Tíminn - 09.06.1964, Blaðsíða 15

Tíminn - 09.06.1964, Blaðsíða 15
BÆNDUR Framhald af 1. sfðu. miðað. Hagstofa fslands hafði reiknað út verðlagshækkanir, sem sýndu, að miðað við óbreyttan verðlagsgrundvöll höfðu rekstrar- gjöld hækkað um rúmlega 8% frá fyrra ári. Hins vegar hafði kaupgjald hækkað um tæplega 17,2%. Jafnframt lá fyrir, að tekj- ur viðrniðunarstéttanna, verka- Miarma, sjómanna og iðnaðar- manna, höfðu orðið allmiklu meiri árið 1962, en sem nam taxtahækk- un tímakaups, og gerði sá munur 10—11%. Bændur kröfðust þess, að þessi liður yrði einnig tekinn með, en neytendur komu með gagntillögur, sem földu í sér 10— 11% hækkun og stóðu fastir. á þeim, svo málið fór til yfirnefndar en þar fengu bændur afurðaverð- ið hækkað um 20,8%. Það sem einkenndi úrskurð yfirnefndar í heild var, að dregið var úr ná- lega öllum gjaldaliðum, að því er virðist af handahófi, en sumir tekjuliðir teygðir upp án rökstuðn ings. Gunnar nefndi síðan sem dæmi úrskurðinn um magn fóður- bætis og áburðar, viðhald girð- inga, og vaxtaliðinn. Síðan kom hann inn á launaliðinn og sagði m. a.: „Launaliðurinn hækkaði á s.l. hausti um 24,5%, en hann er fundinn eftir tekjuúrtaki, sem Hagstofan lætur vinna árlega úr skattframtölum iðnaðarmanna, sjó manna og verkamanna á næsta umliðnu ári og síðan bætt við það meðaltali,sem fæst af taxtahækkun um, sem verða á tímakaupi verka- manna fyrri hluta árs til þess tíma að nýtt verðlag landbúnaðar- vara tekur gildi. Þetta gildir fyrir kaup bóndans. í skýrslu, sem Hag- stofan birti um tekjur atvinnu- stéttanna árið 1962, og sem sýndi, að bændur eru tekjulægsta stétt þjóðarinnar, kom fram að meðal- tekjur allra stétta á íslandi voru 131.000.00 kr., meðaltekjur allra viðmiðunarstéttanna 126,100.00, en tefcjur bænda 99 þús. kf. Þá var efti'r að draga frá tekjum þeirra alla vexti af skuldum vegna stofn- lána, tryggingagjöld vegna búrekst urs og viðhald og fyrningu úti- húsa. Þessir liðir eru samkv. grundvellinum 1962 26.000.00. Eftir því hafa meðaltekjur bænda orðið 73 þúsund, eða 53 þúsund lægri en viðmiðunarstéttanna, en| áttu samkv. grundvellinum að^ vera 88.000.00. Tekjur bænda eru því alltaf 20% neðan við það, sem | þeim er ætlað að yera þetta ár, þó að konum og börnum hænda séu ekki ætluð nein laun fyrir sína' vinnu, og að bændur fái ekkert fyrir bústjórn né áhættu við bú- rekstur. Þetta kemur til af því, að SJÓMANNADAGURINN Framhald af 8. síðu. tvær kvennasveitir og tvær ungl- ingasveitir. Um kvöldið var sjó- mannahóf í Hótel Sögu, en einnig voru mannfagnaðir á öðrum skemmtistöðum bæjarins. í þetta skipti hlutu fimm sjó- menn heiðursmerki Sjómanna- dagsins, og þar af hlaut einn þeirra gullmerki Sjómannadags- ins, Þoivarður Björnsson, yfir- hafnsögumaður, Þetta guilmerki hafa aðeins tveir hlotið áður. Á VlDAVANGI Framhaln a< bls 3 mikili, að þeir þegja yfir ósóm anum og látast ekki sjá hann. Við fölendingar aðrir skulum' mlinnast þess, að það var slíkur undirlægjuháttur við ósómann, sem gerði Hitler kleift að byggja gasklefama og kynda mannbrennsluofnana. Leggjum fram okkar skerf, ísleudingar, til að sú saga verði ekki end. urtekin. (Þjóðólfur, blað Fram- sóknarmanna á Selfossi). reksturskostnaðuririn er alltof lágt reiknaður. Bændur verða að nota2/5 kaups síns til að greiða rekstrarvörurnar. Bændastéttin getur ekki unað því, að ákvæði framleiðsluráðslaganna um kaup- gjaldsmál bænda séu haldlaus í reynd. Leiðrétta verður útreikning framleiðslukostnaðarins. í þessu skyni verður aflað sérstakra upp- lýsinga frá bændum til að styðjast við í sumar. Enn fremur er unnið að, að fá bændur til að færa rekst- ursreikninga. Stjórmn hefur unnið að mörg- um máVum á árinu, og m.a. lagt mikla vinnu í að útvega landbún- aðinum aukið rekstursfé, en ár- angurinn hefur orðið of lítill. Bændur verða að láta verulegan hluta teKna sinna sem rekstursfé til þeirra aðila, sem vinna og selja vexti af því fé. Þetta verður að breytast á þessu ári. Afkoma bænda var með lakasta móti s.l. ár, eftir þeim upplýs- ingum, sem þegar eru komnar fram, en skattskýrslur eru ekki endanlega uppgerðar. Skuldasöfn- un er taisvert mikil. Heildarskuld- ir bænda í Stofnlánadeildum Bún- aðarbankans voru við áramót um 605 millj. kr., en lausaskulda- söfnunin í kaupfélögunum jókst um 50—60 millj. og er nú um 250 millj. Stafar þetta af mjög ört hækkandi verðlagi og óvenju- miklum vélakaupum. Misræmi eykst á milli bænda, eftir því, hvort þeir voru búnir að rækta og byggja áður en verð- lagið rauk upp, eða hafa staðið í uppbyggingunni nú á verðbólgutfm unum síðustu. Þetta misræmi er nú farið að ógna sveitabyggð í sumum landshlutum, sérstaklega á Austur- og Norðurlandi. Gera þarf sérstakar ráðstafanir til að jafna aðstöðu bændanna og hjálpa frumbýlingunum. Þarf að fá aðstoð ríkisins í því efni líkt og við fátæka húsbyggjendur í bæj- unum samkvænit.ni£exJiS.um_samn:, ingum Aiþýðusambandsins og rífc isstjórnavinnar Mun stjórn sam- bandsins leggja fram ýmsar tillög- ur fyrir fundinn varðandi þetta efni. Framieiðsla landbúnaðarins hef- ur þrátt fyrir allt þetta aukizt mjög mikið að undanförnu, þó að sauðfjárframleiðslan hafi dregizt saman um 8.6% á s.l. ári. Það sem af er þessu ári hefur hún aukizt um 9.8%. Landbúnaðurinn hefur skilað mikilli framleiðni. Útflutningur vex mjö'g ört á mjólkurvörum. Heildarverðmæti framleiðslunnar þetta verðlagsár er áætlað kr. 1600 millj.. Útflutningsáætlunin er það há, að hann tekur allan rétt okkar til útflutningsbóta, og ekki víst, að þær dugi til. Mjólk- in tekur þannig um 100—105 millj. kr. í útflutningsbætur. Nautgripaafurðir þurfa um eða yfir 70% af heildsöluverði í út- flutningsbætur en sauðfjárafurðir ekki nema 27—30%. Því er nauð- synlegt, að framleiðsluauki bænda komi í .sauðfjárafurðum. Bændastéttin hefur alltaf sýret hófsemi, þótt á hana hafi verið hallað dg hófsemin hafi ekki ver- ið virt sem skyldi. Nú er því kom- ið svo, að nokkur hluti heninar á framtíðartilveru sína í hættu, <>¦; þá er ckki hægt að ætlazt til sér- stakrar hófsemi af þeim mönnum, — sagði Gunnar að lokum. Að lokinni skýrslu formanns urðu almennar umræður, og stóðu þær til kvölds. Þessir tóku til máls: Helgi Símonarson, Þverá, Hermóðu? Guðmundsson, Árnesi, Guðjón flallgrímsson, Margarnúpi, [ngvar Guðjónsson. Dölum, Sveinn Jónsson, Egilsstöðum, Guðmundur Ingi Knstjánsson. Kirkjubóli, Sit' urður J Líndal, Lækjamóti, Inp: Tryggvason. Kálhóli, Steinþó Þórðarson. Hala. Einar Halldó - son, Setbergi, Þorsteinn Sigfússon, Sandbrekku, Ólafur Bjarnason, Brautarholti, Grímur Jónsson, Ær- lækjaseíi, Gunnar Guðbjartsson, Hjarðarfelli, Benedikt Líndal, Efranúpi, Vilhjálmur Hjálmars- son, Brekku, Garðar Halldórsson, Hrístoti, og Sigurður Jónsson, Efralóni. Fundur hefst að nýju eftir há- degi á morgun. LAXNESS FramhaJd af 9 síðu "> legt gildi hennar var undir núlli, í þeirri útgáfu eru Eddu kvæðin ort upp og þetta er ekki lengur sú Edda, sem fund- in verður á fornum bókum. Önnur útgáfa, jafnvesöl að út- liti en þó vonandi nær vís- indalegum hugmyndum um út- gáfur fornrita, hefur verið gef in út, að því er virðist í þvi einu sfcyni að leiðrétta ögn versta misskilninginn frá 1905. Hinsvegar hefur íslendingum, þrátt fyrir menntun og ríki- dæmi seinni ára aldrei hug- kvæmzt að gefa út Eddu, sem í senn væri vandað íslenzkt lær dómsverk og forláta útgáfa um leið. Eg telst ekki til bókasafn ara eða bókamanna, en ég hef ekki komizt hjá því að eignast viðhafnarútgáfur af Eddu á málum eins og þýzku og tékk- nesku. Og þar seim íslending- ar hafa aldrei gefið þetta höf- uðrit sitt út í frambærilegu formi, þá neyðist ég til að taka þessar þýzku og tékknesku út- gáfur ofan úr hilluim, þegar útlendingar biðja mig að sýna sér Eddu. Ýmis nafnkunnustu verk fslendinga frá gullaldar- tímabili tungunnar hafa aldrei verið gefin út á fslandi, auk heldur þeirra, sem sjaldan heyr ast nefnd, og enginn hefur kvartað. Mér vitanlega hefur t. d. fslenzka Hómilíubókin aldrei komið hér út, en hún er samt einn af vitaðsgjöfum þeirrar tungu, sem við erum svo fúsir að gíalda ' varajátningu. ís- lénzk íuiðaldakvæði eru' ekki aðeins óhemjuleg að vöxtum, heldur verða þar fundnir nokkr ir gimsteinar bókmennta vorra, en þau kvæði hafa ekki átt upp á pallborðið hjá fslendingum fremur en Edda, og reyndar aldrei komið hér á prent. „All- ir vildu Lilju kveðið hafa" var sagt um Lilju áður fyrri. En það er ekki einu sinni til ís- lenzk útgáfa af Lilju, sem hægt sé að nafna. Af Flateyjarbók var Kristjaníuútgáfan frá 1860 —'68 prentuð upp hér í stríð- inu af svo mikilli nákvæmni, að í miklum hluta b6karinnar var haldið þeim villum og mis- lestrum, sem fyrir fundust í þessari gömlu norsku útgáfu. Eg hef heldur ekki heyrt þess getið, að fslendingum hafi dott ið í hug að gefa út Heilagra manna sögur, seim eru að vöxt- um eitthvað svipað og íslend- ingasögur, samdar á öndvegis- tíð íslenzkrar málssögu, og skyldi maður þó ætla, að mörg um fslendingi þætti tilbreyting í þess háttar sögum í miðju sorpbókaflóðinu, sem oft er verið að tala um hér í blöð- unum. Og þannig mætti lengi telja. En sú var tíð, að sérstæð íslenzk menning birtist í stað- reyndum en ekki skjall og skrumi. Á 16. öld, þegar þjóð kirkja okkar, páfakirkjan, hafði verið útlæg ger úr landinu af dönsiku stjórninni, en biblían var komin í stað kirkju, þá hefðum við áreiðanlega getað fengið danska biblíu ókeypis hingað til lands r>g þar með danskar prédikanir á sunnudög um og danskar bænir til guðs, eins og Norðmenn fengu. Var það þjóðernismetnaður, sem kom okkur til að prenta Guð- brandarbiblíu? Mun ekki sanni nær, að það verk þætti íslend- ingum svo einhlítt að vinna, að annað gat ekki flökrað að þeim Þó þeir væru fátækir, þá voru þeir enn ekki komnir á það stig þróunarinnar, eins og sagt er nú á dögum, að þeim fynd- ist íslenzkt mannréttindamál að taka við danskri Biblíu gefins. Og þó þeir væru kannski svang ir, var baunadiskurinn frægi, sem talað er um í Biblíunni, ekki orðinn þeim það hjartans mál, að þeir létu fyrir hann frumburðarrétt sinn sem bók- menntaþjóð. Þeir prentuðu sína Biblíu sjálfir í torfkofa í einum afskekktasta fjalladal Norðurlands. Þá bók getur fs- lendingur enn þann dag í dag stoltur hafið upp til hvaða út- lendings sem vera skal. „Eg hef gerzt fjölorðari um bókmenntir af því orðsins list hefur verið mikilvægari þáttur í lífi þjóðarinnar en aðrar list- ir. Og í öðru af því að nokfcur ástæða er til að ugga, að hlut- ur bókmenntanna fari minnk- andi um sinn. Ef það skyldi reynast rétt, þá er svo fyrir að þakka, að nú er sú öld, að fleiri íslendingar en áður stunda aðrar listgreinir en skáldskap. Af grundvállarlist- greinum er tónjmíð furðuvel vel á vegi stöddrog um mynd ina, einkum í málaralist, má segja, að nún hafi farið langt með að taka þann sess, sem skáldskapurinn átti hér áður setm þjóðlega list. Við eigum vísi að séræfðri leikhúslist, meira að segja atvinnuleifclist, við höldum uppi sinfónískri tónlist með því einvalaliði hljöðfæraleikara, sem þar út- heimtist, og við höfum eign- azt lærða húsagerðarlist. „Eg sagði í upphafi máls mins, að á listahátíð eins og þessari leggi íslenzk nútímalist fram sérstaka skilagrein um getu sína fyrir almenningi um leið og þingið hvetur lista- ménnintf- • 'til- uauðsynlegrar gagnrýni á stöðu sjálfra sín. Ekkert ætti að vera til fyrir- stöðu að við gerura nokkurn samanburð á afrekum okkar og þjóðum, sem okkur eru skyld- ar og við erumv vanir að bera okkur saman við, og væri þá vel, ef hann sýndi, hvar við mættum taka á betur. „Heimsfrægð nú á dögum er komin undir þunga auglýsing- arinnar, enda er auglýsingin hið eina, sem stórþjóð getur lagt eftirlætisbörnum sínum til umfram smáþjóðir. „En sá sem er listamaður af innri köllun, sannfæringu, og samvizku, fyrir honum er sá staður beztur, sem forsjónin hefur sett hann. Hann er óháð- ur auglýsingu og gæti ekki ver ið meiri meistari, þó að hann væri af öðru þjóðerni. „Þá er vel, ef sú hátíð, sem hér hefur verið sett , þer þess nokkuð vitni að hér búi smá- þjóð, sem er eldri en tvævetur í menntun sinni og þó einkum ef þetta listaþing tjáir vilja okkar til að halda áfram sjálf- stæðu þjóðlífi við þann hlut, sem okkur hefir verið kjörinn hér vestur í hafinu." LÖNDUNARBIÐ Framhald af 1. síðu. af Raufarhöfn. Veður er gott á miðunum, og mikil síld, en um kvöldmatarleytið hafði frétzt af einu skipi, Jörundi III., sem feng- ið hafði 1900 mál í einu kasti á þessum slóðum, og var á leið með farminn til Eyjafiarðarhafna. Krossanessverkfmiðjan hefur tekið á móti 6.300 málum, og var byrjað að bræða þar á föstudags- morgun. Síðast kom þangað Snæ- fellið með 950 Jhál, en auk þess íór nokkuð af aflanum í frystingu. Síldarverfcsmiðjur ríkisins á Siglufirði hafa tekið á móti 4000— 5000 málum síldar. Síðast losaði þar Guðrún 1400—1500 mél, sem hún hafði fengið í 4 köstum. — Mjög lítið er ac smásíld í aflan- um, og feiknmikið af rauðátu f síldinni. Þessi skip haf^i komið til Rauf- arhafnar frá því í laugardag: Guð rún Jónsdóttir n>eð 2300 mál í tveim ferðum, ólafur bekkur með 2100 í 2 ferðuas, Snæfell 1050, Guðmundur Péturs 2300 í 2 ferð- um, Bjarmi II 2500 í 2 ferðum, — Jón Kjartansson 1300 í 2 ferðum, Helga Guðmundsdóttir 2000 í 2 íerðum, Baldur EA 700, Bjarmi EA 500, Bára KE 700, Hannes Hafstein 600, Árni Magnússon 1000, Grótta 900, Ólafur Magnús- son EA 1200, Halldór Jónsson 1100, Gylfi II 450, Heimir SU 1000, Sigurður Bjarnason 1250, Viðey 1500, Ólaíur Friðbertsson 850, Hugrún ÍS 1250,, Náttfari 1300, Hólmanes 1300 og Stígandi 650 mál. tíEKK^FH^VÖRP Innilegustu þakkir færum við öllum þeim, sem á margvíslegan hátt glöddu okkur á fertugsafmæl- inu 5. júní og gerðu okkur daginn ógleymanlegan. Guð blessi ykkur öll. Elsa D. Pálsdóttir, Magnús Kjartansson, Hjallanesi. Þökkum inniloga vináttu, samúð og alla hjálp við andlát og jaröarför. Jóns Einarssonar, Kálfsstöðum, Vestur-Landeyjum. Guð blessi ykkur öll. Gróa Brynjólfsdóttir, börn, tengdasynlr og barnabörn. Faðlr rninn, Jónas Pálsson Fífuhvammsvegi 43, andaðist 5. þ. m. Jarðarförin ákveðlnn frá Fossvogskirkju 11. þ. m. kl. 10,30. — Jarðarförinni verður útvarpað. Slgmar Jónasson. Eiginmaður mlnn, Guðmundur Bjarnason Álftamýrl 48, andaðist aðfaranótt 6. þ. m. á Borgarspftalanum. Fyrir hönd barna, tengdabarna og barnabarna. Emelfa Pálsdóttir. T í M 1 N N, þriðiudagur 9. |úní 1964 — 15

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.