Tíminn - 17.04.1964, Blaðsíða 6

Tíminn - 17.04.1964, Blaðsíða 6
\t í ÚSTJOFF ÞEGAR sá orðrómur barst út fyrir nokkrum dögum, að Nik ita Krustjoff væri látinn, sló óhug á marga, og flestir biðu kvfðafullir eftir að fá vitneskju um, hvort þetta væri rétt. Astæðan var sú, að Krustjoff &r nú í hugum manna sá leiðtogi Sovétrfkjanna, sem bezt hefur gert sér grein fyrir háska kjarn orkustyrjaldar og hefur því í alvöru markað þá stefnu, að kommúnistaríkin og lýðræðisrík in eigi að keppa á grundveili friðar, en ekM styrjaldar. Eng- mn getur sagt það fyrir fram, hvaða afleiðingar fráfall Krust Joffs getur haft á stjórn Sovét- ríkjanna, — hvort eftirmaður hann eða eftirmenn muni held nr starfa í anda hans eða Stal- ins. Að sönnu bendir fleira tíl, að þeir mtini frekar starfa í anda Krustjoffs, þvi það hentar tvfmælalaust betur hagsmun- tim Sovétrfkjanna. Þetta get- ur þó enginn sagt með vissu, ©g þvi myndi fráfall Krustjoffs bú skapa óvissu og óhug, eins og flugufréttin um fráfall hans leiddi sro glðggt í ljós. í þessu sambandi getur það kannske verið mðnnum hokkur huggun, að meðan Stalín lifði, sðgðu margir, að það skapaði víst ttryggi, að hann héldi um ¦tjornartauma Sovétrfkjanna. Stalín tefldi að vísu djarft, an hann v«eri þó nógu hygginn til «6 hætta ekki á styrjöld. Þetta nm segja menn um Krustjoff ¦é. Vonandi mun einnig verða itægt að segja svipað uín eftir mann hans eða eftirmenn, því að ryrst og síðast er það lfklegt til að vaka fyrir þeim, hvaB sé Sovétrfkjunum fyrir bextu. Meðan lýðræðisrikin eru nógu samhent, er ólfklegt að Sovétrfkin hefji árás, hvaða valdhafar, sem verða þar. Hitt verður aldrei sagt, hvers kapp gjarnir valdamenn geta freist azt til, ef keppinautarnir eru veikir fyrir. KRUSTJOFF hefur verið valdamesti maður Sovétríkj- anna síðan Stalín féll frá eða í rúman áratug. Vðld hans hafa sennilega aldrei verið eins mfkil og vðld Lenins og Stalíns voru. Hann hefur, orð ið að taka meira tillit til sam- verkamanna sinna en þeír. Hann hefur oft innan flokksins þurft að sigla milli skers og báru og hefur sýnt mikla hæfi leika sem stjórnandi í þeim efnum. Þótt hann sé vafalaust ráðrfkur, getur hann bersýni- lega einnig sveigt til og samið. Án þessara eiginleika, hefði hann ekki náð eins langt og raun ber vitni. Hér hefur áður verið vikið að því, að Krustjoff hefur ekap að sér meiri tiltrú út á vlð an aðrir leiðtogar Sovétrfkjanna. Það stafar að vissu leyti af því, að hann hefur gert sér grein fyrir tortímingu kjarn- orkustyrjaldar. Að vissu marki stafar það einnig af því, að Krustjoff hefur unnið að nán- ari skiptum við vestrænar þjóð ir. Ef til vill, er munurinn á Krustjoff og Stalín ekki sízt sá, að Krustjoff er Evrópumaður, en það var Stalfn ekki. Krust- joff minnir á vissan hátt á Pét ur mikla- Hann f innur tengslin við vestrið, og vill læra ýmis- legt af þvi, sem hann álitur til fyrirmyndar. Hann virðist einn ig gera sér fulla grein fyr:r hinni hugsanlegu hættu að aust an, sem Rússar fengu oft að kenna á fýrr á öldum. í valda tíð hans hafa því skiptin við vestrænu lðndin færzt á marg- an hátt f skaplegra horf en áð- ur var. Merkilegustu storf sín,*hef ur þ6 Krustjoff unnið heima fyrir. Það er ekki ósennilegt,' að þessa áratugar, sem hann hefur stjórnað Rússlandi, verði minnzt sem eins bezta tíma I sðgu þess. Þvf verður ekM á móti mælt, að hann hefur fært Rússland nær því að vera rétt arrfki en þaB nokkru sinni var f tið Stalins eða keisaranna. í stjórnartfð hans hafa lífskjör almennings óneitanlega farið batnandi í Sovétríkjuntnn og eru nú betri en nokkru sinni fyrr, þótt enn sé langt frá því, að þau séu sambærileg við kjðr manna í Norðnr-Amerfku og flestum Iðndnm Vestur-Evrópu. En óneitanlega hefur þó miðað í rétta átt í þvf efni. Krustjoff ' hefur ekki aðeins verið for- ustumaður á stjórnmálasviBinu, heldur einnig á vettvangi verk- legra framkvæmda og oft sýnt, a8 hann er óragur viB aB leggja inn á nýjar brautir. Sumt hefur honum heppnazt vel, eins og. í sambandi viB geimrann- sóknirnar, en annaB miður, eins og í sambandi við hina stór- felldu nýrækt á eyðisvæðum austan Úralfjalla. Ekki er ó- sennilegt, að Krustjoff eigi eftir að leggja inn á alveg nýj ar leiðir í landbúnaðarmálum, ef hann heldur um stjórnvöl- inn góða stund enn. 111 þess benda nokkur seinustu ummæli hans, m. a- þess efnis, að þar verBi að sækja fyrirmyndir til vestrænna þjoða. Á UNDANFÖRNUM árum hafa verið skrifaðar margar ævisögur um Krustjoff, en það gildir undantekningarlaust um þær allar, að þær hafa verið eftir hðfunda vestan tjalds og gefnar út þar. Það tiðkast enn ekM í Sovétrfkjunum að skrifa bækur um forustumenn þar, on þó eru rússnesk blöð farin að segja heldur meira frá æviferli forustumanna kommúnista en áður, en samt ekki nema í stór- um dráttum. Það gildir mjög um þær ævisögur Krustjoffs, sem hafa verið gefnar út vestan tjalds, að þær eru ósammála um ýmis veigamikil atriði og oftast skrifaðar af kulda i garð hans. Höfundarnir hafa auð- sjáanlega orðið að fara meira og minna eftir sögusðgnum og hæpnum heimildum. Þessvegna er örðugt að rekja æviferil Krustjoffs, nema í stórnm drátt um. Samkvæmt opinberum rúss- neskum heimildum erKrustjoff fæddur 17. apríl 1894 í sveita þorpinu Kalinovka, sem er skammt frá Kursk. Þetta er eitt af fátækustu sveitahéruð- um í Sovétríkjunum. Sam- kvæmt opinberum heimildum, var afi Krustjoffs efnalitill smá bóndi, en faolr hans gat ekkert Jarðnæði fengið og gerðist því NIKITA KRUSTJOFF námumaður. Krustjoff ólst upp í mikill fátækt og vann fyrir sér sem smaladrengur, jafn- hliða og hann sótti barnaskóla í þorpinu. Fimmtán ára gatn- all byrjaði hann að yinna sem námumaður með fððiir sínum. Þá vinnu stundaði hann, unz hann gekk í flokk kommúnista eftir byltinguna 1917, en þá var hann orðinn 23 ára gamall- Ekki er kunnugt um, að hann hafi verið orðinn kommúnisti áður, en hins vegar hafBi hann verið riðinn við verkföll. Það þótti fljótt sýna sig, að hann var góður skipuleggjari, og því studdi flokkurinn hann til nokk urs verklegs náms og gerðl hann síðan að aðstoðarfram- kvæmdastjóra við námurekstur. Fljótlega hækkaði hann meira í tign. Árið 1929 var hann send ur til náms á tækniskóla i Moskvu og gat sér þar þann orðstír, að hann var tveimur árum seinna gerður fram- kvæmdastjóri flokksdeildarinn ar í Moskvu. Því starfi gegndi hann næstu sjð árin, ásamt mörgum trúnaðarstörfum ððr- Þessl mynd var tekln f áe^MmánuSI f fyrra, þegar Dean Rusk, utan ríklsréSherra Baindaríkianna, helmsóttl Sovétrfkln. Þarna þelr vl8 Krustjoff og Rutk, -n meS þelm er Gromyko, utanrfklsráB herra Sovétrfkfanna. ræðast um í flokknum. Hann þötti ekki aðeins reynast dugandi áróðurs maður og flokkslegur skipti- leggjari, heldur ðtull forystu- maður á sviði verklegra fram kvætnda, sem hann lét mjög til sin taka. Árið 1938 var hann enn hækkaður í tign og skipað ur framkvæmdastjóri kommún- istaflokksins í Ukrainu. Því starfi gegndi hann næstu þrjú árin og hlaut mikið orð fyrir athafnasemi á sviði verklegra mála. Hann endurskipnlagftl flest atvinnumál Ukrainu og þótti ná góðum árangri í sam- anburði við aðra landshluta. Á styrjaldarárunum gegndi hann ýmsum miMlvægum stðrfnm fyrir flokkinn á vigstöðvunum. Þegar stríSinu lauk, tók hann aftur viB starfi sinu i Ukrainu og sMpulagði endurreisnarstarf ið þar. Árið 1949 var hann kvaddur til Moskvu og falin stðrf þar. Ýmsir tðldu þetta merM þess, að Stalin vildi ckki gera hann of voldugan í Ukra- inu, en auk þess mun hafa ver- ið kalt á milli hans og Beria. Krustjoff tókst þó að halda til- trú Stalins og var hann einn af framkvæmdastjórum komm- únistaflokks Sovétrfkjanna, er Stalín féll frá. Hann varB þá aBalframkvæmdastJóri flokks- ins, en Malenkoff varð forsætis- ráðherra, en þeir höfðu þá ver- ið keppinautar um skeið. Smá saman tókst Krustjoff að ýta Malenkoff og öðrum keppinaut um sinum til hliðar, en oft mun hafa munað litlu, aB þeir yrðu honum hlutskarpari. Síð- an 1958 hefur Krustjoff verið bæði aðalframkvæmdastjöri flokksins og forsætisráðherra ríkisins og þannig óumdeilan- lega valdamesti maður Sovét- ríkjanna. UM það verður ekki deilt, að Krustjoff var um langt skeið einn helzti samverkamaður Stalíns og þurfti á ýensum svið vum að framfylgja hinni óhugn- anlegu stefnu hans. Hinu verð ur hins vegar ekM neitað, að Krustjoff hefur notað völd sín til að taka upp aðra stefnu stórum geðfelldari.. Hin blinda foringjadýrkun og óhugnanleg Framhald á 11. sfðu. 6 T í M I N N, föstudagur 17. aprfl 1964. —

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.