Alþýðublaðið - 02.07.1942, Blaðsíða 1

Alþýðublaðið - 02.07.1942, Blaðsíða 1
KJÓEORDIN 5. júlí eru: Með kjör^ dæmabrey tingunni! Með krónuhækkun! Á móti gerðardómn- um! 23. árgangur. Fimmtudagur 2. júlí 1942. 149. tbl. KJÓSUM A-listann í Rvík og frambjóðendur Al- þýðuflokksins í kjör- dæmunum úti um land! Hv^erju hefir Alþýðuflokkurinn kom- ið fram ogum hvað er kosið 5. júlí? Eftir Stefán Jóh. Stefánsson. FRÁ því að Alþýðuflokkur- inn var stofnaður fyrir rúmum aldarfjórðungi hefir hann, í fullu samræmi við stefnu skrá sína, starfað að því, eftir því sem aðstæður hafa leyft á hverjum tíma, að auka rétt al- þýðunnar í landinu til stjórn- málaáhrifa, með það fyrir aug- um að bæta og öryggja lífskjör hennar, glæða skilning, þroska og menningu hennar til sameig- inlegra átaka til ummyndunar þjóðfélagsins í anda jafnaðar- stefnúnnar og lýðræðisins. Einn merkilegur þáttur í þess ari baráttu, er endurbættur kosningaréttur og kjördæma- skipun. Kjördæmaskipunin var næsta úrelt og óréttlát áður en Al- þýðuflokkurinn kom til sög- unnar. — En hann barðist frá uppafi fyrir breyting- um til bóta á þessu skipu- lagi. Málinu miðaði hægt um sinn, og ástandið versnaði eftir því sem lengur leið og fleira fólk safnaðist saman við sjá- varsíðuna í bæjum og þorpum, þó sérstaklega í Reykjavík. Ar- ið 1921 var þingmönnum í Reykjavík fjölgað úr 2 í 4 og 1931 var Hafnarfjörður gerður að sérstöku kjördæmi. En þetta voru aðeins smá leiðréttingar, sem þó voru góðra gjalda verSar Á árunum 1931—34 stóð höfuð orusta um gagngerðar breyting ar á kjördæmaskipun landsins, og hafði Alþýðuflokkurinn þar forystu. Það endaði eins og alkunnugt er með stjórnarskrár breytingunni 1934. Þingmönn- um í Reykjavík var þá f jölgað upp í 6, hið gamla úrelta lands- kjör var lagt niður, en í stað þess tekið upp nýtt fyrirkomu- lag landskjörs, þar sem 11 þmg- menn voru valdir eftir ákveðn- um reglum, til jöfnunar milli þingflokka. Þetta var veruleg réttarbót, þó hún næði of skamt, enda var það ekki sök Alþýðu- flokksins. En það kom á daginn að meira þurfti að gera til lagfær- ingar kjördæmamálinu. Á síð- asta alþingi bar Alþýðuflokkur- inn því fram frumvarp að nýrri breytingu á kjördæmamálinu, Og miðaði hana yið það, sem lík- legast mætti þyÉja að hægt yrði að fá samþykt. Það tókst og að nokkru, en ekki öllu leyti: Fjölg un þingmanna í Reykjavík úr 6 í 8, sérstakur þingmaður fyr- ir Siglufjörð og hlutfallskosn- ingar íl tMlmenningskjördæm- uni. Ekki var unt að fá Akranes og Neskaupstað sérstök kjör- dæmi. En þessi breyting er þó ótvíxætt mjög mikið í áttina til jöfnunar millli þingflokka, og nokkur leiðrétting á því rang- læti, er fólkið við sjávarsíðuna hefiv þurft að sæta. Fyrir harðfylgi Alþýðuflokks ins var hægt að fá þessa breyt- ingu samþykta á síðasta alþingi, en aði*ir f lokkar voru ýmist hik- andi, áhugalausir eða málinu al gerlega andvígir. Þegar þetta mál kemur til end anlegra úrslita við alþingiskosn ingarnar 5. júlí n. k., er mauð- synlegt að leggja það ríkt á minni AÐ Alþýðuflokkurinn hefir frá öndverðu barist fyrir umbótum kjördæmamálsins og kosningaréttarins, AÐ hann hef ir haft frumkvæði að málinu nú eins og fyr, og AÐ aðrir flokkar eru því ýmist algerlega and- stæðir eða hikandi og áhuga- lausir. Þeir, sem meta þetta mál mikils, eiris og vert er, ættu því ekki að vera í vafa um það, hvaða flokkur fái því bezt borg ið. Alþýðuflokkunnn hefir ekki látið sér nægja að afla almenn- ingi aukinna pólitískra réttinda. Honum er ljóst að það er að- eins meðal til þess að ná mark- inu. Vegna þess hefir hann frá upphafi barizt fyrir endurbót- um á lífskjörum og öryggi al- þýðunnar. En einmitt til þess, að sú orusta bæri árangur, var nauðsynlegt að alþýðan skipaði sér í fylkingar, til varnar og sóknar, bæði á stjórnmála- og verklýðsmálasviði. Alþýðuflokk, urinn hefir því orðið samtök þeirra manna hér á landi, sem ' eftir leiðum lýðræðis og þing- ræðis keppa að endurbótum þjóðfélagsins í dægurmálabar- áttunni, og, hefi^- uriunyndun þess í jafnaðármannaríki að lokamarki. Og Alþýðuflokkijr- inn hefir einnig lagt allt kapp á, að sameina launastéttir lands ins ihnan Alþýðusambandsins, til sameiginlegrar baráttu fyrir bættu kaupi og kjörum. • Þessi tvíþætta f ylking al- þýðunnar nefir á síðastliðnum aldarfjórðungi áorkað miklu, þrátt fyrir það, þó andstaða auð valdsins og þjóna þess hafi í beinni baráttu varið hvern skika á hagsmunasvæði sínu, og að kommúnistar hafi, allt frá því fyrir 1930 og til þessa dags, rekið hina örgustu og óvægn- ustu árása- og klofningsstarf- semi innan samtakanna, og það með all verulegum árangri, sér staklega 1930 og 1938. Kaup- gjald verkalýðsins hefir stór- hækkað og samræmst um land allt, aðbúnaður þess á vinnu- stöðum mikið batnað, og veru- Ieg vinnutímastytting verið framkvæmd í mörgum vinnu- greinum. En ekki er minna vert um stjórnmálaáhrif Alþýðu- flokksins á þessutímabili. Það er brotið blað í íslenzkri stjórnmálasögu, er Jón Bald- vinsson komst á þing. Straks á fyrsta þinginu, sem hann sat á, 1921, voru samþykt togara- vökulögin. Síðan hefir haldið áfram látlausri umbótalöggjöf, ogi vaxið því meira, sem áhrif Alþýðuflokksins hafa verið meiri á alþingi. Yrði of langt mál upp að telja óll þau afrek, er unnist hafa. Nefna má aðeins alþýðutryggingarnar, verka- mannabústaðina, endurbætur á framfærslulöggjöfinni, stríðs- tryggingar sjómanna, fyrirmæl- in um öryggi skipa og báta, stór kostlega endurbætta heilbrigð- ismálalöggjöf þar á meðal berklavarnalögin nýju, miklar endurbætUtr á íðnaðaTlöggjöf- inni, síldarverksmíðjurnar og hraðfrystihúsin? atvinnubæturn ar og auknar verklegar fram- kvæmdir. Þannig mætti næst- um endalaust áfram telja, og um hvern málaflokk fyrir sig rita langt mál. Og bak við fram- kvæmd hverrar einstakrar um- bótar, liggur Iangt stríð og mikil vinna. Saga Alþýðuflokksins hefir verið viðburðarík og óvenjuleg á marga lund. Stefna flokksins hefir frá öndverðu til þessa dags verið hin sama. En eftir aðstæðunum og breytilegum tímum hefir orðið að hnika til starfsaðferðunum. Á góðum tímum hefir verið unt að taka stórstíg skref áfram. Á örðug- um tímum hefir orðið að reisa Stefán Jóh. Stefánsson talar. varnarvirki og láta sér nægja smá útrásir og áhlaup. Þá hefir stundum orðið að beita orkunni aðallega til varnar árásum and- stæðinganna. En ekki hefir markið gleymst né stefnan breytst. i Nú standa fyrir dyrum al- mennar alþingiskosningar eftir 5 ára kjörtímabil. Það tímabil hefir verið örðugt á marga lund og vandasamt. Fýrst geysar at- vinnukreppan, síðan kemur heimsstyrjöldin. Alþýðuflokk- urinn sýndi það þá eins og endra nær, að hann hagaði starfsað- ferðum sínum eftir aðstæðun- um. Þegar augsýnilegt var að ekki var komið í veg fyrir lækk un krónunnar, lagði hann allt kapp á að tryggja launastétt- unum það öryggi og bætur, sem unt var. Þegar kreppan breyttislj í ævintýralegt góð- æii atvinnuveganna, heimtaði hann launastéttunum til handa bætt kjör og fékk þáð hlutverk með höndum að standa á-erfið- um verði gegn síendurteknum árásum andstæðinganna. Þessi vörn hindraði margar árásir, en að síðustu mönnuðu andstæð- ingarnir sig upp til lokaáhlaups á launastéttirnar með setningu hinna illræmdu gerðardómslaga, sem orðið hafa allt í senn, rang- látur fjötur um fót margra, skap að misrétti og um leið orðið að hlægilegu viðundri í löggjöf landsins, og þau lögin, sem mest eru brotin og minnst virt, bæði af almenningi og ýmsum vald- höfum. Alþýðuflokkurinn hefir einnig freistað þess, að koma á gengishækkun, sem áreiðanlega er bezta og varanlegasta dýr- tíðarráðstöfunin. En bæði Fram sókn og Sjálfstæðisflokkurinn hefir lagst á móti, og kommún- istar verið með öllu áhuga og aðgerðalausir í því, eins og öll- um umbótamálum og skynsam- legum ráðum. Og þegar farið var að reka atvinnuvegina með miklum gróða, og peningar voru yfirfljótanlegir í landinu, krafð ist Alþýðuflokkurinn endurbóta og aukningar á fclagsmálalög- gjöf landsins, svo sem með setn ingu laga um orlof Iaunastétta og fleira. En andstæðingarnir sýndu eins og oft áður, ýmist tómlæti eða beinan fjandskap. Þær alþingiskosningar er nú fara fram eru næsta merkileg- ar. Alþýðuflokkurinn berst á- fram á sömu brautinni, sem hann í upphafi markaði. Hann heitir á alþýðu landsins til stuðnings réttlátari kjördæma- skSpuh, afnámi gerðardóms- iaganrsa, hækkun íslenzku krónunnar, endurbótum á alþýðu tryggíngunum, löggjöf um orlof launastéttanna, auknum verkamanna bustöðum, yerndun Sýöræöís og mannréttinda: Með lokatakmarkimi: ísland fyrir alþýðuna!

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.