Alþýðublaðið - 11.01.1928, Blaðsíða 2

Alþýðublaðið - 11.01.1928, Blaðsíða 2
ALÞÝÐUBLAÐIÐ ALÞÝÐUBLAÐIÐ l kemur út á hverjum virkum degi. Afgreiösla í Alpýðuhúsinu við Hverfisgötu 8 opin irA ki. 9 árd. til kl. 7 siðd. Ssrifstoía á sama stað opin kl. 9l/s—101', árd.og.kl. 8 — 9 siðd. s Simar: 988 {afgreiðslan) og 1294 1 (skriistofan). | Vsrðiag: Áskriftaiverð kr. 1,50 á J mánuði. Auglýsingarverðkr.0,15 ] hver mm. eindálka. j Prentsmiðja: AJþýðuprentsmi&jan ] (í sama húsi, sömu simar). III meðferð. Píslarsagga Jóns Grímssonar. Maður er nefndur Jón Gríms- son; hann er búsattur á Eyrí. við Sfcutulsfjörð', ein's og Jón sálugi nafni hans, sá, er Píslarsöguna skráði forðum. Jón þessi ér auðsveipur þjónn íhaldsins; í sumar var hann t. d. forstjóri kosningaskrifstofu þess á ísafirði og rækti það starf eftir mœtti. En eins er um hann og nafna hans sáluga, að þótt and- inn sé reiðubúinn, þá er holdið ósköp veikt. Árangurinn af staríi hans varð því smávaxinn og að- búð húsbændanna stundum ofboð ónotaleg. Jón sendi „Morgunblaðinu" fyr- ir all löngu síðan mikla rauna^ raunarollu og lýsir þar átakan- lega ofsóknum þeim, sem íhaldið yfirleitt og hann sérsíaklega; hafi orðið fyrir af þeim vonda manni, Finni Jónssyni póstmeistara. . En „MorgunbIaðs"-ri:stjóra! nir eru harðbrjósta við smælingja. Kveinstafir og bænarorö þessa þrautpínda manns snertu lítíð hjörtu þeirra. „Písiarsögunni" stungu þeir niður»i skúífu sína og létu engap af henni vita. Það var ekki fallega gert. Þó var hitt enn þá ij&tara, að eftir að birst hafði í blöðunum út~ dráttur úr skýrslu um rannsókn i HnifsdaJsmálinu, ásamt myndum aí fölsuðu atkvæðaseðlunum, og almenningi þar með hafði gef- ist kostur á a'ö kynna sér máliðj og aðgérðir íhaJdsmanna í því, pá, en ekki i'yr, tóku ritstjórarnir „PísJarsöguna" upp úr skúíf u sfnni og prentuðu með gríðarstórri fyrirsögn og mörgum upphróp- unum. Það er ill meðferð á dyggum þjóni, a'ð setja hann jafn ámátlega í gapastokk og „Morgunbiaöið" hefir gert við Jón þenna, með því að Játa „Písiarsogu" hans á þryfck út ganga. Meðan Hnífsdalsmálið ,og kosn- ingabrellur íhaldsins vestra eru almenningi í fersku minni, er það yfirleitt mjög ill meðferð á Jóni, að' minna á, a'ð hann sé til. Álfadans. »VeJvffk^»! í'í kl. 9. verður i kvöJd JafnaðarmannafélaB íslands. Aðalfundur þess var haldinn i gærkveldL í stóm voru þessir endurkosn>- ir: Haraklur Guðmundsson, form., Stefán Jóh. Stefánsson, Nikulás FriðTÍksson, Gísli Jónsson, og í stað Guðmundar Einarsson- ar, Sigurrður Jónasson. . EndurskoðenduT voru bá&ir endurkosnir, þeir Kjartan ölafs- son og Sigurjón Á. Ölafsson. Árið 1927 hélt fé!agið 18 ruJifJi; voru fluttir fyrirlestrar um ýmiss mál, meðai annara þessi: Alþýðu- íræðsla, uppeldismál, alþingishá- tíðin 1930, húsnæðismáiið í Reykjavík, ræktun bæjarlanids.ins, stjóm bæjarmála, starf alþýðu- flokksins í Danmörku, norsku kosningarnar o. fl. o.'fl. Auk þess var rætt um flest hin stærri mál, er alþingi 1927 hafði til meðíerð- ar. FéJagið hefir á árinu greitt j skatta til Fulltrúaíráðs og Alþý&u- sambands og tilmælaskatt með nærfelt 600,00 kxónum. Félags- menn eru nú tæplega 200. 'Bókaútgáfa félagsins hefir gengið ágætlega. „Rök jafnaðar- stefnunnar" hafa selst svo vel, að útgáfukostnaöurinn má nú heíta greiddur. Peir, sem enn ekki hafa fengið þessa ágætu bök, ættu að flýta sér að ná i hana áður en upplagiö þrýtur. Hefir félagið í huga að gefa út aðra bók bráð- Jega. Félagið gekst fyrir því, að stofnað var hér í haust Félag ungra jafnaðarmanna. Hefir það nú nær 100 félaga, starfar af miklu fjöri og áhuga og dafnar ágætlega. í haust var hér stofnað Leikfé- lag verkamanna; 2. grein laga þess hljóðar svo: „Tilgangur félagsins er að efla leikment með mönnuim í verka- mannastétt og með leiksýningum að halda að almenningi kenning- um jafnaðarmanna. Einnig'vill fé- iagið með leiksýningurn styðja þau félög í AlþýðusambBinídi ís- lands, er skemtikvöld halda." Félagið erí sambandi við Jafn- aðarmannafélag íslands og undir vernd þess. Fyrsta leiksýning þess verður á ársháDíjB Jafnaðarmanna- félags ísíands, 19. þ. m. fSrlend sfmskeyti. Khöfn, FB„ 10. jan. Frá Rússum. Frá BerJín ersimað: Samkvæmt fregi) frá Moskwa til »Berliner Tageblatí« hefir ráðstjórnin rúss- neska ákveðið að senda þrjátíu merkusíu andstæðingá stjóniar- innar og þeirra á meðal Trotski, Rádek, Rakovski, Sinoviev og Ka- tnénev í Örlegð 111 Austur-Ri'iss- Jand.s og Síberiu. Sumir hafa þég- ar veriö sendir í útlegðina. Friðarstarfsemi Norðurlanda. Frá Genf er simað: Stjórnirnar i Noregi og Sviþjóð hafa sent Þjóðabandalagínu tillögu um aJ- mennan' sátta- og gerðardóms- samning, er byggist á meginregl- um Locamo-samningsins. Ætlast er tiJ, að tiJJagan verði notuð sem grundvöllur að starfsemi öryggis- nefndarinnar. Kolanámaiðnaður Breta. Glögt yfirlit yfir ástandið. Alt á fallanda fæti. Efíir langa og harða baráttu á undan fömum árum voru brezku kolanemarnir fyrir skömmu neyddir til að slá. af kröfum sín- um og láta undan kröfum koJa- nántaeigenda^um lengri vinnutíma í námunum og lægri Jaun. Samband kolanámaeigenda hafði .staðhæft, að lenging vinnu- timans og lækkun launa væri eina leiðin til að bjarga kojaiðnaðtn- um út úr fjárhagsörðugleikunum. En hvernig fór fyrir kolanáma- eigendunum? Gátu, þeir bjargað nárttunum með þessum byrðum, sem þeir lögðu á námamennina? Cátu þeir bætt allan verkleg^n aðbúnað í námunum? Tókst þeim að grynna á skuldum þeim, sem þeir töldu sig þurfá að greiða? Var mögulegt að auka framieíðsl- una með lengingu vmnutímans? Nei, það fór á alt annan veg en þeir hófðu látið í veðri vaka að verða myndi. Námurnar eru í sömu'niðurlæg- íngu og þær áður voru. Fjárhags- örðugleikárnir eru nú ískyggilegri en nokkru sinni áður. Bretar exu í vandræðum með að finna mark- aði fyrir kolin. Skipulagsleysið ríkir í námunurri. Tvö hundruð þúsund námaverkamenn gatnga at- vinnulausir. Framleiðslan hefir minkað, þrátt fyrir „bjargræðið", sem námueigendur fundu upp: Lenging vinnutímans. Meðal verkalýðsins rikir meiri óánægja en nokkru sinni áður. Og merk- ur enskur stjórnmálamaður sagði nýlega í ræðu:„Ef kolaverkbann i líkingu Við það, sem var 1926, endurtæki sig nú, þá væri ástæCa til að hrópa hárri röddu: „God! Sav« the King" and Britain."*) Þjóðinni er alt af að skiljast það betur og betur, að námaeig- endur hafi ekki haft hina minstu ástæðu fyrir staðhæiingum sín- um. l>að hefir ekki verið hægt að halda því leyndu fyrir verka- mönnum, að námaeigendur hirtu störgróða af striti þeirra. Peir vita til dæmis, að fjórir þektir námaeigendur fengu í áxslaun - júlí "1926 — júlí 1927 — 100 000 pund hver — í íslenzkum pen- ingum tvær milljónir tvö hund-. ruð og iimmtán þúsund krónur. *) „Ouö! Bjargaðu kónginum o.g Bretlandi." Parna er tvímælalaust ein af höfuðmeinsemdunum í kolanému- iðnaði Breta. Og þarna má líta eina af skuggamyndum auðvalds- skipulagsins. Námaeigendumir hrifsa til sín, með aðstoð verandi skipulags og" íhal dsstjórnarinnar, gíf urlegiar upphæðlr, sem eru beinlínis orðn- ar til fyrir þrældóm, illan að^- búnað, fátækt og sult milljöna námaverk amanna. Námaiðnaðurinn er mjög illa skipuJagður. í EngJandi eru t. d. 715 námur, sem ekki vinna í nema 100 verkamenn að meðaltali. Hve nártiurnar eru margar og dreifðar, gerir auðvitað framleiðsluna dýr- ari qg erfiðari. Til samanburðar má geta þess, að í Ruhr í Þýzkai- landi era kolanámurnar að eins 70, en ko!aframleiðslan þar er einungis minni en í öllu Bret- iandi. Annað dæmi um ástandið: All- ar kolanámurnar eiga til samans úm 700 000 járnbrautar-flutninga- vagna- Hver vagn fer á 'ári um 33 ferðir I Þýzkalandi, Frakk'andi og Belgíu eru ko'avagnarnir tvisv- ar sinnum s'tærri en í Englandi, og þótt ferðir þeirra séu Iengri, þá fara þeir um 60—70 ferðir á ári. Ef ensku vagnarnir gætu faríð jafnmargar ferðir, væri hægt á& fækka vðgnunum um helming, og: að eins það myndi sþara um 30 milljónir stpd. á áxi eða 12o/» af öllum ko'aframteiðslukostna'ði. Breta. Það er því ekki að undra, þótt kolaiðnaði Breía veiti þunglega í samkeppninni viö koíalðnað ann- ara þj..óða. Og það þarf ekki að taka'þaö fram, að kolaiðnaður /Imeriku-manna er enn betur skipulagður heldur en hinn þýzki, þvi að allir vita, hve Ameríkui- menn eru framarla í öllum iðnaðl. Afleiðingin af því, að Bretax eru svona langt á eftix keppinaut- unum á þessu sviði, hefir því oxðL ið sú, að kolaútflutningur þeirra hefir minkað á örfáum árum um 30 milljónir smálesta. Sést bezt,. hve afturförin er stórkostleg, þeg- ar að þyi er gætt, að útiiutning^- urinn nam 100 milljónum smá- lesta, þegar hann var mestur. Einn eríiðleikinn, sem kola- íramieiösla Bxeta & við að stríða, er enn ótalinn, t?n hann er sá, að við mestallan • iðriað brezku þjóðarinnar eru notaðir aðrir afl- gjafar en kol. RaFmagnsnotkunm hefir t. d. aukist gífurlega á síð- ustu tímum. Það hefir auðvitað haft það í för með sér, að kolar iðnaðurinn hefix ekkerí gort haft af þeim framförum, sem orðið hafa á ýmsum sviðum iðnaðarins. Kolaþörfin innanlands hefir ekki aukist, heldur þvert á móti mink- að. J^að sjá því allix heilvita menn,. aö ekki hefir reynst happasælt. að legg'j'a allar byrÖ3rnar á herð- ar vinnumannanna á umtan föxn- uni árum. Þaö hefir haft þá öí'- leiðingu í íör með sér, að öíltuu ,

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.