Tíminn - 10.12.1948, Blaðsíða 6

Tíminn - 10.12.1948, Blaðsíða 6
TT^ISRWB TÍMINN, föstudaginn 10. des. 1948. 273. blað (jatnla Síé Skuggi f ortíðar- innar (Undercurrent) Spennandi og " átirifamakil Metro Goldwyn Mayer kvik- mynd. AðalhlutverR: Katharine Heprun Robert Taylor Bobert Mitchurn Sýnd kl. 5, 7 og 9 ' Bönhuð börnum innan 16 ára tÍijja Síé Tri/ioli-bíé rfKBÆNIrVGINfV (The body snatcher) Áfar spennandi amerísk mynd eítir sögu Bobert Louis Steven- son. " Aðalhlutverk: Boris Karloff Bela Lugosi Henry Daniell Bönnuð börnum innan 16 ára Sýnd kl. 5, 7 og 9 SIlsss Fræiadi (Uncle Silas) Tilkcmumikil og dularful' ensl*' stórmynd ev. gerist it erftku herraselri uiri rhið'oik. siðustu aldar. Aöalhlutverk: Jean Sisnmons Derrick de Marcy Katina Faxinou Bömiuð böinum innan 16 ára ¦Sýnd kl. 5, 7 og 9 '&œjarfáé Hafnarflrði Tjarnarbíé IÆ1BARLOK. (Edn of the River) Áhrifamikil mynd úr frumskóg um Brazllíu. Sabu Bibi Ferreira (frægasta leikkona í Brazilíu) Sýnd kl. 5, 7 og 9 erkir Islendingar Merkir islendingar. Ævi sögur og minningargrein- ar. II. Þorkell Jóhannes- son bjó til prentunar. Stærð: 519 bls. 22X15 sm. Verð: Kr. 70.00 og 95.00 innb. Bókfellsútgáfan. Hér eru á ferðinni ritgerðir um 15 menn og er okkur skylt að vita grein á þeim Ö31um. Fremstur er Hallgrím- ur Pétursson og ér þetta ævi- saga sú, er séra Vigfús Jóns- son skrifaði um hann, bróðir Finns biskups. Þá er í öðru lagi ævisaga Skúla landfó- geta, sú er hann skrifaði sjálfur og er það góður feng ur fyrir þá, sem ekki hafa iit Jóns Aðils um Skúla. Síð- an er ævisaga Magnúsar Stephensen, er hann skrifaði sjálfur og er þó aðeins æsku saga hans og endar þegar hann 25 ára gamall hafn- aði embættum og glæsi- legum framavonum í Dan- mörku og snéri heim til fs- lands, af því að heitkona hans vildi ekki fylgja hon- um til framandi lands. Ekki ber á neinu stolti hjá Magn- úsi, þegar hann minnist Oliver Twist Framúrskarandi stórmynd frá Eagel-I.ion eftir mcistaraverki Dickens. Sýnd kl. 9 Bönnúð börnum innan 16 ára áigssa* aSS lokuni ©g sasofonkonung- urinn. Sýnd kl. 7 Sími 9184 þessa. „En Magnús afþakkaði loks;ns öldungis svo náðar- fullt tilboð greifa Reventlovs, viö hvað þessi að vonum þykktist, því hann tjáði sig heitmeyju bundinn á íslandi, sem kállaði sig heim þangað en — sem ókunnug Danmerk ur ágæta fólki og landi — nauðug viidi þangað til -hans flytjast — og fann greifirm þá ák'vörðun beggja þeirra miður hyggna, eins og Magn- ús sjálfur, sem alla ævi sína iðraöist þess að sleppa góðs brauðs- og framavon í Dan- mörku, fullviss þess, að heit- mey hans hefði þangað fylgt honum þá á hefði hert. Hann varð og fyrir þaö fljótrreði seinna meir þungt straffað- ur með þeim margvíslegu þungu reynslum, sem á ís- landi 'biðu hans, en sem hann í Danmörku hklegast aldrei reynt hefði". Vera má, að stiptantmanns sonurinn hafi ekki fundið sig bundinn neinum sérstökum skyldum við almenning á ís- landi eða þjóðina. Hitt má líka vera, að hann telji sig hafa haft fullt eins góð tæki færi til að verða þjóð cinni að liði úti í Kaupmannahöfn, ef hann héldi þar áfram störfum. Jóns Eiríkssonar. Við þétta uppgjör virðast þó öll slík viðhorf vera auka- aíriðfi Ekki get ég neitað mér um að minnast á.hma skemmti- legu frásögn Magnúsar af því, að , Jón Eiríksson hafi viljað fá Síefán antmann Thorarensen fyrir .tengda- son. Sagan um hattbandið. sem Margrét baldíraði og perlustakk, „eöur lét svo til búa" og faðirinn sendi amt- manni frá henni, hugleiðing- arnar um konuval Stefáns frásögnin af bónorði Ólafs og síðan „meinhægu bryðjunni", sem hann giftist, talar allt sínu máli. En hér er ekki rúm til að ræða nánar um þaö. Enn er í bókinni ævisaga 'Mjög' • skelnmtileg i amerísk gam- anmynd, gerð eftir samnefndr'i sögu Thorne Smith. Saga hefir komið út á isl. og enníremur verið lesin upp í útvarpið, sem útvarpsaga. —¦ Banskur texti. Aðalhlutverk: Garrj- Grant Ccnstanee Benhett Boland Young Sýnd kl. 5, 7 og 9 UajjnapfijaFÍarbíc Georg á háium ís. Sprenghlrsgilcg gamanmynd með iiinum góðkunna skopleik- ara. George Forby Sýnd kl. 7 og 9 Sími 9249 sr. Jóns Þorlákssonar á Bægis á, sú er Jón Sigurðsson rit- aði.framan við ljóðmæli hans, æviágrip Sigurðar Pétursson ar eftir sr. Árna Helgason, ævkaga sr. Þorvalds Böðv- arssonar eins og hún er í Fjölni, fyrri hlutinn eftir Þor vald sjálfan en hinn síðari eftir sr. Tómas Sæmundsson, æviíaga Sveinbjarnar Egils- sonar eftir Jón Árnason og ævisaga Bjarna amtmanns Thorste'nssonar, er hann samdi sjálfur á dönsku en Steingrímur sonur hans þýddi. Síðan er svo æviminningar teknar úr Andvara og eru þær um þessa menn: Pál Briem, Árria Thorsteinsson, Pál Melsteð, Einar Ásmunds- son og Björn Jónsson. Bók þessi er fróðleg og skemmtileg af lestrar. f yrir alla þá, er unna þeim fróð- leik, er varðar íslenzka sögu. H. Kr. S|óanann:«skólinu (Framliáld af 5. síðu). áttu íslenzkra manna við náttúruöflin. Hér eru sagðar cögur ýmsra stórfenglegra at burða, þar sem mjótt er milli fjörs og feigðar og órlög ráð- ast ýmislega eins og jafnan hefir verið í hinni tvísýnu iífsbaráttu íslenzkra sæ- garpa. Ekki verður Gils Guðmunds syni álasaö fyrir það, að hann geri sinn hlut mikinn til leið inda í þessari bók, því að frá sjálfum sér tekur hann aðeins lítinn þátt um síld- veiðar. HefJr hann þó margt skráð um þau efni- Þó að efni þessa rit-s muni allt vera áður prentað, er sumt af því aðeins í göml- um blöðum, sem fáir ná til. H. Kr. fiuflfjÁÍÍí T/fnaHm fóru yfir til Noregs, hlaðnir skinnum og riúpnapokum. Því fleiri í hóp, þeim mun betra — enginn vissi, hvað að hönd- um kunni að bera á löngum fjallvegi. Veðrið var gott, og eftir tveggja sólarhringa ferð yfir öræfin komu þeir Hlíðarmenn að Króki. Þetta norska kaup- tún var rétt ofan við skógarmörkin, milli hárra jökultinda. íbúarnir voru allt í senn — verzlunarmenn, bændur og veioimenn. Á vetrum var gott sleðafæri til kirkjustaöarins í Hettufjalladal, og á sumrin höfðu þeir einnig sæmilegar samgöngur við umheiminn. Þá var sleðafærinu að vísu ekki til aö dreifa, en það kallast fært með klyfjahesta eftir götu- troðningum meðfram skalgrænni jökulelfu, sem féll niður Þjótandadalinn. Eftir þessum leiöum gátu Króksbúar viðað að sér nauð- synjum og fullnægt vöruþörf frumbýlinganna sænsku. Hér gátu landnemar frá eyðihéruðum Lapplands fengið mjöl, salt, kaffi, sykur, búsmuni, garn í net, púður og högl í skiptum fyrir- varning sinn. Sjaldan eöa aldrei höfðu menn peninga á reiðum höndum, en mörgum sænskum pokum, fullum af rjúpum. og skinnum, hafði verið snarað inn í skemmur kaupmannanna, hér og þar í dölunum upp frá hinum norðlægu fjöröum Noregs. Krókur var ein af ]?ess- um viðskiptastöðvum, þar sem .kaupmennirnir höfðu útibú sín, þótt í fljótu bragði mætti virðast, að íbúarnir þar rækju sjálfir verzlunina. Þeir voru þó aðeins umboðsmenn ann- arra, sem ákváðu verðið, og vöktu vandlega yfir kaffi- og mjölúttektinni. Eitt létu þó kaupmennirnir niðri í fjörð- unum Króksbúa um: Þeir máttu að vild reikna hagnað sinn af vöruskiptunum milliliðagróða eða greiðslu fyrir flutning. Aftur á móti máttu þeir ekki kúga nauðstaddan frumbýling til þess að selja skinn fyrir lægra verð en á- kveðiö hafði verið. Það átti að koma þannig fram við Sví- ana, að þeir vildu koma aftur og eiga meiri viðskipti við Norðmenn. Það var fremur látið liggja í þagnargildi, þótt Jákvæðisverð kaupmannanna væri í lægra lagi. Þeir borg- |Uðu þó að minnsta kosta betur en sænskir stéttarbræður þeirra á markaðinum í Ásahléi og Heill. I Norðmennirnir höfðu reist sérstakt hús ferðamönnum ; til afnota. Það var lág timburbygging, er skipt var í tvennt. í öðrum endanum var hesthús með básum — í hinum voru [veggföst tveggja mann rúm, eldavél,. borð og traustar eik- arhnyðjur til þess að sitja á, og þar var meira að segja lítill gluggi á stafni. Úr þessari vistarveru ferðamanna voru (dyr beint irín í hesthúsið, og þær fengu oftast að vera opn- ar, svo að skepnurnar nytu góðs af blessuðum ylnum frá eldavélinni. Það var kalt þennan dag, þótt komið væri fram í marz- mánuð, og tveir menn frá Laufskálum og Miklanesi við Kolturvatn höfðu skákað sér niður hið næsta eldavélinni. Þeir höfðu lokið viðskiptum sínum og höfðu á milli sín blikkbrúsa, sem þeir dreyptu á við og við. Allt í einu heyrðust köll úti fyrir, og annar mannanna gægðist út um gluggann. — Hver er þar? — O, það er bara Inga að kalla á Eyvind. — Já, hann hefir eignazt konu, sem veit, hvar koppurinn á að standa, sagði maðurinn frá Miklanesi hlæjandi. Mér dettur nú hálft í hvoru í hug, Manni, hvort ekki muni vera eitthvað á milli hennar og Hans Péturssonar. — Þvættingur! — Fullyrtu það nú ekki! Ég man, hvernig Inga elti Hans hér áður fyrr. Hún var meira að segja margar vikur í Marz- hlíð, fyrsta sumarið sem Hans var þar — það var þegar Lars var að byggja. Og þegar faðir hennar fannst dauður á fjallinu, nokkrum árum seinna, elti hún Hans alla leið Malgóvík til þess að reyna að fá hann til þess að taka sig að Marzhlíð. — Hver hefir sagt það? — Þetta heyrði ég í Malgóvík, og spyrjir þú Ingu, ber hún ekki á móti því. Það er atorka í henni. Hún iagðist ekki grenjandi inn í bæli, þó að hún fengi ekki þann, sem hún vildi. En það þætti mér ekki skrítið, þótt Hans væri farinn að sjá eftir þvermóðsku sinni. Það myndi hvorki skorta börn né eitthvað handa þeim að nasla, ef hann hefði teki'ð Ingu í búið í Marzhlíð.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.