Tíminn - 05.04.1962, Blaðsíða 7

Tíminn - 05.04.1962, Blaðsíða 7
IH Útgetandi: FRAMSÖKUARFLOKKURSNN Frarokvæmdastjóri Tómas Árnason Ritstjórar: Þórarinn Þórarinsson (ábi Andrés Kristjánsson Jón Helgason og Indriði G Þorsteinsson Fulltrúi ritstjórriéir ' Tómas Karlsson Auglýs ingastjóri: Egill Bjarnason Ritstjórnarskrifstofur i Edduhúsinu. afgreiSsla. auglýsingar og aðrar skrifstofur í Bankastræti 7 Simar: 18300- 18305 Auglýsingssími 19523 AfgreiSslusinu 12323 Áskrifta.rg] kr 55 á mán innanl t lausasölu kr. 3 eint — Prentsr.Mðjan Edda h.f. — Frumvarp ríkisstjórnarinnar um breytingu á lögum um húsnæðismálastofnun, byggingarsjóð ríkisins o. fl. var afgreitt sem lög frá Alþingi í fyrrakvöld. Talsverðar um- ræður urðu um það við lokaafgreiðsluna í n.d. og mun Ingvari Gíslasyni hafa tekizt að lýsa þessum nýju lögum bezt í fáum orðum, þegar hann sagði, að það einkenndi frumvarpið helzt, hve of skammt það gengi til að bæta úr þeirri þörf, sem því væri ætlað að leysa. Aðalefni þessara laga er tvennt. Annað er það, að f jölga íhúsnæðismálastjórn um einn mann, þannig að hún verði nú skipuð fimm mönnum í stað fjögurra áður. Alþýðu- flokkurinn má eiga það, að hann reyridi undir forystu Eggerts Þorsteinssonar, að sporna gegn þessari óþörfu fjölgun, en lét að lokurn undan eins og endranær. Sjálf- stæðisflokkurinn krafðist þess, að fá hér bitling handa framkvæmdastjóra flokksins. Sennilega mun Alþýðu- flokkurinn ekki hafa látið undan, fyrr en hann var bú- inn að tryggja sér eitthvað í staðinn. Hitt aðalefni laganna er heimild til húsnæðismála- stjórnar að lána 150 þús. kr. sem hámark út á íbúð í stað 100 þúsj kr. Þessi hækkun er tæpur helmingur þess, sem byggingarkostnaður meðalíbúðar hefur aukizt síðan „viðreisnarlögin" voru sett í febrúar 1960. Þrátt fyrir þessa hækkun verða menn þó mun verr settir eftir en áður, miðað við 1960. Ef vel átfi að vera, þurfti beífa hámaric að hækka minnst í 200 þús. kr., eins og Framsáknarmenn lögou til. Þá þurfti einnig að tryggja byggingársjóði stóraukn- ar fastar tekjur til starfsemi sinnar, eins og Framsókn- armenn lögðu einnig til, svo að þessi hækkun útlán- anna yrði meira en marklaust fyrirheit. Síðast, en ekki sízt, þurfti svo einnig að tryggja viðunanleg vaxtakjör, eins og líka var lagt til. En allar þessar tillögur felldu stjórnarflokkarnir. Það stendur því ógert, eftir sem áður, að tryggja byggingar- sjóði aukið fé til útlánastarfsemi sinnar, en vitanlega;er það undirstöðuatriði. Þá þurfti að gera sérstakar ráðstafanir til hjáipar þeim, sem hafa ráðizt í það að byggja eigin íbúðir á undanförnum árum, en eru nú að missa þær vegna lausaskulda, er hafa hlaðizt upp sökum þess, hve ört og óvænt byggingarkostnaður hefur hækkað af völd- um gengisfellinganna og annarra „viðreisnarráðstaf- ana". Þess vegna lögðu Framsóknarmenn til, að þessir menn fengu svipaða aðstoð til að losna við þessar lausa- skuldir og útgerðarmenn og bændur hafa fengið með viðbótarlögum um stofnlánasjóð sjávarútvegsins og lög um um lausaskuldir bænda. Slíka aðstoð væri vel hægt að veita, ef horfið væri frá frystingu sparifjár- ins í Seðlabankanum. Þetta felldu stjórnarflokkarnir einriig. Vissulega er það því ekki ofmælt, að það, sem mest einkennir þessa lagasmíð þeirra, er það, hve of skammt hún gengur. Gengið eftir svari Fyrir nokkrum dögum var hér í blaðinu beint eftir- farandi fyrirspurn til Mbl.: Álítur Mbl. það heppilegt, að erlendur aðiii ráði yfir eina sjónvarpinu, sem starfrækt er í landinu? Telur blaðið það hollt íslenzkum heimilum og ís- lenzkri menningu að búa við þær aðstæður? Álítur blaðið það ekki heppilegt, að þeffa sjónvarp sé takmarkað við stöðvar varnarliðsmanna einna? Mbl. hefur enn ekki svarað þessum fyrirspurnum. Þær eru því endurteknar og ákveðins svars óskað. S Frásögn af sfarfsemi Sveriges Lanfbruksförbuit^ Þegar rætt er við Svía um sam- urframleiðendum, kjötframleið- leidd 60% af öllu fleski, er Svíar vinnumál, veitir maður því oft endum, bændum almennt (Sven fa af svínpeningi sínum. Hins veg athygli, að þeir tala ekki aðeins ska Lantmannens Riksförbund), ar er Norrland ekki sjálfu sér um ein aðalsamtök samvinnu- eggjaframleiðendum, skógareig- riögt með kjöt. manna í landi sínu, heldur tvb: endum, lánastofnunum (Svenska Samtökin um mjólkuriðnaðihn,. Kooperativa Förbundet (KF) og- Jordbrukskreditkassan, SJK og Svenska Mejeriernes Riksfören- Sveriges Lantbruksförbund (SL). Sveriges Almanna Hypoteksbank, ing (SMR) hefur ársveltu upp SAH), ölgerðarmönnum, loðdýra á hálfan annan milljarð s. kr. og 12.000 starfsmenn á vegum sínum. Um 200.000 mjólkurfram leiðendur eiga þar hlut að máli. Mjólkurbúum sambandsins hefur á f áum áratugum f ækkað úr 1600 niður í 400, Er hér um að ræða fyrirbrigði, sem 'á hliðstæður í fleiri greinum sænsks landbúnað ar. Aukin tækni og bættar sam- göngur valda því, að hægt er að láta miðstöðvar iðnaðarins og dreifingarinnar ná til æ stærri svæða. Er slík „centralisering" nú mjög á dagskrá hjá forráða- mönnum SL. •» Stærst þeirra héraðssamtaka, er aðild eiga að SMR, ér Mjölk- centralen, sem sér Stokkhólmi og útborgum hans fyrir því sem næst allri þeirri mjólk og mjólk- urvörum, sem þar er neytt, en það er ekkert smáræði, og fer stöðugt vaxandi. Framleiðendur úr sex lénum eiga nú aðild að Mjölkcentralnum og ársvelta eigendum framleiðendum lin- hans nemur um 500 miU- s kr sterkju, lins og oliujurta. Að Auk annars rekur fyrirtæki þetta hverju þessara sambanda standa um 90 sölubúðir, flestar í Stokk- fót lánastofnunum fyrir Iandbún ^lTf^i?, bU"dÍD erU ?* hóImi- Ostframleiðendur hafa ,Ilm tr,,^t= «!,„)«; ; w ,„»„ akveðna landshluta. Þessar „lokal einnig sín sérstöku samtök innan foreningar" geta einnig orðið SMR, nefnast þau Riksost og hafa sjalfstæðir meðlimir í SL, og i50 minj. kr. ársveltu. hafa fjölmargar þeirra notfært sér þau réttindi. Helmingur skóglendis Stærst landssambandanna tólf bændaeign. er Sveriges Slakteriförbund (SS), Svenska Lantmannens Riksför- aðalsamtok Sviþjóðar á sviði kjöt bund (SLR) er hvort tveggja i framleiðslunnar. Að því standa senn, innkaupa- og sölufyrirtæki. „ ..........,„,,„.....„„,,„. ' "linni samtök með samtals Það tekur að sér til sölu upp- Árið 1929 varð félagið aðalbrjóst T 256-00 ^steklingum. Hjá því skeru bændanna og kaupir inn vörn hagsmunasamtaka landbún- vl"na um 12-000 manns °§ árf: fy™ Þá áburð, fóðurvörur, land- aðarins. Var þess ærin þörf á veltan nemur um L8 mil J*rði búnaðawélar og fleira. Er sú næstu árum, er heimskreppunnar sænfra..^r.ona- St<frsta heraffsI starfsemi ósmá í sniðum, því á gæt'ti sem mest. Neyðarástandið, ^W^" x ,SS er Scan' sem hef síðustu árum hafa bændur keypt sem þá ríkti, átti drjúgan þátt ur miðstoð sma í Malmö. ArsVelt vélar fyrir eina milljón s. kr. á í að skapa meðal bænda fjölda- fn,nemur.utm 500 millJ- sænskra dag, að meðaltali. Ársvelta sam- hreyfingu er hafði í för með krona- Kjotframleiðslan er mest bandsins nemur rúmum milljarði sér allróttæka umsköpun og öran í suðurhlutalandsins, og í Skáni, króna. SLR er elzt þeirra lands- Aðalmunurinn á þessum tvenn- um samtökum er sá, að KF er fyrst og fremst samtök neytenda en SL hins vegar samtök fram- leiðenda í landbúnaðinum. Uppruni og þróun. Þótt • umrædd samtök sænskra bænda hafi fyrst á síðustu ára- tugum öðlazt sína núverandi mynd, er uppruna þeirra að leita töluverðan spöl aftur í tímann. Þegar á síðari hluta nítjándu ald ar tóku framleiðendur í landbún- aðinum að mynda með sér sam- tök af ýmsu.tagi, um mjólkurbú, sláturhús, sölu ýmissa afurða og jafnvel kaup á ýmsum nauðsynj- um til landbúnaðarins. Þessi fé- lög spruttu upp víðs vegar í land inu og störfuðu sj'álfstætt fram- an af, en árið, 1905 var stofnað CURT W. CURTMArJ landssamband sænskra bænda — aðatframkvæmdastióri Sveriges (Svenska Lantmannens Riksför- bund). Var því ætlað að sameina krafta hinna ýmsu félaga og sam banda, er bundin voru( við ein- stakar sveitir eða lén. Þegar all- löngu fyrr hafði verið komið á fót lánastofnunum fyrir landbú aðinn. Fyrsta félagið í því augna miði var stofnað á Skáni ekki síðar en árið 1833. Árið 1917 var svo í Stokkhólmi stofnað Sveriges Allmanna Lant- brUkssallskap, forgengill SL. i— Framan af voru meðlimir þess, einkum einstaklingar, en fljót- lega slógust ýmis búnaðarfélög tl" og jafnvel kaupfélög í hópinn. Lantbrulcsförbund vöxt samtaka þeirra. Þátttakan í Hallandi og Bleking eru t.d. fram þeim var almenn, enda er nú svo | komið, að svo til allir sænskir I landbúnaðarframleiðendur, um { 300.000 að tölu, munu vera með- |i limir í að minnsta kosti einu | þeirra landssambanda, sem j standa að SL, og margir í fleir- \ um. | Á þessum árum (1932—33) , voru m.a. stofnuð landssamtök I mjólkurframleiðenda, kjötfram- | leiðenda, eggjaframleiðenda og k skógareigenda. "Vegna hinnar H miklu þátttöku urðu þessi sam- tök á fáum árum að stórfyrir- tækjum, nýtízku aðferðir voru í , stórum stíl teknar upp við fram- jjjjjjj leiðslu og dreifingu landbúnaðar r* vara og máttur samtakanna gaf JTÍ bændunum möguleika til að fá ff 3y|kl áhugamáliim sínum, bæði efna- hagslegum og öðrum, nýja fram rás, sem til- þessa hafði verið lokuð. í samræmi við þessa þróun, var Sveriges Allmanna Lant- brukssallskap endurskipulagt og | með árinu 1940 kemur það fram sem höfuðsamtök og tengiliður | landssamtaka bændanna. Tók það þá upp silt núverandi heiti. 1946 var skipulagi sambandsins enn breytt, í þeim tilgangi að það hefði frjálsar hendur á efnahags sviðinu til samvinnu við einstök aðildarsamtök. Tólf landssambönd. Tólf landssambönd eiga aðildMV"dln s*nlr aðeins n»><kurn hluta skrifstofubyggingar Sveriges Lant. að SL. Þau eru mynduð af mjólk bruksförbund i Stokkhólmi. 11 H N, fimintudagur 5. ajpið 1963. I i n 'M i III'

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.