Tíminn - 31.07.1959, Blaðsíða 6

' B
T í IVII N N, föstudaginn 31. júlí 1959
Útgefandl: FRAMSÖKNARFLOKKURINH
Ritstjóri: Þórarinn Þórarinsson.
Skrifstofur f Edduhúsinu við Lfndargðtm
Símar: 18 300, 18 301,18 302, 18 303, 18 30B og
18 306 (skrifst., ritstjórnin og blaCamenn).
Auglýsingasíml 19 523. - Afgreiðslan 12321
Frentsm. Edda hf. Simi eftir kl. 18: 13911
l — t —-----------r- -^ ^ ^ i-t-rm- r-^rt-rrrrri-}
Tillaga Framsóknarmanna
ANNARRI umræðu um
kjördæmamálið lauk í neðri
deild í gær. Stj .skrárnefnd
deiidarinnar klofnaði um mál
ið, Fulltrúar þríflokkanna af
greiddu það af sinni hálfu
með einni málsgrein og lögðu
til að frv. yrði samþykkt ó-
breytt „ . . . enda hefur ótví
rætt komið fram í alþingis-
kosningunum hinn 28. júní
s.l., að mikill meirihluti kjós
enda er málinu fylgjandi“,
segir í því merka plaggi. Af-
greiðsla málsins til 3. umr.
var áð sjálfsögðu í samræmi
við þetta. Því var vísað áfram
með samhljóða atkvæðum
þríflokkanna gegn atkvæð-
um Framsóknarmanna.
JÓHANN Hafstein var
framsögumaður meirihlut-
ans. — Ræða hans var
örstutt og sneydd öllum
rökum. Og ja'fnvel Jó-
hanni var brugðið. Þessi þing
maður, sem vanur er að vera
ölium mönnum hnakkakerrt
ari og borubrattari í ræðu-
stól, var nú uppburðarlítill
og lágmæltur og bar á sér
ótvírætt yfirbragð þess
manns, sem veit að hann er
að vinna óþurftarverk. Eng-
inn annar þingmaður úr þrí-
flokkaliðinu lét á sér kræla.
Uppgjöf þeirra var algjör.
Þeir gugnuðu meira að
segja við að sitja þingfund-
inn en héldu sig í hliðar- og
flokksherbergum og ýmsum
krókum og kimum, líkt og
Ijósfælnar lífverur, sem ekki
þola dagsbirtuna. Ber slíkt
ekki einasta vott um einstak
an ræfildóm og algjört trú-
leysi á málstaðinn, heldur
sýnir einnig eftirtektarverða
og frámunalega fyrirlitningu •
þeirra á Alþingi sem stofnun.
FULLTRÚAR Framsókn-
armanna í stjórnarskrár-
nefnd deildarinnar, lögðu
til að málið yrði afgreitt
með svohljóðandi rök-
studdri dagskrá: „Þar sem af
staða kjósenda til annarra
mála en þeirrar breytingar á
kjördæmaskipuninni, sem
frv. þetta fjallar um, réð
miklu um viðhorf þeirra í
síðustu alþingiskosningum
og úrslit kosninganna veita
þar af leiöandi ófullnægjandi
upplýsingar um vilja manna
í því efni, beinir deildin því
til ríkisstjórnarinnar að láta
fram fara eigi síðar en 23.
ágúst n.k. í öllum kjördæm-
um, hverju fyrir sig, al-
menna, leynilega atkvæða-
greiðslu kjósenda, er svari
með jái eða neii, hvort þeir
vilja, að niður skuli lögð öll
núverandi 27 kjördæmi, utan
Reykjavikur, og stofnuð í
þeirra stað 7 stór hlutfalls-
kosningakjördæmi. Jafn-
framt leggur deildin til, að
aukaþingi því, sem nú situr,
verði frestað og afgreiðslu
frumvarpsins, þar til úrslit
atkvæðagreiðslunnar eru
kunn, og tekur því fyrir að
sinni samkvæmt framan-
sögðu næsta mál ö, dagskrá".
•RÖK Framsóknarmanna
fyrir "þessári afgreiðslu eru
skýr og ótvíræð. Kosningarn-
ar síðustu áttu, samkv. til-
gangi stjórnarskrárinnar, að
snúast um kjördæmamálið
einvörðungu. Líklegt þótti
hins vegar, að þríflokkarnir
hefðu tilhneígingu til að
draga inn í deilurnar önnur
mál og óskyld, og kom það
þegar í ljós á s.l. vetri. Þess
vegna báru Framsóknar-
menn fram þá tillögu, að sér
stök atkvæðagreiðsla yrði lát
in fara fram um málið. Þrí-
flokkarnir höfnuðu því af því
að þeir óttuðust, að byltingar
tilraunin yrði stöðvuö.
1 nýafstaðinni kosnlngabar
áttu höfðu þríflokkarnir í
frammi einhverja þá stór-
felldustu blékkingastarfsemi,
sem sögur fara af. í staö þess
að segja kjósendum undan-
bragðalaust þann sannleika,
að um kjördæmamálið ætti
að kjósa og annað ekki, báru
þeir það blákalt fram, að það
mál væri algert aukaatriði í
kosningunum. Þannig sönn-
uðu þeir sjálfir vantrú sína
á málstaðinn. Ef þeim hefði
sýnzt hann sigurstranglegur
hefðu þeir auðvitað hvatt
menn til þess að kjósa um
kjördæmamálið.
Enginn vafi er á því, að
fjöldi manna lét blekkjast af
þessum áróðri. Kjördæma-
byltingin átti margt andstæö
inga í öllum flokkum. Þetta
fólk var sett í þann vanda,
að velja á milli flokks síns
annars vegar og kjördæma-
byltingarinnar hins vegar.
Þannig var mönnum meinað
að láta í ljós afstöðu sína
til kjördæmamálsins ótrufl-
aðir af annarlegum sjónar-
miðum.
Ýmsir héldu að óskamm-
feilni forystumanna þríflokk
anna hefði náð hámarki í
kosningaáróðrinum, og var
það ekki nema að vonum.
Svo var þó reyndar ekki. Nú,
eftir kosningarnar heimta
þeir að málið sé knúið fram
á þeim forsendum, að dóm-
ur kjósendanna hafi verið
skýr og „ótvíræður“. M.ö.o.:
Eftir að þeir eru búnir að ala
á því við fólk í fleiri mán-
uði fyrir kosningar, að það
eigi ekki að kjósa um kjör-
dæmamálið, er blaðinu snúið
við að kosningunum loknum
og sagt, að enginn hafi kos-
ið um annað en kjördæma-
málið. Lengra verður nú
varla komizt í falsi og óhei-
lindum.
A þessu byggjast rök Fram
sóknarmanna fyrir því, að
skylt sé að láta atkvæða-
greiðslu fara fram að nýju.
Þarf það á engan hátt að
tefja fyrir því, að kosningar
geti farið fram á eðlilegum
tíma í haust. Gegn þessari
afgreiðslu getur enginn mað
ur staðið, sem trúir á mál-
stað sinn og metur einhvers
lýðræði og almenn mann-
réttindi.
I! ERLENT YFIRLIT:
•III lllllllllllllll llllll lllllll ■ llll IIIIIII llllll IIIIIIIM llllllll IIIIIIIIIIIUIIIIIIIIIIIIIIHIIII llllll 111| || ■ | III | IIHI11III ■ M III llll III! nUIIIIU
Hvað veldur tvísögli Krustjoffs?
Skýrinffar blaðamanna á birðmæ’lum hans og styrjaldarhótunum
ENGINN stjórnmálamaður,
sem nú er uppi, gerir meira að
því en Nikita Krustjoff að trila
tveimur tungum, er hann ræð-
ir um alþjóðamál. Stundum er
hann mjög blíðmáll og virðist
geri hann bezi
fara hörðum
vestun eldin
þau með hæfilega á-
kveðnum hótunum. Krustjoff
viti hins vegar vel um friðar-
hinn tilhliðrunarsamasti, en vilja rússneskrar alþýðu og því
hitt veifið er hamn hinn stór-
orðasli og lætur svæsnustu hót
anir óspart fjúka.
Meðal erlendra blaðamanna,
er talsvert um það rætt, hvað
muni einkum valda þessum
miklo tviskinnungi í málflutn-
ingi Krustjoffs. Sumir skýra
hann þannig, að hann .stafi af
skaplyndi Krustjoffs. Hann sé
telji hann rétt að UJa öðru
hvoru í friðsamlegum tón. —
Þannig telji Krustjoff bezt til
að treysta áhrif sín meðal al-
raennings að blicida ræður sín-
ar stríðsógnunum og friðartali.
AÐRAR skýringar eru einnig
nokkuð olgengar á þessari tvi-
sögli Krustjoffs. Þær eru á þann
geðbrigðumaður mikill og hagi veg, að Krustjoff sé ekki nema
tali sínu nokkuð eftir því,
hvernig liggur á honum í það
og það skiptið. Vel má vera að
eitthvað sé rétt í þessu. Hitt
er þó ólíklegt, að þelta sé aðal-
ástæðan. Krustjoff er svo slung-
inn og hygginn stjómmálamað
ur, að hann gerir sig ekki sek-
an um tvísögli að stiðaldri,
nema í ákveðnum tilgangi. —
Flestir blaðamannanna, sem
um þetta hufa rætt, brjóta líka
heilann um það, hver sé tilgang
urinn með því hjá Krustjoff að
haga málflutningi sínum á þenn
an veg.
SKÝRINGARNAR á þessu
eru margar. Ein er sú, að
Krustjoff sé enn ekki eins
sterkur í sessi heima fyrir og
almennt virðist nú álitið vestan
tjalds. Enn gangi helztu and-
stæðingar hans laiusir, og ekki
sé útilokað, að þeir geti brotizt
til valda á ný, þótt Krustjoff
sé búinn að fjarlægja þá úr
öllum áhrifastöðum.Langur veg
ur sé frá því, að Krustjoff sé
búinn að ná eins sterkum tök-
um á flokknum og Stalin hafði,
og þess vegna gæti í innsta
hring flokksins meiri skoðana-
ágreinings en í tíð hans. —
Krustjoff sé því neyddur til
þess aið taka talsvert tillit til
mismunandi sjónarmiða og
þetta geri hann m.a. með því að
haga málflutningi sínum nokk
uð á tvo vegu. Á þann hátt full-
nægi hnnn nokurn veginn þeim
ólíku sjónarmiðum, er gæti í
flokksstjórninni og tryggi að-
stöðu sína þar á þennan hátt'.
Sú skýring heyrist einnig oft
nefnd í þessu sambandi, að sjö
ára áætlunin, sem nú sé verið
að framkvæma, krefjist veru-
legra fórna af almenningi og
ekki sé því hægt að fullnægja,
nema litlum hluta af VEKandi
kröfum hans. Til þess að fá
fólkið til að leggja harðara að
sér en ella, telji Krustjoff nauð
synlegt, að nota öðru hvoru
stóru orðin og gefa til kynna,
að stríðshætta vofi yfir, og það
öðrum þræði að hugsa um við-
horfin heima fyrir, þegar hann
hagar málflutningi sínum á
framangreindan veg. Hann hafi
ekki síður í hugij að hafa áhrif
á afstöðu keppinauta sína á
sviði alþjóðamála. Hann sé á-
kveðinn í því að færa út áhrifa
svæði kommúnismans með illu
eða góðu og ætli sér að beita
báðum aðferðunum jöfnum
höndum. Það, sem ekki fáist
með því að fram með góðu, skuli þvingað
orðum' um fr,nn með hótunum og ógnun-
og aðvara um, ef það næst ekki með
öðrum hætti. Þessa aðferð hef
ur Krustjoff valið sér í sam-
bandi við Berlínardeiluna. —
Talsverðar horfur eru nú á því,
í'ð Krustjoff fái því áorkað með
hótunum sínum í Berlínardeil-
unni, að vesturveldin láti þar
eitthvað undan, án þess að fá
nokkuð í staðinn. Ef niðurstað-
an verður sú, mun það ekki
dnga úr því, að Krustjoff beiti
þessari starfsaferð áfram.
Tvísögli Krustjoí'fs veldur
því, að talsverð meiri óvissa
ríkir um utanríki&stefnu Sovét-
ríkjanna en áður. Mairgir eru í
vafa um, hvort heldur beri að
leggja meiri trú á friðartal eða
hótanir Krustjoffs. Frá sjónur-
miði Krustjoffs er þetta síður
en svo óhyggilegt. Þetta getur
hæglega stuðlað að því, að á-
greiningur rísi upp um það í
vestrænum löndum, hvernig
skilja beri málflutning Krust-
joffs. Sumir leggja meira upp
úr friðiL'tali hans en hótunum,
en aðrir öfugt. Niðurstaðan verð
ur sú, að andstæðingarnir ganga
meira og minna ósummála itil
samninga við Rússa, eins og
virzt hefur í Genf undanfarið.
SANNLEIKURINN um raun
verulegt viðhorf Krustjoffs er
vafakiust sá, að hann vill ekki
styrjöld, heldur kýs hann að
reyna að komast hjá henni'ef
mögulegt er. En hann vill færa
út yfirráð komm.úni'smans. Til
þess þnrf að knýja andstæðing-
ana til undanlátssemi annað
hvort með blíðmælum eða hót-
unum og skapa ágreining í röð
um þeirra. Sennilegai er afstaða
hans nokkuð lík og Troskys,
þegar hann gaf hið fræga svar,
að kommúnistar vildu hvorki
stríð eðfj frið. Þeir t'elja það
ákjósanlegast fyrir sig að halda
heiminum í óvissu og tefla á
fremstu nöf. Þannig kunna þeir
að geta komið málum sínum
helzt fram og vakið sundrungu
í röðum andstæðinganna. —
Vel má vera, ið tvisögli Krust-
joffs eigi að einhverju leyti ræt
ur til ástandsins heima fyrir,
en hún er eigi að síður þáttur
í kænlegu tafli slóttugs og kald
rifjaðs stjórnmálamamns, sem
er ákveðinn í því að brjóta sér
braut, reynir því að skapa ugg
og óvissu og er óragur við það
að tefla á fremstu nöf. Hættan,
sem fylgir slíkum 'stjórnmála-
mönnum er hins vegar sú, að
taflið geti borizt fram af nöf-
inni, þótt það hafi ekki verið
Krustjoff
— þannig var hann klæddur, er tilgangurinn.
hann tók á móti Nixon á sveita-
setri sínu.
Þ.Þ.
iiniiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiii!.iiHiiiiiiimiiiiimiiiiiiiiiiiiiimiiiniiiiiiiiiiiiiiiiiimiimiiiM
.•IMIIHIIimilllHIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIimi*MlllllllllMHIIIIIIIIIIIimilllUIIIIII**,””"l*
Vi5 verðum að brjóta ísinn
sagði Nixon., er hann skoðaði ísbljótinn
Lenin, sem knúinn er kjarnorku
NTB—Leningrad, 27. júlí.
— Richard Nixon lýsti yfir
við komuna til Leningrad, að
hann og Krustjoff væru sam-
mála um, að ágreining ríkj-
anna bæri að leysa með frið-
samlegum viðræðum og samn-
ingum. í gær ræddi Nixon í
sex klukkustundir við Krustj-
off.
Fóru viðræðurnar fram á sveita
setri Krustjoffs utan við Moskvu.
Að þeim loknum sendi Nixon
Eisenltowei' skýrslu um viðræð-
urnar, en ekkert hefur verið látið
iippi um efni hennar, Kynnti Eis-
enhower forseti sér þessa skýrslu
í dag.
Að brjóta ísinn
í fylgd með Nixon til Lenin-
grad var Kozloff aðst.oðarforsæli-
íáðherra, sem fyrir skömmu kom
til New York að opna rússneska
eýningu þar. Nixon skoðaði m.a.
ísbrjótinn Lenin, sem knúinn er
kjarnorkuvélum og mun innan
skamms fara í reynsluför. Rick-
over aðmíráll, sá sem átti frum-
kvæði að kjarnorkukafbátum
Bandaríkjanna skoðaði einnig ís-
brjótinn.
Við þetta fækifæri sagði Nix-
on, að smíði ísbrjótsins væri
ágætt dæmi um það, hvernig
Bandaríkin og Sovétríkin hag-
nýttu sér kjarnorkuna. „Þið til
að brjóta ís, við til að knýja
verzlunarskip“. Við hóp skipa-
smiða sagði Nixon: „Það eru
aðeins 60 km miUi Alaska og
Síberíu. Við verðum að brjóta
ísinn I milli okkar og það get-
ur þetta skip gert. Ég á eftir
að koma hér aftur.“
Hvorugur sarmfærSi hinn
Aðspurður um viðræður sínar
við Krustjoff, sagði Nixon, að
þær hef'ðu verið mjög skemmti-
legar og gagnlegar. Auðvitað
hefði hvorugur sannfært hinn —
ég hélt minni sannfæringu og
Krustjoff lét ekki hagga sér. Nix-
on flýgur í kVöld til Novosibirsk
í V-iSíberíu og tekur flugferðin
ifúrtm stundir í þrýstiloftsflugvél.