Alþýðublaðið - 28.05.1942, Blaðsíða 4

Alþýðublaðið - 28.05.1942, Blaðsíða 4
ALÞYOtJBLAPIP Fimmtudagur 28. maí IMto- ttgetsmMi AIþ#«ull»kkurinH Elísijóri: Stefáa Fjelnrsson Bitstjórn og afgreiðsla i Al- þyðuhúsinu við Hverfisgotu Simar ritstjórnar: 4901 og 4902 Simar afgreiðslu: 4900 og 4906 Yerð i lausasölu 25 aura. Alþýöuprentsmiðjan h. 1. Sjálfstæðlsflokkar- inn 09 kjðrdæma- malii ALÞÝÐUFLOKKURINN lagði tillögur sínar am breytingar á kjördæmaskipun- inni fram á alþingi hinn 16. marz en Sjálfstæðisflokkurinn ákvað ekki að fylgja þeim, fyr en komið var fram í maí. Allan þennan tíma tók það fyrh* flokkinn, að koma sér nið- ur á, hvort hann ætti að fylgja þessu réttlætismáli, eða vera á móti því. Er þó kunnugt, að Sjálfstæðisflokkurinn ætti að fá við breytinguna að minnsta kosti sex þingmenn úr tvímenn ingskjördæmum, sem nú eru frá Framsóknarflokknum. Þessi 'tregða Sjálfstæðis- flokksins yakti mikla undrun ekki hvað sízt meðal eigin flokksmanna hans. Hvar sem tveir menn mættust, spurðu þeir hvor annan, hvernig á þessu stæði: Það vár þó þegar ' kunnugt að háværar kröfur komu þegar í stað fram frá ýmsum þingmönnum Sjálfstæð- ísflokksins um, að taka tafar- laust tillögum Alþýðuflokksins. Hinsyegar var einnig kunnugt, að bak við tjöldin voru önnur öfl í Sjálfstæðisflokknum, sem hörðust á móti því, að það yrði gert, með sömu hörku óg ó- svífni, éins og \ forráðamenn Framsóknarflokksins gerðu. Þeir sem það gerðu, gerðu það hvorki af réttlætistilfinn- ingu né heldur út frá sjónarmiði Sjálfstæðisflokksins, sern í þessu efni fer algerlega sam- an, heldur af öðrum ástæðum. Þeir virðast hafa litið svo á, að vissum hagsmunum værl betur borgiÖ með því að hin rang- láta kjördæmaskipun héldi á- fram og Framsóknarflokkurinn hefði forréttindaaðstöðu, eins og aðalsmenn höfðu áður, hjá kongum og keisurum, þar sem ekkert lýðræði þekktist. Þessir menn er svona hugsa setja önnur sjónarmið ofar lýð- ræðinu og vilja nota stjórnmála aðstöðuna í allskonar hrossa- kaupum, til þess að verzla með hana. Svona verzlun hefir gef- ist þeim vel um nokkúrt skeið, en nú hafa þeir verið bornir of- urliði. Almenningsálitið hefir orðið þeim yfirsterkara. Þeir hafa verið knúðir til að fylgja franl í orði tillögum Alþýðu- flokksins um réttláta kjórdæma skipun. En hvemig verður svo fylgið við rétlætismálið í fram kvaemd? Það er alkmmugt að Framsókn arflokkinn dreymir um að fá FINNUR JÓNSSON; Fiskveröið livorki í samræmi við markaðsvero í Eoglandi né þarf~ ir sjémanna og átvegsmanna hér. .......-.......«"' ¦• ¦ Mversvenna hefir stjérnin ekki notað lagaheimil^ ir til all bæfa úr ágðlinm hreæka samnf ngsins ? FíSKVERÐIÐ, sem hlutar-' sjómenn og smáútvegs- menn fá hjá matvælaráðuneyt- inu brezka, samkvæmt brezka samningnum og hjá flutninga- skipum, er þeir selja fisk í, er ekki í neinu samræmi hvorki við þarfir þeirra og útgerðar- innar né héldur* við markaðs- verð í Bretlandi. Söluskýrslur þeirra skipa, er flytja fisk þang- aíi og selja hann þar sanna þetta svo áþreifanlega, að ekki verð- ur í móti niælt. Sundurliðaðar markaðsskýrsl ur yfir söluverð hverrar teg- undar fyrir sig, liggja að visu eigi fyrir en heildarsöluskýrsl- urnar eru óræk sönnun þess. Samkvæmt útf lutningsskýrsl- um, voru útfluttar með línuveið- urum og öðrum íslenzkum flutningsskipum frá 1. júlí til ársloka 1941 7407 smálestir af ísuðum fiski fyrir kr. 13 675 000 — bruttó. Sé frá þessu dregið ^flutningsgjald kr. 400.00 á smá- lest, allur tollur erlendis og löndunar og sölukostnaður 10% verður meðal verð á þessum fiski kr. 1.24 pr kilo. Eftirv er að vísu ýms kostnaður, svo sem ís, vinna o. fl. en það er líka mikill munur á 35—43 aurum sem fiskimennirnir fá og kr. 1.24. Á þesum sama tíma fluttu íslénzku togararnir úr 10 700 smíálesth? af fiski og meðalverð á honum eftir sömu reglu var kr. 1,08 hvert kíló. Þessi fiskur var ýmist fluttur út með haus eða (hausaður. Togararnir mwm hafa flutt meira af hittttm Ódýr- aji fiski en flutnir^gaskipin og ér meðalverð þessvegna lægra hjá hinum fyrnefndu. Það sem af er þessu ári hefir markaðsverðið í Bretlandi sízt verið lægra en 'k árinu 1941. Fullnaðarskýrslur liggja að vísu eigi fyrir, en söluskýrslur, sem komnar eru um 26000 smálestir af fiski er vér höfum sjálfir flutt til Bretlands sýna að meðal verðið að frádregnum framan- greindum kostnaði hefir verið um kr. 1.20 hyert kílö, þessi fiskur mun mest allur vera ilutt ur út hausaður. Eitthvað af fiski þessum er flatfiskur, sem keyptur er á kr. 1.50 hvert kg. þá er nokkuð af honum keila, steinbítur o. þ. h. sem keypt er hér frítt um borð á kr. 0,20 til 0,29 aura, getur þetta haft nokkur áhrif á sölu- verðið en þó ekkert svo teljandi sé. Langmestur hluti fisksins er hausaður „grimnfiskur" sem má greiða hér heima með kr. 0.43 hvert kíló samkvæmt brezka samningnum og meira ekki, en söluverð fisksins á markaðinum hefir verið frá því samningurinn var gerður sem næst kr. 1.20 að frádregnum þeim kostnaði, sem að framan greinir eða nær þrefallt við inn- kaupsverðið. Togararnir veiða fisk þann, er þeir\ flytja, en íslenzku f lutningaskipin munu f lest kaupa fisk af smáútvegsmönn- um. Auk þeixra eru nokkur fær- eysk flutningaskip í förum og kaupa fisk af smáútvegsmönn- um. Gróði þeirra, sem fiskinn kaupa er geysi mikill og marg- falt meiri en leyfður er að taka á innflutningsverzlun, en þeh* sem kaupa fiskinn fá ekkert við þetia ráðið þó þeir vilji. Ef þeir skyldu vilja sjá aumur á seljandanum, smáútvegsmönn- um og hlutarsjómönnum, og' miðla þeim einhverju af sínum mikla gróða, með því að greiða þeim hærra verð fyrir fiskinn, þá eru það samningsrof við Breta. Breski samningurinn beinMnis skyldar fiskútflytjend- ur til þess að reka okurstarf- semi gagnyart smáútvegsmönn- um og hlutarsjóm,QUnum. Það mun fjarri þessum stéttum að óska bfess að hagnast á ófriðn- um, en þar eð hverskonar ófrið- arhætta er nú umhverf is landið á fiskkniðum og hefir bæst ofan á hina venjulegu áhættu fiski- manna, verður það eigi talið rétt læti að halda tekjum þeirra niðri, á þann hátt sem ég hefi lýst í greinum mánum hér í blaðinu í gær og í dag. Hvers- vegna mega t. d. bvorki íslenzk eða' færeysk flutningaskip eigi greiða fiskimönnum hæfilegt verð fyrir fisk, sem þeir kaupa, miðað við markaðsverð í Bret- landi, þó Bretar eigi treystl sér til þess? Réttlætið virðist vera tiMær- anlegt eftir því hver í hlut á. Þegar óskað var eftir réttar- rannsókn og refsingum ó þá menn, sem bratu landslög með því að greiða of lágt verð fyrir fisk til útflutnings, lét þáver- andi atvinnuimálaráðherra duga föðurlega áminningu, en ef ein- hver yrði til þess að greiða fiskimönnum shærra verð en brezki samningurinn greini, yrði haim fyrir þungum sektum og bannað aö sigla. Breski samningurinn var illu heilli gerður til heils árs í senn, og það ár ex nú senn á enda. Ýmsir hafa orðið talsvert hart , úti vegna þessa samnings, tjáir ekki að æðrast yfir því, en til þess eru vítin að yarast þau og illt er til þess ac| vita að við íslendingar (höfðum í hendi okk- ar að draga nokkuð úr verstu afleiðingum samningsins, en það hefir algerlega verið van- rækt. Var þó til þess full laga- iheimild. í lögum um heimild fyrir ríkisstjórnina til ráðstafana og tekjuöflunar vegría dýrtíðar og erfiðleika atvinnuveganna, sem staðfest voru 17. júná f. á., er £ l.'gr. sagt að ríkisstjórnin skull verja fé, sem aflað er samkv. lögunum m. a. til ,^að styrkjo þá framleiðendur sem af styrj- aldarástæðum eru neyddir til að selja vörur sínar oeðlilega lágu verði". Þá var ríkisstjórn- inni heimilt að leggja allt að 10% gjald á útfluttar afurðir, mismunandi hátt miðað vift framleiðslukostnað og söluver® og að undanþiggja þær útflutn- ingsvörum, sem seljast lægra verði en framleiðslukostnaður nam., Var ríkisstjórninni þannig £ lófa lagið að leggja 10% útflutn- ingsgjald á fisk togara og flutn- ingaskipa er seldu afla sinn er- lendis og nota upphæð þessa til að bæta upp fiskverð hjá þeim„ sem tapað hafa á iþví að gera út og vinna við f iskveiðar sam- kvæmt brezka samningnum. Ef heimild þessi hefði verið- notuð gat ríkisstjórnin senni- lega haft -6—8 milljónir króna til þessara ráðstafana, en hún. kærði sig ekki um að gera þettaf og verður ekki vankunnáttu um kennt; Iþví mál þessi heyra svo> sem kunnugt er imdir nttver- andi forsætisráðherra Ólal Thors. Hann er þessu manna kunnugastur. Hann fylgist allt- af með ísfiskssölum togaranna og hann hefir sem fulltrúi úr sjávarútvegskjördæmi manna. bezt tækifæci til að fylgjast með afkomu smáútvegsins og; hlutarsjómanna. Hvorutveggja Framh. á 6. síðu. stöðvunarvald í stjórnarskrár- málinu. Fengi hann það, myndi ranglætið ríkja um kjördæma- skipunina enn um skéið, og sá ófriður, er af því leiðír, haldast áfram. Þjóðinni er nauðsyn á að um þessi mál geti orðið friður. Það verður eigi fyr en réttlæti er fengið. Þessvegna þurfa þeir menn í Sjálfstæðisflokknum er fylgja þessu máli af heilum hug að oflum hafa vakandi auga á þeim innan flokksins, sem ó- heil hafa reynst, og hindra að klíkuhagsmunir og hrossakaup við Framsókn geti stofnað kjör dæmamálinu í hættu, úr því sem komið er. Afgreiðslu máls- ins þarf að flýta, sem allra mest. Það er bezta tryggingin fyrir sigri réttlætisins og friðinum innanlands. HINN ^hryllilegi atburður á hvítasunnudaginn, þeg- ar améríkskur hermaður skaut 12 ára bam, sem var að leika sér úti fyfir herbúðum hér í bænum, til bana, var eins og vænta mátti aðalumræðuefni allra blaðanna fyrst þegar þau komu út eftir hátíðina. Það lætur að líkindum, að álit þeirra á slíku ódæðisverki hafi ekki getað verið nema á einn veg. En það er eftirtektarvert fyrir hin ameríksku hernaðar- yfirvöld hér, að blöðin bera, í sambandi við þetta mál, öll fram sömu^kröfuna og Alþýðu- blaðið gerði í gær: að alvara verði nú gerð úr því, að flytja allar herbúðir burt úr bænum til þess að annað eins , skuli ekki koma fyrir aftur. Tíminn skrifar: „Ameríksku hemaðaryfirvöldin skýrðu blöðunum frá því í vetur, að þau ætluðu ekki að láta her- lið sitt dvelja í bænum. .. Dvöl | ameríkska liðsins í bænum hlýt- ur því að vera skyndiráðstöfun og ætti þessi atburður að vera hern- aðaryfirvöldunum hvaming til þess að flytja herliðið sem fyrst úr bænum." Morgunblaðið skrifar: „Við vitum-----að allt verður gert til þess að slíkur atburður endurtaki sig ekki. Má í þyí sam- bandi minna á, að stjórn amer- íkska setuliðsins hafði orð á því, er fyrsta liðið kom hingað, að það œtlaði ekki að hafa dvalar- staði setuhðsins inmi í - sjálfum bænum. öllum væri fyrir beztu„. ef nú gæti orðið breyting í þessa • átt. Það myndi saiwia fslending- um að stjóm setuliðsins vildi stuðla að batnandi sambúð." Vísir skrifar: „Ameríksku yfirvöldin hljótat að geta skilið að viljinn til góðr- ar sambúðar, verður nú að koma- fram í verki* ryrir liggja endur- teknar yfirlýsingar um, að alife verði gert til þess að halda her- mönnunum í skefjum. Enginn ef- ast um, að reynt hefir verið a$ framkvæma þessar yfirlýsingar til hlítar, en það hefir- ekki tekizt- Þess vegna hlýtur sú ósk, sem upphaflega var bo|rin fram um það, að erlent setulið hefðist ekki við í bænum, að yerða tekin tií velviljaðrar og skjótrar úriausn- ar." Þjóðviljinn skrifar: „Oss hefir skilizt, að ameríkskií heryfirvöldin ætluðu ekki að láta hermenn sína búa inni í bænum nema alveg sérstök nauðsyn krefði. Það er nú ".rafa íslendinga, er | þeir treysla meríksku heryfir- ? völdunum tii aá verða við, að am- eríksku hermennirnir séu allff ekki látnir v "» inni í bænum." Greini" ; en í þessum svo> að segja sámhljóða ummælum ailra blaöa getur krafa almenn- ings í sambandí við hinn hörmtt lega viðburð á Hallveigarstígn- um varla komið fram. Og því mun, að öðru óreyndu, ekki verða trúað, að amerikska Framh. á 6. síðu.

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.