Tíminn - 27.09.1947, Blaðsíða 1

Tíminn - 27.09.1947, Blaðsíða 1
ErrSÍKFÓSE: ÞÓRABDíW ÞÓRARINSSON ÖTGEFANDI: ^ PRAMSÓKNABFLOKBCURINN ) Slmar 2363 cg «WS \ PR1ÍNTS9Ö3MAN EDÍ3A bX •> TJTSTJÓRAÉ SSJDUHÚSI. LSadai-gðtu 0 A Slmar 2863 os Wt AFQREIÐSLA, INNHSIMTA OG AUOLÝSINGASKRIPSTOFA: EDDDHÚSL Lindwgftuí G A Sfml tm 31. árg. Reykjavík, laugardaginn 27. sept. 1947 176. lilad ERLENT YFIRLIT: Átök stórveldanna um ítalíu Tekst vinstri flokkunum að fella Gasperi- stjórnina? f fyrradag bárust þær fregnir frá ííalíu, að sex vinstri flokkar, þ. e. bæði flokksbrot jafnaðarmanna, Aktionistaflokkurinn, flokk- r>r frjálslyndra verkamanna, lýðveldisflokkurinn og kommúnist- nr, hefðu gert með sér bandalag um að steypa stjórn de Gasperis frá völdum. Samanlagt ráða þessir flokkar yfir 233 þingmönnum, >ín de Gasperi nýtur nú stuðnings 274 þingmanna. Fylgi hans virð- ist því býsna valt. Jafnframt berast þær fregnir frá þingi sam- einuðu þjóðanna, að tillagan uni endurskoðun ítölsku friðarsamn- inganna eigi þar litlu fylgi að fagna, þar sem enn sé stutt frá stað- festingu þeirra og þeir hafi því ekki enn sýnt sig í framkvæmd. MOSKVA ATTI 800 ÁRA AFMÆLI t HAVST Tillagan um endurskoðun ítölsku friðarsamninganna er komin á dagskrá þings samein- uðu þjóðanna samkvæmt ósk sjö Suður-Ameríkuríkja, en að- allega hefir þó Argentína haft forgöngu um það. í fyrstu var þessu máli veitt lítil athygli, en síðan hefir það gerzt, að Banda- ríkin hafa gefið til kynna, að þau væru hlynnt slíkri endur- skoðun, og einnig hefir utan- rík'sráðherra Prakka látið það sama á sér skilja. Hins vegar virðast önnur ríki ætla að taka þessu þunglega. ítalir kvarta mjóg undan því. að friðarsamn'ngarnir séu þeim þungbærir, og þá einkum skaða- bótagreiðslurnar til Rússa og missir Trieste og héraða þeirra, sem þeir hafa orð'ð að láta Júgós'övum eftir. Þá er ítölsku nýlendunum enn óráðstafað, en frá því á að vera gengið innan tólf mánaða, hvort þær fara aftur undir ítalska stjórn eða ekki. Mál þetta blanda^t mjög í stjórnmálabaráttuna á ítalíu og átök stórveldanna í því sam- bandi. Kri3tilegi nr'ðflokkurinn fer nú með völd á ítalíu, en á mjög í vök að verjast, þar sem fjár- hagsástandið er mjög erfitt og báðir verkalýðsflokkarnir eru í stjórnarandstöðu. Kunnugir menn telja því ekki ólíklegt, að kommúnistar fá stórauk'ð fylgi í þingkosningum , þeim, sem bráð'ega eiga að fara þar fram, og geti það leitt til þess að ítalía snúist á sveif með Sovét- ríkjunum. Se'nustu mánuðina hefir fjár- hagsástandið hríðversnað á ftalíu. Bæði hefir verðlag hækk- að og atvinnuleysi stóraukizt. Þetta ástand virðist eiga aðal- þáttinn í því bandalag vintri bRŒNOAR FRBTl Truman forseti hefir kvatt forustumenn demokrata og republikana til fundar við sig á mánudaginn kemur og mun hann ræða við þá um aðstoð við þær Evrópuþjóðir, sem yerst eru staddar, en það eru ítalir og Frakkar. Forsetinn hefir lát- ið þá skoðun uppi á blaða- mannafundi, að hægt muni verða að veita þessum þjóðum bráðabirgðahjálp, án þess að kalla þurfi þingið saman til aukafundar. Brezka stjórnin hefir sent búlgörsku stjórninni harðorð mótmæli : vegna morðsins á Petkov. í orðiendingunni er bent á, að allir dómararnir, sem fjölluðu um málið, hafi verið kommúnistar. Tilkynnt hefir verið, að 3000 manns hafi látið lífið, er Sikhar réðust á járnbrautarlestir Mú- hameðstrúarmanna hjá Am- ritsar. Síðan hafa árásir á járnbrautarlestir aukizt og féllu 300 menn, en 250 særðust, er Múhameðstrúarmenn réðust á lest með Sikha og Hindúa í iyrradag. flokkanna gegn stjórn de Gasp- eri, sem áöur er minnzt á, en litlar líkur eru hins vegar til þess, að þær gætu bætt úr því, þótt þeir fengju völdin þar sem fjárhag ítala verður vart bjarg- að, nema með stórfeldri erlendri aðstoð. H:ns vegar skapar þetta vinstri flokkunum aðstöðu til að vinna næstu kosningar, ef ástandið hefir ekki batnað áður. Einkum þykir þetta neyðar- ástand líklegt til að efla fylgi kommúnista. Vænlegasta ráðið til að vinna gegn framgangi kommúnista á ítalíu, er aukin aðstoð vestur- veldanna, og þá fyrst og fremst Bandaríkjanna, til að flýta fyrir efnalegri endurreisn ítalíu. Bandaríkin hafa líka þegar veitt ítölum ýmsa mikilsverða fjárhagslega hjálp t. d. afhent þeim allar ítalskar eignir í Bandáiríkjunum, sem áttu að verða upptækar samkvæmt friðarsamningunum, og hafa ítal!r fengið þar 150 milj. doll- ara til ráðstöfunar. Þá hafa Bandaríkin afhent ítölum öll ítölsk skip, sem þeir tóku á stríðsárunum, og endurgreitt þau, sem fórust. Ennfremur hafa Bandaríkin gefið ítölum eftir íi|lar stríðíitekuidíir sí'nar eða um einn mlljarð dollara alls. Þá virðist Bandarikj astj órn hafa í undirbúningi að veita ítölum bráðabirgðalán áður en sjálft Marshallslánið kemur t'l framkvæmda. Tillagan á þingi sameinuðv þjóðanna um endurskoðun ítölsku friðarsamninganna er og vafa"!aust komin fram til að styrkja aðstöðu Gasper'stjórn- arinnar. Leiðrétting á friðar- samningunum er líkleg til vin sælda á ítaUu og aðstaðr. kommúnista er mjög óhæg í þeim vettvang þar sem Sové ríkin og Júgóslavía knúðu fra' þau ákvæði friðartamninganna (Framhald á 4. siðu) Bandaríkjamenn kvattir til sparnaðar Áskorun Trumans forseta Truman forseti birti í fyrra- dag áskorun til bandarísku þjóðarinnar, þar sem skorað var á hana að draga úr neyzlu á matvörunum, svo að hægt væri að flytja út meira af þeim til nauðstaddra þjóða. Jafnframt tilkynnti hann, að skipuð hefði verið 26-manna nefnd, sem hef- ir það hlutverk að gefa almenn- ingi nánari tilmæli um, hvernig sparnaðinum skyldi háttað. — Formaður nefndarinnar er Charles Luckman, forstjóri sápuhringsins Lever Brothers, en flestir nefndarmennirnir eru þekktir menn á ýmsum sviðum framleiðslunnar. Meðal þeirra er Herbert Lehmann, fyrrum forstjóri UNRRA. ilp Moskva, höfuðborg Sovétríkjanna átti 800 ára afmæli í haust og var þess minnst með miklum hátíðahöldum. Saga Moskvu frá þeim tíma er samtvinnuð sörii Rússaveldis, því að þótt hún hafi ekki verið höfuðborg lands- ins allan þann tíma, hefir hún verið miðstöð rússneskrar menningar öllum öð'rum borgum framar. i lok keisaratímabilsins 1917 var Moskva stærsta borg landsins, með um eina miljón íbúa og fluttu hinir nýju valdhafar þá stjórnina þangað frá Fétursborg (Leningrad). Siðan hefir borgin vaxið stórlega og er Moskva nú þriðja mesta borg veraldar með 5—6 milj. íbúa. Einkum hefir íbúunum fjölgað á stríðsárunum. Vegna hinna öru f ólksflutninga, þangað, er húsnæðisleysi þar meira en víðast annars staðar í heiminum. — Fyrir styrjöldina var þar þó mikið um nýbyggingar, og er meðfylgjandi mynd frá eiriu hverfinu, sem þá var byggt. Eftir styrjöldina hefir enn verið lítið um byggingar þar, nema þá í þágu framleiðslunnar, því að samkvæmt hinni nýju fimm ára áætlun Kússa gengur endurreisn og auking framleiðslunnar fyrir íbúðabyggingum. — Jarðhiti fundinn með mælitækjum Tæki þessi hafa verið notuð hérlendis í fyrsta sínn á þessu ári Mikill og almennur áhugi er nú ríkjandi um allt land fyrirf aukinni hagnýtingu hveraorkunnar. Mönnum er orðið það Ijóst, hvílíkir fjársjóðir það eru, sem landið býr yfir. Mikill skriður er nú að komast á hverarannsóknir hér á landi og var skýrt nokkuð írá jarðborunum í Tímanum í gær. Á þessu ári hafa í fyrsta sinn verið notuð hér á landi mæl- 'ngatæki til rannsókna á hvera- hitanum og til að leita að heitu yátní. Er hér um að ræða þýð- ngarmikla nýjung, sem eflaust \ eftir að hafa mikla þýðingu pyrir hagnýtingu hveraorkunn- ar. Hafa tl'raunir með þessi ¦nælitæki, þegar borið nokkurn írangur, þótt þær séu enn á ivrjunarstigi, hvað snertir iverarannsóknir. Það er rafmagnseftirlit ríkis- ns, sem haft hef :r á hendi þess- xr mælingar og standa þær í 'nu sam^andi við jarðborana- a m kyœmdir stof nunarinnar. Cefir Gunnar Böðvar: son verk- 'ræðingur aðallega annast mæl- ngarnar. í sambandi við jarðboranirn- ar eru framkvæmdar miklar -annsóknir á hverasvæðunum, vem aðallega eru jarðvegsrann- -óknir. Liggur mi<kið starf í lessum rannsóknum, enda eru lær þýð'ngarmiklar í sambandi /ið boranirnar. Mælingatæki þessi, sem notuð ^ru til jarðeðlisfræðilegra rann- -ókna, hafa ekki verið notuð hér á landi fyrr en í vor. Er- 'endis eru slík tæki mikið notuð, ^æði i Ameríku og víðar til jarð- vegsrannsókna. Með þeim er t. d. hægt að finna þykkt ýmissa 'arðlaga, svo sem malar og andlaga og einnig er hægt með beim að rannsaka hve djúpt er t. d. niður á fastan jarðveg, þar sem fyrirhugað er að reisa bygg- ingar. Eru tæki sem þessi því einnig þýðingarmikil, við undir- búning bygginga- og vega- framkvæmda. Þá er einnig hægt að leita með þeim að málmum í jörðinni, þó hætt sé við að slík leit beri ekki mikinn árangur hér á landi og er þó aldrei að vita hvað fyrir kann að koma í þeim efnum. Hingað til hafa ekki' fundizt teljandi verðmæti í jörðu hér á landi, nema hvera- hitinn. Til rannsókna á hverahita þarf að breyta nokkuð þessum mæli- tækjum og vinna verkfræð'ng- ar hjá rafma^nseftirlitinu nú að þeim endurbótum. Hyggjast þeir að smíða sjálfir tæki eftir útlendu tækjunum, en endur- bæta þau t'l þeirra nöta, sem þau eru ætluð hér á landi. Með þessum nýju mælingum á að vera hægt að finna hvar hiti er í jörð og sjá að nokkru, hvernig hann liggur und^r yfir- (Framha'd á 4. cíðu) Er Þjórsárbrúin að falla niður? Þegar blaðið var að fara í prentun barst sú frétt hingað til bæjarins, að brúin á Þjórsá myndi vera að falla niður. Vegna þess að ekki var unnt að ná símasambandi við byggðirn- ar austan fjalls, þar eð mjög var orðið framorðið, var ekki hægt að fá nánari vitneskju um þetta eða staðfestingu á frétt- inni. Haustslátrunin: Dilkaþungi meiri en í meðallagi Erfiðleikar á heim- sendingu sláturs vegna umhúðaleysis Aðal haustslátrun hjá Slát- urfélagi Suðurlands hófst í byrjun þessarar viku. Raun- verulega má þó segja að slátrunin hafi byrjað um miðjan mánuðinn, en þá gekk haustverðið á dilka- kjöti í gildi eins og áður hefir verið skýrt frá. Frá miðjum mánuðinum og fram að síðustu helgi, var sára- fáu fé slátrað. Staíaði það af því fyrst og fremst, að bændur voru mjög önnum kafnir og áttu óhægt með að koma fénu hingað. Hafa bændur á Suður- landsundirlendi yfirleitt verið störfum hlaðnir við að reyna að ná heyi saman, en vegna ó- þurrkanna eiga bændur aust- an fjalLs talsvert af óþurrkuðu heyi ennþá og sumir hafa ekki einu sinni náð allri töðunni í hús. Samkvæmt upplýsingum, sem blaðið hefir fengið frá Slátur- félagi Suðurlalnds, er meðal- þungi dilka með betra móti nú en að undanförnu. Sérstaklega á þetta við um fé úr uppsveit- um Árnessýslu. Ýmsir höfðu þó (Framhald á 4. siSu) töðvast útgerðin í vetur vegna beituskorts? f fyrra nam beitusíldaraflinn 55 þús. tn. af beitusíld, en veiðin nú er aðeins 20 þús. tn. Reknetaveiðin á Faxaflóa hefir gengið mjög stirt á þessu hausti, sakir erfiðs tíð- arfars, svo að sjómenn og út- gerðarmenn eru farnir að óttast, að til alvarlegs beitu- skorts gæti komið á vertíð- inni, ef ekki rætist úr, með veiðina, alveg næstu daga. Yfirleitt má segja að síld- veiðarnar í Faxaflóa hafi geng- ið mjög illa í haust. Tíðarfarið hefir verið ákaflega erfitt og sjaldan gefið á sjó, og þar við bætist svo, að þegar hefir gefið, hefir afli«n verið lítill. Að und- anförnu hafa verið stöðugar ó- gæftir, en nokkra daga fyrir miðjan mánuðinn fengu nokkr- ir bátar frá Akranesi -ágætan afla, en síðan má heita að síld hafi ekki sézt. Nú mun síldaraflinn vera orð- inn um 20 þús. tunnur, en á sama tíma í fyrra var hann um 55 þús. tunnur. Vantar því mik- ið á að næg beitusíld sé komin á land, þar sem línubátaflotinn verður sennilega nokkru meiri i vetur en að undanförnu, þó að flestir nýju bátarnir stundi hins vegar togveiðar, ef allt er með felldu. Að undanförnu hafa 32 bát- ar stundað reknetaveiðar í Faxaflóa og munu útgerðar- menn ekki sjá sér annað fært en hætta útgerð bátanna á reknetin, ef ekki bregður fljót- lega til hins betra um afla og tíðarfar. Bátarnir hafa verið reknir me'ð, tapi í haust, þar sem ekki hefir veiðst fyrir kaup- tryggingu skipverja. Verzlunarjöfnuðurinn óhagstæður um 147,8 milj. kr. fyrstu 8 mánuði ársins Samkvæmt útreikningi Hag- stofunnar nam andvirði út- fluttra íslenzkra afurða í ágúst- mánuði kr. 45.617.760, en and- virði innfluttra vara nam kr. 26.228.232. Verzlunarjöfnuður- inn var því hagstæður um kr. 19.389.528 í ágústmánuði. Frá áramótum höfðu íslenzkar vörur verið fluttar út fyrir kr. 155.989.660 til ágústloka, en inn- fluttar vörur námu krónum 303.754.130. Verzlunarjöfnuður- inn fram til águstloka er því óhagstæður um kr. 147.764.470. Blaðakosturinn „Jafnvægi atvinnuveganna" er ein af grundvallarsetningun- um, sem lýsa stefnu Framsókn- arflokksins. — Þetta sást bezt 1939, þegar Framsóknarflokk- urinn einn allra flokka gekk undir nauð sjávarútvegsins ó- skiptur. Vegna þess að bændur hafa meiri tiihneigingu til að hugsa eins og þjóð, en ekki eins og stétt, hefir Framsóknar- flokkurinn lengst af orðið að heyja harða baráttu fyrir land- búnaðinn. Og hætt er við, eins og hin pólitíska valdskipting er nú, að þessa muni þurfa við enn um sinn. Þess vegna veltur mikið á því, fyrir alla þá, sem aðhyllast lífsskoðun Framsókn- arflokksins, að búa svo um, að flokkurinn hafi blaðakost sem forsvarsmenn hans telja nauð- synlegan á hverjum tíma, og ekki mikið minni en aðrir flokkar. „Mér hefir oft orðið hugsað til þess, ef varnirnar hefðu bilað, þegar síðasta áreið- in var gjörð á afurðasöluskipu- lagið", sagði borgfirzkur bóndi fyrir tveim árum, þar sem rætt var um blaðakost Framsóknar- flokksins. ^¦^¦^^"^¦^¦^^^^^^¦^^^¦^^^¦^^¦^^^^

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.