Tíminn - 17.09.1960, Blaðsíða 5

Tíminn - 17.09.1960, Blaðsíða 5
TÍMINN, laugardaginn 17. september 1960. Útgcfandi: FRAMSÓKNARFLOKKURINN. Framkvæmdast.iórl: Tómas Arnason Rttv stjórar Þórarinn Þórarinsson (áb.i. Andrés Kristjánsson Fréttastjóri: Tómas Karlsson. Auglýsingastj.. Egill Bjarnason Skrifstofur 1 Edduhúsinu — Simar- 18300—18305. Auglýsingasimi: 19523 Afgreiðslusimi: 12323 — Prentsmiðjan Edda n.í. ERLENT YFIRLíT 111 meðferð á útlendum manni Stjórnarblöðin gera mikið veður út af því þessa dag- ana, að launþegasamtök þau, sem eru undir stjórn fylgis- manna ríkisstjórnarinnar, hafa fengið hingað norskan hagfræðing til þess að gera álitsgerð um efnanagsráðstaf- anir ríkisstjórnarinnar. Ef stjórnarblöðin kynnu sæmilega mannasiði, myndu þau ekki hafa haft hátt um þessa áhtsgerð eða þá með- ferð, sem hinn útlendi maður hefur verið beittur. í stuttu máli er þessi meðferð sú, að hann er fenginn til þess að dvelja hér í þrjár vikur, en vitanlega er það alltof stuttur tími til þess að hann geti fengið nokkra heildarþekkingu á atvinnuvegum og efnahagslífi þjóðar- innar. Aðalupplýsingar sínar fær hann svo frá aðairáðu- nautum ríkisstjórnarinnar í efnahagsmálunum. Jónasi Haralz og Jóhannesi Nordal, en þerr eru eins og venju- legir menn haldnir þeim eiginleikum að vilja ekki ófrægja verk sín. Til viðbótar calaði hann svo við forustumenn þeirra launþegasamtaka, sem fengu hann hingað, en það eru allt eindregnir stjórnarsinnar. Svo að segja allar upplýsingar, sem maðurinn fékk, eru þannig frá annarri hhðinni. Sjálfur hefur maðurinn réttilega fundið, að verk hans var meira en hroðvirknislegt, því að skýrslu sína byrjar hann á þessa leið: „Ég vil hefja þessa skýrslu með því að minna á, að ég hef aðeins dvalið þrjár vikur á íslandi. Þó að iandið sé ekki stórt, er það augljóst, að á svo skömmum tíma hef ég ekki getað athugað allt það, sem nauðsynlegt væri til að vera fær um að gera nokkra ýtarlega skýrslu um styrkleika og veikleika íslands". Meðal allra siðaðra manna hefði þessi formáli vissu- lega nægt til þess, að skýrslunni yrði ekki hampað sem neinum sérstökum og óvefengjanlegum dómsúrskurði. Öll meðferð stjórnarliðsins á þessum útlenda manni er vissulega með endemum. Hann er f enginn hingað undir því yfirskyni, að hann eigi að gefa hJutlausa skýrslu Eftir að hann kemur hingað er hann hafður undir stöðugum áróðri efnahagsráðunauta stjórnarinnar og „verkalýðs- leiðtoga stjórnarflokkanna". í upphafi skýrslunnar, sem hann semur, tekur hann skýrt fram, að hún sé af van- efnum gerð. Þrátt fyrir þetta allt reynir st]órnarliðið nú að blása hana út sem hreinan Salómonsdóm. Þetta er ill meðferð á útlendingi, sem kemur hingað í þeirri góðu trú, að ekki eigi að misnota hann. Fyrirspurnir ítrekaðar Síðastl. fimmtudag beindi Tíminn eftrtöldum fyrir- spurnum til stjórnarblaðanna: Hvað myndu stjórnarblöðin kalla svik í landhelgis- málinu? Myndu stjórnarblöðin ekki'kalla það svik, ef ríkis- stjórnin féllist á að veita brezkum togurum svipaðar und- anþágur og íslenzku togurunum innan fiskveiðilandhelg- innar? Myndu stjórnarblöðin ekki kalla það svik, ef brezkir togarar fengju að veiða innan tólf mílna markanna á viss- um svæðum við landið' Þessar spurningar ti1 stjórnarblaðanna eru hér með ítrekaðar og vonast til að þau dragi ekki lengur að svara þeim. Sambúð Rússa og Kínverja Þeir tímar geta nálgast a'o' Rússar óttist „gulu hættuna". ÞEKKT ENSKT blað komst nýlega svo að orði, að aðstaða Mao Tse Tung væri nú etkki að ýmsu leyti ósvipuð aðstöðu Stalins sumarið 1939. Þá hafi Stalin reynt að tefla þannig, að Þýzkalandi annars vegar og Bretlandi og Frakklandi hins vegar lenti saman í styrjöld, svo að Rússar gætu hirt leifar þess ara stórvelda á eftir. Nú myndi Mao hins vegar ekki neitt harma það, þótt Rússutn annars vegar og Vesturveldunum hins vegar lenti saman, og Kínverjar gætu svo lagt undir sig rústimar á eftir. Þótt ummæli sem þessi séu ef til vill ekki alveg sannleik- anum samkvæm, felast vafalítið í þeim veruleg sannindi. Nú- verandi furustumenn Kína láta sig vafalaust dreyma þá drauma, að Kína eigi eftir að verða mesta stórveldið eða jafn vel eina stórveldið í heiminum. Styrjöld milli R;ssa og vestur- veldanna, þar sem Kínverjar gætu að mestu staðið utan hjá, myndi færa þá nær því marki meira en nokkuð annað. SEINUSTU vikumar hefur sá orðromur farið mjög vax- andi,að sambúð Rússa og Kín- verja færi heldur versnandi eða nánara tiltekið sambúð for- ustumanna þessara þjóða. Marg ir hafa þó verið tr'egir til að trúa þessum orðrómi eða ekki viljað r gera ofmikið úr hon- um. Ýmsar staðreyndir hafa hins vegar orðið opinberar, sem gefa það hifclaust til kynna, að þetta er meira en orðrómur. Rússneskir sérfræðingar hafa undanfarið haldið heim frá Kína í stórum stfl, kínverskir stúdentar hafa haldið alfarnir frá Moskvu eftir hálfnað nám, og felld hefur verið niður út- gáfa tveggja blaða á rússnesku, er sérstaklega voru helguð Kína. Við þetta og fleira af svipuðu tægi, bætist svo hinn augljósi ágreiningur milli Krustjoffs og Mao um túlkun KRUSTJOFF — veldur „gula hæitan" honum oröiö áhyggium? á því veigamiikla atriði í kenn- ingum Lenins, hvort telja skuli styrjöld óhjákvæmilega eða ekki. Allt þetta er sönnun þess, að sambúð Kínverja og Rússa er ekki eins iranileg og áður og að forustumenn þeirra grein ir á um veigaraiikil atriði. ÞAÐ ER að sjálfsögðu rangt að draga þá ályktun af þessu, að einhver friðslit sé yfirvof- andi í sambúð Rússa og Kín- verja. Ýmsir sameiginlegir hagsmunir valda því, að tii slíks mun ekki koma næstu ár- in eða a.m.k. verður að telja það mjög ólíklegt. Hitt er jafn framt líklegt, að heldur haldi áfram að draga sundur en sam- an. Forustumenn Kínverja munu halda áfram að fara sínu fram, án þess að lúta forustu Rússa eins og áður, einkum þó í málum Asíu og Afríku. Þetta sést m. a. glöggt í Afríku um þessar mundir, þar sem Kínverj ar herða nú áróðurssókn sína og skáka jafnvel orðið Rússum á ýmsum sviðum. T.d. munu öllu fleiri sendinefndir frá Afríku koma til Peking en Moskvu á þessu ári, og útvarps- sendingar til Afríkulanda eru nú orðnar fleiri frá Kína en Sovétríkjunum. Mar'gir telja sennilegt, að framkoma Rússa í Kongó stafi ekki sízt af því, að Krustjoff óttist, að Rússar geti annars misst frumkvæðið í Af- ríku í hendur Kínverja. MARGT BENDIR orðið til þess, að forustumenn Rússa geri sér ljóst, að Kínverjar verða ekki aðeins bandalags- þjóð þoirra á komandi árum, heldur elnnig keppinautar og það sennilega í sívaxandi mæli, þegar frá líður. Svo getur far- ið, og þa? jafnvel fyrr en varir að til be\nna hagsmunaárekstra komi milli Rússa og Kín- verja í Asíu. Rússar eru nú orðnir eir.a Evrópuþjóðin, sem ræður yfu miklum löndum í Asíu. 3ú alda, sem þeir áttu þátt í að efla gegn öðrum Evr- ópuþjóðum í Asíu, getur beinst gegn þelm sjálfum fyrr en varir. Framkoma forustumanna Rússa næstu misserin mun í vaxand: mæli markast aí þessu viðhorfi í komandi framtíð. Fyrir vestrænu þjóðirnar er nauðsynlegt að gera sér þetta ljóst. Til'ögur Rússa í alþjóða- málum eru oft óreunhæfar og hafa þvi á sér áróðursbrag fyrst og Tremst. En breyti þeir eitthvað um afstöðu. — m. a. vegna þess, sem hér er greint — þurfí vesturveldin að mæta því á jákvæðan hátt. Ef til vill, getur ilfkt enn átt eftir að taka nokkurn 'íma, en það ætti hins vegar ekki að koma á óvart, pótt slíkt gæti gerzt fyrr en almennt þykir líklegt. Þ.Þ. Alþjóðamálið Esperanto Ritstjórn Tímans hefur goðfúslega léS esperanto- hreyfingunni dálítið rúm í blaðinu einu sinni j viku til ag kynna lesendum þess þetta nauðsynja- og menn- ingarmál. Esperantistar eru þakklátir fyrir þennan góða skilning á málefni því, sem þeir berjast fyrir. Verður í þáttum þessunm leitazt við a5 veita lesendum nokkra frætSslu um tungu- málið sjálft, bókmenntir þess og sögu þau 73 ár, sem liðin eru siðan þaö kom fram á sjónarsviðið og þá ekki sízt, hvernig hagur þess er í dag. Á sðast liðnu ári voru liðin 100 ár frá fæðingu Zamen- hofs, sem er höfundur máls- ins. Síðar mun verða vikið að því, að hve miklu leyti málið er „tilbúið". En ég vil geta þess hér, hvernig nafnið er örðið til. Fyrstu kennslu- bókina á esperanto gaf Zam- enhof út undir dulnefninu: Dr. Esperanto. Þag var árið 1887. En „esperanto" þýðir vonandi, þ. e. sá, sem vonar. Brátt var farið að nota það sem nafn á málinu sjálfu. Lúðvík Lazarus Zamenhof fæddist í Bjalistok við landa mæri Póllands og Líthauga- lands 15. des. 1859. En Varsjá, höfuðborg Póllands er vagga esperantos, þvi að þar átti Zamenhof heima, þegar hann sem ungur nemandi lagði undirstöðuna að þessu mikla verki og þar starfaði hann sem augnlæknir manndóms- árin. Varsjá var þvi valin sem aðsetursstaður alþjóðaþmgs esperantista á síðast liðnu sumri. í sumar var alþjóða- þingið háð í Brussel 30. júní til 8. ágúst. Var það 45. al- þjóðaþingið. Stefán Sigurðsson Síldveiui út af Langanesi Raufarhöfn, 14. sept. — Finnskt síldarskip kom inn til Raufarhafnar í nótt, og er um kyrrt í dag til viðgerð ar. Skipið er allstórt, búið bæði snurpunót og reknetum, og er sildin hausskorin og söltuð um borð. Skipið hefur undanfarið verið að veiðum 50—100 mílur út af Langa- nesi, og oft fengið sæmilega veiði af ágætri síld. Hefur það fengið um 4500 tunnur síldar. Þykir Finnunum und arlegt að fslendingar skuli ekki hirða um þessa veiði, en á þessum slóðum virðist vera árviss reknetaveiði hvert haust. sA.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.