Alþýðublaðið - 29.11.1942, Blaðsíða 6

Alþýðublaðið - 29.11.1942, Blaðsíða 6
AUSVOUBLAÖI© 'Svtmxméatgur 2t>. «aveinbei<'l'Í42, 'V F s V * s V V s s s .S" s* s :s s s s 'l Tilkynning tU kanpenda Alpýðublaðsins. Vegna sívaxandi kostnaðar víð útgáfu blaðsins af völdum dýftíðarinnar, Bér utgáfuatjórnin aér ekki ""$ annað færí,f en áð hækka verð þess nú um mán- S aðarmótin um 1 krónu á mánuði. Lausaaötuvefðíð verður 40 aurar. Vœntir hún þess, að kaupendur blaðains taki hækkun þessari með skilningi, enda er hún gerjö af fullri nauðskn og er lörigu síðair á ferðinni, en þurft hefði. Útgáfnstjérajn. 1 Skagfirðingafélagið í Rejrkjavík heldur skemmtifund að Hótel Borg íimrotudaginn $ 3. desember klukkan 8.30, Til skemminnar verdnr: rfasÖii-.-S taiðx $ 'iöe ni. b Pálmi Hannesson rektor: Erindi með skug|fárff;; y Guðm, G< Hagalín: Upplestur. sni; í Magnús Sölvason: Einsöneur. L1; S Dansað til kl. 2. Aðgöngumiðar i „Flóru" og Sðffi-*'} turninum, , . §£ .rv^ [irot'. S S S Stjórain* ac ;' HANNES Á HORNINU Frh. af 5. síðu. /út , yíir allt, ; þegar kvénfólkið yerður. fyrir þessu líka. Méf finnst _»§ jþáð ætti að banna að taka fl. törk en rúm er fyplr í kojuni; Éða ,jþá, ef. þessu væri ékki .riægt að Jkoma við, að láta það fölkekki borga fullt gjald, sem ekki, beíði pláss, þo það fengi áð liggja í. koju kunriirigja á dagirin. Fólk, "iseih er plásslaust ér fárið meði eins ''og skdpnur. Það er vájrla; haegt að segja annað. Það verðúr útundáh méð állan mát og þvíum- ífkt; Það féyrnr að holá sér niður 'í lestunum og víðar. Af þessu leið- C.iT; bft, að fólkið veikist. Ég. sá meira að segja í framlestinni á z Esju, konu, sem hafði búið um sig jþár. Hún var með lítið barn hjá 'íér.. Þáð er blátt áfram glæpur, að í íata slíkt 'og þvílíkt éiga sér stað." EG BIRTI ÞETTA bréf «ð sjálf- sögðUi þó að ég sé ekkiað öllu leyti sammála því. Skipsmennirn- Ir á Esju eru viðurkenndir sóma- inenn, kúrteisir og. áreiðanlegir Og ég þekki þahn stýrimann, sem bréfritarinn á við. Það er ekki hægt að hafa aðrar reglur um þetta en lýst hefir verið — og þó ^skapar það stundum óréttlæti. — Það mun skipaútgerðarfélögum, vera jafn vel ljóst, og ímér og sjómanninum. ÞA£> er bókstaflega ekki hægt -að neita um dekkpláss. Við erurn fátækir að skipakosti — og ef' fcetta yrði gert, þá hygg ég að þeir/ sém fyrir því stæðu, fengju mörg óþvegin orð að heyra. Eg vona aff ungi maðurinn skilji þetta og sann" íærist um það, þegar hann fer að" athuga málið. POTTBBOTA-HALLUR skrifar eftirfarandi pistil: „Eg þarf að. senda hontun kveðjú þessum „Bæjarbúa," sem er áð tala um bókmenntir í dálkum þínum 17.' nóvember, og haílár rivjög á sög- ntia Nana eftir franska stórskáldið Bmile Zola. ¦ Hvílílc f jarstæða, að eetia sér að háída fram þeirri skoSun, að bækur, sem skrifaðar ,, eru um glæpi, geti ekki verið klassískar! vKr ekki Glæpur og refBing eftir Dostojevski , tóassisk ¦jm, EKKI ,Upp við fossa,í eftir Þorgik Gjallanda klassisk bók?: tmS þarf ekki lengra til að leita «S klassiskri bók urri glæpi, en að *dlast í. „Nana" eftir Zolaj Sú bók «ar 'kiaai^slc-, 'og';^llúr 'sá-' b^ííkur, — e«m iiia er tekin úr." „HVAÐ er það, sém mérih vilja sjá í bókum? Jú, lífið skqWáð njeð rósrauðum gleraugum! Éá'livað gagnar það eingöngu? R^í^iúður litur er ágætur innán um'ög^satri- = an -'vigV En láturii oss ttHðtlíka nokkrar Vídaíínspostilltíf/^'iíiri- lendar og /útlendar, sýoiÍEt "' til bragðaukningar; smekks'térkju vilj um vér hkfa! Vér vftjum að skrifað sé uiri héígi lífsins og feg-; urð. En vér viljum líka hafa hór-! dóm og svívirÖingar, á méðari. menri' gléyrftá þ«i' ekki ótilneydd-' ir- sjálfir."; -¦;:'/ ;¦•('¦*. ;• ¦.;' „ „ÁRNÝ", er um þessar mundir að hugsa um listir og listayerk,; Svona fer hún að; því: „Mér kem- ur í hug lítið nafnorð í kvenkyni. Hljómlaust er það að mestu,. en myndað af þremur samhljólðum og einum raddstaf. Þetta er orðið „list." Þegar eitthyað þykir rísa hátt, að gildi eða gæðum,, er þetta orð sett sem forskeyti framan við' annað nafnorð og þá haft í eignar- arfalli fleirtölu." . ' ,;VER SEGJUM, að eitt og ánn- að sé listaverk, en þó ér engin vissa íyrir, áð hluturinn sé góð- ur og gildur; harin getur öft reyrist hjórii og hégómi, þegar á hann er reynt. Þegar ég kaupi hlut og horium ef iýst þaimig, áð' hann sé „alveg lista," þá trúi ég því mátulega. Þá fer ég með hlutr, irin til frú Reynslu og bið hana að gegnlýsa hann. Svör hennar um hlutina, hvort þeir eru lifandi eða dauðir, eru í öllum tilfellum sann, leikurirín sjálfur." . GLEYMI© EKKI að fylgjast með störfum 8 manna nefndarinn- ar./Það ríður á því, að þið öll kynnið ykkur skilyrði flokkanna fyrir því, að taka á sig ábyrð á lausn hinna hættulegu yanda- mála. Kennið stjórnmálaleiðtog- unum, að meta hæfni ykkar tíl að skilja málin. Sumir þeirra trúa bókstaflega ,ó loddaraktsnstir og blekkingar. Nú veltur allt á ykk- ur, ekki stjórnmálaforingjunum. Þið eigið að vera samvizka þjóð- arinnar hyar í flokki, sem þið standið. . '. ÞAB verður hægt, að s^á það hæstu dága hverjif eru fieiðar- legir í stjóröriiálabaráttunni. Þið verffið að kyrina ykkuf máUn pg dæiria síðari. Eg er éfeki 'áð segja ykkur fyrir upi skóðafiir. Én' ég treysti því, að þið kunriið aS dæma. Ef ég; gérði það' ékki, þíí-gæti' ég ékk'i Kéldtir vérið lýaftæðissmrií. Hanites á horKiíiu.. . Rituöfnndurinn eg verk hans. ' . Frk. á «.•»«. " gagnyart keoirii^taLÍngMm og kröíuim taúarbragðanna. ; ^úma'liri urðu rrier ótfúlega'. fljótt irifflkið og b^inlínis kvélj- iandi viðíangsefni. Fyrif sér- stök atvik ilas ég alla biblíuna innan tíu ára aMufs, óg ,þar; fann églþegar fuíðu margt, sém vakti hjá niér ugg og undrun. I>að yar nú orðbragðoð. Þarna var sumstaðar þannig órðum hágað ,að uudarlegt imátti heita: í heila;gri'bók. 0g sumt það, sem guð' Gyðinga ihafði tekið sér fyrir (hendhr eða Jieilagir ihenn lá%ið'sér 'særha'mð' hiðjá'hárifiað géra fyrir sigl'Já, iþetta varþað, sem yar mér í fyrstu unahugs- unar- 'óm áhyggjuefni. En ibrátt urðu 'þáð örinur atfiði, sem drógu að ^ér* atTiyglina. Sá guð, sena ég kynntist í Gamla-Testa 'mentinu, sendi son sinn í heim-: inn tií iþess að allir yrðu hólpn- ir. ^Það var nú svo. En gat iþað átt sér stáð, áð sá, ©em jafn- yél ilifði eins og Kristur hafði boðið, ;f æri í hinn vonda staðinn,; ef ihann gæti ekki öðlazt hina einaVv.sönnu trú, pg :, yár svo riokkur sanpgirni í iþví,.'að; sa yrði hólpiriri, sefri lifði illu líf- erni, en iðraðist á banadægri Nei, þetta var ekkert réttlæti. Og- svo igreip ég dauðahaldi í ibá hugsun, að allt væri undir því komið að lifa eftir böði; Krists. Ég ásetti mér þetta, reyndi aftur ög aftur. Niður-. tstaðlanj ¦vafrið aufðvitaS síu,' a9 niér væri Jþetta ómögulegt,, Og:. hvað"íþá? Eg fór að gefa?imeiri! gaum, að; hugsunaiíhætti og:' bréytni fullorðna fólksins, ög ég tók að apyrja ýmissa Sipurn-: inga, sem ég hélt, að mér væri óhætt asg bera. upp, an,,;þess að; fólkið grunaði, hvað mér byggi íhriösti. Og nú opnuðust augu iriíh,; fyrir atfiði, sém ég hefi jafri^n 'síðan gefið nánar.gætur: Gildi sjálfsblekirigarinnar fyrir Íjölda fólks á ölíum áldri. :. En ég varð að. koraast að ein-; hyérri jákyæðri niðurstoðu, og niðurstáða mín ýáf ð sú, að iþað, sem allt værl undir feomið,' væri vilji mannanna til iháirus, góða,; hyað sem liði öllum thúgmýnd- um o'g kennisetningum uim iMn æðstu völd. Svo ,la það heinf ¦váð að athuga 'hvatir manna til orða og verka, leitast við að fylgja hverju einu til síns upp- hafs, greina satt frá lognu, heilbrigt1 frá sjúku. Og ^þegar syo er feomið, verður þá efeki flestum fyrir að fleygja frá sér þeirri. : mælistiku, sem þeim hefif verið 'fengin í hend- ur imeð þumlungum eða senti- .metrum viðurkenndra lögmála? Ég samdi sögur á iþessum ár- um, og þær voru vaxniar upp úr þeim jarðyegi, sem hér hefir verið lýst, viðfangsefnin líf fólksins í kringum mig og þau vandamál, sem ég' varð sjálfur við að glímia-. ,.En ég skráði ekki iþessar sögur. Til þess gafst mér ekki tóm, og ég fann, að ^rrúg ibrast getu. Þegar ég reyndi að . skrifa, vorú orðin eitthvað svo fátæk- leg, frásögnin ihlálega f jarri iþví, sem fyrir mér vakti. Ég lét mér svo nægja að, Jiugsa atburðina, skrif a nöfn allra persónanria og heitin á köflunum, og teikna af- ar felaiuf alegar myndir af bæj- íum og sveitum, þar sem sögurn- ar gerðust. En þegar ég var þrettán ára, ilá ég þunga legu, og enginn ætlaði mér Mf. Þá er mér fór- að batna, kvað læknirkan upp þarin úráfkurð, að ég mætti alls ekki sturida nám á næsta vetri l<<g efckjl, vinjna )nein áfcveð&n skyldustðrf. Og nú söíkkti ég mér niðiir í lestur dg sfcriftir. Frá því uari háustið og tái jóla sfcrifaði ég' skáldsögu, séin var á f jérða hundráð skriJaðar síð- ;ur. Svoí var l^riirirui* 'sóttur ? tM' sjuJtílings'' á' heimili'nu, * og hann skipaði að sendamig iþeg- af í stáð í fcaúpstáð, þar mundi ég dragast inn í. strákasoll og , því nauridi ég hafa betra áf en að sitjá við' sfcriftir. Hin langa sága er týnd, erida gefði ég mér 'alls ekki nugrirfyridir um það, að 'hun i væri prenitihæf. Og iþað leið larigur tími, þangað til ég sett- ist á ný við sagnágerð, svo" að nokkru næmi, því að nú flutt- ust foreldfar mínir frá Lokin- hömrum ,og ég var árum samah við; sjómennsku og nám. Það vové árivoilks og herkju, en líka æfintýrá' og draumóra. Þá erjég^dvaldi-'hér í Eeykjavík j við nánf og. blaðaménnsku, var Jiér . raiargt ¦ 'skáldhneigðra ; rmanna utari. af landsþyggðinni. Það var mikið lesið' af skáldrit- um, mikið hugsað og talað um skáídskap og riiikið órt laf ljóð- um. Stundum var vakað heilar nætur rig rædd hugðárefni —. op síðari Urinið að deginum. Við félagarriir 'svifúm flestir á rós- rauðum ský.ium rómantiskfar Ihrifni ög fellduim þaðan tár riiður á: Qlina jarðbundnu frieð- bræður'.. okkar, sem siumir hréyttu þa úr ser ónotum. í>eir kolluðu: hiriáf . skæru ,,tára- þérlur"" Okkar grátljóð, hinir ¦ vanlþafckilil'tu 'Mammonsþrælar! ,. '. En eihri góðan veðmrdag 'hraþaði ég til jarðar, og sjá: |?egar ;©g litaðist um, var ég staddiir...'í heimahögum, og þar var þá sittiþvað að sjá ogheyra, rétt eiris og á bernskuárurium. já, þetta ,var eins og að .vakna faf dráum|^,Pg það sem ég sá: Fól þaðefcki í sér nofckuð mikið af 'binum sameiginlegu, yanda- málum ailra manna, hyar sem- þeir eru, faiddir ,á þessari jörð? Jú; ;m^r yirtist það, og nú hófst; ég handa á nýjan leifc'Og'fannst; mérganjga.lítið eitt þetur en áð- •uy fyrr, ¦ íþaf ði ejitllhvað: lsert, ,En þið, sem hafið hlustað á,mig í kvöld og einnig lesið • sögur mínaR þið; ¦ muriuð;. geta rakið; frá- ;þeim ærið marga þræði fqfms, yiðjfangsefna Oe viðhorfa til. þess umhverfis ,og þeirra-á- hrifa, »sem ég .reyndi áðan að gera í. fáuírri orðum ^ein fyrir. En hvérnig stendur svo á löng •uri skáldsins til að skapa skáld- jvjerfc? ífgj \ge% évt&fMíffi ékkk gert rieiflia f úlltíægj andi eðá algildá; gfein fyrir því máli. Eri allir finna hjá sér að einhvefju leyti "þorf- fyrir að gera sér; þess gfein, hvernig er varið tengsluan þeirfa við tilveruna og viðhorfunum við hennar mifclu varidamálum og allir ménri munu éirinig ibera' í brjósti þrá til lífsfyiHirigar, lífsnautnar. Skáldin eiga ef tií vill þessa þörf og þrá í ríkara mæli en flestir aðrir. Og riú vík ég að sagnaskáldinu sér- staklega, en verð þá auðvitað að miða fyrst og fremst við mig sjálfari. Sagnaskáldið teflir. fram þérsónum og skapar þeim örlög. Þéssar persónux eru a6 niqkkru ileyti orðn£<r til eftir fyrirmyndum, orðnar til með hliðsjón af mönnum, sem sfcáld- ið hefir fcynnzt eða heyrt frá 'sagt, en minnsta fcosti flestar af þeim sögupersónum mínum, sem sann'astar munu virðast og •um leið sérstæðastar — munu að miklu leyti orðnar til úr þátt um, sem eru allríkir í mínu eigin eðli. Svo er um Kristrúnu í Hamravík, Gunnar á Máfa^ bergi, skipstjórann í sögunni Mannleg náttúra, BjÖrn'gamla í Vogum og jafnyel móðurina í sögunni Móður þarnanna, svo að ég nefni nokkur dæmi. Við sköpun persónannia og örlaga þeirra skýrast lífsviðhorfin fyr- ir sjálfum höfuhdinum, og lífs- neynsla hans og lífsfyllirig eykst við að lifa harma þeirra og gleði, töp iþeirra og sigra. Og tafcist KMund^iriuiiniað^^.þlása íífs anda í það fólk, sem hanri 'skap- ar, á lesa«dinn ,emnig.>.,að,.:.ge^ , ¦ . ' i Leikkonan og hlútvérkið. Leikkonan Marie McDonald í Hollywood lítur iyfif hlutverk- ið, áður en; hún;ferrinn,á..leik- . -.: v. ¦:" SVÍðÍ&; "',.:v:'. 'i.)li, n'K.n.i', ."i,.',; ' ..... auðgazt ;af kyriniirifeu við þáð, éf ekki ber þá hætSífr'mjög óSkrar aðstöðu, kifeddayieiða;fördóma á milli háns;óg höfutídar: '-- ; r* "¦ En'iþá er' 'þess "etíri ; ógetið, hvéfnig sagari vef ðurtri,hvernig höfunduririn og 'Mfið sjálft hjálp ast þar að, — og '". ; . P og lenda í andstöðu annað veifið, hyernig er varið hrárituifi" höfundaf í bárátturini við 'frifíriið' —^- ög o. s."'ffv."j''¦i;¦¦ ¦'¦¦:"/v "¦¦';;- ¦ •"-T ¦"'¦''- Svo að löfcufri "þ'étta éiitt';':'af öllu því riiafgvísliégá;'1 'iserrf'-'-er ósagt um'éfnið;'H^furidúfmri Vérk'haris: ;;c ;;:"l-"r:'--'- ^ H^ri •Það er vöri'him^áð';éiriniitt með:' þv'í ¦'að:' sfcríf á1' 'f f amvSgjis ^1^— eiris og'hingað "íil:"'^aðéms' áf irin.fi' þórf ¦' fái'1 'ég.. &aj*t éÖá^blfe- ið lífi í eitthyað' 'það',' serit 'éffcyf ki líftau.g andilégr^f :,ihéílþrii|m(;í iþessu landi. "" '' ''''"":>i> Guðm. Gísláson Hágalíðí'.; ---------"'mw m,m> HVAÐ SEGJAHIN BLÖÐIN? ';¦¦" ¦ ~-1 Ffh;'áf $. síðfuf' eri' ákváðu jaf nframt-að' gefá>alliin hagnað af skemrhtuninni til bafria sjúkráhúss þess; sem Hrifígúririn vinnur nú fyrir. Gerðu þeir þetta með öilu óbeðnir af stjðfri HfirÍgs- ins, sem yfirleitt hafði engiri af- skipti af málinu önriuf^éri þau,aS félagið mát- þessa ívinsemd ífrá hendi hinná brezku manria.j '<: í . %. » ,. •!¦'-. - -':'*¦;-: .- yj Blaðið lítur svo á, að með þessu sé á engan hátt stofnað til óeðli- legrar kynningar við hið erlenda setulið, og hefir ávallt trúað því að menning meginþorra þjóðar- innar væri það míkil, að menn gætu sér að skaðlausu horft á ef- lenda list. Út frá því augnamiði einu var um þettá rétt hér, en éngum öðrum viðhorfum bland-, að þar inn í. Væri þeim sæmra kommúnistunum við Þjóðviljarin, að spara stóru orðiri með því að frá upphafi hefir íslenzkra hags- muna verið gætt héf í blaðinu jút frá íslenzkum sjónarhól, en ekki vegria aðfenginna tilfinninga frá- er lendum öfgastefnum". Kanpi yull i' Lang hawt»"-'Verfli. HafriafstraBtí

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.