Tíminn - 26.11.1958, Blaðsíða 5

Tíminn - 26.11.1958, Blaðsíða 5
T í MIN N, miðvikudaginn 26. nóvember 1958. Sýning myndlisiar Ráðstjórnarríkja Þann 6. þ. m. var opnuð sýning nmyndlistar frá Ráðstjórnarríkjun- um, í húsakynnum Þjóðminjasafns- ins, og áttu menntamálaráðuneyti ríkjanna frumkvæði að því að þess- ari sýningu var komið á. Hún var opnuð með tilhlýðilegri viðhöfn, að viðstöddum forseta landsins og menntamálaráðherra, <og vafalaust útvöldum boðsgestum meðal embættismanna og lista- manna og listunnenda þjöðarinnar. Skyldi svo sýningin vera opin fyrir sauðsvartan almúgann til 19. þessa mánaðar. Enda þó deilt sé — og það að vonum um stjórnskipulag Ráð- stjórnarríkjanna, og ýmislegt sem þaðan fréttist, mun öllum, sem til jþeirra þekkja nokkuð, koma saman lim, að á sviði hinna fögru lista hafi þau staðið í fremstu röð, með margra alda menningu að baki á sviði tónlistar, myndlistar og bók- inennta. Hér á landi starfar líka félagsskapur, sem heitir Menn- ingartengsl íslands og Ráðstjórnar- ríkjanna, sem hefur látið sér annt úm að fá rússneska listamenn og íconur hingað til íslands til hljóm- leikahalda og leiksýninga, og hafa þeir farið viða um land her og ver- ið borið á þá mikið lof, að verð- leikum. En þetta var hin fyrsta kynning hcr á rússneskri myndlist. Frá þeim degi, sem sýningin á rússnesku myndlistinni var opnuð, hef ég beðið eftir að sjá hvað list- dómarar og „listfræðingar" okkar hefðu um hana að segja, en sú bið hefur bæði verið til lítils og löng, því blöðin og listdómararnir hafa þagað um hana fullri þögn. Er þö „Þjóðviljinn" ekki vanur að láta ganga úr greipum sér tækifæri til að verja ílest það, sem rússneskt ér, og virðist oít skipta hann litlu hvort það er verjandi eða ekki. Blbð erlendis, sem er annt um sóma sinn, senda jafnan list'dómara gína á myhdlistasýningar fyrsta daginn sem hún er opin, og umsögn þeiri'a kemur svo í blaðinu næsta dag.^Þeir, .sem láta sig nokkru skipta hvort dómarar séu réttir eða rangir, hafa þá góða aðstöðu til að kynnast verkum listamannanna, og geta gert athugasemdir við niður- stöður dómarans, e'f þeim sýnist hann á röngu byggður. Það var ekki fyrr en þann 18. þ. m. eða næstsíðasta dag rússnesku sýningarinnar, að Morgunblaðið hirtir umsögn sína um hana, eftir hr. Vaitý P.étursson. En Þjóðviljinn rauf aldrei þögn- ina. Herra Valtýr Pétursson hefur orðið fyrir hinum mestu vohbrigð- um á þéssari rússnesku myndlistar- sýningu, svo að hann.þarf fulla tvo dálka til þess að sýna fram á á hvaða vonarvöl hinir rússnesku myndlistamenn séu staddir. Hvers vegna eru vonbrigði hans svona mikil og sár? Það ei- éinfaldlega vegna þess, að á hinni rússnesku listsýningu bregð ur ekki fyrir svo mikið sem einni mynd, sem kalla mætti „abstrakt" eða óhultkennda, þær eru allar af einhverju raunverulégu, taka ein- hver ákveðin viðfangsefni til með- ferðar og leysa úr þeim. Með öðx-- úm orðuin: Það bregður hvergi fyrir þarna þeirri stefnu, sem þeir menn, sem hér heima hafa gefið sjáifum sér naínið „nútímalista- menn" vinna eftir og hrósa hver öðrum hástöfum fyrir að fylgja, um leið og þeir sparka í alla þá, sem þeir þora til við, sem f^ígja öðruni stefnum og eldri, inn- ¦an myndlistarinnar. Á sýningunni frá Ráðstjórnarríkjunum voru sem sé engar klessumyjidir af þríhyrn- ingum, ferhyrningum og skáhyrn- ingum, sem höndum virðist oft vera kastað til. Þar var enginn „hattur á syndlausri hóru", eða annað slíkt sem Reykvíkingum er nú boðið upp á að skoða, undir nafninu íslenzk „nútímalist". Þess vegna var þessi myndlistar- sýning eins og vel úti látið hnefa- högg í ándlit „abstrakf'-máiaranna okkar og til þeirra listdómára og listfræðinga, sem hæst hafa þeytt lúðra sína þeim til vegsemriar. Þessi rússneska sýning var ein hin fegursta, sem hér á landi hefur sézt, en hún mun hafa verið illa sótt — og má um það kenna hinum þröngsýnu listdómurum og listfræð ingum okkar, sem aðeins virðast viðurkenna hið abstrakta eða það, sem gert er út í hött. Þess vegna vanræktu þeir að benda allri al- þýðu á hin ágætu rússnesku lista- verk, sem voru til sýnis hér í Reykjavík síðastliðinn hálfan mán- uð og eiga þeir skarpa skömm skil- ið fyrir það. Auk þess var aðgang- ur ókeypis á rússnesku sýninguna, en aftur á mól'i kostar það 15 krón- ur að skoða „hattinn á syndlausu hórunni" nútímamálarans okkar. „Sýningin í heild er mjög langt frá því að vera skemmtileg." ¦— segir herra Valtýr Pétursson, og auðvitað er hún engan veginn skemmtiieg, fyrir hann og „nútíma málarana" okkar, sem hafa haldið því fram, að þeirra stefna eða stefnuleysi sé það eina rétta á sviði myndlistar, allt annað dautt og úr- elt og heyri aðeins fortíðinni til. Og svo kemur allt í einu myndlist- arsýning frá stærstu ríkjasam- steypu veraldarinnar þar sem hin gamla myndlist er bráðlifandi enn, án allra ellimarka. Þarna koma fram myndlistarmenn, sem bera virðingu fyrir viðfangsefnum og vinnubrögðum og vandvirkni og smekkvísi þeirra margra virðist hvergi skeika. Er það ekki heldur hæpin full- yrðing, að telja raunsæisstefnuna dauða og úr sögunni?, þegar hún lifir svo ágætu lífi enn í Ráðstjórn- arríkjunum, sem þessi sýning bar vitni um —og ennfremur lifir hún góðu lífi í mörgum öðrum löndum, og einnig hér, enda þótt „nútíma- málararnir" okkar hafi árum sam- an verið að reyna að ganga af henni dauðri. Það virðist ekki nú sem stendur þurfa mikið til þess að heita list'- málari á íslandi. Einn eða tveir vetur í handíðaskóla hér og einn vetur í París, koma heim og sýna litaða fleti og geta teiknað eftir reglustiku virðist nægja. „Þetta er myndrænt", segja svo Hstdómar- ¦arnir, Menntamálaráðið kaupir af Heiíbrigíismá! ?? Esra Pétursson, læknii. íí Hjá sumum þjóðum er „æðakölk- un" sjaldgæf, hjá öðrum algeng. Kínverjar, Indverjar og ítalir fá sjaldan æðaþrengsli. Stafar það að nokkru leyti af því, að meðalaldur þesara þjóða hefur verið allt að helmingi lægri en hjá vestrænum þjóðum. Það eru því færri sem ná 50 og '60 ára aldri, þegar „æða- fcölkunin" fer yfirleitt fyrst að gera vart við sig. Hinn íági meðaialdur þessara þjóða orsakast aftur að veruiegu leyti af hárri ungbarnatölu. Hjá þéim er gamalt fólk því síður en svb sjaldgæft. Jafnvel hjá gömlu fóiki þessára þjóða eru kranzæða- stíflur og heilablæðingar samt miklu fátiðari en í hinum vest- ræna heimi. Fæða -þéirra er yfirleitt öll af skornara skammti, burtséð frá hungursneýðum þeim, sem herjað hafa í Kína og Indlandi, þar til dregið hefur nú að nokkru úr þeim, með vaxandi iðnvæðingu, tækni- kunnáttu, Marshall-aðstoð og fleiru. Áberandi minnst er þó feitmetið í fæðu þeirra af öllum aðalfæðu- tegundunum þremur, kolvetnum, eggjahvítuefnum og fitum. Þannig var þessu einnig varið hér á landi á nýlehdutimabilihu, framleiðslunni, og svo er mólverkið hengt upp í Listasafni ríkisins. Og unglingarnir fá út á þetta inngöngu í Félag myndlistarmanna og kom- ast í sýnmgarnefndir, sem geta úti- lokað verk málara, sem eitthvað meira kunna frá öllum sýningum á íslenzkri myndlist utanlands og innan. Þessari myndlistarsýningu frá Ráðstjórnarríkjunum var svo lokað, í kyrrþey og viðhafnarlaust, þann 19. þ. m. eins og til stóð. Ég kom þar síðasta daginn, og þá voru þar aðeins sára fáir gestir, sem ekki var neitt undariegt, þegar blöð og listdómarar ýmist fordæmdu hana (Framh. á 8. síðu.) þegar æðsta himnaríkissælan var ':. því fólgin að þar væri framreit;: „klára vín, feiti og mergur með". Þá dóu menn hér á landi iðuleg;;; úr „ófeiti". Á fellisárunum var það* meira að segja aðal dánarorsökir.v Nú deyr enginn hér á landi úr „ófeiti". Margir hins vegar ve „feiti". Kínverjar og Indverjar lifa a'í miklu leyti af hrísgrjónum og korn- meti og eru þjóðirnar í heild freni' ur grannvaxnar, þó feitir einstaki- ingar finnist þar. Feitir ítalir erui hins vegar algengari, en jafnvel hjí. þeim eru ekki veruleg brögð at;( æðaþrengslum. Þeir fitna mest aí kolvetnaauðugri fæðu eins oí „spaghetti, macafoni", en feitmetií í fæðu þeirra er lítið. Kolvetnin í brauðmat, stengium og hrísgrjóir- um setjast ekki í æðaveggina, þó innihald blóðsins af þeim sé hátt, eins og fiturnar gera. Feitmetisinnihald fæðunnar e? hæst hjá Bandaríkjamönnum, Sví- um og DönUm. Neyta þeir allr.-í þjóða mest smjörs, syínafeiti: rjómaíss. Feitmetismagnið er 2—8 svar sinnum meira en í fíððtfi Austurlandaþjóða. Dánartalari af völdum æða- p.;: hjartasjúkdóma er líka langhæ&t. hjá þessum þjóðum. Dánartalao hjá okkur af þessum sjúkdómurij fer lika vaxandi, en var fremur lá,:' til skamms tíma. Við kruf ningu Bandaríkjahef > manna, sem féllu í Kóreustyrjölc,- inni, kom í ljós að margir þeirr;. voru með „æðakölkun" þegar Á þritugs- og f ertugsaldri. Allmargir vísindamenn nú á tím> um álíta að sumar fituefnategundk' séu mun skaðlegri í þessu efni en aðrar. Er hér um að ræða hinar svoi nefndu hörðu eða „mettuðu" fitur, þ. e. a. s. þar sem þær eru fastai:1 við venjulegan stofuhita, en ekk. fljótandi. Framhaíd. E. P. Takið heimilistryggingu strax í dag eða breytið núverandi tryggingu yðar. ÖMBOD í ÖLLUM KAUPFÉLÖGUM LANDSINS Skapið heimilinu aukið öryggi! Með hinni vinsælu Heimilistryggingu vorri höfum vér lagt áherzlu á að' tryggja hið almenna heimili gegn sem flestum óhöppum og bjóðum vér í einu og sama tryggingar&kírteini fjöldamargar tryggingar fyrir lágmarksiðgjöld. Tryggið konuna og börnin Eitt veigamesta öryggið í heimilistrygg- ingunni er tryggingin á húsmóðurinni fyr- ir slysum og mænuveikilömun. — Trygg- ingin greiðif bætur við dauða eða varan- lega örorku af völdum slyss eða lömunar, sem eiginkona tryggingartaka verður fyr- ir. — Bætur við dauðsfall greiðist með kr. 10.000.00, en bætur við algera (100%) örorku með kr. 100.000.00. Við minni ör- orku en 100% greiðast bætur hlutfalls- lega eftir örorkunni á grundvelli ofan- greindrar hámarksupphæðar. Margvísleg óhöpp geta hent börn í nútímaþjóðfélagi ög geta afleiðingar þehra orðið mikill f járhagslegur baggi á f jöl- skyldunni. Tíi að draga úr þessari áhættu heimilisins nær tryggingin til þess, ef börn innan 15 ára aldurs verða skaða- bótaskyld. HeimiBistrygging er heimiiinu nauðsyn SAM vn ro UJTTIÍRYCB CB ni^c&Aim -íambandshúsinu — Sími 17080

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.