Alþýðublaðið - 31.07.1942, Blaðsíða 5

Alþýðublaðið - 31.07.1942, Blaðsíða 5
Föstadagur 31. júU 1UZ. AL>Vt>UBLAÐHE> Skipalestir á Atlaníshafi. Þótt kafbátar Þjóðverja sökkvi geysimörgum skipum bandamanna á Atlantshafi, eru enn fleirieftir tUþessað flytja menn og hergögn yfir hafíð. Hér sést skipalest á hafinu, og er myndin tekin frá einu af fylgdarherskipunum. r Dóná suo blá v. • • DÓNÁ er hvorki meira né mjnna en 1750 mílur á lengd, og er þannig langlengsta á í Evrópu, að Volgu undanskil- inni, sem er evrópsk aðeins sam- kvæmt landfræðibókum. Hún er einnig miklu fremur sam- þjóðleg en allar aðrar ár í Ev- rópu. Sá, sem ferðast frá upp- tökum hennar til ósa hennar, fer ekki einungis gegnum lönd og ríki, heldur einnig frá einu menningartímabili til annars. Doná á upptók sín í uppsprett- um, ám og lækjum á f uruvöxn- um hæðum Svartaskógar, og ósar hennar eru á yzta odda Austur-Evrópu á auðnarlegum mýrarflákum, þar sem síð- skeggjaðir, rússneskir fiski- menn.afkomendur manna, sem reknir voru út í þessi hrjóstrugu svæði vegna þess, að þeir báru ekki nógu branslegt traust til guðs og Pétúrs mikla, draga stórar styrjur upp á vatnsbakk- ann, kviðrista þær með ryðguð- um hníikuta og hirða úr þeim hrognin. Á leið sinni hefi Doná farið um friðsæl upplönd Suður- Þýzkalands, hæðirnar við Wac- han, klæddar skuggalegum furutrjám, fram hjá skrauthöll- um Vraarborgar, um hina grífi- arstóru, ungversku sléttu með hveiti- og maísekum sínum, sól- blómum og bjúghyrndu, hvítu uxum, um Buda-Pest, þar sem krökt er af skartbúnum iðju- leysingjum á götunum, fram hjá köstulum og vígjum Belgrad- borgar, fram hjá þorpum Ser- bíu, þar sem búa gamlir, álútir mcnn, klæddir sauðarfeldum, bölgörsk þorp é hægri hönd, ru- mensk hinum megin, með bióma görðum og hvrtþvegnum veggj- Dt>NÁ rennur um' fleiri lönd en nokkur önnux á í Evrópu, og hefir hún þvi mikla og margvíslega þýð- ingu. Hún kemur upp í Þýzkalandi og rennur um fjöll og sléttur óraleið, þang- að til hán fellur út í Svarta- hafið. Grein þá, sem hér birt- ist, skrifaði C. A. MacOrtney. um, og um velli Bessarabíu, þar J hann írá borði. sem tartarar með vefjarhött á hÖfði reka hryssuhjarðir á und- an'sér, en fylin elta. '¦ . * Sá, sem tekizt hefir ferð á hendur með ánni endilangri, hefir farið um eða hjá löndum, sem byggð eru ellefu þjóðum, og meðal þeirra búa að meira eða minna leyti f immtán aðrar þjóð- ir. Hann mun hafa heyrt talaða á öllu þersu svæði að minnsta kosti eina af hverri höfuðgrein indo-evrópskra tungna, og auk þess <að minnsta kosti hálfa tylft" Asíutungna. Hann mun hafa heyrt og seð skaparann til- beðinn samkvæmt öllum höf uð- kreddum kristinha kirkjusiða, ennfremur gyðinglegar og mú- hameðskar guðsþjónustugerðir. Hann heíir getað kynnzt öllum hugsanlegum formum stjórnar- fars: harðstjórn ©g einveldi, lýð- 'ræði og þingræði, fjármála- klíkustjórn, heraaðar- og klerka einræði, sovétstj^rn og Gestapo- ógnarstjórn. Hann hafir getað kynnzt öllum stigum almenns efnahags. í Vínarborg hef ir far- angur hans verið látinn síga niður í bátinn í vélknúnum stál- Tclom, en í Silístriu hefir tötra- leg hrokkinskinna, tatarakerl- ing { baðmullarbrókuaii boriS Ef til vill virðist ferðamann- inum það ótrúlegt, að hann háfi á þessu ferðalagi farið um ellefu lönd og kynnzt tuttugu og sex þjóðum. En sannleikurinn er sá, að hver þjóð út af fyrir sig er ekki ýkja fjölmenn. Af þeim þjóðum, sem venjulega eru kall- aðar Bonárþjóðirnar, eru Rú- menar fjölmennastir með 14 œilljónir íbúa. Ungverjar eru um 12". milljóhir, TéKkar IVz, Serbar 7, Búlgarar 5Vi, Króat- ar 3Ví, Slóvakar 2¥z og Sloven- ar um 1 milljón. Þá eru út frá þessu svæði 20 milljónir Pól- verja, 12 milljónir Tyrkja, 6 milljónir Grikkja, og Fmnar, Litháar, Lettar og Albanir enn þá færri. Þá eru á ýmsum þessaxa svæða mörgum þjóðum bland- að saman. Gagnstætt þessu standa um 80 milljónir Þjóðverja samein- aðir á einu svæði við efri hluta Donár, um 80 milljónir Rússa og 35 milljónir Ukrainubúa á breiðu belti frá Svartahafsins og 40 milljónir ítala í dal, sem skilmn er frá Donárdainum með fjallgarði, sem er auiSvelt að komast yfir. í þjpðflokkaglundroðanum í Donárdahi'um og svæðunum um hverfis hann Hggur lykillinn að sögu dalsins., Þjóðflok^aglund- roðinn er í senn orsök og afleið- hig þess f jölda innrása, sem gerðar hafa verið í dalinn frá omunatíð. Því að Donárdalurinn er einn af stærstu samþjóðlegu vegum í heimi, og liggur að öðrum. Hann er aðalvegurinn, sem tengir saoman Mið^5vr6pu qg Asíu. Eftir þessum dal liggur aðalviðskiptaleiðm milli þessara storu svæða, og eftir þessari leið myndu hersveitirijar fara, sem þessi landflæmi kæmu til með að senda hvert gegn öðru. * Þetta er því eitt hið þýðingar- mesta svæði í heimi og þjóðir og heimsveldi hafa frá upphafi vega barizt um að ná því á sitt vald og útiloka aðra. Afleiðing ártásanna h^ir verið sundur- þykkja og glundroði, sem hefir boðið heim nyrri árás. í dal þess um hefir aldrei ríkt kyrrð eða öryggi. Alltaf hefir verið þar einhver ólga og stundum hefir allt virzt vera að hrynja í rústir. Síðustu tuttugu og f imm árin hafa orðið róttækari breytingar og meira öryggisleysi í öllum Donárdalnum en nokkru sinni áður í mannkynssögunni, og af þessum tuttugu og fimm árum hafa mestar breytingarnar orð- ið síðustu f imm árin. Þó er ekki séð fyrir nein .úrslit enn þá. Ef nokkur spásögn er örugg um lok þessarar styrjaldar, þá er hún þessi: Hverjir, sem stjórn- málamennirnir verða, sem end- urskipuleggja 'heiminn að lok- inni styrjöldinni, og hvað sem þeir hafa á stefnuskrá sinni, verður eitt hlutverk þeirra það, að reyna að finna nýtt stjórn- málalegt form fyrir Donárdal- inn. Það er ekki að eins gæfa og velferð allra þeirra milljóna, sem í Donárdalnum búa, sem komin er úndir því, hvernig þetta tekst, heldur líka, að nokkru leyti traust og öryggi alls heimsins. En það mun reyna mikið á þessa menn. Jaf n- vel hin abnennu og smærri vandamál, sem ailtaf koma til greina, þegar draga á landa- mæralínur — á þetta þorp eða þessi járnbraut að lúta ríkinu A eða ríkinu B? - eru sérstaklega flókin í Donárdalnum. Þar eru þjóðflokkarnir hver innan um annan og landfræðilegar, stjórn (Frh. á 6. síðu.) Builandi skammir um skrifstofufólk fyrir ókurteisi, símanotkun, óstundvísi og sígarettureyknigar. — Slæm tiliaga um nýtt mjólkurverkfall. — Vangavelltur annarra — og þakkir mínar. /^.AMALL AlliýSublaffslesandi lang^ bréí í gær, ogr er efni þess mikill reiðilesíur yfir óstundvísi, kjaftasnafcki, sígarettureykingum, súnamisnotkun skrifstofufóJks og- annarra. ÞÓ AÐ ÉCT sé ekki sammála heildarefni bréfsins, get ég ekki stillt mig um að birta nokkra kafla úr bréfi þessu, enda birti ég-bréf ströndum j alveg eins &> að €g geti ekki að öllu leyti fallizt á allt það, sem felst í beim. f þessu bréfi er líka margt réttilega sagt. vl HÖFUNDCR bréfsins segir með- al annars: ,J>ú talar um að Guð- mundur Hlíðdal hafi of strangt eftirlit með starfsfólki sínu. En ætli að það sé ekki betra en að þola sams konar framkomu og á sér stað í ýmsum skrifstofum, bæði opinberum og einkafyrirtæk}a, þar sem starfsfólkið kemur og fer þegar því sjálfu sýnist?" „VÍÐA sitia karlmennirnir og sjúga sígarettur sínar daginn inn og daghm út. Kvenfólkið þvaðrar i símana og ber smyrsl og duft á andlit og neglur — og hvorugt telur það émaksins vert að af- greiða gesti fljótt og á kurteisan hétt." ,JÞA» ER heiminum sé SAGT, að hvergi i simi notaður einð mikið og hér á íslandi. Ég vil segja að hann sé hvergi eins mis- notaður og hér. Ég man að þegar ég dvaldi í Danmörku, þá var það Stauning, sem kenndi opinberum star/fsmönnum að skilja það, að þeir voru þjónar skattborgaranna, en skattborgararnir ekki þjónar þeirra. En embættismenn hér virð- ast telja það síðarnefnda rétt." ,JlG FUIXYRÖI, að hvergi í heiniinum reykir kvenfólk önnur eins ósköp af sígarettum og hér á landi. Þær r^ykja á öllum aldri frá 16 ára og upp í 80 ára. Þær reykja stöðugt allan daginn — bráðum forum við að oignast börnin með sígarettur í nrinnin- um um leið og þau fæðastf" .^URTEíS'í, hreinskilni, mýkt i framkomu kostar enga peninga, en þetta prýðir þjóðina meira en allt annað. Þetta kappkosta Svíar allra þjóða mest. Hvers vegna geta ís- lendingar ekki tamið sér þessar dyggðir? Hvers vegna mætir mað- ur alls staðar ókurteisum hrottum? Jafnvel unglingarnir þykjast nú því meiri menn, sem þeir sýna meiri hrottaskap." „ÞEIR DANSA nú vilitan, hugs- unarlausan dans kringum gullkálf- inn. Þeir hringsóla vankaðir í pen- ingaflóðínu. Þeir hugsa ekki fyrir JPiwk. a 8. nM.

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.