim af- greiðslumáta, sem þarna er hafður, þarf mun færra starfs- fólk við matsöluna en ella, án bess að það hafi í för með sér nein óþægindi fyrir þá, sem þar kaupa fæði. Önnur nýjung er (Framhald á 4. siðu) Fundur Framsóknar- manna í Fyrsti fundur Framsóknar- manna í Reykjavík á þessum vetri verður í Breiðfirðinga- búð í kvöld og hefst hann kl. 8,30. Málshefiendur á fundinum verða ráðherrar f lokksins, þeir Bjarni Ásgeirsson at- vinnumálaráðherra og Ey- steinh Jónsson menntamála- ráðherra. Mun Bjaj-ni eink- um ræða um horfur landbún- aðarins og verðlag landbún- aðarvara, en Eysteinn mun ræða dýrtíðarmálin. Skorað er á félagsmenn að fjölmenna á fundinum og einnig eru Framsóknarmenn utan af landi, sem eru gestir í bænum, velkomnir á fund- inn, eins og aðra f undi Fram- sóknarmanna í R&ýkjavík. Eyðing tundurdufla Samkvæmt skýrslum frá Árna Sigurjónssyni, Vík, Mýrdal, til Skipaútgerðar ríkisins, hefir Árni frá því seint í ágúst og þar til um miðjan september gert óvirk tundurdufl á eftirgreind- un\ stöðum: 3 á Höfðafjöru, Mýrdal; 1 á Bólhraunsfjöru, Álftaveri; 1 á Kennaraskorturinn. Siðustu ár hefir verið mikil ekla á barnakennurum í land- inu og er það enn. Vantar nú mikið á, að tekizt hafi að ráða menn með kennaraprófi í allar kennarastöður, er auglýstar hafa verið lausar til umsóknar í haust. Helgi Eliasson fræðslu- málastjóri hefir í viðtali við Tímann skýrt frá ýmsu varð- andi þessi mál. , Ástæðurnar fyrir því, riversu erfitt er að fá kennara, segir Helgi, eru ýmsar. Þó tel ég tvær ástæður hafa sérstaklega mikið að segja í þessu sambandi. í fyrsta lagi fór mikið af mönnum með kennaramenntun í betur launaðar stöður á stríðsárunum, en þá var eins og kunnugt er, mun auðveldara að fá góðar stöður bæði í einkarekstri og hjá því opinbera en verið hafði um langt skeið. Þar við bættist, að með vaxandi velmegun stofn- aði fólk mun fleiri heimili en áður og kom það að því leyti niður á kennarastéttinni, að stúlkurnar giftust og urðu bundnar við heimilisstörf og urðu þá oftast að hætta við að sinna kennarastarfinu. Önnur veigamikil ástæða er hversu aðbúð kennara, hvað snertir húsnæði, er léleg, sér- staklega víða úti á landi í far- skólahverfunum. Hins vegar mun ekki nokkur vafi á því, að nóg er til af mönnum með kennaraprófi á landinu í allar þær stöður, sem lausar eru. Að- Skógarfjöru, Austur-Eyjafiöll- um; 1 á Bakkafjöru, Austur- Landeyjum; 1 á Þykkvabæjar- fjöru í Holtum. Allt voru þetta brezk dufl. Álit Faxaflóanefndarinnar kemor út innan skamms Tveir fslendingar mæta á alþjóðamóti haf- rannsókna Árni Friðriksson fiskifræðingur er nýlega farinn utan til að sitja Alþjdðamót hafrannsókna, sem haldið verður í Kaupmanna- höfn í næsta mánuði. Fór Árni einnig utan til að ganga frá nefndaráliti Faxaflóanefndarinnar, sem nú er að hefjast prent- un á í Stokkhólmi. En Árni er ritari nefndarinnar. Verður í riti þessu að finna mikinn fróðleik um Faxaflóa og rannsóknir, sem þar hafa verið gerðar frá fyrstu tíð hafrannsóknanna. Eru þar og niðurstöður nefndarinnar um friðun Faxaflóa, en nefndin mælir eindregið með henni. í Faxaflóanefndinni áttu sæti þjóða hafrannsókna í Kaup- fulltrúar frá mörgum þjóðum, sem hlut eiga að málinu og haf a þar einhverra hagsmuna að gæta. Eigi að síður varð fullt sig hafa lokið afgreiðslu þess. mannahöfn mun Faxaflóamál- ið ekki verða sérstaklega til um- ræðu, þar sem stofnunin telur samkomulag í nefndinni um að friðun flóans væri æskileg og var samþykkt sama efnisgerð á Alþjóðamóti hafrannsókna, sem haldið var í London í fyrra. Var málinu þar með visað til ríkis- stjórna landa þeirra, er hlut eiga að máli, og eiga þær að koma sér saman um málið. Á hinu fyrirhugaða þingi Al- Hins vegar verður rætt þar um hafrannsóknir í Norðurhöf- um, og skipulögð samvinna þjöða þeirra, er við þær fást. Þá gefur hver þjóð um sig upp- lýsingar um rannsóknir að und- anförnu og árangur þeirra. Fyrir íslands hönd situr Her- mann Einarsson fiskifræðingur þingið, auk Árna Friðrikssonar. sókn að kennaraskólanum und- anfarin ár hefir alltaf verið með svipuðu móti, nema eitt árið, er verið v'ar að koma breytingu á skólarekstrinum í fast horf. Þrátt fyrir þetta hefir verið nauðsynlegt að ráða talsvert marga menn, án kennaraprófs, í kennarastöður víðsvegar á landinu, en þó sérstaklega í farkennarastöðurnar. Nýju skólabygging'arnar. Þótt mikil vöntun sé á kenn- urum, heldur fræðslumálastjór- inn áfram, er þó annað atfiði, sem veldur enn meiri erfiðleik- um um skólahaldið, en það er, hversu erfiðlega gengur að ljúka við þau skólahús, er nú eru í smíðum. Efnisskortur og ýmislegt annað er þar mikill þrándur í götu. Sama er að segja um þau skólahús, sem á- formað er að hefjá byggingu á á árinu 1948 og óhjákvæmilega verða að vera tilbúin svo fljótt sem nokkur kostur er á. Ýmis atriði hinnar nýju fræðslulög- gjafar eru ill framkvæmanleg, nema að unnt verði að bæta úr húsnæðisvandræðum þeim, er skólarnir eiga við að búa. 30 nýir barnaskólar. Samtals munu nú vera um 30 ný skólahús í byggingu fyrir barnaskóla landsins. Af þeim eru 6 í kaupstöðum, en 24 utan kaupstaða. Fyrir þessar bygg- ingar mun ríkið þurfa að greiða á árinu 1948 yfir 7 miljónir kr. Eitt af því, sem hefir orsakað bað, hversu erfitt er að fá menn til að sinna kennslustörfum úti a landi, er það, hvað húsnæði °r þar yfirleitt lélegt. Nú er ver- ið að reyna að ráða bót á þessu með því að reisa marga nýja skólastjórabústaði. Eru þeir víðsvegar um landið. Verður haldið áfram að reisa þá, svo 'em kostur er á. Ættu þessir nýju bústaðir að auðvelda það, að unnt verði að fá hæfa menn naeð kennaraprófi til að annast fræðslustörfin utan Reykjavíkur Gagnfræða- og Héraðsskólar. Aðsóknin að gagnfræða- og héraðsskólunum hefir aldrei verið meiri en nú. Hér í Reykja- vík er verið að fullgera Gagn- fræðaskóla Reykvíkinga (Ingi- marsskólann). Er gert ráð fyrir að nemendur hans verði um 600 á komandi vetri. Samt vantar mikið á, að nægt húsrúm verði til fyrir alla þá, sem vilja stunda framhaldsnám í einhverri mynd. Hefir bæjarstjórn Reykjavíkur samþykkt að hafizt verði handa um byggingu nýs gagnfræða- skóla, svo fljótt sem kostur er á. Yrði sá skóli að öllum lik- indum reistur í vesturbæritim. Um héraðsskólana er hið sama að segja. Þeir eru full- skipaðir og miklu meira en það. Við flesta þeirra er verið að byggja viðbótarbyggingar, sem eru misjafnlega langt á veg komnar, en flestar munu þær þó verða til í haust og á næsta ári. Miða allar þessar bygging- ar að því, að geta tekið á móti (Framhald á 4. siðu)

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.