Alþýðublaðið - 18.09.1940, Blaðsíða 3

Alþýðublaðið - 18.09.1940, Blaðsíða 3
MIÐVIKUDAG 18. SEPT. 1940 OTBUBLABIB T* Ritstjóri: Stefán Pétursson. Ritstjórn: Alþýðuhúsinu við Hverfisgötu. Símar: 4902: Ritstjóri. 4901: Innlendar fréttir. 5021: Stefán Pét- ursson (heima) Hringbraut 218. 4903: Vilhj. S. Vilhjáms- son (heima) Brávallagötu 50. Afgreiðsla: Alþýðuhúsinu við Hverfisgötu. Símar: 4900 og 4906. Verð kr. 2.50 á mánuði. 10Aaurar í lau ' ALÞÝÐUPRENTSMIÐJAN Kosningaraar í Svípjöö. SAMA DÁGINN og kosning- arnar.fóru fram í Svíþjóð bi'rti b!að kommúmista hér langa grein, sem það kallaði „frétta- bréf frá Stokkhólmi". t þeirri grein var því lýst á átakanlegan hátt, eins log Þjóðviljans er einn- ig vani,1 þegar hann skrifar um íslenzk stjórnmál, hvernig „aftur- ihaldiö í Svíþjóð" — en -svo nefn- ir kommúnistablaðið einu nafni sænska, Alþýðuflokkinnj. Bænda- fjokkinn, Þjóðflokkimm og íhalds- fiQkkinn(!). — hefðu notað sér stríðið, til þess að níðast í ;sam- einingui á alþýðumni 'í Svíþjóð, og hvílíkt hörm.ungarastand þar væri nú ríkjandi. Lesendur kommunistablaðsins munu . hafa, lagt blaðið til hliðar mieð yon, umsæmilegar kosnkiga- fréttir daginn eftir, eða svo skyldi maður. að minnsta kosti , ætla, fyrst., afturhaldið í Syíþjóð" með Alþýbufliqkkinn í bro.ddi fylking- ar hafði .búið svo vel í/.hagimm fytirr kiommúnista.'En hvað. kem- •ur í Ijós, þegar kosningaúrstitin -eru, birt? Sænska þjóðin gerir ekki aðeins svo furðuíegan <mun á-þeim flok'kum, sem kommún- -istablaðið her telur tií „aftur- haldsins.l Syiþjóð", að Alþýðu- f'okkurinm fær 19 þingsæti í við- bót við þau 115, sem hann "hafði áður, ipg þar með hreman meiri- hluta í rieðri deild sænska þings- ins, samtímis , því, að allir hinir f lo'kkamir, sem sæti eiga í stjórn landsins, Bændaflokkurinn, Þjóð- f'okkurinn og. íhaldsflokikurinn, tapa frá-2 upp í 8 þingsætum! Hún sýnir uim leið. hve rnikils hún meíur Moskvakðmmúnistana og alla „baráttu" þeirra gegn , afturhaldinu" og „árásunum á kjör alþýðunnar" með því að svifta þá 2 af 5 þingsætuim, sem þeir höfðu áður haft! ..'Hverhiig vilja menn fara að því, að skýra þetta fyrir sér? Er sænska þjóðin- svo óþróskuð, að hún kunni ekki ,að meta reynsl- una af starfi þeirra stjórnmála- flokka, sem árum saman háfa haft tækifæri til þess að sýna Renni, hvað þeir vilja og hvað þeir geta? Eða er- frásögn kom- onúnistablaðsins hér í „fréttaforéf- ínu frá, Stokkhólmi" um „aftur- háldið í Svíþjóð'' og „árásirnar á kjör alþýðunnar'.' þar uindir for- ustu Alþýðuflokksins ekfcert ann- að eh áróðurslygar og bull? Hwrt finnst mönnum líklegra? . Vissulega eru það ekkert glæsi- le^gir tímar, sem hu ganga yfir Syíþjóð. Hún er úmkringd af ein- ræðisríkjunúm og verður að yerja ógrynnum fjár til vígbúnaðar til þess, að síður skuli þykja á- rennilegt að ráðast á' labdið. Hún hefir misst marga sína beztu markaði erlendis, og átvininú'Ieys- ið farið ískyggilega í vöxt imnan- íands. af þeirri ástæðu. En það fyrirhyggjusama umbótastarf, 'sem' sænski, Alþýðuflokkurinn hefir á undanförnum árum innt íaf héndi í stjörn landsins á sviði /fjármála 'og félagsmálá hefir staðizt þá, reynslutíma, sem nú ganga yfir, og verið allri alþýðu manna í Svíþjóð viörn og" skjól gegn þeim áföllum, sem af öíd- um ófriðarins' hafa hlotizt. Og með hinni gætnu og hófsömu stjórn hans hefir tekizt að sám- eina alla sænsku þjóðina uirh þá stefnu, að varðveita friðinn inn á við og halda landinu fyrir utan hörmungar ófriðarins svo lengi sem þess er nokkur kostur. Allt þetta kann sænska þjóðin að me!a. Hún vill frið og hlutleysi svo lengi sem hægt er og hefir óbeit á öllum.þeim flokkum, sem hvika viija frá þeirri stefnu, hwrt heldur með því, að leita verndar í einni eða annari mynd hjá Þjóðverjium, einsjog nokkrar tilhneigingar hafa verið til hjá borgaraflokkunum, eða með hinu, að leita athvarfs Jijá Rússum, eins og kiommúnistar boða bæði sýknt og heilagt.-Og.engin glamuryrði kommúnista eða aninarra um það, að hægt sé að komast hjá því, að taka á sig þungar byrðar.til þess að yarðveita frið og frelsi á svio alvarlegum tímum, geta yillt svo þroskaðri þjóð sýn. Þess vegna V3Ú glæsilega traustsyfirlýsing, sem hún gaf Áíþýðufliokknum við hinar hýafstöðnu kosningar, þrátt fyrir alla erfiðleika tímanna. Blöð Sjálfstæðisflokksims " hér eru ekki eins ógætin og kommún- istablaðið í sambandi við kosn- ingarnar í Svíþjóð. Þau óttast, að þær gætu vakið einhverja til Umhugsunar hér. Þess vegna fer Miorgunblaðið sem allra fæstum orðum um þær. Og Vísir þegh\ Lesendur hans vita, enn í dai'g ékkert um það, að nokkrar kosn- ingar hafi yfirleitt farið fram í Svíþjóð, hvað þá heldur, að Al- þýðuflökkurinn þar hafi unnið glæsilegasta kosningasigurmn í sögu sinni! ©éi síofa rheð sérinngangi ' óskast.; Fyrirframgreiðsla, ef óskað ] er. Tilboð merkt „Stofa"' ' leggist dnn á ' afgreiðslu! blaðsins. fyrir hádegi ál laugardág. Fundnr skélnstjérunna á að marfea af stððu nkk ar til brezka setuSSðslns Álykíiiii fandarins werlnr serad inn á hvert heimiii í bænnm. FUNDUK, skólastjóranna hélt áfram í gær og í morgun og er talið, að hon- úm verði ekki lokið fyrr en á morgun. Þegar fundurinn kom saman flutti forsætisráðherra ræðu um tilgang hans, og sagði m. a. um sambúð Islendinga o'g' brezka setuliðsins: „Það er heimskulegt af and- stæ'ðimgum lýðræðisins hér á landi, að sýna bermömnunum andúð iog óvirðingu. Slíkt má undir engum kringumstæðum koma fyrir, enda bafa íslenzk yf- irvöld tekið bart á slíku og munu framvegis tafca svo hart á þyí, að slík framkpma viðgangist ekki. En hitt er 'jafnframt mjög ó- skynsamlegt, að almenimingur í hernumdu landi láti viwfengi sitt í ljós við 'hima erlendu hermemm umfram það, sem þrýn mauðsyn krefur. Bretar vita vel um hug íslenzku, • þjóðarinnar, en , þeir skilja það' jafnfranit og meta, að við unnum okkar eigin landi >^g frelsi framar öllu. öðru. Þess vegna skilja þeir, hvers vegnia við Islendingar viljum aðeins koma fram við þá dréngilega og .lát- laust, einart og kU'rteist, án þess að láta tilfinningar okkar mjög í Ijós, .— hverjar syo sem þær eru, Ég geng þess ekki dulinn, að það er þessi framkoma ein, sem okkur er sæmandi, og himir beztu meðal hermannianna telja eðlilegasta. Skólarnir byrja nú starf sitt innan nokkurra diaga, sagði for- sætisráðherrann að lokum. Þið skólastjórarnir voruð flestir sarn- má'a um, að betra væri að hafa umga fólkið í skólumum. Okkur er sárt u,m þetta unga fólk. Það er á gelgjuskeiði; það er við^ kvæmt, það er að mótast. Því er hættara við að láta tilfinningar isínar í Ijós og stjórmast af þeiim en öðru fólki, en þó má sízt til þess koma nú. Hlutverk ykkar ver'ður m. a. að komia í- Iveg fyrir það, að mistökin, sem hent hiafa, endurtaki sig hvað snertir hið unga skólafólk." Eftir ræðu forsætisráðherra urðu allmi'klar úmræður. " Nefnd var kosin til að semja ályktun, sem fundurinm gerði og send yrði á hvert heimili í íamd- imui. Voru kosmir í nefndina: Sig- urður Guðmundsson skólarneist1- ari, Akureyri, Ingimar Jónsson skólastjóri, Pálmi Hannesson rektor, Sigurður ThOrlaoius skóla- stjóri, Vilhjálmur Þ. . Gíslason skólastjðri og Alexander, Jóhanrw esson rektor háskólams. Umræður ,um. ályktanir f undar- ins munu hefjast ídag. Skiftafinndmr í d.b. GuSmundar Jónssonar verkfræðings vérður haldinn £ bæjarþingstofunhi laugardag- in'n 21. þ.'ih. kl. .11 'f.' h. íil þess að taka af stöðu til innheimtu á- ( kveðinnaí- útistahdandi skuldar' feúsins. ' IT. séjit. ;1940. LÖGMAÐtJRINN ' f ¦' EEYKJAVÍK: ¦' Ágætar, vetrarvistir fyrir stúlkur, bæði í bænum og utan- bæjar. Upplýsíngar á Vinnu- miðlunarskrifstofunni, sími 1327. in og siðgæðið, eða hugmýndir (manna um þáðí. ;, Ahar einræðisstefnur hafa fyrr og síðar ráðist, á trúarbrögðin segir höf. Einræðið stefnir burt frá eingyðis- og algyðistrú og tekur upp hiáguðsdýrkun. Meun eru látnir tigna, ýmsa hjá- guði. Þiógernissmnar áýrka „þjóð ina", kommúnistar „stéttina" og éfúr'sL'ð heilar þjóðir hafa sýkzt af; þessari hjáguðsdýrkun taka þær að dýrka „foringjana" sem guði, telja þá „senda iaf guði", „óskeikula" og „alvitra". Það sem þeir segja og vilja er guðs vilji. Hinn „óháði" maður og hið ful.I- komma mannfélag hefir enga hjá- guði. Þar er litið á tilveruna hér á jörð sem einn þáttinn í lífi, sem er eilíft, og sem haldið ver'ður áfram að lifa við svip- uð skilyrði og horfið er frá hér. Þeir sem hafna þessari trúarskoð- un hljóta að verða grimmir. og illgjarnir, því þeir finna engan tilgang í lífihu. . Hver maður þarf því að leggja mikið starf í að þroska sjálfan sig, — verða að betra manni. Margvísleg skipulagning er nauðsynleg til þess að þettamegi takast. Skólarnir, kirkjan ogfleiri menningartæki eru þar 'sþor í átt« ina en þeim tækjum þarf.að beita á réttan hátt, eins og ölium öðr- um tækjum, til þess að æskilegur árangur náisti X.. Að lokum skal hér dreigið sam- án þáð, sem eru höfuðmiðurstöö- urnar í bók þessari, að mínum dómi: Menningarþjóbir eru í höfuðat- /iðum sammála um íharfemið þjóðfélaga og eimstaklinga. Mark- mið þjóðfélaganna er að þau verði sem, fullkomnust og þar ríki friður, frelsi, réttlæti "og bræðralag. Miarkmdð einstaklings- ims er það að verða sem full- komnastur verður í öllu því sem er gott.og göfugt. Að þessum takmörkum liggur engin ein leið heldur margarleið- i"r, sem, fara þarf jafnhliða. Leið einræðis ogNofbeldis, í hvaða mynd sem er, f jariægir bæði þjóð- ir og einstaklinga þessu mark- miði. Þær leiðir koma því ekki til greina. Leið lýðræðisins má fara en þó/ því aðeins að lýðræðið losi sig algerlega yið ofbeldið og hernaðarandann. Strið milli þjóða og imnbyrðis meðal þjóða verður að hverfa. Auðvaldsskipu- laginu verður að breyta, og þá verður að byrja á því, sem er aðalatriði jafnaðarstefnunnlar, þ. e að breyta stjórn stóiriðjunmar. Þá breytingu á fyrst að' fram- kvama með því að koma á „blandaðri" stjórn iðnfyrirtækj-. anna og auka samvihnu milli iðngreinanna. ValdinU í stjórn- málum, atvinnumálum og fjár- málum á að dreifa milli ábyrgra stjórna og starfshópa. Me'nningartæki þjóðanna áfyrst pg fremst að nota til þess að glæða trúaráhuga fyrir eingyð- is eða algyðistrú og útrýma hjá- iguðsdýrkun. Þau á einnig að nota, til þess að auka siðgæðið (0g festa í vitund manna ákveðn- ar siðferðis- og siðgæðishugmynd. ir, sem reynsla aldanha sýmir að em til góðs og leiða til aukins þroska einstaklinga og þjóðfélags heilda. Vísindi, listir og bók- mentir ber að nota með þetta takmark fyrir augum. Þegar meginbreytingin hefir veriö framkvæmd, er hverskon- ar samvinna líklegasta leiðih til góðs árangurs. EinstaklingaT og frjáls félagsskápur þeirra manna, sem sjá hvert stefna þarf, verða að vinna allan frumundirbúning undir þessar breytingar. „Stjórn- endur þjóða eiga sjaldan frum- kyæði að endurbótum. Þær eiga hpptök sín í útjöðrunum og þok- ast smám twman imn að miðju, þar/gað til umbótahreyfingin er loks lorðin syo öflug, að foringjV ar' hennar annaðhvort komast í rikisstjórnina eða ríkisstjórnin tekur upp meginreglur hreyfing- arinnar og kemur þeim í fram- kvæmrd," segir. höfundur. Því fleiri einstaklimgar og sam- takaheildir, sem skilja þýðimgu þess að stefna að |>essu mark- miði ifjg taka upp samvimnu þar um því fyrr sækist að markinu. Samkvæmt þessu eru smáiú þjóðfélögin líklegri til þess en þau stóra, að verða fyrirmyndar þjóðfélög. Smáu þjóðfélögin skapa menningunaen stöi*u þjóið- félögin eyðileggja hana. Sama er um smáborgir; að þær eru að jafnaði meiri menningarstöðvar em .stórborgirniar þar* sem allt samlíf borganna er í brotum eða „ögmum" eins "og höf. segir. Litlu þióðfélö'gih geta þannig vísáð þeim stærri Veginn. Þau geta án minni áhættu gert til- raunir í þýðingarmiklum málum sem síðar má yfirfæra til stór- þióðanna, ef vel tekst. Að þessar kenningar hpf. séu réttar virðist saga fy'rri og síð- ari tíma sanna. Smáþjöðin Grikkir eru þar fræg ast dæmi frá fyrri öldumi og Norðurlandaríkin, Holliamid og Sviss á okkar dögum. I öllum þessUm lönduim hef ir raunverulega verið farið sömu leiðina og höf. bendir á. Stefnt hefir verið burt frá hernaði, „blönduð" stjórn sett yfir flestar þýðingarmestu grein- ar fjármála og atvinnulífs, sam- vinnustefnu fylgt uih margskonar uPPbyggingu og viðskifti. Af- leiðingin er meiri menning, meira frelsi, meira réttlæti, meiri bróð- urhugur en hjá stórþjóðunum. XI. Hér skal. þá staðar numið. Frh.á 4. síðu. \ k

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.