Alþýðublaðið - 06.01.1945, Blaðsíða 5

Alþýðublaðið - 06.01.1945, Blaðsíða 5
JLanmgtardagur 6. janúar. 1945. ALÞTÐUBLAÐIÐ ¥erðlagseftirlitið — Starf viðskiptaráðs — Aðstoð al- nneimmgs — Dæmi, sem mér hefur borizt í bréfi — Nöldrunarseggur kemur með furðulega tillögu. ÍÐAN dýrtíðin flæddi yfir , þetta land og hið oplnbera ðóv að gera tilraun til að st^ðva Suuia með því að setja á stofia með verðlaginu hefir al- anenníngur Hætt ákaflega mikið «m verðlagið og eftirlitið með því. AIM slíkt eftirlit 'er ákaflega erf- ðtt 0g er ekki nema eðlilegt að fiundist hafi vörutegundir, sem um ðáma hafa verið seldar á of háu vrerðí. Bera og fregnir blaðanna af dómnm yfir fyrirtækjnm sem aeií kafa of háu verði, ljósan vott mm þá haráttu sem verðlagseftir- «ti® hefir staðið í. >SSSI barátta stendur nú sem faæst. Á það bendir eKki aðeins kærumar á heildsölufyrirtækin sem fullyrt er að séu aðeins upp- ihafið að mjög stóru og umfangs- sniklu máli heldur og þær fregnir, «em borist hafa urn ,ýms önnur verðlagsbrot. Er til dæmis sagt að eitt verzlunarfyrirtæki hafi rétt fyrir jólin verið sektað um tugi þúsunda króna fyrir of hátt verðlag á lítilfjörlegri vörutegund. Almenningur mun hafa veitt verð lagseftirlitinu ómetanlegan stuðn- ing £ viðleitni þess með því að anúa eér til þess með reikninga er hann hefir fengið. FVRIK NOKKRU kom maður sneð einn slíkan reikning og sýndi mér. Kom hann jaiEnframt með toréf er hann bað mig að byrta og fer það hér á eftir. Mun mörgum jþykja dæmi hans heldur ljótt og gefa glögga mynd af því hvemig verðlagið er að minnsta kosti é somum sviðum: S. — SKRIFAR: „Eins og kunn ugt er mun dýrtíðin í landinu vera talin eitthvert mesta. vand- ræðamál nú á tímum, og hefir Stundum verið minnst á ýmislegt k sambandi við það í þáttum Hann asar á horninu. Nokkin: ágreining «tr er um það hver sé hin raun- verulega orsök dýrtíðarinnar. Því er haldið fram af sumum, að of- fcátt verð á innlendum afurðum — aðallega kjöti og mjólk, sé að- al onsökin, aðrir kenna um of há- sim vinnulaunum, samanborið við afköst. „ÉG SKAL engann dóm leggja á, hvort réttara er, en aðeins benda feér á tvö dæmi. í mörgum mat- vörurerzlunum hér er selt tals- vert af harðfiski, hann er vitan- lega misjafn að eðlisgæðum, og verkun, en allur „barinn“, sem kallað er, og mun það gert með þar til gerðum vélum. Ég hefi nokkrum sinnum keypt harðfisk, og hefir verðið verið kr. 2,50 til kr. 3.50 og jafnvel meira fyrir hálfa ýsu, í engu tilfelli meira en í meðallagi stóra.“ „III'TT dæmið er, að í húsi hér í bænum bilaði fyrir stuttu, lítið hnéröar á vatnsleiðslu, kom í það riía, svo að það lak. Það var reynt að fá þetta litla styfcki í verzlun- um, sem verzla með slíkar vörur og kostaði stykki þetta þar 75 aura en ekki var hægt að fá rör sem hentaði, voru öll of stór. - Var svo farið með hið bilaða stykM á jámsmíðaverkstæði, og var gert við það þar fljótlega, en viðgerð in á því kostaði kr 7,50 eða 10 sinnum meira en nýtt Ihné af líkri stærð kostar nú.“ „ÞESSI tvö dæmi sýna að Mér virðist, að það renna fleiri stoð- ir undir dýrtíðina en þær, sem oft ast eru taldar aðalorsakir hennar, þó þau séu bæði smávægileg þá benda þau hvort á sinn hátt, é ýsmislegt stærra, sem máli skipt- ú-.“ NÖJLDRUNARSEGGUR skrifar: „Það er mikið fjasað um hvað við standum á háu menningarstigi og gerumst við seinþreyttir að jagast á því. Auðvitað erum við Reyk- víkingar fremstir þar, þess ber bærinn okkar glöggt vitni. Hér er meiri menningarbragur á öllu, en annarsstaðar á landinu, og þó víðar væri leitað. Falleg hús og vel við haldin, sléttar og breiðar götur, heilnæmt dmytkkjarvatn, 1 brennandi hitaveita, lífshættulega mikið rafmagn og þrifnaður og hollusta öll í bezta lagi. — Mikil er sú dýrð drottinn minn. skattar litlir sem engir. Svona er nú óstandið í okkar kæra höfuð- stað — mermingin í algleymingi.' jrEN LAUN heimsins eru van- þakklæti,, og sannast það bezt á því að ég ætla að rella út af dá- litlu, sem þó í eannleika sagt eru hreimxstu smámunir, en það er ekkert af öðru en því að ég bý fyrir Innan vatnsþró,, og þá mun Framh. á 6. síöu Vantar til þess að bena blaðlð tit áskrifenda í eftirtöld hverfi: Sólvelli Bræóraborgarsiíg Laugaveg neðri Laugaveg efri Hverfisgötu @g Barónssfíg AlþySublaðið. - ifmi 4900. Ðretar eansa á land í Saloniki. Mynd þessi sýnir ‘brezkar íhensveitir ganga á land í Saloniki í GrikkJjandi, en sú ihong tnafir verið, eims og tmargar aðrar borgir landsins, þjáð af hiungiunsneyð og ©ytmd nú utm langt skeið og heíir vartt rverið unnt að bæta úr því ,vegna aðgterða ýmjssa sikæruliða, sem hafa itatfið eða hindrað uppslkipun hinna nauðsynleguisitiu matviæla og sjúikragagna. Mynd þessi var send itil Atmeróiku frá Rótm. Síðari grein Dunant, stofnandi rauða krossins NÆSTTJ árin ástumdaði Dnu ant að gera skil bæðd hinni hagkvætmu skyldu varðandi fjár tnál sín, og í öðru lagi að sinna því, sem hann hafði komið á framiæri ’hugsjón sinni. Árið 1867, þegax kommyllur hans í Alisír hrundu í rústir, varð baniki ihans gjaldjþrota Þá v\ar Dun- ant enn innan við fertugt. Vinir hans og kunningjar um gjörvalla Evrópu snéru baki við honum utm þessar mundir. Lou is Nopóleon var svo göfuglynd tur að (taka á sig helminginm af skuldum Dunants, — en það gerði engin kröfu til hins helm ingsins. Snauður og ni>ðurbeygður leit aði Dunant sér hælis í leyni- hverfum Parísarborgar og reyndi að gleymast þar.-------- Um stundarsakir fékk hann smáfjárupphæðir frá vinum sínum, en innan skamms hættu þær peningaséndingar einnig. Þegar hinir dým frakkar hans fóru að láta á sjá og svartur •gljái þeirra tók að fá gráleit- an blæ, vætti hann þá með svörtu bleki. Oft og tíðum var honum úthýst og þá varð hann að gera sér að góðu, að láta fyrirberast á bekkjum í skemmtigörðunum um nætur. Að liðnum þrem árum útlegð arinnar, höfðu samtíðarmenn Dunants gleymt honum að mestu. Árið 1870 var fransk-prúss- neskju isfcyrj'öMin-ni lokið. Prúss- neskir sigurvegaxar héldu inn reið í Parusarborg. Það kom til blóðugra bardaga í frönsku kom múnnunni, götuvirki voru hlað in af Frökkum, sem innbyrðis voru orðnir ósáttir, _og Þjóð verjar gátu ekki annað en undr azt óeiningu þjóðarinnar. En vakningamaðurinn Dun- ant reis aftur upp úr eymd sinni. Eins og í Castiglione fórð um mitt í ringulredð og þjáningu tók hann' til sinna eigin ráða án þeiss að 'bdðja leyfis. Aftur fékk hann sjálfboðaliða í fylgd með sér. Og ennþá fór hann ó- áreittur um vígsvæðin, hjúkr- aði særðum og vann í mannúð aranda Rauða krossins. Þegar at&fcur komst kyrrð á í Frakklandi ákvað Dunant að reyna að hafa áhrif í þá átt að stríðsfaiigar gætu notið sömu vemdar og hinir særðu, sam- kvæmdt ákrvörðuii Rauðakross stjórnarinnar í Geneva. Og árið 1871 fór hann tdl Englands í ,nýja krossferð. í London fékk hann ágætis viðtökur hjá Florence Night- inigale, ensku Ckivenlhetjunni, sem árið 1854 hafði stjómað hjúkrunarkvennasveit í Krím- stríðinu, en nú varð til þess að leggja grundvöllinn að Rkuða- krossinum brezka. Allt England varð samhuga Dunant sem nú hafði fyllzt slínium gamla ákafa. Og nú var stofnað til annarrar aijþjóðlegrar samkundu sem ,kom saman í Briisseles 1874 undir Mílfiskdldi Rússaikeisara. Þingið hætti störfum án þess af því yrði nokkur árangur. Þjóðirnar voru enn ekki undir það búnar að koma sér saman um meðferð fanga á styrjaldar tímum. í raun og veru varð það mál ekki útkljáð á nokkurn hátt næstu 55 árin. Það var ekki fyrr en árið 1929, að fyr irmæli Rauða krosisins viðvikj- andi þessu voru framkvæmd í raun og veru. Dunant varð beizkur og von lítill við þessar málalyktir. En ef til vill gæti hann vakið á-l þuga fyrir annarri hugsjón, sem skotið haf ði upp kollinum í huga hans: Hún var sú, að Rauði krossinn skyldi ekki einungis starfa á ófriðartiimum, heldiur einnig þegar friður væri og veita hjálp við alls konar slysum, t. d. af völdum jarðskjálfta, vatns flóða, elds og hungurs. Og í þágu þessarrar hugmyndar, sem með tímanum átti eftir að verða að veruleika, hafa irtargar millj ónir manna unnið og lagt líf Sitt í sölurnar. En á þessum tíma var sambandið í Geneva óvinveitt þessu og kringum 1875 hvarf Henri Dunant aftur af sjónarsviðinu. Hvar hann hélt sig og hvern. ig kjörum hans var háttað á þessum tíma veit enginn. Hann jhtvarf í gleymsku um fimmtán óra skeið, og haldið er, að hann hafi þá gengið undir öðru nafni Og blöðin í Geneva fluttu þær fregndr, — að Henxi Dunant ,væri látinn. En dag nokkurn árið 1890 pminntust böm nokkur í litlu þorpi í Alpaf jöllunum á virðu- legan, gamlan mann við kenn arann sinn. Þau sögðu að hana bæri svarta kollhúfu á höfði óg hefði silfurhvítt skegg, sem næði næstum því niður á hné. Hann hafði talað vingjamlega við þau og horft á þau þar sem þau voru að leikjum sínum. Ungur uppeldisfræðingur, Willi am Sonderegger að nafni, at- ihugaði, favern hér væri um að ræða. Með því að bjóða heim til sín þessum ókunna manni komst hann að raun um, að það var enginn annar en Hénri Dun ant. Skömmu seinna,' þegar al- þjóðaþing Rauða krossins var háð í Rómaborg, sendi Sonder- egger skeyti, sem skyldi lesxð upp fyrir fuiltnkmum. Skeytið var svohljóðandi: „Stofnandi Rauða krossins er enn á lífi og er nú hjálpar þurfi.“ Og aftur var nafn Dimants á vörum Evrópubúa. Frá hverri einustu Evrópuþjóð bárust hjálpartilboð. Svissneksa ríkis- stjómin lagði fram fé. Rúss- neska toeisaraekkjan lagði hon- ium til lífeyri. Prússland veitti honnm konunglegt heiðurs- FrandhL á 6. síðu.

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.