Tíminn - 07.03.1958, Blaðsíða 5

Tíminn - 07.03.1958, Blaðsíða 5
t í MIN N, föstudaginn 7. marz 1958. Sjötug: Kristbjörg Jónatansdóttir kennari á Akureyri % i Hjónin Guðrún Guðnadóttir og Brynleifur Tobíasson. 9> Allir þekkja hinn þunga hljóm" Nokkur orð tii minningar um Brynleif Tobíasson menntaskólakennara og áíengis- varnaráðunaut, og konu hans frú Guðrúnu Gulnadóttur „Aliir þekkja hinn þunga hljóm, þó veít enginn — hans leyndar- dóm". (Davíð Stefánsson frá Fagraskógi). „Þau eru Ibæði dáin, hún Guð- rún og hamn Brynleifur"- . Fianantaidagsanorgunirin; hinn 27. xeibrúar sJ.., var mér íflutt þessi fragn. Ég var við því búinn að iirétta lát Guðrúnar Guðnadóttir, fconu Brynleifs Tobíassonar. Hún foaifði ifiehgið slag tfyrir fáum dög- uan og siðan Tegið á Landsspítalan um anilli heimts og uielju. A mið- viikudagskvöidið bai'ði ég talað imtekra s'tund í síona við Brynleif. Hann var auðheyranlega mjög uggandi uon láf.konu sinnar, en hanri var séori að veriju rólegur *g æoiúlaus. Ekki átti ég þá von á iþví, að þetta yrði ofckár seinasta eaontal. Kiufcfcan fj'ögur um nótt- ina andaðist tfrú Guðrún. Var þá ihringt Beion itiJ Bryhleiís. og' hon- uon tilfcynnit iát konu sinnar. — Hringdi bann þá til frænda síros' og bað thann að sæfcja sig í bíl og iara meS sig oían á Landspít- ala- Er ifrændi hans fcom irin til íháns, var hann örendur. Hann haiði kl-ætt Isig, gengiS út að igOugga og ihnigið þar niður. Baoia iwein hans var hjartaslag. ; Öllum, $&m þekfctu BrynTeif, m:un hatfa fcoonið fregnin um lát ¦hans é ovart. Hann var hraustur 'imaður. og fcarlmenni, hafði alla ævi Jifað regJusömu Jífi, og var enn ekfci fuMra 68 ára. Það var þungur hljómur öllum vinum og vöndamlonnum Brynieifs Tobíás- sonar log ikorou 'hans, andlátefregn þeirra hjóna. Brynieilur Tobiasson fæddist í GeldingaShoiti í Sfcagatfiröi, hinn 20. apríJ 1890. Þar bjuggu foreldr- ar háris, Tobíais Eirífcsson og fcona hanis, iSigfríður Helgadóttir. Móðir Tabiasar Eirífcssonar var Jófríð- ur, dóttir hins nafnkunna fræði- mannis, Gfela Konráðssonar, og því systjr KonriáSs prófessors í Kaup- imannahöfn. Helgi íaðir Sigfríðar, onóðtir Bi^yriieifs, og Jón Þorkels- son ''tiekfbdr, voru systrásynir. í báðum ættum Brynleifs eru því nafnkunnir igáfu- og fræðianenn. Þegar Brynleifur var átta ára, dió íaðir 'hans, en imóðir hans gift- jist aftur. Ólst Brymleifur upp í Geldindaíholiti og vandist þegar. í berosku aílJis konar sveitastörfum. ; Vorið 1907 iauk Brynleifur bún a'ðanskúlaprófi fná Hólum, eftir tveggja vetra setu í skólanum. Vann hann þá um skeið í Gróðrar- Btöði'nni lá Áíkureyri. Þegar ikennaraskólinn í Beykja- vlk. tók tíl starfa, hauistið 1908, settist Brynleifur i 3. toektk hans. Þar hitttimist við mónuði síðar en sk'ólinn höfst, því að ég fékk þá inntöku í 3. bekk skiólams. Þá isá ég Brynleif í tfynsta skipti og þar hófust kynni oklwr. Hann vár einn af yngstu neanenduan bekkj- arins, aðeins 18 ára, en mjög tfull- Orðinslegur eftir aidri. Á mtálfund nra og sa'mikomum í skólanum f'iutti hann ræður, er sýndu, að hann var þegar orðinn slyngur ræðumaður, vel að sér í sögu þjóð arinnar, haf ði mjög lákveðnar skoð- anir í stjörnm'álum og r&kfastur í málifJutniri'gi. Þá um sumarið hafði verið itóð einhver harðasta a'.jlórnimiálaaenna, sem nokkru sinni hefir verið háð hér á iandi. Var tifefni hennar saonibandslaga- uppkastið. Fylgdi . Brynleifur Heimasíj'órnarmönnum a'ð m'áium, en þeir vildu, a'ð þingið samþykkti sambandslagauppkastið. Var stjórn míáJaáliugi miki'II meðal fJestra nem'enda skólans og var BrynJeif- ur sjiálfkjörinn f oringi þ-sirra, sem fylgdu Heimastjiórnarmönn'uan. — Við Brynleifur vorum þá á önd- verðum meiði í stjórnmálum. En mér þótti hann san:t Jíkl'egúr t'il þass að verða siðar ftieir þingmað úr Og jafnvel náðherra og filolkks- (foringi. Þetta mun og hafa ver.ið iskoðun flestra eða allra skólasyst- Ikina 'haiis og sennilega Jika ken-n- aranna. Hann var duglegur náms- imaður og Jau'k kennaraprófi um vorið með mjög hárri. einkunn. Að prófi Joiknu fór hann hieim í, sveit sína. Var hann >á vetruan í fimm ár barna- og un^lingakenn ari, en vánn ýmis sveitastörf , á sumrin. Lét hann sér annt um garðyrkju, og hann var þrjú ár formað"ur Garðyrkjufélagis Seylu- hrepps og verikstjóri við Reykjar- hálsgarða vor og haust. En þótt hann væri mi'kiJI áhugamaður um jarðrækt og garðyrJrju og annað það, er við (kom landlbúnáði, þá var Jöngunin til fræðiiðikana enn sterkari þáttur í eðli bans, enda höfðu miJdir fræðimenn verið í báðuim ættuim hans, eins og láður er sagt. Haustið 1915 sezt hann í 4. bekk Menntask'óJanis í Reykjavík og lauk þaðan stú'd'entsprófi vórið 1918. Þá um haustið var hann slkipaður kennari við GagnfræðasikóJann á Akureyri. Við þann skóJa var hann síðar kennari meðan skólinn var gagnfræðais'kióJi og eftir að hann varð menntaskóli, þar til árið 1953. Jafnframt því að vera kennari við gagnfræðaskólann, var hann bðkavörður Amtbókasafnsins á Akureyri 1918—1920. Haustið 1920 kvæntist hann Siguriaugu HalJgrímsdóttur, stýri- manns á Aíkureyri, imyndarJegrJ og 'ágætri 'konu. En hj'ónaband þeirra var sikaminvinnt. Hún Jézt af barnsföruim sumarið 1922. En fbarn þeirra lifði. Er það Sig- I augur,bókavörður Amtbókasafns- iras á Akureyri. Þá um haustið fékk Brynleifur frí frá kennsiu. Var hann um eitt 'ár erlendis og stund aði þá framhaidsniám í sögu við hásikólana í Kaupmannaihöfn og Leipzig. Brynleifur ibjló á ASkureyri frá 1918—1953. Hélt hann 'heimi'Ii með tengdamióður sinni, Guðrú-nu Sig- urðardóttur, þar til sonur hans, Siglaugur kvæntist árið 1948, en hann haíði aJizt upp hjlá föður sín um og ömmu sinni. Bjuggu þeir feðgar isaman, þar til Brynleifur ÍJ.utti frá Akureyri. AðaJ námsgreinar þær, er Bryn- Jeifur kenndi við Gagnfræða- og síðar Menntaskólann é Akureyri voru saga og Jatína (eftir að skól^ inn varð menntaisk'óíli). Hann var v«l metinn og vinsæil af nemend uim sinum og samkennurum :og þótti gó'ður kennari. Mörguim auka. störfum gegndi hann á Akreyri eins og að Jíkum Jét með svo f jöl- hæifan mann. ÖJI störf, er hann fékfest við, léysti hann af hendi með mikilli samvizkusemi. Hann sat Jengi í skólanefrid barnaskól- ans é Akureyri og var þá otftast formaður nefndarinnar. Hann sat og- um nokkur ár í sik'ólanefnd Gagnfræða'=kóla Afcureyrar. Hann var bæjarfulltrúi á Akureyri 1929 —1934 cg 1938—1939. Hann var formaður. ¦ stjórnarnefndar Amt- bókasafnsins á Akureyri friá 1931 og þar til hann flutti úr bænum. Hann var og um skeið starfandi í anörgum fleiri n'efndum og stjórn uan f élaga- í -bænum. Brynleifur bauð sig þrisvar fram til þimgin'ennsiku, en féll í öll skipt- ini Mun það hafa ráðið miklu um fall Ihans, að harin var á þeim árum ekiki talinn „fastur flo!kiksima8ur". Brynleifur var alla ævi sína bind indisimaður á neyzJu áfengra drylkkjá. Árið 1912 gekk hann inn í góðtemplararegluria ög varð brátt einn af dugmestu og áhrifa mestu bindindiismönnum þjóðar- innar. Árin 1924—1927 var hann stórtemplar. Sýnir það bezt live milkið álit templarar höfðu á hon- uim, að hann búsettur á A'kureyri, sikyldi kosinn tiJ þess starfs, þvi að 'stórtemplar hefir jafnan fyrr og síðar átt heima í Reykjavík. Hann var uamboðsmaður Hástúk- unnar í Stórstúkunni hér 1935— 38. Oít var hann kosinn sem full- trúi Stórstúkunnar til þess að onæta á Hástúku-þingum og fleiri bindindisþinguan erlendis. Og oft Hún er fædd Þingieyingur. Voru foreldrar hennar búandi hjón á Birningsstöðum í Laxárdal, þau Jónatan JóihannesHon og Guðrún Hannesdóttir. Þar fæddist Krist- björg 7. marz 1888. Síðar fluttist fjölskyldan til Akureyrar, þar sem Jónatan gerðisit verzlunarmaður, og þar hefir Kristbjörg átt heima síðan. Bjó hún ávaJJt heima, og eftir að fa.ðir hennar varð ekkill bjuggu þau alla tíð saman meðan hann lifði, og var mikið ástríki í þcirri sambúð. Frk. Kristbjörg Jónatansdóttir lauk gagnfræðaprófi á Akureyri 1908 og kennaraprófi í Rvík 1910. Gerðist bún þá kennari, en dvelst þó í Edimborg veturinn 1914—15 við enskunám, o. fl., en kemur þá heim og gerist kennari við barna- skólann á Akureyri og starfar við þann skóla uon 30 ára skeði, eða þar til að hún lét af eltörfum vegna vanheiteu. Oft fór frfc. Kristbjörg utan á þeim árum til að sjá og fræðast. Húii sótiti m.a. hin almennu kenn- araþing Norðurlanda a.m.k. þrisv- ár sinnum, og var jafnan fús þang- að, sem hún taldi sig eitthvað gieta Jærlt, því að hún virti svo hið vandasama ævistarf, að hún taldi sig ekki mega vanrækja að a'fla sér þess, sem stutt gæti að því að það yrði betur og betur rækt. Þyrfiti sííkt hugarfar jafnan að vera ríkjandi í íslenzkri kenn: arastétt. Þegar undirritaðtir gerði'st skóla stjóri .barnaskólans á Akureyri 1930, var frk. Krisfbjörg ein í þeim ágæta kennarabóp-er þar var fyrir, og mjög veJ kunnug börnum og bæ..Og hún var þá eigi aðeins vel virlur kennari þar, h'eldur og mikilsmetinn borgari. Hún hafði þá um meira en tug ára verið öflug stoð í í'élag'S'samtökum kvenna á Akureyri, er lét sig miklu varða hag hinna bágstöddu, en hafði þó jafnframt það mark- mið í liugsýn að koma upp sumar- dvalarheimili fyrir börn. Var frk. Kristbjorg ,um tíma formaður í þessu kvenféiagi (HlSf) og vann þar mikið verk og gott, og er raunar af því félagi mikil saga, þótt eigi verði faér sögð. Þá var hún um skeið formaður' Barnaverndarn'etfndar Akureyrar, ar en einu sinni var hann full- trúf ísiienzku ríkisstjórnarinnar á slíkum þingum. . Fyrir rúonu ári sat hann eitt þessara þinga suður í Konstantín'opel og ííiutti þar fyrir lesíur. Brynleifur var skipaður áfeng- isvar'narriáðunau'tnr árið 1953 og hélt þvi starifi til dauðadags. Hanri var og stórtemplar frá 1955 þar til á 6.J. vori, að hann neitaði að" taka endurkosningu. Hinn.29. ágúst 1952 gekk.Bryn- leifur að eiga Guðrúnu Guð.na- d'óttur fflá Skarði, og árið eftir fer hann alfluttur frá Akureyri til Keyig'avikur. Frú Guðrtm Guðnadóttir var fædd að Skarði á Landi 28. jan- úar árið 19O0, oig þar óltst hún upp. Foreldrar hennar voru Guðni bóndi Jónsson og Guðný Vigfús- dóttir kona Jiams. Hún var í Kvennaskóianum í Reykjavík 1918 —1920 og Sorö-húsmæðraskola í Danmörku 1924—1925. Árið 1931 fluttist hún alfarin til Reykjavik- ur og stundaði þar verzlunarstörf upp fiiá 'því. Árið 1941 stofnaði hún vief'na'ðarvöruverzlunina Þjórs- á við Laugaveginn, er hún rak til æviloka. Frú Guðrún var fríð bona sýnuiri, veJ vaxin og fjörleg. Hún var greind kona, grandvör í orð- uim og gerðum. Hún var afkasta- kona til allra verka, hvort seon hún vann við hú'stsitörf eða verzl- unanstörf. Hún. var trygglynd drengskaparkona, og var því margt l&t um hana og mann hennar. Var gott að koma á heimiJi þeirra. — Bæði voru þau gestrisin, glaðvær, skemantiieg í viðræðum og drengi- ieg í sjión og raun. Er Biynleiifur var kvæntur Guð- rúnu, virtisit lífið brosa við honum á ný. HeJmili hans var gJæsiIegt, (Framb. á 9. sí5u) og var mér þá bezt kunnugt um íhina óþreytandi elju er hún sýndi í því starfi og löngun hennar til að hjálpa öllum þeim, er erfitt áttu. Vann hún þar mikið og gotlt starf, enda naut hún trausts allra er þurftu við hana að skipta á einn eða annan hátt. Hún var og um tíkeið í stjórn Bandalags norð- lenzikra kvenna og gegndi þar for- mannsstörfum um árabil með sæmd og prýði. Þá ber ekki sízt að nefna það iþjóðholla og veglega verk, sem frk. Kristbjörg tók mikinn þátt í og gekk þar fram fyrir skjöldu, en það voru samtökin um það að koma upp 'heilsuhæli norðan lands, sem brýn nauðsyn kallaði þá á. Og í krafti þeirra samtaka reis Kristneshæli við mikinn oi-Sstír. Það var veglegt átak og til sæmd- ar ölium þe:m, er að því unnu. Og íyrir.ötult starf í þessum efn- um var frk. Kristbjörg sæmd ridd- arakrossi Fálkaorðunnar. Var nafn frk. Kristbjargar á þeim ár- um kunnugt og vel-metið í bæ og byggðwm Norðurlands. En þó vafa laust mest meíið hjá þeim er bezt þekktu til hennar, m.a. samstarfs- möniium viS barnaskólann. Og því fékk ég einnig að kynnast. Þegar ég nú liít til baka á þann úrvalshóp, sem starfaði með mér við skólann hinn fyrsta áratug, verður mér ógleymanl'egur sá ein- hugur og sú mikla starfsgleði, sem þar réði ríkjum. Þar var unnið af áhuga og kappi og ekki spurt um laun fyrir hvert viðvik. Um hitt var spurt, hVað hægt væri að gera svo að starfið kæmi að sem mest- uan og beztum notum fyrir þá sem áttu að njóta þess. Það mikla þegnskaparstarf, sem þessi hópur JagSi fram af ijúfu og glöðu geði fyrir skólann og börnin, var í senn lofsvert og árangursríkt. Þess vegna eru og verða þessi ár einn ánægjulegasti timi allrar starfs- ævinnar. Og í þessum ágæta hópi var frk. Kristbjörg Jónatansdóttir jafnan hinn fórnfúsi og góði liðsmaður. Hoílusta hennar við stofnun og 'starf var óhvikul. Greind hennar og góðvild, trúmennska og traust skapgerð, hið glaða geð' og góða ihjaTtalag og drengitega vi'Sborf til manna og máJefna, gerði hana að úrvalis starfsfélaga og gagnhollum kennara. Og. þetta vissu fleiri en við. Þess vegna var sótzt eftir því, að hún tæki að sér barnahæli og gerðist þannig leiðsögumaður og verndari þeirra ungu, er í skugg- anum og á hjarninu höfðu lent. Það taldi hún veglegt verk og vildi gjarnan reyna. En þá brást heils- an, og hefir írk. Ki-istbjörg átt við vanJieiisu að stríSa á annan tug ára, þótt bærilegri sé nú en áður. í dag getur hún Jitið til baka á langan starfsdag, þar sem hún vann ötullega að framgangi góðra mála af fórnfúsu hugarfari, reynd- ist góður Iiðsmaður og gagnhollur þegn. Og vissulega má það vera hemii ánægjuefni nú, að vita það og finna meS vissu, að þeir sem ur'ðu henni samferSa um ævina og gerðust samstarfsmenn hennar, munu allir, aS ég hygg, skipa henni í flokk hinna beztu manna, sem á veginum urSu. Ég er einn hinna mörgu er það geri. Og þökk mína og blessunar- óskir sendi ég afmælísbarninu í dag norður yfir fjöllin. Snorri Sigfússon ¦tíiri'. ¦ ' i ¦¦ ¦ •¦¦

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.