Tíminn - 09.06.1964, Blaðsíða 7

Tíminn - 09.06.1964, Blaðsíða 7
Útgefandi: FRAMSÓKNARFLOKKURINN. Framkvæmdastjóri: Kristján Benediktsson. Ritstjórar: Þórarinn Þórarinsson (áb), Andrés Kristjánsson, Jón Helgason og Indriði G. Þorsteinsson. Fulltrúi ritstjórnar: Tómas Karlsson. Frétta- stjóri: Jómas Kristjánsson. Auglýsingastj.: Sigurjón Davíðsson. Ritstjóri^rskrifstofur í Eddu-húsinu, símar 18300—18305. Skrif- stofur Bankastr. 7. Afgr.sími 12323. Augl., sími 19523. Aðrar skrifstofur, slmi 18300. Áskriftargjald kr. 90,00 á mán. innan- lands. — í lausasölu kr. 5,00 eint. — Prentsmiðjan EDDA h.f. Betra andrúmsloft Það er annað og léttara andrúmsloft nú á þjóðmála- sviði íslendinga en í nóvembermánuði síðastl. Það er góður vitnisburður um, hver munur er á lögþvingunar- leið og samningaleið í kjaramálum. • í nóvember síðastliðnum ætlaði ríkisstjórnin að Iáta kenna aflsmunar á Alþingi. Hún ætlaði að nota hin veika meirihluta sinn þar til þess að lögfesta kaupið, eins og það var þá, án þess að tekin yrði upp verðtrygging Iauna eða nokkuð nýtt átak gert í húsnæðismálum. Gegn þessu reis stjórnarandstaðan sameinuð. Verkalýðshreyf- ingin sýndi sig þess albúin að hefja öflugt viðnám. Þá var loft allt lævi blandið og búast mátti við átökum, er gætu haft ófyrirsjáanlegar afleiðingar. Efnahagskerfinu og vinnufriðnum hafði verið teflt í hina mestu hættu. ómögulegt er að vita, hvað gerzt hefði, ef ríkisstjórnin hefði ekki gefizt upp Við hinar afturhaldssömu lögkúgun- arfyrirætlanir sínar. Árangurinn af þessari baráttu stjórnarandstöðunnar og verkalýðshreyfingarinnar varð sá, að ríkisstjórnin sá þann kost vænstan, þegar komið var fram á vorið, að fallast á samninga við verkalýðssamtökin. Jafnframt gafst hún upp við að halda til streitu banninu gegn verðtrygg- ingu launa. Hún féllst einnig á verulegar umbætur í hús- næðismálum. Jafnframt fengust ýmsar lagfæringar á kaupsamningum hinna lægst launuðu og geta þær í ýms- um tilfellum numið allt að 9%. Hér hefur vissulega náðst góður árangur af baráttu stjórnarandstöðunnar og verkalýðssamtakanna,, þegar miðað er við lögkúgunaraðgerðirnar, sem ríkisstjórnin fyrirhugði á síðastl. hausti. Það dregur ekkert úr þess- um ávinningi, þótt með réttu megi benda á, að verka- lýðssamtökunum hafi staðið meira til boða haustið 1958, og að hægt sé að tryggja meiri kjarabætur með breyttri stjórnarstefnu. Menn verða að gæta þess, að þessi sigur vinnst undir þeim kringumstæðum, að með völd fer ríkisstjórn, sem þjónar stórgróðavaldinu fyrst og fremst. En þó menn fagni þessum árangri, mega menn ekki verða andvaralausir.. Þótt stjórnin gæfist upp með fyrir- ætlanir sínar á síðastl. hausti, er hún áreiðanlega ekki fallin frá þeim, ef tækifæri kynni að gefast síðar. Því verðm- ekki aðeins að halda varðstöðunni 'áfram, heldur efla hana, því að annars getur það, sem hefur unnizt nú> orðið stundarsigur. Frelsi listanna Það er mikilsvert, að haldin séu listamannaþing öðru hvoru. Það áréttar ekki aðeins þýðingu listanna fyrir þjóðina, heldur sýnir hvar hún er stödd í þeim efnum á hverjum tíma. Kannske er það þó mikilvægast, að slík þing minni á nauðsyn þess, að listin þarf og á .að vera frjáls. Hún á ekki aðeins að vera undanþegin íhlutun ríkisvaldsins, heldur þurfa blöð og útvarp og önnur slík áróðurstæki að vera óháð vissum listastefnum eða klíkum. Síðast, en ekki sízt þurfa listamennirnir að geta unnað hver öðrum frjálsræðis. Ekkert er skaðlegra sköpun og þróun list- anna en að ætla að þvinga þær í einn og sama stakkinn. þá fyrst þróast listin vel, þegar gróðurinn er nógu fjöl- breyttur. Það er gott, að forustumenn listamannaþingsins hafa minnt rækilega á þetta höfuðatriði. Flokksþingin oftast róstusöm Sitthvað um flokksþing og íorsetakjör í Bandaríkjunum RÚMUR mánuður er þangað til flokksþing republikana kem ur saman í Kaliforníu, en það mun velja frambjóðenda þeirra í næstu forsetakosn. Flokks þing demokrata verður haldið rúmum mánuði síðar. Lítil at- hygli beinist að því, þar sem Johnson bykii sjálfkjörinn til framboðs. Öll athygli beinist nu að flokksþingi republikana og þá einkum að því, hvort Barry Goldwater verður fyrir valinu. Til þess þykja nú mikl ar líKur. Margt er nú rætt um flokks þing og forsetakjör í Banda- ríkjunum og hafa amerísku blöðin birt margar greinar um þetta efni að undanförnu. Hér verða rifjuð upp nokkur atriði úr þessum skrifum. FYRSTU forsetaefnin voru ekki útnefnd af flokksþingi, heldur af þingmönnum viðkom andi flokks. Það er fyrst 1832 sem forsetaefni er valið af flokksþingi. Demokratar, sem þá kölluðu sig Democratic- Republican Party, héldu þá flokksþing í Baltimore til þess að ákveða framboo" Andrew Jacksons í annað sinn. Repu- blikanar, sem kölluðu sig þá National Republicans, héldu svipað þing i Baltimore nokkru síðar. Það gerðist svo 12 árum síðar eða 1840, að flokksþing demokrata samþykkti stefnu- skrá i níu liðum, jafnhliða út- nefningu forsetaefnis. Áður höfðu flokkar ekki birt stefnu skrá, heldur lagt aðaláherzlu á manngildi og hæfileika for- setaefnisins. Árið 1844 gerðist það fyrst á flokksþingi, að svokallaður svartur hestur (dark horse), var kjörið forsetaefni. Sjö at- kvæðagreiðslur höfðu þá farið fram á flokksþingi demokrata um tvo aðalkeppinauta. í átt undu atkvæðagreiðslunni fékk James Polk. forseti fulltrúa- deildarinnar, fyrst nokkur at- kvæði. Hann hlaut svo tilskil- inn meirihluta í níundu at- kvæðagreiðslunni. Ánð 1868 var enn verr á- statt á flokksþingi demokrata. Þetta var eftir borgarastyrjöld ina, þegar republikanar voru sigunássir. Engin vildi vera i framboði og stungið var upp á ekkí færri en 47 mönnum. í 21. atkvæðagreiðslunni hlaut Horatio Seymour tilskilinn at- kvæðafjölda og var kjörinn for setaeíni, þótt hann hefði ekki' viljað gefa kost á sér. Þetta gekk þó enn verr hjá repubíikönum 1880. Kosið hafði verið 34 sinnum milli þriggja helztu leiðtoga flokksins. Þá var stungið upp á Garfield ríkis stjón í Ohio. Hann neitaði að gefa kost á sér. Eigi að síður var hann kosinn frambjóðandi flokksms. Hann sigraði svo í forsetakosningunum, en var myrtur rétt eftir að hann varð forseti. , Flokksþing demokrata 1924 setti .metið í þessum efnum, þá var kosið ekki sjaldnar en 102 sinnum milli þeirra Alfred E. Smith, forsetaefni vinstri armsins, og McAdoo. forseta- efni hægri armsins. Þá gafst Harrison bauð aldrl og kulda byrglnn. McAdoo upp, en fyrir valinu varð John W. Davis, íhalds- samut lögfræðingur. ÞAÐ virðist hvorugt vera gæfulegt, að sigra sem yngsti maður eða elzti maður í forseta kosnmgunum. Kennedy er yngsti maðúrinn, sem hefur sigrað í forsetakosningunum Hann var myrtur. William Henry Harrison er hins vegar elzti maður, sem hefur náð kosningu. Hann var rúmlega 68 ára, þegar hann tók við forseta embættinu. Þetta var í köldu veðri í marzmánuði 1841. Hann reið berhöfðaður til Hvíta húss ins og hélt síðan langa ræðu. þetta var til þess, að hann of- kældist og dó þremur vikum síðar. Annars er Kennedy ekki yngsti maðurinn, sem hefur gegnt forsetaembætti. Það var Theodore Roosevelt, sem tók við embættinu sem varafdrseti tæplega 43 ára gamall eða nær ári yngri en Kennedy var þegar hann tók við embættínu. Harrison var heldur ekki elzti maður, sem gegndi embættinu, heldur Eisenhower, sem var ný orðin 70 ára, þegar hann lét af þvi. EITT forsetaefnið hefur hlot ið meirihluta atkvæða þrisvar sinnum, 'en þó ekki verið kos- inn forseti nema tvisvar. Þetta var Cleveland. Þegar hann bauð sig fram í annað sinn eftir að hafa, verið forseti í eitt kjör- timabil, fékk hann um 100 þús. fleiri atkvæði en keppinautur hans en hins vegar mun færri kjörmenn. Hann náði svo aftur kosningu, þegar hann bauð sig fram í þriðja sinn. Af því að hann varð þannig tvívegis for- seti, er hann tvítalinn í forseta skrá Bandaríkjanna. Johnson er því yfirleitt talinn 36. forseti Bandaríkjanna, þótt hann sé 35. ^naðurinn, er gegnir því starfi. Annað var sögulegt við Cleve land. Hann var piparsveinn, þegar hann var kosinn forseti, en gifti sig meðan hann var í Hvíta húsinu. Aðeins einn for- seti var piparsveihn, Buchan- an. i Samanlagt hafa forsetar Bandaríkjanna átt 129 börn, 73 syni og 52 dætur.John Tyler átti flest eða 15. Aðeins einn forsetasomlr hefur orðið for- seti, John Quinty , Adam's. Þá sagði faðir hans: Enginn maður sem hefur verið forseti, getur óskað vini sínum að verða það FöRSETARNIR hafa haft mjög ólíka menntun og upp- vaxtarskilyrði. Pimm þeirra hafa stundað nám við Harvard háskólann eða þeir Adams- feðgar, Roosveltarnir báðir og Kennedy. Níu hafa ekki notið neinnar framhaldsmenntunar eða þeir Washington, Jackson, Taylor, Fillmore, Lincoln, And rew, Johnson Cleveland og Truman. Af forsetunum höfðu 16 átt sæti i öldungadeild þingsins áður en þeir urðu forsetar, en 15 í [ulltrúadeildinni. 13 höfðu verið ríkisstjórar, þar af 4 í New York f útliti hafa forsetarnir verið mjög ólíkir. Winfield Scott var 6 fet og 5 þumlungar á hæð, en James Madison 5 fet og 4 þumlungar Madisón var líka léttastur þeirra eða um 100 pund, en Taft var þeirra þyngst ur eða um 320 pund. Tvær konur hafa boðið sig fram í forsetakosningunum báðar fyrir kvenfélagasamtök og fengið svo fá atkvæði að framboða þeirra, er yfirleitt ekki getið. Sá maður, sem oftast hefur boðið sig fram í forseta kosningunum, er jafnaðar- mannaleiðtogi Norman Thomas Hann bauð sig fram sex sinnum eða í öllum kosningum frá 1928- 48. Flest atkvæði fékk hann i kosningunum 1932 eða um 900 þús. Mestan sigur í forseta- kosningum vann Franklín D. Roosevelt 1936, er hann fékk alla kjörmennina, nema átta Þ. Þ. T í M I N N, þriSjudagur 9. lúni 1964. ~ 9 ^U^nVV^^^^^^Vr^rViV^U^f^^yr^j^^^j';'

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.