Tíminn - 04.10.1947, Blaðsíða 1

Tíminn - 04.10.1947, Blaðsíða 1
&6UAaiHN ÞÓRARINS80K ) ÚTGEPANDt: FRAMSÓKNARFLOKKDRINN í Slmar SSiS og «7? PSENTSMDEWAN SDDA hX riITBT. Sfcnar 2*3 og 4S7S AFGREED6LA, QíNHEIMTA \ OQ AUOLÝBINOASKRIFSTOFA: \ H3DUHÚSI, Iindarfðui í A \ 31. árg. Reykjavík, laugardaginn 4. okt. 1947 181. blað ERLENT YFiRLIT: Ny átök stórveldanna um Iran Fellir iranska þingið olíusamninginn við Rússa í útvarpsfregnum hefir þess verið getið að undanförnu, að miklar deilur væru í iranska þinginu um olíusamning þty.nn, sem stjórnin gerði við Rússa fyrir einu og hálfu ári síðan. Eftir þess- um fregnum að dæma, virðast allar horfur á, að samningurinn verði felldur í þinginu. Mál þetta á orðið langan að- draganda. Á stríðsárunum var Iran hernumið af stórveldun- um. Rússar önnuðust hergæzl- una í norðurhelmingi landsins, en Bandamenn í suðurhelm- ingnum. Á Teheranfundinum lofuðu öll þessi stórveldi, að þau skildu farin með her sinn frá Iran innan sex mánaða frá stríðslokum. Samkvæmt því lof- orði, hefðu þau átt að vera far- ín með her sinn þaðan í byrjun marz 1946. Bandaríkjamenn og Bretar stóðu við þetta loforð, en Russar ekki. Jafnframt því, sem Rússar vanefndu loforðið, höfðu þeir stutt til valda í nyrzta fylki Irans, Azerbeidjan, kommúnistískan leppflokk, er hafði myndað þar sérstaka stjórn og lýst yfir sjálfstjórn fylkisins. Þegar íranska stjórn- ih ætlaði að bæla þessa upp- reisnarhreyfingu niður, bann- aði rússneski herinn íranska hernum yfirferð um landið. Iranska stjórnin skaut þá mál- ínu til öryggisráðsins og varð þar mikið þóf um málið, eins og vænta mátti. En meðan á því stóð, sömdu Rússar skyndilega við irönsku stjórnina. Sam- kvæmt þeim samningum skyldu Rússar flytja her sinn burtu, Azerbeidjanfylkið skyldi fá heimastjórn, og stofnað skyldi rússneskt-iranskt olíufélag, sem annaðist allar olíuvinnslu í Norður-Iran og skyldi 51% af hlutafénu vera rússneskt. Jafn- framt lofaði iranska stjórnin að leggja frumvarpið um russnesk- iranska olíufélagið fyrir þingið innan sj^- mánaða. Síðan þessi samningur var gerður, hefir orðið mikil breyt- ing á ástandinu í Iran. Stjórnin efndi til þingkosninga í fyrra og hugðist leppstjórnin í Azer- beidjan að hindra þær þar í fylkinu, því að hún mun hafa óttast að í ljós kæmi, ag fyigi hennar reyndist ekki mikið. Stjórnin sendi þá herlið til Az- erbeidjan, rak leppstjórnina frá, og flúðu aðalmenn hennar ým- ist til Rússlands eða voru fang- filsaðir. Kosningar fóru síðan fram og fengu stjórnarflokk- arnir mikinn meirihluta. Eftir kosningarnar tók mjög að bera á því, að áhrif Banda- ríkjamanna fóru vaxandi í landinu. Stjórnin leitaði eftir sérfræðilegri aðstoð þeirra á ýmsum greinum og þeim var m. a. falið að hjálpa til vjð end- urskipulagningu iranska hersins og lögreglunnar. Jafnframt hafa Bandaríkin veitt Iran stórlán til hergagnakaupa. Meðan þessu fór fram, dró iranska stjórnin að leggja olíusamninginn við Rússa fyrir þingið, enda þótt hann ætti að leggjast fyrir það ekki síðar en í október síðastl. Fyrst fyrir nokkrum vikum, var samningurinn lagður fyrir þing- ið, en horfur virðast nú á, að það felli hann. í rússneskum blöðum er deilt mjög hart á irönsku stjórnina um þessar mundir og hún ásök- uð fyrir samningsrof. Jafnframt berast þær fre^nir út, að rúss- neskur her streymi til landa- mæranna. Sencjiherrar Banda- ríkjanna í Teheran hefir í ann- an stað lýst fullu fylgi Banda- ríkjajjna við þá stefnu, að ir- anska þjóðin hagnýti ein og óháð auðlindir landsins, og sagt Bandaríkjamenn fúsa til að styrk)a hana í þeirri viðleitni. Brezki sendiherrann hefir hins vegar lýst yfir því, að Bretar teldu eðlilegt, að Iran héldi gerða samninga. Telja ýmsir þetta stafa af því, að Bretar telji hagsmunum sínum hætt í Suður-Iran, en þeir hafa þar miklar olíulindir, ef Rússum verður alveg bægt frá Norður- Iran. Aðrir telja, að Bretay geri þetta til að reyna að tryggja friðinn. En víst er það, að hér er eitt erfiðasta deilumál stór- veldanna á ferðinni, því að Rússar munu telja sig eiga örð- ugra með tilslökun hér en t. d. í Grikklandi, þar sem hér er raunverulega deilt um yfirráð í landi, sem liggur að Sovét- ríkjunum. Auk þess er hér deilt um olíuna, sem er eftirsóttust allra hráefna. Fyrsta skemmtisam- koma Framsóknarm. í haust Framsóknarvist halda Fram- sóknarfélögin í Reykjavík í Samkomusal Mjólkurstöðvar- innar föstudaginn 10. okt n. k. kl. 8.30 stundvíslega. Ræður verða fluttar og Sigurður Ólafs- son syngur einsöng með undir- leik Gunnars Sigurgeirssonar píanóleikara. Þegar tillit er tekið til þess, hve mikið fólk hefir spurt eftir þessari samkomu er fullljóst að hún verður fjölsótt «igi síður en þær samkomur sem félögin hafa gengist fyrir undanfarin ár. Er því Framsóknarfólki bent á að panta aðgöngumiða sem fyrst, pöntunum verður veitt móttaka í síma 2323 eins og að undanförnu. Pantaðir miðar óskast sóttir fyrir kll. 4 e. h. á föstudag. Þá er fólki góðfúslega bent á að mæta réttstundis að spilaborðunum. Brot á því þýðir: styttri skemmtun. A /eið frá Danmörku til Brazitíu Mynd þessi er af skólaskipinu „Danmark," sem nýlega lagði af staff til Brazilíu meS 116 nemendur. Ríkisstjórnin reynir að koma bátaflotanum á veiðar Ábyrgðin verðnr aft vissu leyti látin ná til bátaf isksins Um þessar mundir eru útvegsmenn og ríkisstjórn, að reyna að finna grundvöll fyrir því, að unnt verði að gera út í haust. Ekki mun endanlega hafa verið gengið frá þeim málum, en til- Iögur hafa verið lagðar fram varðandi þessi mál, af hálfu ríkis- stjórnarinnar og niunu þær nú til athugunar hjá útvegsmönnum. Það vakti nokkra athygli, þegar De Valera, forsætisráð- herra íra, kom til London fyrir skömmu, en hann hafði þá ekki komið þangað í 9 ár. De Valera lét Eire vera hlutlaust á stríðs- árunum og hafa Rússar því ekki viljað láta taka Eire í samein- uðu þjóðirnar. Hins vegar virð- ist sambúðin nú vera að batna milli Eire og Bretlands. Blaðið átti í gær tal við Helga Benediktsson útgerðarmann í Vestmannaeyjum um útgerðar- horfur þar í haust. Hann kvað algera stöðvun vera þar, eins og málum væri nú háttað. Fyrir nokkru síðan gekk í gildi nýr kauptaxti hjá verka- kvennafélaginu í Eyjum, er hafði það mikla kauphækkun í för með sér, að hraðfrystihúsin sáu sér ekki fært að halda á- fram að taka á móti fiski. Eins og kunnugt er, var skip- uð sérstök nefnd til að hafa á hendi eftirlit og framkvæmd fiskiábyrgðarlaganna, er sett voru í árslok 1946. Þessi nefnd hefir í orðsendingu til útvegs- manna skýrt frá því, að rikis- sjóður sé fús að veita aðstoð til að veita aðstoð til útgerðarinn- ar í haust með fjárframlögum. í orðsendingu nefndarinnar til útvegsmanna segir, að ríkis- stjórnin bjóðist til að bæta upp bátafisk þannig, að helmingur af brúttósölu úti í Englandi nægi til að greiða ábyrgðarverð þeirra, sem veiða fiskinn. Út- gerðarmenn -flutningaskipanna eiga að fá helminginn af sölu- verði aflans, hvort sem það þýðir tap eða gróða fyrir þá. Hinn helmingurinn af sölu- verðinu fer til að greiða kaup þeirra, sem veiða fiskinn, og nægi það ekki tekur ríkissjóður að sér að greiða mismuninn. Ekki er enn vitað með vissu hversu margir af útgerðar- mönnum telja sig geta gengið inn á að reka skip sín á þess- um grundvelli, en málið er til athugunar og kemur væntan- lega í ljós innan skamms hvort útgerðarmenn telja sér fært að gera út skipin í haust við þær aðstæður, er áð framan greinir. Samkvæmt öðrum heimildum, sem blaðið hefir aflað sér, hef- ir útvegsmönnum annars staðar á landinu verið gefinn kostur á svipuðum kjörum. Einkum mun vera áhugi fyrir því á Aust- fjörðum og í Eyjafirði að not- færa sér þessi kjör. ALÞINGI: Framsóknarfélag Vestur-Barðastrand- arsýslu stofnað Nýtt Framsóknarfélag var stofnað í Barðastrandarsýslu 7. september. Heitir félagið Fram- sóknarfélag Vestur-Barða- strandarsýslu og var stofnfund- urinn haldinn að Sveinseyri í Tálknafirði. Stjórn félagsins skipa, Halldór Júlíusson að Saurbæ formaður, Árni G. Þor- steinsson kaupfélagsstjóri ritari og Guðmundur Jónsson, Sveins- eyri, gjaldkeri. Samkoma Vest- ur-íslendinga Félag Vestur-íslendinga efndi til samkomu í Oddfellowhúsinu s.l. miðvikudagskvöld. öllum Vestur-íslendingum, og nokkr- um öðrum, sem dvalið hafa er- lendis, og staddir eru hér heima og til náðist, var boðið. Voru þeir óvenju margir, þar á meðal: ^sr}. Valdlmar Eylands, forseti Þjóðrækní.sfélajgsins vestra og frá hans, Gunnar Matthíasson Jochumssonar og frú, óperu- söngkonan Nanna Egilsdóttir og maður hennar og þrjár hjúkr- unarkonur, sem ætla að starfa hér heima um sinn. Sr. Valdimar bar félaginu kærar kveðjur frá Þjóðræknis- félaginu vestra. Gunnar flutti snjallt erindi um möguleika hinnar voldugu þjóðar Banda- ríkjanna til þess að skapa betri heim. Forsetakosningunum lauk í gær Forsetakosningar þær, semj var frestað á Alþingl í fyrradag I samkvæmt óisk forsætLsráð- | herra, héldu áfram í gær. Ekkert: samkomulag hafði náðst milli i stjórnarflokkanna og höfðu j Framsóknarmenn menn í kjörij við allar kosningarnar. Hins! vegar höfðu hinir stjórnar-' flok.';,irnir ekki menn í kjöri,! þegar kosnir voru forseti efri. deildar og fyrsti varaforseti neðri deildar,. Kosningarnar fóru annars á þessa leið: . I í efri deild var Bernharð Stef- ánsson kosinn forseti efri deild- ar, Þorsteinn Þejrsteinsson fyrsti varaforseti og Guðmund- ur I. Guðmundsson annar vara- forseti. Skrifarar voru kosnir Björn Kristjánsson og Eiríkur' Einarsson. í neðri deild var Steingrímur Steinþórsson kosinn fyrsti varaforseti og Sigurður Bjarna- son annara varaforseti. Ritarar voru kosnir Páll Þorsteinsson og Ingólfur Jónsson. í dag munu fara fram kosn- ingar á nefndum, bæði í sam- einuðu þingi og deildum. Skiptast Norður löndin á ferða- mönnum? Rætt við forstöðu- niann Ferðaskrif- stof unnar um starf- semi hennar Þorleifur Þórðarson for- stjóri Ferðask^rifstofu rfkis- ins er nýlega kominn heim frá Svíþjóð, þar sem hann sat fund ferðaskrifstofu- stjóra Norðurlanda. Hefir tíðindamaður Tímans hitt Þorleif að máli og s^purt hann frétta af fundinum og starf- semi ferðaskrifstofunnar al- mennt. Norðurlöndin skiptast á ferðamönnum. Mi/all áhugi er nú vaknaður á norðurlöndum fyrir ferðalög- um til íslands, en eins og sakir standa eru slík ferðalög tals- verðum örðugleikum bundin. Miklar líkur eru til, að á næst- unni verði efnt til ferðamanna- skipta milli Norðurlandanna. Eru þessar ferðir hugsaðar þannig, að hópar ferðamanna frá hinum Norðurlöndunum komi hingað til lands, en íslend- ingar fari aftur á móti til hinna Norðurlanadanna. Eru þetta skiptiferðalög á svokölluðum. clearings-grundvelli, en slík viðskipti koma sér vel í gjald- eyrisvandræðunum og skapa mönnum tækifæri til að ferðast, sem annars ættu þess ekki kost. Ræddi Þorleifur möguleika á slíkum skiptiferðum við fulltrúa hinna Norðurlandanna, en þeir höfðu mikinn áhuga fyrir því að slíkar ferðir kæmust á. Standa vonir til að slíkar ferðir geti að einhverju leyti hafizt þegar á næsta vori. Verður lögð áherzla á að gefa einkum þeim kost á þessum ferðum, sem ekki hafa áður farið utan. Ferðaskrifstofan hefir í hyggju að efna til bændafara. Undanfarið hefir það verið til athugunar hjá ferðaskrifstof- unni að efna til orlofsferða bænda næsta sumar. Hyggst Þorleifur að leita þar samstarfs við Búnaðarfélag íslands, en (Framhald á 4. siðu) Nokkuo ber á óánægju vegna skómmtunarinnar Óánægjan beinist aðallega gegn fyrirkomulaginu Talsvert ber á óánægju yfir hiniim nýju skömmtunarráðstöf- unum og virðist það stafa meira af ýmsum ágöllum á fram- kvæmdinni heldur en hinu, að menn telji skömmtunina óeðlilega og ónauðsynlega. Auðvelt virðist að bæta úr ýmsu af því, sem oánægjunni veldur. Óánægja kvenfólksins. Kvenfólkið virðist ekki sízt óánægt yfir ýmsu í sambandi við skömmtunina. Því finnst t. d. mjög óþægilegt að þurfa að kaupa báða kjólana, sem því er ætlað að fá, hjá sömu verzlun- inni og helzt sama daginn. En ekki virðist komizt hjá því, eins og fyrirkomulagið er nú. Þá finnst konunum það mikill ágalli, að þeim virðist meinað að kaupa efni í kjólana og sauma þá sjálfar, eins og fyrir- komulagið er nú. Loks telja kon- urnar það nauðsynlegt, að barnshafándi konur fái auka- skammt fyrir barnsfatnaði og einnig fái hjón, sem eru að stofna heimili, aukaskammt fyrir búsáhöldum. Úr öllum þessum ágöllum virðist auðvelt og sjálfsagt að bæta. íslenzki iðnaðurinn. Þá óttast margir, að skömmt- (tYamhald á 4.. si»u)

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.