Alþýðublaðið Sunnudagsblað

Tölublað
Aðalrit:

Alþýðublaðið Sunnudagsblað - 16.08.1936, Blaðsíða 5

Alþýðublaðið Sunnudagsblað - 16.08.1936, Blaðsíða 5
AtnÞÝÐÍíBLAÖIÐ 5 Smyolaraköngarinii nppreisnina á MVRGIR stjórnmálaménn og herfbringjar eru um þessar mundir nefndir á nafn í <skeytum frá Spáni, en nafnfð Juan March er ekki meðal þeiwia. Og þó er Juan March, maðurinn, sem stend- ar á bak við spönsku bargara- styrjöldina. Án milljóna hans er vafasamt, hvort bDrgaiastyrjöldin hefði nokkurntima brotizt út. Og það er jafnvíst, að spönsku fas- istafDringjarnki njóta núna fjár- styrks frá Juan March og það, að hann kostaði hina vægðarlausu baráttu, sem kom íhaldinu til valda á Spáni 1933. Um fortíð Juan March ganga ýmsar sögusagnir. En samkvæmt áreiðanlegum heimildum mun hann vera fæddur á eynni Mall- orca, sem er ein af baleaiisku eyjunum. En hann veit ekki sjálf- ur, hyerjir foreldrar hans voru. Það er staðreynd, að March var orðinn nokkuð við aldur, pegar hann lærði að skrifa og lesa og það er líka staðreynd, að hann íók snemma þátt í því að smygia tóbaki frá eynni Mallorca til Af- riku. Það er mjög ábatavænlegt, að vera smyglari og March kunni að notfæra sér þá peninga, sem hann græddi. Hann láraaði pen- ingana gegn okurvöxtum, og á þennan hátt skapaði hann sér svo mikil áhrif, að þegar árið 1903 var hann kallaður „konungur Mallorca." Seinna fékk hann þó annan titil, ekki síðri, hann var kallaður „konúngur smyglananm- anna." March tók sér nef niiega fyrir hendur að skipuleggja tóbaks- ¦ smyglunina. Hann stofnaði hluta- félag í þessu skyni, setti á stofn banka og tóbaksvenksmiðju í Ar- giel- Til þessarar venksmiðiu sigldi Sloti, sem March átti sjálfur, hlað- inn smygluðu tóbaki, sem unnið var úr í veiksmiðjunni í Argel og síðan smyglað til Norður-Af- ríku. Spönsku hersveitimar ' í Norður-Afríku voru beztu við- skiftavinir March. Én hvar var nú tDllliðtð? Juan March kunni að hegða sér gagnvart tsllþjónunum. Stundum lét hann skip sín sigla undir fán- um annara þjóða, og það gerði tóllþjónunum erviðara fyrir. En einkum mútaði hann þó tollþjón- unum, sem voru afarlágt launað- in. Stundum komst þetta upp, — stundum ekki. HEIMSSTYRJÖLDIN varð ný gullnáma fyrir smyglara- kónginn. Hann tók nu að sér aÖ miðla bönnuðmn vörum til stríðs- landanna. Hann var ekkert smá- borgaralegur í hugsunarhætti, en skifti við báða aðila. Auðvitað voru þó bandamenn aðalvið- skiftavinir hans. En þýzku kaf- bátarnir fengu líka birgðir hjá konunginum á Mallorca. Reynd- ar voru vörurnar sviknar, en þar sem March venjulega gaf banda- mönnum upplýsingar um þýzku kafbátana, þá var sjaldan kvart- að. Það var ekkert smáræði, sem March græddi á árum heims- styrjaldarinnar, en peningarnir fóru þó ekki allir í hans vasa. Hann átti félaga, Grau að nafni, sem vildi fá sinn hluta af ágóð- anum. En dag nokkurn var ráð- ist á Grau á götu í Valencia og hann drepinn. March var opinber- lega ákærður fyrir að vera vald- ur að morðinu. En March slapp frá því. Aftur á móti hirti hann nú ágóða hins fyrverandi félaga síns. Þegar Primo de Rivera gerðist einræðisherra á Spáni, lýsti hann því yfir, að hann ætlaði að upp- ræta alla stórglæpamenn. Og þegar stórglæpamenn voru nefnd- !ir á nafn, datt öllum í hug Juan March. Ættingjar hins látna fé- laga March tóku yfirlýsinguna svo alvarlega, að árið 1923 sendu þeir kæru á March og sökuðu hann um morðið á Grau. Og March var settur í fangelsi, en þar sem hann um sama leyti var kosinn á þing fyrir kjör- dæmið Mallórca, þá var það not- að sem ástæða fyrir því að láta hann lausan. Sannleikurinn var sá, að Primo de Rivera hafði þörf fyrir peninga March. Meðan þessu fór fram stóð tóbakssmyglið í miklum blóma. Spanska ríkiseinkasalan á tóbaki fékk stöðugt minni tekjur, og að lokum var einkasalan rekin með 200 000 peseta tapi á ári. Þá datt þeim vinunum, de Rivera og March það í bug, að réttast væri að smyglarakóngurinn yfirtæki ríkiseinkasöluna. En þá kom mótstaða úr ó- væntri átt. Það var frá Alfons konungi XIII. sem annars lét sér ekki alt fyrir brjósti brenna. En það heppnaðist nú samt. Juan March gaf 6 milljónir peseta til velgerðastarfsemi, sem drottning- in stóð framarlega i. Fyrir þetta fé var hafist handa um að byggja sjúkrahús. Það mætti kannske skjóta því hér inn, að þegar konungsfjöl- skyldan varð að flýja úr landi, lét March hætta við sjúkrahús- bygginguna. Og einn góðan veðutdag var valdi de Rivera lokið, og um vorið 1931 leit út fyrir að nýir tímar stæðu fyrir dyrum. Juan March það í hug, að réttast væri og fór að kaupa upp spönsku blöðin. Eítt slæmt óhapp kom þó fyr- ir hann. Hann hafði keypt stór- blaðið „El Sol". En þegar blaða- mennirnir við blaðið fengu að vita, að eigendaskifti heföu farið fram, neituðu þeir að vinna. March hélt þingsæti sínu á Mallorca, en hann varð þó að múta svo, að jafnvel gekk fram af honum. Þ ANN 5. maí 1931 gerðist at- burður nokkur í spanska þinginu. Á kvöldfundi stóð lög- regluforinginn Galarza á fætur og lagði fram allalvarlega ákæru. Undir einræðisstjórn Primo de- Rivera hafði Galarza orðið að horfa á það, án þess að fá rönd við reist, hvernig einræðisherr- ann og stórglæpamaðurinn unnu saman í bróðerni. En Galarza hafði í laumi safnað sönnunar- gögnum, og þegar þau voru lögð fram, var March þegar tekinn og setturi í fangelsi. Það var' 11, nóvember sama árs. En peningaf hans höfðu sín á- hrif, þó að March sætá í fangelsi. Það var mútað og barátta var hafin gegn stjórninni. Meðan á kosningunum stóð slapp March úr fangelsi með því að múta, og þegar íhaldsmenn höfðu fengið meirihluta ,þá hélt March enn þingsæti sínu. Skömmu seinna hélt March há- tíðlega innreið sína í Madrid. En pegar sú stjórn féll, var þessi aldni smyglarakóngur í hættu staddur. Það er því ekkert und- arlegt, þó að hann skeri ekki við neglur sér fjárframlög til fas- istaforingjanna. Ef þeir sigra, fær hann aftur peninga sína með rentum. Frá Biarrit2sví Suður-Frakklandi hafa þeir March og Gil Robles gefið fasistafoTingjunum skipanir sínar, og svo opinber var undir- róðursstarfsemi þessara félaga, - að þeir voru báðir reknir frá Biarritz. Nú dveiur March í París og bíður eftir því, hvort þessi síð- asta spekulation hans, borgara- styrjöldin, heppnast eða ekki. Atlantshafsflug. Svíarnir Kurt Björkvall og Eva sjást þau, ásamt norska fhtggarp- Dickson von BlixenFineeke eru inum Bernt Balcken og ef haon á nú að búa sig undir Atlantshafs- miðri myndinni. flug. Á myndinni hér að ofan

x

Alþýðublaðið Sunnudagsblað

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið Sunnudagsblað
https://timarit.is/publication/53

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.