Tíminn - 05.04.1957, Blaðsíða 3

Tíminn - 05.04.1957, Blaðsíða 3
T f MIN N, föstudaginn 5. apríl 1957. Orðið er frjálst: Jón Kristgeirsson aDrosKi Sk Lestrarnám byrjenda í Banáaríkjnn- nm, nndirbómngnr þess eg fleira Slðarí kafli Lítið eitt hefir verið drepið á það áður hér í blaðinu. Verður nú freistað þess, að gera því nokkru fyllri skil. Skólinn byrjar í fyrri hluta septernbermánaðar. Nánar tiltekið næstu virka daga eftir há- tíðisdag verkamanna, sem er fyrsti mánudagur þess mánaðar. Börnum er skipað í bekkjardeildir t. d. eft- ir fæðingardögum án tillits til námsgetu eða kunnáttu, enda hafa börnin ekkert verið athuguð áður. um meðal þeirra um efni, sem vekja hjá þeim tilhlökkun og þörf lesturs, að æfa sjón- og heyrnar- skyn o. fl. Það er áríðandi, að börnin verði ekki fyrir óþægind- um í fyrstu byrjun né endranær í sambandi við lesnámið. Allt þar að lútandi þarf að hafa í för með þeim eru hugstæð og eru úr þeirra sér ljúfar endurminningar og þæg- barnalega heimi, svo sem um leik- indatilfinningu. Flaustur eða fum í'öng, dýr, blóm, kvikmyndir, heim má ekki eiga sér stað. Talið er að ilið, eða hún segir þeim sógu sem tími sá, sem fer í undirbúning, gefur ástæðu til umræðna. Þannig vinnist margfaldur síðar á skóla- kynnist hún málvenjum barnanna árinu. og fær um leið tækiiæri til að leið-, Orðaaðferð er notuð í byrjun. rétta þau og kenna þeim hið rétta. Fyrsta kennslutæki er þá oft Sum tala enn tæpitungu, slengja saman orðum, stytta og ljúka ekki við setningar. Þess háttar umræðu barni í bekknum er falið eitthvert skyldustarf eftir því sem hægt er að tína til í skólastofunni. Einn er dyravörður, opnar hurðir, læsir og lætur lykil á sinn stað, annar gæt- ir blóma, þriðji fugla í búri, fjórði gefur fiskum, nokkrir eru áhalda- og efnisverðir. Þeir hirða og út- býta leir, pappa, litum, bréfi, kubbum, spýtum, myndum, skær- um, hnífum, penslum, lími og bókaverðir sjá um bekkjarbóka- safnið. Eftir nokkurn tíma er skipt um hlutverk. Starfsdagur er langur. Gnægð verkefna þarf að vera fyrir hendi. Börnin eru víðast í skólanum frá kl. 8,45 að morgni til kl. 3—3,15 e. h., eða í 6—6V2 klukkustund. Að yí«u er matarhlé í þessum tíma en skólinn verður víðast hvar að sjá börnum farborða einnig þá. Nær undantekningarlaust er siður í Bandaríkjunum, að framreiða tímar eru oft daglega upp eftir öllum skólastiga, en umræSUefni breytist með þroska barnanna. Dægurmál blaoa og sjónvarps eru Reynt að hafa jafnmarga drengi í gjarnan á dagskrá, þegar til kem- og telpur í deild, ef kynin eru þá' ur- Það er talið eftirsóknarvert, að ekkiaðgreind, enþaðer sjaldgæft. jbörnin tali alveg sjálfstætt um Systkin eru ekki höfð í sömu deild. efnið, án þess að' hafa lesið um Börnin eru um 6 ára og fara 30— ' Það eða lært. A þennan hátt æf- spjcld eða blöS með mynd og orði eina heita máltíð fyrir börnin i í sambandi við hana, margvísleg, skólanum daglega, og víða fá áhöld úr pappa með hreyfanleg- yngstu börnin einnig eins konar um skífum, svo að fram komi litlaskatt um tíuleytið, mjólk, á- myndir og orð. Kennari notar líka vexti, brauð. Framreiðsla matar töfluna og margt fleira. Hann iðk- gengur mjög umbrotalítið og ar mjög, að rita á töflu fyrirmæligreiðlega. Nokkrar deildir eiga til barnanna. Þau fá í hendur sund sameiginlega ákveðnar mínútur í urlausa bókstafi á pappaspjöldum matsal. Börnin koma í röð með eða kubbum. Er þeim ætlað að ; kennara. Hvert tekur sinn bakka, raða þeim svo að fram komi orð- gengur að matborði og fær þar út- ið, sem þau eru að fást við. í hlutað sínum skammti. Því næst 32 í deild. Bekkjarkennari veitir ast börn á að klæða hugsanir sín- fyrstu fa þau ageins stafina í það fer röðin að sínu borði, tekur sér börnunum móttöku. Það er und-1ar réttum orðum í mæltu máli, og org síðar verða þau að velja úr, sæti og byrjar snæðing' Við mat- antekningarlaust kona. Er það svo | koma fyrir sig orði í heyranda fieiri stöfum. Þá geta þau líka' borð mega börnin velja á milli föst venja, að þegar rætt er al- j hljóði. jbúið til ný orð með því að takaJ2ja—3ja tegunda. Fái þau ekki mennt um kennara 3ja—4ra fyrstu j f fyrsta Dekk hefjast umræður burt fyrsta eða síðasta staf, eða j nægju sína í fyrstu, geta þau feng aldursflokka, er kennarinn ætíð | oft a ag kennarinn beinir orðum skipta um þá, eða setjá nýjan fyrir ' ið viðbæti. En það má ekki slóra. kvenkenndur. Kennslukonan þekk-! sínum ag þvi barnii sem minnst, framan eða aftan orðið. i Næsti flokkur kemur bráðum. ir börnin ekkert. Hún veit, að hún |tranar sér fram. Hann spyr t. d.: | Loks er komið að bókinni. Þyk- Kennari borðar oft með börnum verður að lifa og deyja með þeim | Er köttur heima hjá þér? Það vill ir það tilkomumikil athöfn, þegar um leið og hann lítur eftir þeim, eitt skólaár, og að það er á henn- j svo til að þar er köttur, og marg- hún er tekin fram í fyrsta sinn. eða hann matast á eftir í matsal ar ábyrgð, að geta skilað þeim , ar SOgur má segja um hann. Bráð- Sömu kennsluaðferð er þá beitt kennara, þegar börnin hafa lokið sæmilega framgengnum upp í! lega þurfa fleiri ag seg;ja fra da_ '¦ j fyrstu þar til barnið getur lesið i og eru komin út á leiksvæði. en þá næsta bekk til nýs kennara. samlegri kisu heima hjá þeim.! um 50 orð. Þá er gripið til fleíri! er annar kennari þar til eftirlits. Fyrsta sporið er að kynnast börn ! Önnur segja, að kettir séu vondir aðferða jafnframt. Eru það hljóð- Nokkuð er að komast í tízku, að unum og jafnframt að venja þau °S veiði fugla og klóri saklaus aðferðir. Útlendingum- finnst það húsgögn í borðsal eru sjálfhreyf- við skólalífið, áður en þeini eru í Dörn. Einn segir, að mamma sín flókið, vegna þess hve sumir stafir anleg, þannig, að stutt er á hnapp hendur fengi'n beinlínis námsefni. vilji ekki hafa kött, því að þeir tákna mörg hljóð, a hefir 7, e 5, i og þá hverfa þau inn í vegg, og Fyrstu dagar eru líkastir sem um seu sóðalegir. Málbeinið gengur 0 9 og u 6 hljóð eftir aðstöðu. lokast fyrir. Á sama hátt koma leikskóla væri að ræða. Þess er Hðugt bjá börnunum, þegar farið stranglega gætt, að börnin verði fyrir rtærgætni og hlýju þegar í upphafi, svo að þau verði velvilj- uð skólanum, og allt honum við- komandi verði hugljúft og aðlað andi. Kennslukonan leitar til skrif stofu skólans. Þar þær hún allar þær skýrslur, sem þar eru um er af stað á annað borð. Umræðu- efni virðast ótæmandi. t. d. eru brúður gott efni fyrir telpur og jvenjulega er brúnin fljót að lyft- Stafróf er numið alllöngu síðar, þau til baka. Þannig eru samkomu- og þá eru orð stöfuð. Er mikið salir einnig sums staðar útbúnir. gert að því í sambandi við staf- Sætin, upphækkuð og bólstruð, setningu. í daglegu lífi og við- renna saman eins og harmóníka skiptum þarf oft á stöfun að halda.' og hverfa inn í annan gaflinn. Að- ast hjá drengjunum, þegar talið Meðal annars af því að oft er ekki eins þarf að styðja á hnapp. Þetta berst að flugvélum, skipum eða bílum. Allt þetta leiðir til þess, að' börnin segja heilar setningar börnin. Eru þær aðallega tvennsi^'á eigin brjósti. Hér er því bein- konar. Þær sem skólinn hefir gertil1'"^ u™ talæfingar að ræða. hægt að vita rithátt sérnafns af tekur álíka tíma og að „sturta" framburði einum. iaf bíl, enda er sami kraftur að Börn þau, sem talin eru vanbú- verki. Þannig er auðvelt að nota in til lesnáms til að byrja með, fá húsakynnin einnig til dansleikja gnæg'ð verkefna og eru einnig eða annarra leikja. um leið og hann skrásetti þau. Þégar lok'3 er fyrstu umferð í önnum kafin. Kennari gætir þess Oft fer kennarinn með börnin Þær segja til um heimili, ætt og I athugun á börnunum, fer kennari uppruna barnsins. Hinar skýrslurn j s^amsaman að skipta þeim í ar eru frá smábarnaskólum, hafi I flokká. Verða flokkar oftast 3 í barnið sótt slíkan skóla. En þaðjbekk. TT-erjum flokki er ætlað er víðast föst venja í borgum, að!starf eft;r getu ; ^ ¦ .. öll 5 ára börn sækja þá. Þar er samin yfirgripsmikil skýrsla um tald'r eru hæfir í lesnám, fá nú síðastá undirbúning undir það hvert barn á þar til gert eyðublað. Þessar skýrslur kynnir kennari sér nákvæmlega um leið og hann at- hugar börnin við hin frjálsu og að því er virðist óformlegu störf og viðfangsefni fyrstu dagana. Raunar hefir kennarinn skipulagt það nákvæmlega. Þegar börnin hafa dálítið vanizt skólalífinu og gerzt heimakomin innan veggja kennslustofunnar, er lagt fyrir þau lestrarnámsþroska- próf. Þau próf nefnast þar í landi Reading Readiness-próf, mjög yfir lætislausu nafni. Börn þau, sem leysa þessi próf sæmilega eða bet- ur, eru talin lesnámshæf, og kenn- ari hættir athugun á þeim í bili. Hin, sem ekki ná þessu marki, eru talin sennilega vanbúin til að byrja á lestri. Þurfa þau áfram- haldandi athugun og rannsókn. Það þarf að finna í hverju van- þroskinn er fólginn. Kennslukon- an leitar nú til skólastjóra að því er snertir sum þessi börn. Kemur þá brátt til kasta sálfræðings og lækna, sem þá ganga í lið roeð kennaranum. Eftir þessa umferð sýnir sig oft, að nokkur úr hin- um síðarnefnda hópi barnanna eru talin hæf í lesnám. Fáein í aldurs- flokknum eiga langt í land af mörg um ástæðum. Þau eru tekin í sér- deild eða höfð sér-í flokki i bekkn um. Þar er allt hugsanlegt fyrir þau gert til að hafa þau upp. Með- an á þessu stendur er bekkurinn önnum kafinn við alls konar störf, sem eru í raun og veru einn þátt- ur í rannsókn á börnunum, þótt nám. Er það einkum fólgið í, að vandlega, að hvergi komi fram að í smáferðalög til að sjá markverða slík börn séu ekki e;ns velkomin. hluti og staði. Kennslukonan hefir sjálfsögð og nauðsynleg fyrir skól- þá oftast með í ferðinni fulltrúa ann og hin börnin. Viðfangsefnið úr hópi foreldra til aðstoðar og er fönd.ur, handavinna, teikning, aðgæzlu. Er það að jafnaði móðir litun, samtöl, leikir, söngur, þátt- einhvers barns í bekknum og er taka í félagsstörfum með öðrum hún þá nefnd the Class Mother. börnum í bekknum o, fl. Hverju Félagasamcök - foreldr-j og kenn- Sex ár síðan SHAPE í París var stofnsett Aðalstöðvar Atiantshafsbandalagsins eru svo sem kunnugt er í París. í Palais de Chaillot sitja sendiherrar hinna 15 aðildarríkja og stjórna þessu volduga bandalagi lýðræðisþjóðanna. Á síðastl. sumri var efnt til ráð- þau sjálf hafi enga hugmynd um 1 stefnu ' aöa'stöðvum bandalagsins í París og mættu þar fuiltrúar frá æskulýðssamtökum allra aðildarríkjanna. Var þar rætt um aukin kynni og samskipti bandalagsríkianna í ýmsum greinum, sem ekki snerta hernað. Mynd þessi er tekin við aðalstöðvar herráðs bandalagsins, SHAPE, skammt utan við París. Á miðri myndinni in og fær þau til að tala, ýmist I er Gr"nthe''» fyrrverandi yfirhershöfðingi bandalagsins. — íslenzkir fulltrúar, Kristján Benediktsson, kennari eitt eða hún kemur af stað umræð-1 °9 stefán Gunnlaugsson, bæjarstjóri, eru yzt til hægri í miðröð. að svo sé. Kennslukonan talar oft við börn- ara — P.T.A. — veija hana. Venju lega er mjög gott samstarf milli kennarans og hennar. Enda mun kennarinn oft leggja drög að vali hennar. Hún er kosin til eins árs í senn og er talin hið mesta þarfa- þing fyrir bekkinn. Kennslukonan hefir vakandi auga með, hvenær þau börn, sem í fyrstu voru 'calin vanbúin, verði hæf til að byrja á lestrarnámi. Og þegar fylling tím- áns er komin, er hafizt handa við [ lestur. Kennari, sem vinnur við ¦ þessi störf ár eftir ár, verður auð- vitað fljótur að átta sig á þessum málum. Samt sem áður retsir hann dóma sína á prófum. Þó koma fyrir vafamál og álita. Að loknu skólaári kveður kenn- ari börnin og færir þau í hendur kennslukonu í öðrum bekk. Hún veitir einnig viðtöku öllum skýrsl- um og upplýsingum um börnin, er safnazt hafa í fyrsta bekk. Kynnir hún sér þær og eykur við eftir þörf. Þannig færast börnin oftast áfram bekk úr bekk. En kennslu- kona fyrsta bekkjar fær ný börn með nýju skólaári, og þannig end- urtekur sagan sig. Fyrir um það bil 25 árum urðu miklar umræður um lestrarnám í Bandaríkjunum. Tilefnið mun hafa verið, að árangur kennslunnar þótti ekki fullnægjandi. Talið var þá, að eitt barn af sex í fyrsta bekk og eitt af hverjum átta í öðr- um bekk barnaskóla hafi algerlega misheppnazt námið, og voru þau börn oft látin sitja eftir og endur- taka bekkinn. Bent var meðal ann ars á, að þótt gengið væri framhjá þeim hnekki, sem börnin myndu sennilega hljóta af þessu ástandi, þá væri augljóst, að fjárhagslegt tjón leiði af því, þar eð t. d. þurfi að fjölga bekkjardeildum vegna þess. Fyrir því væri eðlilegt, að fé væri varið til athugunar og end urbóta. Fóru nú fram víðtækar rínnsókn ir á öllu, er máli þótti skipta hér að lútandi. Meðal annars beindust þær að undirbúningi lestrarnáms, lestrarnámsþroska og fyrirkomu- lagi og framkvæmd í því sambandi. Það kom í ljós, að fólk hafði almennt haft þá skoðun, að því fyrr sem barn byrjaði lestrarnám á bók, því fyrr yrði það læst. Al- gengt var, að börn settust á skóla- bekk 4 ára eða yngri. Oft kom fyrir í litlum skólahverfum, a5 smábörn færu í skólann með eldri systkinum, eiginlega ekki af því, að þau væru fær til náms, heldur frekar til að mamma þeirra hefði starfsfrið heima á meðan. Kenn- ara varð þá auðvitað fyrst fyrir, að fá þessum litlu börnum bók í hönd. Rannsókn leiddi í ljós, að skoð- un almennings var ekki á rökum reist. Það er síður en svo alltaf skilyrði til skjóts árangurs í lestri, að barnið byrji sem fyrst á þvi námi. Heldur getur það orðið traf- ali í námi, ef það byrjar áður en þar til nauðsynlegum þroska er náð. Af því leiðir, að miklu varðar, að gera sér grein fyrir broska og ásigkomulagi barns áður en lest- .ur byjjar, og haga framkvæmd eftir því. Var talið æskilegt, að börnum væri í hendur fengin und- irbúningsstörf áður en reglulegt lesnám kemur til greina. Var nokk |urt álitamál, hversu mikill þessi undirbúningur skyldi vera og hve langan tíma hann skildi vara. Tóku þá sumir sveifluna nokkuð langt í þá átt, svo að fyrir kom, að einkaskólar sýndu ekki bók fyrstu eitt til tvö árin, en í opin- beru skólunum komst bað aldrei' svo langt. Aftur á móti er rétt, aði byrja lesnám, þegar er börn eru orðin þroskuð til þess náms, og halda náminu áfram viðstöðulaust þar til takmarki er náð. Eftir nokkrar deilur og um- stang var komizt að niðurstöðu í málinu, og 1936 er það komið á fastan rekspöl. Þá er kennurum gefin fyrirmæli í handbók um ;kennsluna og allt, er viðkemur ! undirbúningi hennar. Er það í að- lalatriðum hið sama og nú er í gildi. Smábarnaskólarnir komust smátt og smátt undir stjórn skólanefnda, og eru oft reknir í húsnæði skyldu skóla, en foreldrar greiða skóla- gjöld. Enginn lestur er kenndur í þessum skóladeildum. Þó er talið að öðru jöfnu, að börn^ er sótt hafa þær, séu fyrr búin til les- náms en hin. (Framhald á 8. síðu).

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.