Alþýðublaðið - 25.08.1942, Blaðsíða 4

Alþýðublaðið - 25.08.1942, Blaðsíða 4
ALÞYÐUBLAÐIO Þriðjudagur 25. ágúst 1942. fttj>Í)ðttblðM$ ðt*«fandi: AlþýSmflokkBrfmi BHstjóri: Stofán PjjetuzssoB ; Kttstjóra og afgreiesla í Al~ | þýðuhúsínu við Hverfisgötu : Simar riístjórnar: 4961 ©g vm Símnr aígreiðsftu: 4S88 og 4906 V«r® í lausasölu 25 aurál i AlWéKVtmtemMýtatt. k. 1 Þriðja grein Arngríms Rristjánssonar: tanir í stuttu máli. SÍÐUSTU grein minni leit- aðist ég við að gera lesend- máli og reikningi, eiga að | ið, að skipt sé um set við 12 ára hverfa úr skólum: Þær eru ó- j aldur, eins og hér er gert ráð anum það ljóst, hversu gálaus- i^iþarfar og ofviða hálflæsum eða í fyrir, felast í eftirfarandi: f««l_ .,.-------T 4?n-,4^C ~« -ÓA'Í r-iVii, öl* i AUm^m ÍKnwnm llSrö- «rn llnrlir- 1 A 19 £m Q 7H IirQelrí-»Í?ÍÍ PT íl bDoamðiin og at- aái gerðftrdðmsiBs. SAMNINGARNIR milliDags- brúnar og Vínnuveiíenda- félagsíns eru ekki aSelns mikill sigur fyrir verkamennina . í Reykjavík. Þeir eru ekki.síður mikill sígur á því öngþyéiti á vinnumarkaðinum, sem hin illræmdu gerðardómslög eru hú in. að skapa, ekki hvað sízt hér í Reykjavík. En betur má ef duga skal. * í fyrsta 3agi verður gerðar- dómurmn í sinni núverandi mynd að hverfa fyrir fullt og allt. Og samtímis því er knýj- andi nauðsyn að samþykkja þá foreytíngartillögu Alþýðuflokks- ins við stjórnarírumvarpið um afnám gerðardómsins, að verka- lýðsfélögum og vinnuveitend- um skuli heimilt að segja upp gömlum kaup- og kjarasamn- ingum með viku fyrirvara. Því að samþykkt bennar er höfuð- skilyrðið fyrir því, að hægt sé að samræma kauþgjaldið í land- inu á stuttum tima, rétta hlut þeirra launastétta, sem. enga kauphækkun hafa getað fengið hingað til fyrir gerðardóminum og aftur úr haía dregizt af þeirri ástæðu, þegar aðrir fengu veru- legar kauphækkanir og kjara- bætur með smáskæruhernaðin- um. Sem sagt: Þetta er höfuð- skilyrðið fyrir því, að takast megi að yfirstíga öngþveitið, sem gerðardómurinn hefir valdið, að takast megi að skapa frið og lögleg viðskipti á ný á vinnumarkaðinum. Að öðrum kosti er engin trygging fengin fyrir því, að smáskæruhernað- urinn haldi ekki áfram — nú af hálfu þeirra, sem eiga eftir'að fá hlut sinn réttan. Og er erfitt að sjá, hverjum ætti að vera þægð í því, úr því sem nú er komið, að fara yrði áfram slík- ar leiðir til þess að knýja fram sjálfsagðar réttlætiskröfur þeirra, sem énn hafa enga kauphækkun fengið. Maður skyldi ætla, að ríkið vildi ekki láta sitt eftir liggja að taka þátt í þessu viðreisnar- starfi á vinnumarkaðinum og bæta úr því tjó'ni, sem gerðar- dómurinn er búinn að gera. Al- þýðuflokkurinn hefir í þeirri von borið fram tillögur á þingi þess efnis, að ríkið hefji þegar í stað samninga við alla þá, sem á vegum þess vinna, aÖ það gangist fyrir allsherjar- vinnumiðlun í landinu með það fyrir augum, að greiða fyrir nauðsynlegustu framleiðslu í iega væri farið að ráði sínu, er tveim þriðju hlutum barnanna væri sieppt út í hina hörðú lífs- ibaráttu;. við 14 ára, aldur, svo að segja án nokkurs jákvæðs eítirlits eða umönnunar frá hálfu þjóðfélagsins, þar sem svo stendur á, að hiii neikvæðu upp- eldisáhrif liggja í launsátri næstum því við hvert fótmál ungiingsins. Mér er það vel Ijóst, áð allur þorri þeirra manna, er á ann- að fborð hugsa um iþessi efni eða láta þau sig nokkru skipta, við- urkennir, að hér er hreinn voði fyrir dyrum, svo framarlega að ekki sé hafizt handa um gagn- gerðar 'breytingar til umbóta á sviði uppeldis- og fræðslumála, sérstaklega hér í Reykjavík og stærstu kaupstöðum landsins. Ég hafði í upphafi þessa greinaflokks gefið fyrirheit um, að ég skyldi reifa nokrar tillög- ur, er ég hefi trú á að horfðu að verulegu leyti til umbóta, ef framkvæmdar yrðu, og skal ég nú þegar ganga hreint til verks. ið við 11 ára aldnr. Éins og nú standa sakir, er almenn skólaskylda frá 7—14 ára. Að minn&ía kosti 50% barnanna hér í Reykjavík koma í skólann árið sem. þau verða 7 ára, án iþess að þekkja stafina, og verulega mörg iþeirra eru, næstiim 'því ótálahdi, og er örða- forði iþeirra mjag tBkmarkaður. Þótt svo sé^ kemur þetta ekki að sök, ef ungbarnadeildir skól- ans ihaía nægilega góðum og markvissum kennslukröftum á að skipa og skólinn að öðru leyti búinn góðum ytri skilyrðum. Hlutverk bins almenna barna skólá roeð skólaskyldu 7—12 ára, á 'fyrst og fremst og aðal- lega að vera það, að kenna 'börnum að tala, lesa og skrifa móðurmálið og gera þau leikin í fjórum höfuðgreinum reikn- ólæsum ibörnum. Þær eru undir- rót „námsleiðans" og 'venja börn á svik og undanlátssemi við störf sín. Vegna hinna almennu fræði- greina (sögu, landafræði, nátt- úrufræði og kristinfræði), þarf þeirra í stað að leggja ríkari á- herzlu á, og enn meiri en nú er gert, skemmtilega frásögn og aukna sýnikennslu með hjálp nútíma kennslutækni (m. a. skólakvikmynda og skugga- rnynda). Þá iþarf í hinum al- menna barnaskóla að leggja. enn meiri rækt við líkamsþjáli- un og handavinnunám en gert er. Ef barnaskólinn ynni mark- víst að því, að rækja skyldur sínar við fræðsluna innan á- kveðinna takmarka og helgaði störf sín meir „forgangsfögun- um" (íestri; skrift og reikningi) iþá mundi honum takast að gera 85—90% barna vel læs og skrif- andi og leikin í meðferð eins konar talna. Auk þess, sem hér hefir verið sagt um storf í hinum almenna barnaskóla, verður þar að gæta þess, að varðveita barnið sem félagsveru, kenna því algildar reglur í umgengni við önnur börn og almenna háttprýði í um gengni meðal fullorðinna. Þar þarf að glæða fegurðarkennd iþess og ímyndunarafl og um- fram allt- varðveita heilsu þess og eðlilega ibarnslega Iífsgleði. Almenniar greindnr frnmhaldsskóli fyrir nnglinga frá 12-16 ára. Sé hinn almenni ibarnaskóli, með skólaskyldu frá 7—12 ára, starfræktur eitthvað í iíkingu við það, sem ég ihefi gert grein 'fyrir hér að framan, ef til vill í óforsvaranlega stuttu máli, þá geta unglingar hafið nám í hin- um almenna greinda framhalds- skóla, að vissu leyti betur und- irbúin hvert fyrir sig, til sinna ings. Kennsluibækur, sem ætlað-1 viðfangsefna, en þau eru al- ar eru iþessum aldursflokkum aðrar en kennslubækur í móður mennt nú við 14 ára aldur. Meginkostir þess fyrir barn- landinu, og hefji undirbúning þess, að gengið verði strax á næsta þingi frá löggjöf um átta stunda vinnudag alls staðar þar, sem honum verður við komið. í mörgum samningum hefir átta stunda vinnudagurinn þegar verið viðurkenndur. En það er þinginu skylt, að tryggja hinu vinnandi fólki þessa réttarbót einnig í framtíðinni, með lög- gjöf, þannig að ekki þurfi að þrátta um hana við hverja samningsgerð. Frændþjóðir okkar á Norðurlöndum eru fyr- ir löngu búnar að gera það; og er þess fastlega að vænta, að það þing, sem nú situr, sjái einnig þessar tillögur Alþýðu- flokksins. * Þá má að endingu ekki gleyma launakjörum opinberra starfsmanna, sem allt of lengi hafa verið látnir bíða, enda þótt langt sé síðan bæði Alþýðu- flokkurinn og Kommúnista- flokkurinn lögðu fram tillögur á alþingi um sjálfsagða launa- hækkun þeim til handa og Bahdalag opinberra starfs- manna sjálft sneri sér til al- þingis með svipaðar kröfur. En samkomulag virðist nú loksins hafa náðzt milli allra flokka þingsins um þessa launauppbót og ætti því engu að þurfa að Á 12 ára aldursskeiði er það komið í ljós, hvað barninu hent- ar bezt að taka fyrir, semaðal- viðfangsefni í hinum greinda framhaldsskóla. Þá er iþegar hægt að flokka börnin, miðað við hæfileika þeirra og færni. Þá setjast börnin fersk og vonglöð að algerlega nýjum við- fangsefnum. í hinum nýja framhalds- skóla starfa deildir (eða sér- skólar), er þau 15—20% barna setjast í, er síðar koma til með að stunda langt og erfitt fram- haldsnám og síðan sérnám. Þá væri námsskrá í nokkrum hluta hins greinda framhalds- skóla miðað við (a. m. k. 2 síð- ari árin) þann tiltölulega stóra hóp, er ætlar sér líf sstarf í hin- um ýmsu iðngreinum, bg yrðu þá þær deildir eins konar for- skóli hins almenna iðnskóla, en unglingar fá nú, eins og menn vita, ekki inngöngu í iðnskólana fyrr en fullra 16 ára. ' Enn væru deildir í hinum al- menna framhaldsskóla ætlaðar iþeim 10.^-15% ibarna, er ég við- urkenndi hér að framan (í kafl- anum um hinn almenna ibarna- skóla) að ef til vill tækist ekki að skila vel læsum og skrifandi, ætlaðar börnum, er alls ekki geta numið bókleg fræði. Til þeirra deilda þarf alveg sérstaklega að vanda, og yrði yerklegt nám og hvers konar líkamsrækt höfuðviðfangsefnin. auk þess sem þar væri að sjálf- sögðu reynt að kenna nemend- um undirstöðuatriði, er að gagni mega koma í almennum hagnýtum viðskjptum manna á meðal. Það á ekki að ferma born 14 ára. í annarri grein minni, er birt- ist s.l. fimmtud., iþóttist ég færa gild rök að því; að fermingar- athöfnina bæri að á röngu ald- ursskeiði, og eins og á stendur væri iþað beinlínis hættuleg.t, að barnið öðlaðist með fermingunr|i réttindi og skyldur, er því væri um megn að rísa undir. Um fermingarathöfnina sjálfa og viðleitni hinnar kristnu kirkju til þess að hafa siðbæt- andi áhrif á ungmenni get ég verið fáorður^ Ég veit, að iþar liggur til grundv. fögur hugsjón og góð ur vilji. Eg vil aðeins að þessu sinni beina iþeirri eindregnu ósk til þrestastéttarinnar og yfirstjórhar kirkjumálanna, hvort ekki væri réttara að ferma foörnin annaðhvort 12 ára, er þau hætta námi í hinum almenna ibarnaskóla, áður ert þau settust í framhaldsskólann^. eða !þá ekki fyrr en þau verða 116 ára, er þau hafa lokið þar námi, og mundi ég fyrir' mitt leyti frekar hallast að iþví, en fermingarathöfn, framkvæmd á 14 ára aldursskeiði, á að hverfa úr sögunni. Arngrímur Kristjánsson. sóma sinn í því, að samþykkja \ kvíða lengur í því efni. ÞAÐ fer ekki hjá því, að ósigur og afnám gerðar- dómsins hafi opnað augu margra fyrir því, hve rétt Al- þýðuflokkurinn hafði fyrir sér í deilunni við Framsóknarflokk- inn og Sjálfstæðisflokkinn í vet- ur, þegar ;verið var að gefa út gerðardómslögin,' og er það þó ekki í fyrsta skipti, sem.reynzl- an hefir sannað, hve mjög stefna Alþýðuflokksins ber af stefnu hinna bæði um framsýni og réttlæti. Það er ekki við því að búast, að andstæðingablöðin viðurkennl þetta. En það er ekki nema hispurslaus sann- leikur, sem blaðið, „Alþýðumað- urinn" á Akureyri segir nýlega í grein um þessa sigra Alþýðu- flokksstefnunnar síðan í vetur. „Alþýðumaðurinn" skrifar: „Þessir sigrar eru mikilvægir fyrir Alþýðuflokkinn. Það er ekki einungis að honum hafi tekizt að losa launastéttirnar úr þeim' fjötr- um, sem sameinað atvinnurekenda vald Framsóknar og Sjálfstæðisins ætluðu að leggja þær í um langan tíma, og afla þeim loglegra tæki- færa til að sjá hag þeirra borgið í líkingu við aðra þegna þjóðfélags- ins. Það er ekki heldur það annað, að þrátt fyrir sauðþráa mótspyrnu valdhafanna og stuðningsflokka þeirra á Alþingi, hefir orðið að viðurkenna vegvísun Alþýðuflokks ins- í dýrtíðarmálunum rétta og: sveigja inn á þær brautir, þó mikil vægt sé frá þjóðhagslegu sjónar- miði að þetta hefir verið gert. Aðal-sigrar Alþýðuflokksins eru þeir, að reynslan hefir sýnt að tillögur hans eru byggðar á framsýni og þekkingu á þjóðhags- málum að stefna hans og starfshættir eru í samræmi við réttarmeðvit- und og frjálshyggju siðmenntaðrar þjóðar, sem ekki unir kúgun og. einræði. Sá flokkur, sem þannig er á vegi staddur, á veg sinn og vaxtar- skilyrði í framtíðinni, þó yfirborðs mönnum og gösprurum takist endrum og eins að lyfta sér um stund á öngþveíti þjóðmálanna, sem skammsýnir forráðamenn skapa". Já, Álþýðudokkurinn varð að víkja úr stjórn. í vetur fyrir ger ræði gerða'rdómsmannanna. Hann gat ekki hindrað útgáfu kúgunarlaganna og stofnun gerðardómsins. En rúmlega hálfs árs reynsla er búin að | sanna, að mótmæli hans og að- varanir voru á rókum reistar. Stefna hans í þessum málum er búin að sigra og brjóta gerræð- ið á bak aftur. Sá flokkur, sem svo góðan og réttan málstað hefir haft, þarf ekki að kvíða framtíðinni, þótt á móti blási stundum -í bUi.

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.