Tíminn - 05.04.1957, Blaðsíða 4

Tíminn - 05.04.1957, Blaðsíða 4
TÍMINN, föstudaginn 5. aprQ 1957. íslenzkur lögreglumaður kynnist um- fangsmikilli löggæzlu í Bandaríkjunom Rættvið Hallgrím Jónsson, lögregluþjón, sem er nýkominn heim úr kynnisför vestra í götulögreglu Reykjavíkur eru það raargir háir og mynd- 'arlegir nienn, að vart mun hafa verið' tekið eftir því, er Hall- grímur Jónsson, hvarf af vöktum og hélt til Bandaríkjanna eíðasta dag októbermánaðar síðastliðins árs. Blaðamaður Tím- ans hiíti þennan kunna íþróttamann að máli í fyrradag og bað hann að segja sér eitthyað af dvöiinni vestra. Hallgrímur brást vel við því.Hann er kominn heim fyrir stuttu, en mun nú vera að taka upp sinn gamla póst í götulögreglunni að nýju, eftir að hafa verið heiðraður af lögregluforingja í Texas og hafa sótt námskeið í lögregluskóla ásamt lögreglumönnum frá einura tólf þjóðum. Austin í Texas og þar hófst þriðji Hallgriim var boðið utan af al- 0g síðasti þáttur ferðarinnar. Aust- þjóölegn menningar- og kynmng- j in er sem kunnugt er höfuðborg ¦ai-deild-mnanbandarískautanrikis-,Texasfylkis og dvaldi Hallgrímur ráöuneytfsins. (International Edu- þar f aðalstöðvum fyikisiögreglunn ¦calional Exchange Program of the ar Löggæzlustarf þarna er um- Ðepartment of State). Það var al- fangsmikio og um margt o!ikt lög- þjóöafélag lögreglustjora i Wash-;gæzlu hérlendis. Engu að síður iagton, sem stóð fyrir boðinu og kvað Hallgrimur iærdómsríkt að stjornaöi nami hopsins. hafa fengið að kynnast gtörfum i deilda fylkislögreglunnar. Hvert 16 ntemi fra 12 þjóðum. |hinna fjorutiu og atta rikla eða Boð þetta þekktust átjan menn fylkja Bandaríkjanna hafa sér- frá tólf þjóðum. Hofst namsferð-jstakri fyikislogregiu a að skipa. i* á því, að sóttir voru fynrlestrar. Þarna j Austin var starfinu skipt £ át vegum lögreglustjórafélagsins. I fimmtan deildir og eru sumar Sftéðta fyrirlestrar þessir yfir 1 beirra stórar T d starfa 152 þrjár vikur og voru haldnir í Wash | stulkllr j skrifstofu einnar deildar- ington. Námstímanum vestra var innar Þætti pað mjkig skrifstofll. skipí í þrjá flokka. Fyrsti hluti bakn ner a j tímans fór í bóklegt nám, annar alltaf TeXas. Muti í verklegt nám og þriðji og SÍSasti hluti íímans fór í ferðalög og heim&óknir til ýmissa borga M^ÆKíf^_tJ með það fyrir augu."?, að þátttak- icekur 09 Orwell og framtíðarsýn hans bákn hér á landi, en Texas er nú Ef tir vikudvöl í Austin hélt Hall- endur ættu þess sem 0«Ua kost gnmur ul bæjarins Corpus Uiristi að kynnast alhliða lögreglustarf- v,lð norðanverðan Mexrkofloa, semi í landinu. skammt fra landamærum Banda- 1 rnqanna og Mexiko. Hafði fogetinn H&kóiauám í löggæzlufræSum. ¦ Eftir að fyrirlestrum lauk í Washington, hófst námskeið í lög- gædu við Purdue háskólann í La- fayeíte í Indiana. Þetta er mjög stór há&kóli með ura þrettán þús- undir nemanda. Við eina deild há- skóbxis eru kennd öryggis- og lög- í Travissýslu, þar sem Austin stend ur, áður kallað Hallgrím á sinn fund og gert hann að heiðursfull- trúa sinum meö tilheyrandi skil- ríkjum. í Corpus Christi kynnti Hallgrímur sér starfsemi borgar- lögreglunnar, en eftir vikudvöl þar í sól og sumri, hélt hann í gegn- reghnnál. Þar var hinum erlendu «'m Houslon * Texas « Washing- þáttlakendum kennd lögreglu-^ on' stjórn og stóð sú kennsla yfir í fjórar vikur. Kennslan var bóklegt nám og fyrirlestrar. Veridegt nám — hópurinn dreifist, Þegar dvölinni í Purdue lauk, hófst annar þáttur námsferðarinn- ar, hin verklega kynning löggæzl- unnar. Mennirnir dreifðust nú sinn í hveria áttina og hélt hver og einn til þéirFtr borgar, þar sem honum hafði verið ætlað að gista í hinum ýhiRu íylkjum. Hallgrímur kvaðst haf-:i fnpfij til Akron í Ohio. í borg- inni eru 320 þúsund íbúar. Þar kj'iitili.t Hallgrímur starfsemi allra deilrfn kjg..eglunnar í borginni og fýlgrliit með störfum hennar, svo sem götugæzlu, umferðarst.iórn og ranniókn sakamála. Stóð þetta yf- Kynni af FBI. I Washington fékk Hallgrímur kynni af ýmsum deildum lögregl- unnar sem þar eru. starfræktar, bæði deildum innan sambandsríkja lögregiunnar og öryggislögreglunn- ar. Þá hafði hann kynni af mönn- um úr hinni frægu rannsóknarlög- reglu, FBI, sem stjórnað er af Hoover, kunnum manni vestra og raunar víðar. Hallgrímur sagði, að öll löggæzla vestra hefði komið sér fyrir sjónir sem fullkomin og 'stórtæk starfsemi. Mikið væri lagt upp úr góðri löggæzlu og færi mik- ið fé iii he.nnar, enda væri hún góð. Hallgrímur kvaðst ekki hafa tekið beinan þátt í lögreglustörf- um, enda hefði ekki verið íil þess ætlazt. Hins vegar hefði hann ver- Hallgrímur Jónsson Mikill áhugi fyrir fslandi og góðar móttökur. Hallgrímur sagði að það væri engin furða, þótt agi væri mikill við löggæzlu, enda mætti ekkert út af bera. Til inarks um það hve umferðarstjórnin er áríðandi starf má geta þess, að árlega farast 35— 40 þúsundir manna í umferðarslys- um fyrir vestan. Er þetta að kenna gífurlegri umferð. í heiminum eru alls um níutíu miljónir bifreiða og sextíu miljónir eða tveir þriðju hlutar þeirra eru í Bándaríkjunum. Hallgrímur sagði að menn hefðu verið forvitnir um ísland og vilj- að mikið um það vita. Einkum hefði þetta verið áberandi í Texas. Að lokum sagði Hallgrímur, að honum hefði líkað dvölin prýði- lega. Allir hefðu verið mjög hjálp- j legir og vingjarnlegir. Sagði hann j að það væri tvímælalaust til mik- | ils gagns fyrir lögreglumenn að i fara í svona kynningarferðir, enda ifengist gagnkvæm vitneskja um löggæzlu í mörgum löndum, þegar fjöldi manna frá ýmsum þjóðum hittust með þessum hætti. Sagði Hallgrímur að hann kynni utan- ríkisráðuneyti Bandaríkjanna beztu þakkir fyrir boðið. Kjörbuðíiverzloe hefst í Grænlandi Kaupmannahöfn í gær. — Græn- landsverzlunin hefir nýlega opnað nýja sölubúð í Sykurtoppnum, og er hún með kjörbúðarsniði. Er þetta fyrsta kjörbúðin, sem sett er á stofn í Grænlandi. Verziunar húsið er tveggja hæða steinbygg ing og hefir kostað rúma milljón danskra króna. — Aðils ii- í einn mánuð. Hallgrímur sat i ið með sem áhorfandi. Sagði hann ennframur tvær vikur í lögreglu- skóla ^taðarins. ÍEil Texas. Frá Akron fór Hallgrímur íil að lögreglumenn vestra, tækju öll mál mjög ákveðið fyrir og sýndu enga undanlátssemi, enda væri yfir leitt haldið uppi ströngum og góð- um aga. fag um við- skipíi íslands og Hal'.grímur Jónsson og yfirmaður rannsóknardeildar fylkislögreglunnar \ að skoða rithönd, er leiddi til lausnar á morðgátu. Hinn 2. apríl var undirritað í Rcykjavík samkomulag um við skipti milli íslands og Danmerk- ur, er gildir fyrir tímabilið 15. marz 1957"'til' 14. marz 1958. Samkomulagið undirriíaði fyrir munu dönsk stjórnarvöld veita innflutningsleyfi. fyrir íslenzkum vörum á svipaðan hátt og áour hef ur tíðkast og íslenzk stjórnarvöld munu einnig heimila innflutning írá Danmörku eins og að undan ! förnu að svo miklu leyíi, sem gjaldeyrisástand landsins leyfir. Sarnkomulagi Sundirritaði fyr.ir íslands hönd Guðmundur í. Guð mundsson utanrí/kisráðheirra og fyrir hönd Danmerkur ambassa dor Dana í Reykjavík, E. A. Knuth greifi. (Frá utanríkisráðuneytinu). GEORGE ORWELL andaðist árið 1950. tæplega fimmtugur að aldri. Þá hafði hann um nokkurra ára skeið notið heimsfrægðar fyrir tvær bækur sínar, Animal í''arra (1945) og Nineteen Eighty-Fmir Fyrri verk hans eru miklu síður þekkt, sömuleiðis ævi hans. Þó er þar að finna lykilinn að því verki hans, er halda mun nafni hans uppi um ókomin ár, máttug- asta verki Orwells og einni óhugn- anlegustu skáldsögu evrópiskra bókrr.eimta. Georgi3 Orwell er höfundarnafn, hann iiét í rauninni Eric Blair. iHann fæddist 1903 í Indlandi, þar j sem faðir Iians var embættismaður í iþjónmtu nýlendustjórnarinnar | Orwell var snemma sendur heim til Englands og ólst að miklu leyti upp á heimavistarskólum eins og altítt var um börn ensks miðstétt- arfólks. Þetta var ekki heppilegur jarðvegur fyrir pilt af gerð Or- wells; hann hataðist við skólann j bæði sakir hins stranga aga þar og andrúmsloftsins, þar sem allir lágu flatir fyrir peningum og ættgöfgi. Auk þess var hann einrænn að eðl- isfari og hlaut að hatast við allar hömlur, sem lagðar voru á hann. Löngu síðar lýsti hann þessu skeiði ævi sinnar í bók, sem aldrei var gefin út i föðurlandi hans, Such, Such were the Joys, og dregur þar án efa upp ýkta mynd af þessum fyrsta skóla og kennurum þar. En hitt er víst, að skólavistin var hon- um þungbær. Það er athyglisvert, að Orwell kunni mun betur við sig í Eton, en þar fékk hann ókeypis s'kólavist. Þrátt fyrir hefðbundinn andann, sem í skólanum ríkti, bárust þang- að áhrif utan að, Orwell komst þar í kynni við bækur höfunda, sem þá voru taldir stórhættulegir, eins og Shav/ og Wells. Þar var menning- arlegt andrúmsloft og nemendum gafst fullkomið færi á að þroskast eftir því sem efni stóðu til hjá hverjum og einum. Og frá Eton hafa einmitt komið margir af mestu stjórnmálamönnum og skáld um Breta. Það hefði verið eðlilegast að Orwell héldi áfram námi, annað hvort í Oxford ellegar Cambridge. En nú steig hann spor, sem aldrei hefir verið skýrt til fulls: hann gaf sig fram til þjónustu í herlög- reglunni í Burma. ÞAÐ ER VITAÐ MÁL, að dvölin í Burma hefir verið Orwell sann- kallað víti, enda var lífið þar í full- kominni andstöðu við eðli sjálfs hans, sem var frelsisunnandi og uppreisnargjarn. Skáldsaga hans, Burmese Days, (1934), ber þessu gleggst vitni. Út á við var hann strangur og samvizkusamur lög- regluforingi, en inn á við leið hann af samvizkukvölum yfir að lítilsvirða hugsjónir sínar og rétt- lætisskyn. „Ég hataði heimsveldis- stefnuna, sem ég þjónaði, af slík- um biturleika, að ég skil það tæp- ast sjálfur", segir hann. Hann. gagnrýndi ástandið hvasslega, bæði í þessari skáldsögu og ritgerðum, sem hann skrifaði síðar. Þarna kynntist hann andstæðunni: vald — frelsi, frá öðru sjónarhorni en á skólaárum sínum. Þá var hann sjálfur fórnarlambið, nú var hann í flokki valdhafanna .Og í verkum hans frá þessum tíma, má greina fyrstu sporin í átt til 1948, þar sem valdið er skilgreint sem ,,hið illa". 1927 snýr Orwell heim til Eng- lands í orlof, en hann fór aldrei til | baka til Bur*ma. En þar fyrir hafði jhann ekki gert upp reikningana jvið líf sitt þar. í bók sinni Down |and Out in Paris and London ; (1933) reynir hann að finna lausn. Þar lýsir hann lífi sínu í stórborg- | unum tveimur árin eftir heim- komuna. Hann bjó með úrhrökum stórborganna, þeim aumustu hinna aumu, í verstu hverfunum. Það stafaði ekki af neinum annarleg- um orsökum að Orwell lenti í botn I dreggjum þjóðfélagsins þessi ár. :Hann kaus sér það sjálfur. Hatur Ihans á kúgun og sektarkenudin, George Orwell sem b.iáði hann, kom honum til a3 leita til hinna kúguðu siálfra, lifa á þeirra vísu. án þess að eiga sér nokkrnr vonir eða framtíð. Þetta átti að vera leið hans til endur- lausnar. En bað er yafasamt hvort hann hafi tekið rétta stefnu þarna. Hann var ið leita lausnar á and- legum vnndamálum sjálfs sín; það var okki ást á hinum kúguðu, sem knúði ha"n inn á þessa braut. Og" reyti^la haw bessi ár reyndist held ur ekki bp"i ávöxt. I tveimur skáld sögum (1935 osr 1936) kannar hann — heldur ófimlega — hvort finna megi andleg verðmæti í þessú lífi. sem hann hafði valið sér og hvort bau séu hugsanleg án trúar. Niður^taðan: Hann Viður- kennir að hafa haft rangt fyrir sér — en bar með virðist líka óhugs- andi að finna nokkra lausn. BORGARASTYRJÖLDIN á Spáni skapaði tímamót í lífi Orwells eins og fleiri vinstrisinnaðra mennta- manna. Hann skildi, að byltingar, sem ætlað er að bjarga mannkyni undan áþján og stefna að réttlátari 1984 í brezka sjónvarpinu. þjóðfélagsháttum, hafa hvað eftir annað orðið upphaf að enn grinim- ara einræði. Þrátt fyrir allt um- rót okkar tíma, er þjóðfélagið ó- breytt í aðalatriðum: kúgarar ann- ars vegar, hins vegar hinir kúguðu. Nútímatækni dregur línurnar meira að segja enn skýrar, þar sem valdhafarnir fá tök á því nær algeru eftirliti með þegnunum. Styrjöldin braust út 1938 og sama ár gekk Orwell í herdeild sósíalista í Granada. Þetta var enn ein tilraun hans til að breyta lífi sínu. Hann ætlaði sér alltaf að skrifa bók um dvöl sína á Spáni og gerði það, Homage to Catalonia (1938). En þátttaka hans í styrj- öldinni hafði meiri áhrif álíf hans, og allt, sem hann átti óskrifað, bar svip hennar. í fyrstu hreifst hann með öðrum og þóttist ^afnvel sjá draum sinn um réttlátt þjóðfélag vera að rætast. En bitur vonbrigði fylgdu í kjölfar hrifningarinnar þegar kommúnistar útrýmdu frels- ishreyfingu Katalóníu af dæma- lausri grimmd. Orwell var sjálfur (Frainhald á 8. síðu). ,

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.