Alþýðublaðið Sunnudagsblað

Tölublað
Aðalrit:

Alþýðublaðið Sunnudagsblað - 25.10.1936, Blaðsíða 1

Alþýðublaðið Sunnudagsblað - 25.10.1936, Blaðsíða 1
SUNNUDAGSBLAÐ ALÞÝÐUBLAÐSINS M. ÁRGANGUR SUNNUDAGINN 25. OKT. 1936 43. TÖLUBLAÐ Sósíalistisku skólarnir í Mexikó. HIN NÝJA skólalöggjöf í Mexikó, sem gekk í gildi Árib 1934, mælir svo fyrir, að alt uppeldi eigi að vera í anda ssösíalismans, allir hleypidómar trúarbragðanna séu afnumdir og asskulýðurinn sé alinn upp : þeirri skoðun, að takmark sósíal- Ismans sé afnám auðvlaldsskipu- lagsins. Börnunum sé kent að bera hag fjöldans ;fyrir brjósti, en berjast gegn allri sérhags- munapólitik. Þar sem þessar ikröfur eru ekki einungis pappírssamþykt, heldur ~verið framkyæ.mdar í tvö ár sem aðahnálið í mexikönsku sex-ára- áætluninni, er það f yllilega þess ~vert að gefa máli þessu dálítinn jfaum. Það er nefnilega í fyrsta fSinni í sögunni, sem framkvæmd hefir verið krafan um sósíalist- iiskt uppeldi við aðrar kringum- stæður en hjá sovétlýðveldinu. Áður en lengra er komið inn á rskólamálin, verður að gera grein fyrir ástandinu með þessari þjóð. Hið mexikanska þjóðlíf er að mótast, og þar hefir orðið hrað- fara tækniþróun á síðustu árum. -Smá sveitaþorp hafa á örfáum áriim stækkað og orðið að iðn- aðarborgum með mörg hundruð þúsund íbúa. Göturnar, þar sem menn áður óðu leðjuna í hné, »eru orðnar malbikaðar, og vel rnentuð lögregla stjórnar umferð- inni um þær. Járnbrautir og brýr hafa verið bygðar, fljótin og fo.ss- arnir yirkjaðir, verksmiðjur bygð- ar, vöruhús og hótel. Allar þess- ar framfarir hafa verið ótrúlega stórstigar. Að lokinni hinni hræðilegu og langvinnu borgarastyr jöld hefir fain sósíalistiska uppbygging orð- ið mjög hraðfara. Byltingin hófst árið 1910 og var upphaflega bar- átta milli pólitískra flokka ,sem vildu hvor um sig ná völdunum, i-en brátt þróaðist þessi stýrjöld Upp í stéttabaráttu, þar sem að- allausnin var frelsi hins vinnaridi lýðs. Og það kom brátt í ljós, að enginn pólitiskur flokkur gat baldið völdunum, nema • hann ifaefði hinnn vinnandi lýð ábak "*i8 sig. Það sem einkendi þessa I GREININNI, sem hér fer á eftir, er sagt frá skólalög- gjöfinni í Mexikó, sem er einn aðalþátturinn í sex-ára- áætlun verkamanna- og bændastjórnarinnar, sem fer þar með völd núna. Þegar borgarastyrjöldinni lauk, sem hófst í raun og veru árið 1910, og byltingin hafði sigrað, var það eitt af höfuðvandamáhim stjórnarinnar að menta alþýðuna, en mestur hluti bændanna var Indíánar, sem hvorki voru læsir né skrifandi. Jafnframt bóklegri kenslu era kendar íþróttir og listir í skólunum, einkum málaralist, því að Indíánarnir eru mjög gefnir fyrlr hana. M er' og veitt tilsögn i ýmsum iðn- aði, einkum heimilisiðnaði. Lýsir greinin vel hinum lifandi á- huga alþýðunnar á því að menta sig og ósérhlífni kennar- anna, sem oft eiga ekki sjö dagana sæla við starf sitt í frumskógum hitabeltislandanna. borgarastyrjöld var sú staðreynd, að verkalýðurinn var svo að segja allur fátækir Indíánabæridur, en þeir voru 10 milljónir af 16 mil- jóna íbúafjölda. Þess vegnavarð vígorð byltingarinnar: Jörð og frelsi. Aðalmálefni verkamanna- og bændastjórnarinnar, sem nú situr að völdum, er því að tryggja frelsið og útvega bændunum jarðir. En bezta tryggingin fyrir frelsinu og því, að verkalýðurinn fái arðinn af vinnu sinni, er sós- íalistisk vitund fjöldans, sósíal- istiskt uppeldi og þróun. Þess vegna er hinn sósíalistiski skóli merkasta málið á stefnuskrá mexikönsku verkamanna- og bændastjórnarinnar. AÐUR EN byltingin sigraði hafði mestur hluti verka- lýðsilns, Indíánarnir, enigian aðgB,ng að menntun. Það var hln 0jlmiönna skoðun, að ólæs Indíáni væri ó- dýrari og auðsveipari vinnukriaft- ur en Indíáni, siem var bæði læs og skrifandi. Kirkjan, sem átti flestar jarðfrnar, áður en bylt- Srigin Bigraði, studdi þessa skoð- un. Hiriir mexikönsku prestar sögðu líka, að menntaður Indíán| væri ekki svipað þvi jafn frómt og kristilega hugsandi og hinn ó- menntaði Indíáni. Hinir fátæku og menntuinar- lausu Indíánar gáfu siriw síðasta skilding fyrir kerti, sem þeir svo skenktu dýrlingum ;sínnim í kirkj- unum. En þegaT þeir em farnir að menntast ofurlítið, fara þeir að hugsa iurn, hvort ekki sé skyn- samlegra að Jara til læknis, ef einhvier er veikur í fiötekyldurmi. heldur en ao gefa dýrlingnumi kertli, siem oftast nær var dálítið vafaisamur ábati. Frá 1922—'32 hafa verið bygð- ir yfir 10 þúsund sveitaþorpsi- skólar. Sex ára áætluniri hefir á • stefnuskrá sinni að bæta við eigi færri en 12 þúsund slíkum skól- um og er þegar búi'ð að byggja meiir en helming þeirra, svo að nú eru til í landinu um 25 þús- und slíkir skólar. Margir af þess- um skólum eru í Indíániafeofum, en viða eru notaðar til þess kinkj- ur, heldur íen að láta þær;Standa a'uðar. Allvíða hafa þó verið byggð nýtízku skólahús. í fátæk- legustu skólahúslunum eru engin húsgögn, en nemendurjniir verða að sitja flötum beinlun á gólf- inu umhverfis kennarantn, sam sit- ur á stól eða þá á trékassa, ef engirin stóll er til. Sumsstaðlar eru töflur til þess að skrifa á, en sumsstaðar bara brúnn papp- ír. Víða eru þrír eða fjórir nem- endur -ium Bömn bókina. Samt seru áður er það hreinasta furða hve fljótir nemendumir eru að til- eirika sér fræðin. Einn hjálpar öðram og enginn hugsiar sérstak- lega um það að vera efstur. á prófi. Hin gagnkvæma hjálpsiemi eírikennir mjög skólastarfið. Alt þetta Bamkeppni'skerfl, isem ein- kennÍT evrópisfea skóla er i>- þekt meðal Indíána, Þar eru hvorki til dúxar né fúxar, _s.em hvorttveggja eru jafn viður- styggileg fyrirbrigði. Og þó liggja nemendurnir ekki í leti. — Reyndiar ier ekki æfinlega dauða- þögn í þessum skólum, þegar t. d. sex eða átta nemendur þurfa aið líta í sömu bókina í einu. En þegar kennarinn þarf að útskýra eitthvað ríkir dauðaþögn, því.að enginn vill missa af þeim vís- dómsiDrðum, sem fram ganga af munni kenniarans. Ýmsir menn, siem hafa heimsótt hiná mexi- könsku Indíánaskóla, láta mikið af hinni gagnkvæmu hjálp meðal nemiendanna. Ef Indíánadrengur hefir lært að skrifa eitthvert iorð, þá er hann ekki ánægður fyr en hann er búinn að kenna sesSun&ut sínum þáð. STJÓRNIN varð'að byrja á þvi, að koma einhverju kerfí á skólana. Allir skólar voru settir undiir sömu stjórn og einkaskólar afnumdir. Fyrstvarð miklum erf- iðleikum bundið að útwega feenn- iara. Það varð því að grípa til sérstakra ráðstaflana. Sendimenn stjórnarinnar ferðuðust um larid- ið þvert log endilangt og leituðu, uppi í hverju þorpi menn, sem líklegalstir þóttu til þess að geta tekið a!Ö sér starfið. Oft voru . þessir menn ekkert sérstaklega vel áð sér, en ef átti að koma upp kennaraskólum fyrst, til þess aÖ mennta kerinaraina, þá voru þar farin 2—3 ár til spillis. Það var því látið nægja, iað kennariniti kynni aið lesa og skrifa. Og þa,ð þótti mikill lærdómur meðal þjó'ö- ar, þar sem tæpur fjórði hlutí íbúanna kunni þessar íþróttir. — Það þótti því hin mesta upp- götvun að finna slíkan mann í hverju svieitarþorpi iog þótti ófært að sienda hann burtu á kennara- skóla. Það varð því að finnB, annað ráð. Það vaj-ð að hafa far skóla, til þess að iundirbúa bienn- arana. Nú,voru sendir út hópar far- kenniara, sem dvöldu nokkra m&n- fuðil í hverju sveitaþorpi iog hverjii héra^li qg bjuggu kennaraefnin1 undir stalíið. Þeirýeru til husa

x

Alþýðublaðið Sunnudagsblað

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið Sunnudagsblað
https://timarit.is/publication/53

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.