Alþýðublaðið - 25.04.1940, Blaðsíða 1

Alþýðublaðið - 25.04.1940, Blaðsíða 1
RITSTJÓRI: F. R. VALDEMARSSON UTGEFANDI: ALÞYÐUFLOKRURINN XXI. ÁRGANGUR FIMMTUDAG 25. APRIL 1940 94. TOLUBLAÐ Þetta platff maii yerða talið eitt merkasta í sðgu Þjóoarinnar. Þingslitaræða Haraids Guðmundssonar i gær. ALÞINGI var slitið kl. IV2 í gær og er þetta eitt stytzta þing, sem haldið hefir verið. Áður en þingslit fóru fram, flutti Haraldur Guðmundsson, forseti sameinaðs fíings, eftirfarandi ræðu: „Störfum þessa alþingis er jhú lokið. Það er hið 55. lög- gjafarþing, en 70. samkoman frá því alþingi var endurreist. Frá stofnun alþingis eru nú Jiðin 1010 ár, en 678 ár frá því ísland játaðist undir konungs- yfirráð. Oft hefir alþingi setið leng- ¦ur að störfum en að þessu :sinni, og málin, sem það hefir afgreitt, eru sízt fleiri nú en *«ft áður. Þó tel ég það alveg irafalaust, að þetta alþingi muni jafnan verða talið eitt hið allra merkasta í sögu þjóð- arinnar. Og vissulega mun oft- lega verða til þess vitnað er "tímar líða. Styrjöldin mikla magnast •enn og tekur til æ fleiri landa ¦«g þjóða. Áhrif hennar bein og óbein verða stöðugt ríkari og tilfinnanlegri. Hlutleysi og diriSarvilji smárra þjóða er að ¦'Cngu haft. a Non Nágrannaþjóðir vorar, frænd þjóðirnar á Norðurlöndum, sem einskis hafa annars óskað en að gæta hlutleysis og lifa í sátt og friði við nábúa sína alla, hafa aiú þrjár nauðugar dregizt inn í þenna hildarleik. Og hin íjórða bíður þess milli vonar og 'ótta, hvort og hvenær hún hljóti sömu örlög. Ein hefir <©rðið að sætta sig við nauðung- arfrið eftir frábæra vörn gegn •ofurefli og látið hluta af landi :sínu. Önnur berst nú fyrir lífi sínu og sjálfstæði við erlendan árásarher, sem hefir helztu borgir landsins á valdi sínu. Og hin þriðja, sambandsþjóð vor, hefir neyðst til þess að beygja sig fyrir vopnavaldi ná- búa, sem er þrítugfalt sterkari *en hún. Vér íslendingar erum magn- lausir áhorfendur þessa voða- lega harmleiks. Vér getum að- eins vottað þessum frændþjóð- um vorum einlæga samúð og dýpstu hluttekningu. Vér höf- úm dáðst að afrekum þeirra, verklegum og andlegum. Hvergi hefir lýðræði og lýð- frelsi verið meira virt né gefið hetri raun en hjá þeim. Lífs- kjör almennings, menning og á- hrif í þjóðmálum voru þar jafn- ari og betur tryggð en hjá flest- um þjóðum öðrum. Stærri þjóðir, ríkar og voldugar, sóttu til Norðurlanda fyrirmyndir í félagsmálalöggjöf, alþýðutrygg ingum, samvinnufélagsskap og öðrum slíkum efnum. Vér íslendingar eigum enga ósk heitari þessum frændþjóð- úm vorum til handa en þá, að þeim lánist sem fyrst að end- urheimta frið og frelsi og ó- skert umráð yfir löndúm sín- um. -' fskyaollegar Morto. Vér íslendingar höfum ekki orðið fy'rir árásum neinnar styrjaldarþjóðar, og til þessa höfum vér borið gæfu til að komast hjá manntjóni af völd- um stríðsins. Fjarstaða lands- ins hefir enn sem fyrr reynst oss haldgóð vörn. En þrátt fyrir þaS verður á- standið einnig hjá oss ískyggi- legra meS hverjum degi, sem líður. Vígstóðvarnar hafa færst nær. Öllu viðskiptasambandi er nú slitið við mörg hin þýðing- armestu markaðslönd vor; — lönd, sem hin síðari ár hafa keypt talsvert meira en helm- inginn af öllum útflutnings- vörum vorum og séð oss næst- um því fyrir helmingi hins inn- flutta varnings. Allt bendir til þess að vér verðum að vera viðbúnir stór- felldri röskun á atvinnulífi og viðskiptum. Ekki er annað sýnilegt en að veigamiklar at- vinnugreinir, svo sem vinna við byggingar og saltfisksverkun muni mjög dragast saman. Og um fjárhagsafkomu ríkisins og einstaklinganna er allt í hinni mestu óvissu. Stðrf alningis. Ástand og horfur móta jafn- an störf alþingis. Svo er og að þessu sinni. í sambandi við af- greiðslu fjárlaga og með sér- stökum lögum hefir alþingi veitt ríkisstjórninni alveg ó- venjuléga víðtækar heimildir til að draga úr fjárframlögum til ýmissa framkvæmda, ef á- standið breytist þannig, aS slíkt verður óhjákvæmilegt. En það er von þingmahna, aS eigi komi til þess, að nauðir reki til að beita þeim heimildum. Og víst má telja, að ef nauð- synlcgt vérður að grípa til þejrra, þá verða og aðrar að- gerSir óhjákvæmilegar. mmmmsí S Haraldur Guðmundsson. Alþingi hefir afgreitt lög um uppbætur á ellilaunum örorku- og slysabótum, um verðlags- uppbætur til opinberra starfs- manna, um húsaleigu, um stríðs tryggingu sjómanna o. fl., sem öll bera vott um vilja alþingis til að mæta þeim örðugleikum er styrjöldin veldur. Sama má og að nokkru leyti segja um lögin um heimild fyrir ríkis- stjórnina til aS taka eignar- námi tilteknar landspildur til nýbýlastofnunar og fjárframlög til ræktunarframkvæmda á þess um jarðeignum, svo og lögin Um tilraunastarfsemi í þágu landbúnaSarins. Hvorttveggja miðar að því að nytja betur gæði landsins og skapa ný at- vinnuskilyrði í stað hinna, sem tapast. Atburðír þeir, sem gerst hafa á Norðurlöndum hafa fært oss heim sanninn um það, hver hætta lýðræðinu og sjálf- stæði landsins getur stafað af starfsemi ofbeldisflokka og á- róðursmanna erlends valds. Af því tilefni m. a. samþykkti al- þingi því nær einum rómi á- lyktun um ráðstafanir til verndar lýðræðinu og öryggi ríkisins og undirbúning lög- gjafar um þau efni. Aðeins þrír þingmenn voru andvígir þess- ari ályktun. ÞiöUn tefeur öli mðl sío i siisar Sieotlur. Afleiðing þess, að sambands- þjóð vor og kónungur hafa neySst til aS lúta valdi annars ríkis, er sú, aS þau stjórnar- farslegu tengsl, sem verið hafa milli vor og hennar, hafa rofn- aS, og aS konunginum er ókleift aS fara með það vald, sem hon- um er fengið í stjórnarskránni. Þessu nýja viðhorfi varð al- þingi að mæta. Með atkvæðum Frh. á 2. síðu. Samsæti fyrir danska ®§ sænska sjimenn hér í pr. ----------------*---------------. Orð daEiska sendilierrans: ÞJóH min leitar nil skjéls i pðguflli and^ stððu meHin pruman gem§nr yfir lU^ ORRÆNA FÉLAGID og Góðtemplarareglan buðu skipshöf num hinna dönsku og sænsku skipa til samsætis í gær kl. 5. Sátu þetta hóf um 80 manns og fór það fram í Góðtemplara- húsinu. Meðal gestanna voru sendiherrar Danmerkur og Svíþjóðar. Stórtemplar, Friðrik Á. Brekkan bauð gestina vel- komna fyrir hönd góðtemplara- reglunnar og Stefán Jóh. Stef- ánsson fyrir hönd Norræna fé- lagsins. • RæSur beggja báru blæ þeirra tíma, sem við lifum á. St. J. St. lauk sinni ræðu með þessum orðum: „Þjóðir vorar eru allar í ægi- legri hættu. Ein þeirra er nú í járngreipum ofbeldis og kúgun- ar, önnur berst með vopni í hönd fyrir frelsi sínu. Hin þriðja býst við árás á h^erri stundu. Vér íslendingar bíðum milli vonar og ótta eftir úrslit- um þessa hildarleiks. Verður menningarstarf Norðurlanda- þjóðanna lagt í rústir? Við vonum aS svo verSi ekki og aS eftir skamma stund geti þær hafiS uppbyggingarstarf sitt eftir eldinn, sem fer nú una lönd þeirra." Sage de la Fontenay sendi- herra Daná mælti nokkur al- vöruþrungin orS: „Vér elskum frelsið og verjumst kúguninni. Vér hötum ofbeldið og þráum frið. Sagan sýnir okkur, aS harðstjórnin getur ekki -orðii löng. Fyrr eða síðar fellúr húia á eigin sök. Þjóð mín leitar nú skjóls í þögulli andstöðu meðaa þrumuveðrið gengur yfir, ea hún stendur ósigruS. Hún,hefir áSur að nokkru reynt erlenda stjórn og hún sýndi þá, að húm tapaði ekki ást sinni á frelsinu. Eins mun fara nú. Aftur muii hún rísa upp til vaxandi menn- ingarstarfs." Að samsætinu í Góðtempl- arahúsinu loknu fóru gestirnir í Nýja Bíó. Þar söng Karlakór Reykjavíkur nokkur lög, en síð an var sýnd íslandskvikmynd. Er vert að þakka Góðtemplara- reglunní og Norræna félaginu fyrir þetta vináttubragð við hina erlendu sjómenn. Þýask árás bœðl á Norð T* og Sniiir^Swift ísbrjótar eiga að ryðja herfluteioga skipunum braut inn í Helsingjabotn. .—i—:—¦¦¦ +,, ¦ ------------------ fy EÍM FRÉTTUM fer stöðugt fjölgandi, að stríðsviðbún- * aður fari nú frarn í Eystrasaltshöfnum Þýzkalands, sem ekki geti haft neinn annan tilgang en árás á Svíþjóð. Fjöldi herflutningaskipa er sagður saman kominn í þessum höfnum, vestan frá Sassnitz og austur að Danzig, og er í óða önn verið að skipa liði út í þau. Isbrjótar eru hafðir til taks með herflutningaskipun- um, og þykir það benda til þess, að árás sé ekki aðeins fyrir- huguð á Suður-Svíþjóð, heldur og meðfram öllum strönd- Svíþjóðar norður í Helsingjabotn, sem enn er ísi lagður, en þaðan er skemmst til námuhéraðanna í Norður-Svíþjóð og Narvíkur í Noregi. Svíar búa sig af kappi undir það að« mæta hinni yfirvofandi árás. Allar bbrgir í SuSur-Sví- þjóð eru í svarta myrkri á nótt- unni og öllum útlendingum hefir vegna njósnahættunnar veriS vísað úr syðstu héruðum landsins. Lingström yfirforingi sænska Eystrasaltsflotans lýsti því yf- ir í dag,, að sænska stjórnin væri fastákveðin í því að berj- ast til hins ýtrasta, ef á landið yrði leitað. í sama streng taka öll helztú blöð Svía. „Dagens Nyheter" í Stokkhólmi segir til dæmis, aS hvarvetna verSi vart viS vilja þjóðarinnar til þess að verja land sitt og frelsi, enda sé barátta upp á líf og dauða betri, heldur en að beygja sig fyrir ofbeldinu.

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.